Pembatalan Penerbangan China-Jepun Melonjak kepada 2,700 pada Mac apabila Ketegangan Taiwan Memutuskan Hubungan Perjalanan

Koridor Perjalanan Tersibuk Asia Terlerai

Lebih 2,700 penerbangan antara China dan Jepun dibatalkan pada Mac 2026, menjadikan kadar pembatalan hampir 50 peratus dan menandakan episod terbaharu dalam krisis diplomatik yang semakin meruncing hingga memutuskan salah satu laluan perjalanan paling penting di Asia. Penghentian besar-besaran penerbangan ini, yang belum menunjukkan tanda-tanda reda menjelang cuti Hari Buruh China pada awal Mei, merupakan gangguan paling teruk terhadap perjalanan dua hala sejak pandemik COVID-19. Ia didorong oleh ketegangan politik berhubung Taiwan yang mengubah pelancongan rutin menjadi titik panas geopolitik.

Menurut data daripada firma risikan penerbangan OAG, hanya 2,711 penerbangan beroperasi antara kedua-dua negara bulan lalu, merosot dengan ketara berbanding 5,512 penerbangan yang menghubungkan negara jiran Asia itu pada Mac 2025. Sebanyak 2,691 pembatalan yang direkodkan pada Mac menjadikan jumlah perkhidmatan yang dibatalkan amat tinggi, dengan hampir separuh daripada semua penerbangan China-Jepun yang dirancang gagal berlepas. Ini merupakan peningkatan 1.1 mata peratusan dalam kadar pembatalan berbanding Februari, menunjukkan krisis semakin meruncing dan bukannya stabil.

Masa berlakunya perkembangan ini hampir tidak mungkin lebih buruk bagi industri pelancongan Jepun. Pelawat dari China merupakan sumber terbesar pelancong antarabangsa ke Jepun, menyumbang hampir 30 peratus daripada keseluruhan perbelanjaan pelancong. Data daripada Pertubuhan Pelancongan Kebangsaan Jepun menunjukkan ketibaan pelancong China menjunam 55.9 peratus tahun ke tahun kepada hanya 291,600 pada Mac, sekali gus menghapuskan aliran pendapatan penting yang menyumbang lebih daripada satu bilion dolar sebulan kepada ekonomi Jepun pada suku ketiga 2025.

Daripada Kenyataan Politik kepada Kecelaruan Perjalanan

Punca krisis penerbangan ini dapat dijejaki hingga November 2025, apabila Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi membuat kenyataan mengenai Taiwan yang mencetuskan tindak balas Beijing yang belum pernah berlaku sebelum ini. Dalam sidang parlimen pada 7 November 2025, Takaichi mencadangkan bahawa Jepun boleh mengerahkan pasukan tentera sekiranya berlaku konflik di Selat Taiwan. Beliau menyifatkan kemungkinan serangan China terhadap pulau yang ditadbir secara demokratik itu sebagai situasi yang mengancam nyawa Jepun dan boleh mencetuskan langkah mempertahankan diri secara kolektif.

Tindak balas Beijing pantas dan tegas. Dalam beberapa hari, Kementerian Kebudayaan dan Pelancongan China mengeluarkan nasihat perjalanan pada 14 November 2025, menggesa rakyatnya supaya tidak mengunjungi Jepun dan menyebut risiko besar terhadap warga China. Nasihat itu mendakwa keadaan keselamatan keseluruhan bagi warga China di Jepun terus merosot, dengan merujuk kepada beberapa insiden serangan terpencil walaupun Jepun merupakan antara destinasi paling selamat di dunia, dengan kadar jenayah jauh lebih rendah berbanding kebanyakan pusat pelancongan utama.

Kesannya serta-merta dan dahsyat. Dalam masa hanya tiga hari selepas nasihat itu dikeluarkan, pelancong China membatalkan kira-kira 500,000 tiket penerbangan ke Jepun, bersamaan sekitar 32 peratus daripada jumlah tempahan ke destinasi yang lazimnya popular itu. Penganalisis penerbangan bebas Li Hanming, yang menjejaki data perjalanan China-Jepun sejak 2023, menyifatkan skala pembatalan itu luar biasa.

Pembatalan tiket penerbangan adalah 27 kali ganda berbanding tempahan baharu, menunjukkan kebimbangan terhadap keselamatan menjadi faktor utama dalam keputusan untuk melancong.

Li berkata beliau tidak pernah menyaksikan pembatalan sebesar itu sejak awal pandemik COVID-19 pada 2020.

