Jepun Bergelut dengan Kekurangan Nafta ketika Sekatan Timur Tengah Menjejaskan Kehidupan Harian

Kehidupan Harian Terganggu: Daripada Kerepek Kentang hingga Beg Sampah

Jepun kini menyedari betapa besarnya peranan petroleum dalam kehidupan moden. Kedai makanan bungkus, pasar raya dan kedai roti di seluruh negara kehabisan beg plastik, dulang makanan dan sarung tangan pakai buang apabila kekurangan nafta yang serius menjejaskan rantaian bekalan. Krisis ini menjadikan urusan harian sebagai tindakan kecil yang memerlukan penyesuaian. Di pasar raya ColekoVer di Kawasaki, selatan Tokyo, pengurus Takeshi Takanohira kini meminta kakitangan agar tidak menggunakan beg plastik individu yang lazimnya diberikan kepada pelanggan untuk buah-buahan dan sayur-sayuran. Dulang plastik untuk sesetengah hasil tani pula sudah kehabisan sejak bulan lalu. Hanya satu stesen dari situ, kedai roti Le Main Qui Pense memasang notis yang menjelaskan bahawa kekurangan nafta akibat perang di Timur Tengah menyebabkan kedai itu kehabisan beg plastik untuk baguette. Kedai itu menerima sedikit bekalan pada pertengahan Mei, tetapi pembekal tidak dapat menjamin penghantaran seterusnya. Shisou Tanoshiri, yang mengusahakan kedai roti itu bersama suaminya, berkata sarung tangan plastik untuk mengendalikan makanan juga sangat sukar diperoleh. Piawaian kebersihan di Jepun menyebabkan ramai pelanggan tidak gemar menggunakan semula beg yang bersentuhan langsung dengan makanan, sekali gus menjadikan kesan kekurangan ini lebih ketara. Di Bandar Kofu, barat Tokyo, kedai bento Hinode Delica kini menawarkan lauk sampingan percuma dan tambahan topping kepada pelanggan yang membawa pinggan atau bekas sendiri. Kedai itu dimaklumkan harga bekas akan naik 30% pada Jun. Kutipan sampah juga terjejas. Sistem perbandaran yang mewajibkan penduduk mengasingkan sisa menggunakan beg plastik berkod warna berdepan pembelian panik, sehingga kedai mengehadkan jualan kepada dua beg bagi setiap pelanggan. Sesetengah pihak berkuasa tempatan membenarkan penggunaan beg yang tidak diluluskan buat sementara waktu. Sektor makanan menggunakan hampir satu pertiga daripada lebih 8 juta tan plastik yang digunakan Jepun setiap tahun, dan gangguan semasa memberi kesan besar kepada seluruh industri. Penggunaan pelbagai lapisan pembungkusan plastik pada produk masih lazim di Jepun dan dianggap sebahagian daripada budaya khidmat negara itu. Budaya tersebut kini tertekan hebat apabila bekalan semakin berkurangan.

Kekurangan ini telah merebak lebih jauh daripada jangkaan awal ramai pembeli. Pengusaha restoran di Tokyo memberitahu penyiar nasional bahawa sarung tangan getah dan bahan pencuci semakin sukar diperoleh, sekali gus meningkatkan kos operasi. Pengusaha itu berkata barangan seperti sarung tangan getah yang diperlukan untuk bekerja sukar dibeli sehingga mereka terpaksa mengunjungi banyak kedai. Seorang lagi penduduk memberitahu penyiar tersebut bahawa doktor giginya berkata klinik itu sudah kehabisan sarung tangan. Selepas mendengarnya, penduduk itu menyedari betapa seriusnya keadaan ini. Bukan kedai bebas sahaja yang bergelut. Rangkaian besar dan perkhidmatan awam juga berusaha menyesuaikan diri.