Kronologi Pengurangan Penerbangan

Krisis ini berlaku secara berperingkat, dengan pengurangan baharu dalam hubungan udara setiap bulan. Pada Disember 2025, lebih 1,900 penerbangan dibatalkan, bersamaan lebih 40 peratus daripada perkhidmatan yang dijadualkan, menurut penyiar kerajaan China, CCTV. Menjelang Januari 2026, kadar pembatalan meningkat kepada 47.2 peratus, naik 7.8 mata peratusan berbanding bulan sebelumnya. Pada Februari, semua penerbangan berjadual di 49 laluan udara China-Jepun dibatalkan sepenuhnya, menurut platform data Flight Master, menjejaskan 38 lapangan terbang di kedua-dua negara.

Prospek ke hadapan kekal suram. Bagi tempoh cuti Hari Buruh dari 1 hingga 5 Mei, kira-kira 45 peratus penerbangan yang dirancang dari China ke Jepun telah dibatalkan, termasuk 210 perkhidmatan yang dijadualkan beroperasi khususnya dalam tempoh puncak perjalanan itu. Data OAG menunjukkan hanya 2,643 penerbangan China-Jepun dijadualkan pada Mei 2026, merosot 55 peratus berbanding tempoh sama tahun lalu. Unjuran bagi Jun menunjukkan trend serupa, dengan 2,376 penerbangan dijadualkan berbanding 5,598 pada tahun sebelumnya.

Lapangan terbang di Beijing, Dalian, Guangzhou, Nanjing dan Shanghai paling teruk terjejas akibat pembatalan, manakala hubungan penerbangan ke destinasi popular Jepun termasuk Osaka, Nagoya dan Sapporo dikurangkan dengan ketara. Laluan yang menghubungkan bandar tingkat kedua dan ketiga China seperti Shenyang, Chongqing dan Wuhan dengan pusat pelancongan Jepun paling teruk terjejas, sekali gus memutuskan hubungan serantau yang mengambil masa bertahun-tahun untuk dibangunkan.

Tindak Balas Industri Penerbangan

Yang penting, pengurangan ini didorong hampir sepenuhnya oleh syarikat penerbangan China, sementara syarikat penerbangan Jepun mengekalkan kekerapan perkhidmatan mereka. John Grant, ketua penganalisis di OAG, mengesahkan ketidakseimbangan ini. "Ini terutamanya tindakan syarikat penerbangan China, yang secara tidak langsung merupakan langkah politik," kata Grant. Syarikat penerbangan utama China termasuk Air China, China Eastern Airlines dan China Southern Airlines melanjutkan tempoh pembatalan dan penjadualan semula penerbangan berkaitan Jepun sehingga Oktober 2026, manakala Sichuan Airlines membatalkan semua penerbangan antara Chengdu dengan Sapporo dari Januari hingga penghujung Mac.

Tindak balas syarikat penerbangan China diselaraskan dan menyeluruh. Sekurang-kurangnya tujuh syarikat penerbangan, termasuk tiga gergasi milik negara, menawarkan pembatalan percuma dan bayaran balik penuh bagi penerbangan ke Jepun yang ditempah sehingga 31 Disember 2025. Spring Airlines, sebuah syarikat penerbangan tambang rendah, menggantung beberapa penerbangan ke Jepun atas alasan perancangan syarikat, manakala peratusan penerbangan yang terjejas dalam kalangan syarikat penerbangan berpangkalan di tanah besar China melonjak kepada 82.14 peratus pada Ahad selepas nasihat awal dikeluarkan dan kekal pada 75.6 peratus pada hari berikutnya.

Agensi pelancongan China mengambil tindakan serupa. Pengendali utama termasuk Ctrip dan Caissa menggantung lawatan berkumpulan ke Jepun. Sebuah syarikat pelancongan besar milik negara membuang semua pilihan perjalanan ke Jepun daripada aplikasi mudah alihnya, manakala sebuah agensi berpangkalan di Beijing berhenti menerima tempahan ke Jepun sepenuhnya. Sesetengah pengendali berhenti memproses permohonan visa individu untuk pelancong China ke Jepun, namun yang lain meneruskan lawatan dengan harapan gangguan itu hanya sementara.

Kejutan Ekonomi Merentasi Sektor

Kesan ekonomi melangkaui kunci kira-kira syarikat penerbangan. Saham berkaitan pelancongan Jepun menjunam selepas amaran perjalanan China dikeluarkan, manakala syarikat yang sangat bergantung pada perbelanjaan pengguna China mengalami kejatuhan nilai yang ketara. Sektor kosmetik, gedung serbaneka, penerbangan dan pakaian sukan semuanya mengalami jualan besar-besaran apabila pelabur menilai kesan kehilangan akses kepada pasaran antarabangsa mereka yang paling bernilai.

Nomura Research Institute menganggarkan ketiadaan berterusan pelawat China boleh mengakibatkan kerugian tahunan kira-kira 2.2 trilion yen ($14.23 bilion) kepada ekonomi Jepun, bersamaan pengurangan KDNK sekitar 0.36 peratus. Unjuran ini mengandaikan pemulauan berterusan sepanjang 2026, senario yang kelihatan semakin munasabah apabila pendirian diplomatik semakin mengeras.

Kesannya amat dirasai perusahaan kecil dan sederhana di Kyoto dan Hokkaido yang mengkhusus dalam perkhidmatan kepada kumpulan pelancong China. Yu Jinxin, naib presiden East Japan International Travel Service, berkata firmanya kehilangan 80 peratus tempahan bagi baki tahun 2025 dalam beberapa hari selepas nasihat perjalanan dikeluarkan. "Ini kerugian besar bagi kami," katanya. Beliau berkata syarikatnya pernah mengharungi pertikaian diplomatik sebelum ini, seperti pertikaian Kepulauan Senkaku pada 2012, tetapi krisis berpanjangan kali ini boleh membawa kesan buruk. "Jika keadaan ini berlarutan selama satu atau dua bulan, kami boleh mengatasinya, tetapi jika keadaan terus merosot, ia jelas akan memberi kesan besar kepada perniagaan kami."

Di Luar Pelancongan: Pemulauan Menyeluruh

Pembatalan penerbangan merupakan sebahagian daripada kempen langkah balas ekonomi dan kebudayaan Beijing yang lebih luas. Selain nasihat perjalanan itu, China mengembalikan larangan import makanan laut Jepun, walaupun alasan rasmi berhubung keselamatan air Fukushima secara meluas dianggap bermotifkan politik berdasarkan masa pelaksanaannya. Konsert penghibur Jepun, termasuk penyanyi Hamasaki Ayumi dan Otsuki Maki, di China dibatalkan, manakala pengedar filem menangguhkan tayangan sekurang-kurangnya dua filem Jepun tanpa tarikh baharu.

Media kerajaan melaporkan kutipan box office bagi Demon Slayer: Infinity Castle, filem animasi Jepun yang telah pun ditayangkan, merosot berikutan ketidakpuasan hati kuat penonton China terhadap kenyataan Takaichi mengenai Taiwan. Tinjauan tahunan Jepun-China dibatalkan atas permintaan Beijing, dengan rakan kongsi tinjauan dari China menyatakan hasilnya tidak menggambarkan keadaan semasa hubungan China-Jepun dan tidak mempunyai kaitan praktikal atau nilai rujukan.

Sekatan kebudayaan ini mengecilkan ruang pertukaran kuasa lembut, melemahkan hubungan masyarakat antara kedua-dua negara dan memudahkan penyebaran naratif bermusuhan. Pembatalan pertukaran turut melibatkan bidang pendidikan. Pelajar China, yang dianggarkan berjumlah kira-kira 120,000 orang, merupakan kumpulan terbesar dalam kalangan pelajar antarabangsa di Jepun dan mewakili satu lagi bidang yang berpotensi terjejas sekiranya ketegangan berterusan.

Dimensi Ketenteraan dan Penjajaran Semula Serantau

Krisis diplomatik ini turut melarat kepada aksi ketenteraan, sekali gus menyukarkan usaha meredakan ketegangan. Pada Disember 2025, jet pejuang J-15 dari kapal pengangkut pesawat China Liaoning dua kali mengunci radar kawalan tembakan pada pesawat Jepun dalam gerakan mengancam, sehingga mencetuskan penerbangan kecemasan dari Okinawa. Selepas itu, dua pesawat pengebom Rusia Tu-95 yang berkeupayaan membawa senjata nuklear menyertai dua pesawat pengebom China H-6 dalam penerbangan bersama di luar pantai selatan kepulauan Jepun, memasuki zon pengenalpastian pertahanan udara Korea Selatan.

Krisis ini memaksa aktor serantau berhati-hati. Korea Selatan mengelak daripada memihak sambil cuba mengimbangi kebergantungan ekonominya kepada China dengan pakatan keselamatannya bersama Amerika Syarikat. Negara-negara Asia Tenggara sebahagian besarnya mengekalkan dasar Satu China sambil menyeru kestabilan serantau. Amerika Syarikat menyatakan sokongan kepada Jepun berhubung langkah paksaan ekonomi China, walaupun Presiden Donald Trump dilaporkan berusaha mengehadkan ketegangan melalui pertemuan dengan Xi Jinping dan Sanae Takaichi, dengan mengambil pendekatan berhati-hati bagi mengelakkan rundingan ekonomi terjejas.