Apakah Nafta dan Mengapa Ia Penting

Bagi kebanyakan penduduk Jepun, istilah nafta masih asing beberapa bulan lalu. Disebut "nafusa" dalam bahasa Jepun, nafta merujuk kepada campuran cecair yang sangat mudah terbakar dan terhasil daripada minyak mentah. Dalam proses penapisan, kedudukannya antara petrol dengan bahan api yang lebih berat. Nafta digunakan sebagai bahan mentah untuk plastik, gentian sintetik, getah, pelekat, dakwat percetakan dan bekalan perubatan seperti picagari. Ia juga diproses menjadi etilena dan bahan kimia lain yang menjadi asas kepada pelbagai barangan pengguna. Sektor makanan sahaja menggunakan hampir satu pertiga daripada lebih 8 juta tan plastik yang digunakan Jepun setiap tahun. Apabila bekalan nafta terganggu, kesannya merebak ke hampir setiap sudut ekonomi.

Jepun bergantung kepada Timur Tengah untuk lebih 90% import minyak mentahnya. Kilang penapisan mengekstrak nafta daripada minyak mentah itu, sebelum loji petrokimia memprosesnya menjadi polietilena, polipropilena dan bahan lain. Data Persatuan Industri Petrokimia Jepun menunjukkan pengeluaran polietilena yang digunakan untuk beg membeli-belah dan beg sampah merosot 62% pada Mac berbanding tahun sebelumnya. Pengeluaran plastik lain turut mencatat kemerosotan serupa. Oleh sebab Asia merupakan pasaran eksport terbesar bagi nafta dari Timur Tengah, gangguan semasa memberi kesan luar biasa kepada rantau ini. Di Jepun, inflasi borong meningkat pada April pada kadar terpantas dalam tempoh tiga tahun, dengan harga nafta melonjak kira-kira 80%.

Sekatan Selat Hormuz

Punca langsung kekurangan ini ialah sekatan di Selat Hormuz, laluan air sempit yang biasanya menjadi laluan kira-kira satu perlima bekalan petroleum dunia. Perang di Timur Tengah telah mengganggu laluan itu selama lebih dua bulan, menyekat eksport daripada pengeluar utama termasuk Qatar dan Kuwait. Sebelum konflik tercetus, kira-kira satu perempat minyak mentah yang diangkut melalui laut di seluruh dunia dan satu perlima gas asli cecair melalui selat itu. Rantau tersebut juga membekalkan nafta dalam jumlah besar kepada ekonomi Asia. Malah, nafta yang diproses oleh kilang penapisan Asia sering berasal daripada minyak mentah yang melalui selat itu, bermakna kesesakan tersebut sukar dielakkan hanya dengan pemprosesan tempatan.

Di Asia Timur, nafta muncul sebagai kejutan industri utama pertama akibat konflik itu. Toby Whittington, ketua ahli ekonomi di firma penasihat Oxford Economics, menyifatkan bahan itu sebagai saluran utama yang menyebarkan kejutan bekalan dari Timur Tengah ke seluruh ekonomi.

Di Asia Timur, nafta ialah saluran utama yang sudah menyebarkan kejutan bekalan dari Timur Tengah ke seluruh ekonomi. Nafta menjadi bahan asas kepada segala-galanya. Sebab itulah ekonomi rantau ini mula terjejas begitu teruk.

Sebelum krisis, Jepun mengimport lebih 40% bekalan naftanya secara langsung dari Timur Tengah. Statistik perdagangan Kementerian Kewangan bagi Mac menunjukkan import nafta dan minyak meruap lain dari rantau itu merosot 36.9% berbanding tahun sebelumnya. Inventori nafta susut kira-kira satu perempat setakat tahun ini, sekali gus mencetuskan kekurangan terburuk dalam tempoh lima dekad menurut Eiji Akashi, setiausaha agung Persatuan Pengimport Pisang Jepun.

Penyesuaian Korporat dan Perubahan Pembungkusan

Berikutan bekalan dakwat percetakan berwarna yang dihasilkan daripada nafta tidak menentu, jenama pengguna utama memudahkan reka bentuk pembungkusan mereka. Calbee, pengeluar snek terbesar di Jepun, mengumumkan bahawa 14 produk utamanya, termasuk kerepek kentang dan snek udang Kappa Ebisen, akan menggunakan pembungkusan hitam putih mulai Jun. Syarikat itu menyifatkan perubahan tersebut sebagai "pembungkusan penjimatan sumber petroleum" dan berkata langkah itu akan mengurangkan penggunaan dakwat sebanyak separuh. Wakil syarikat memberitahu media bahawa perubahan tersebut bertujuan memastikan bekalan produk kekal stabil. Pengumuman itu menyedarkan pengguna biasa tentang seriusnya kesan geopolitik yang sebelum ini dianggap isu abstrak.

FamilyMart, antara rangkaian kedai serbaneka terbesar di Jepun, merancang untuk beralih kepada cetakan hitam putih pada produk jenama sendiri mulai musim panas ini. Perubahan itu akan dimulakan pada pembalut sandwic, pembungkusan bebola nasi onigiri dan penutup minuman sejuk beku. Lawson telah menggantikan penutup plastik dengan penutup kertas untuk kopi panas bersaiz kecil di beberapa cawangan, sementara rangkaian itu menilai semula semua bahan pembungkusannya. Pan Pacific International Holdings, pengendali rangkaian diskaun Don Quijote, juga mula menjual 26 produk jenama sendiri dalam pembungkusan monokrom yang dipermudah. Nisshin Seifun Welna akan menghentikan cetakan masa memasak berwarna merah pada jalur pembungkus spageti. Jenama sendiri Topvalu milik Aeon turut mengurangkan penggunaan plastik bagi satu produk kira-kira 40% dengan menggantikan dulang kepada beg. Mitsuko Tsuchiya, presiden syarikat yang mengendalikan Topvalu, memberitahu wartawan bahawa krisis Timur Tengah memberi peluang kepada firma itu untuk menilai semula pendekatannya terhadap isu alam sekitar. Menurutnya, masih ada ruang untuk lebih banyak inovasi.

Kesan Berantai Merentasi Industri

Kekurangan ini telah merebak jauh melangkaui rak pasar raya. Dalam industri perumahan Jepun, kekurangan cat, pencair, bahan penebat dan pelekat menyebabkan kerja pembinaan tertangguh. Di sebuah rumah berasingan di Wilayah Osaka yang sedang menjalani kerja pengubahsuaian bahagian luar, kerja terhenti kira-kira tiga minggu kerana cat tidak tiba. Pemaju utama Mitsui Fudosan memberi amaran kepada pembeli bahawa penyerahan rumah mungkin tertangguh. Toto menghentikan sementara pesanan bagi bilik mandi pasang siap akibat kekurangan pelekat, manakala Lixil mengumumkan rancangan menaikkan harga tandas dan dapur mulai Ogos. Pemborong cat di Nishinomiya, Wilayah Hyogo, menggambarkan ruang simpanan yang hampir kosong, sedangkan rak biasanya dipenuhi cat sehingga tiga atau empat tingkat.

Di sebuah kilang cat kecil di Osaka yang menggaji kira-kira 20 pekerja, kakitangan berkata kekurangan pelarut mula bertambah buruk pada pertengahan Mac. Pengilang itu biasanya bergantung pada rakan dagang sedia ada, tetapi terpaksa menghubungi kira-kira sepuluh pembekal tambahan semata-mata untuk mendapatkan bahan daripada dua syarikat. Presiden syarikat itu meluahkan rasa kecewa terhadap keadaan yang belum pernah disaksikannya.

Pengurus pengeluaran kami sudah bekerja dalam industri ini selama 40 tahun dan berkata dia tidak pernah melihat keadaan seperti ini. Walaupun kami menghasilkan dan menghantar produk setiap hari, pesanan terus masuk tanpa henti.