Sementara itu, pelancong China tidak hanya tinggal di rumah, sebaliknya mengalihkan perbelanjaan percutian mereka ke tempat lain. Data penerbangan menunjukkan trafik udara yang rancak antara China dengan destinasi di Korea Selatan, Vietnam, Thailand, Malaysia, Singapura dan Hong Kong semasa Tahun Baharu Cina serta tempoh cuti Hari Buruh akan datang. Peralihan ini memberi rangsangan yang dialu-alukan kepada destinasi alternatif, sementara pengendali pelancongan Jepun bertungkus-lumus mempelbagaikan pasaran ke Asia Tenggara.

Kebuntuan Diplomatik dan Prospek Masa Depan

Usaha menyelesaikan krisis ini hanya membuahkan hasil yang terhad. Tokyo menghantar pegawai kanan kementerian luar, Masaaki Kanai, ke Beijing untuk mengadakan rundingan dengan rakan sejawatnya dari China, Liu Jinsong, pada November 2025. Pemimpin perniagaan, termasuk Yoshinobu Tsutsui, ketua lobi perniagaan Keidanren Jepun, turut menggesa Takaichi supaya mempertimbangkan semula pendiriannya. "Kestabilan politik ialah prasyarat bagi pertukaran ekonomi," kata Tsutsui kepada wartawan, sambil menekankan kepentingan hubungan yang stabil bagi kegiatan komersial.

Namun, Takaichi enggan menarik balik kenyataannya, yang terus dituntut Beijing sebagai prasyarat untuk menormalkan hubungan. Kerajaan Jepun menegaskan dasar rasmi Satu Chinanya tidak berubah dan kenyataan Takaichi sekadar mencerminkan doktrin keselamatan sedia ada. Namun, Beijing melihat kaitan jelas antara keselamatan Taiwan dengan kelangsungan hidup Jepun sebagai penyimpangan berbahaya daripada kesamaran strategik.

Krisis ini menonjolkan pertembungan asas antara takrif kepentingan teras kedua-dua pihak. China menganggap tuntutan kedaulatannya ke atas Taiwan tidak boleh dipertikaikan dan menjadi teras naratif pembaharuan negara, manakala Jepun semakin melihat senario Taiwan sebagai sebahagian penting keselamatan negara memandangkan kedudukan geografi pulau itu di sepanjang laluan perdagangan maritim yang kritikal. Ketegangan struktur ini menunjukkan bahawa meskipun nasihat perjalanan semasa akhirnya ditarik balik, pergeseran yang mendasarinya akan terus membentuk semula hubungan dua hala.

Kesimpulan

• 2,691 penerbangan antara China dan Jepun dibatalkan pada Mac 2026, bersamaan kadar pembatalan 49 peratus. Hanya 2,711 perkhidmatan beroperasi, berbanding 5,512 pada Mac 2025.
• Krisis ini berpunca daripada kenyataan Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi pada November 2025 yang membayangkan kemungkinan penglibatan ketenteraan dalam konflik Taiwan, lalu mencetuskan nasihat perjalanan China dan pemulauan menyeluruh.
• Ketibaan pelancong China ke Jepun merosot 55.9 peratus tahun ke tahun kepada 291,600 pada Mac, mengancam hasil pelancongan tahunan Jepun yang dianggarkan berjumlah $14.23 bilion.
• Syarikat penerbangan China menjadi pendorong pembatalan, sementara syarikat penerbangan Jepun mengekalkan jadual penerbangan. Penganalisis menyifatkan langkah itu bermotifkan politik dan bukannya didorong pasaran.
• Kira-kira 45 peratus penerbangan semasa cuti Hari Buruh pada Mei 2026 telah dibatalkan, termasuk 210 perkhidmatan yang dibatalkan khususnya dalam tempoh puncak perjalanan 1 hingga 5 Mei.
• Pemulauan itu melangkaui sektor penerbangan, merangkumi larangan import makanan laut, penangguhan tayangan filem, pembatalan konsert dan penggantungan pertukaran kebudayaan.
• Ketegangan ketenteraan meningkat susulan insiden pesawat dari kapal pengangkut China mengunci radar pada pesawat Jepun serta latihan bersama pesawat pengebom China-Rusia berhampiran ruang udara Jepun.