Sektor pendidikan turut terjejas. Beg galas sekolah rendah Jepun yang dikenali sebagai randoseru menggunakan kulit sintetik daripada bahan berasaskan nafta. Seorang pengilang, Clare, menaikkan harga pada 1 April selepas kos poliester dan nilon meningkat. Pembekal roti untuk makan tengah hari sekolah di Wilayah Miyagi melaporkan kos pembungkusan melonjak 30% hingga 50%. Bekas mi dan pencuci mulut juga menimbulkan kebimbangan. Kos lawatan sekolah meningkat apabila syarikat penerbangan menaikkan surcaj bahan api. Sesetengah sekolah mengutip bayaran tambahan daripada ibu bapa untuk menampung perbezaan itu. Malah proses pemeraman pisang turut berisiko. Jepun mengimport kira-kira sejuta tan metrik pisang setahun dan memeram buah yang masih hijau di dalam bilik berisi gas etilena yang dihasilkan daripada nafta. Persatuan Pengimport Pisang Jepun memberi amaran bahawa bekalan gas itu semakin berkurangan, sekali gus mengancam bekalan antara buah paling popular di negara itu.

Sektor perubatan dan perkhidmatan juga tidak terkecuali. Pengusaha restoran di Tokyo memberitahu penyiar nasional bahawa sarung tangan getah dan bahan pencuci semakin sukar diperoleh, sekali gus meningkatkan kos operasi. Seorang lagi penduduk melaporkan doktor giginya kehabisan sarung tangan, menunjukkan sejauh mana kekurangan ini telah merebak. Kos pemasangan penghawa dingin meningkat dengan ketara apabila bekalan pita dan dempul semakin susut. Sebuah kedai elektronik di Tokyo menaikkan caj pemasangan daripada 11,000 yen kepada 16,500 yen, dengan rancangan untuk menaikkannya lagi kepada 19,800 yen pada Jun. Kos bahan bagi setiap unit mencecah 9,000 yen. Pengeluar kereta turut terjejas, dengan pengeluar utama mengurangkan pengeluaran model tertentu akibat kekurangan aluminium yang berkait dengan gangguan bekalan lebih luas. Japan Airlines dan All Nippon Airways menaikkan surcaj bahan api dengan ketara. ANA menaikkan surcaj bagi penerbangan sehala ke Amerika Utara dan Eropah daripada 31,900 yen kepada 56,000 yen mulai 1 Mei.

Tindak Balas Kerajaan dan Kebimbangan Orang Ramai

Pentadbiran Perdana Menteri Sanae Takaichi berdepan tekanan yang semakin meningkat apabila kekurangan bertambah. Pegawai menegaskan keadaan ini berpunca daripada kesesakan bekalan, bukannya kekurangan sebenar, dan memberi jaminan bahawa bekalan penting termasuk beg sampah dan dakwat percetakan telah dipastikan. Menteri Alam Sekitar Hirotaka Ishihara menggesa orang ramai supaya bertenang dan mengelakkan pembelian panik. Timbalan Ketua Setiausaha Kabinet Yoshihiko Isozaki terpaksa memberi jaminan tentang bekalan dakwat selepas perubahan pembungkusan oleh Calbee mendapat perhatian media. Perdana Menteri menolak gesaan supaya penggunaan dikurangkan, sebaliknya menekankan usaha mencari sumber minyak alternatif.

Pemimpin industri dan pengulas menolak naratif rasmi itu, sambil memberi amaran keadaan akan bertambah buruk sepanjang Jun. Tinjauan yang dijalankan pada akhir Mei mendapati lebih 70% responden bimbang tentang gangguan bekalan nafta, dan jumlah yang sama berpendapat kerajaan patut menggesa orang ramai menjimatkan tenaga. Kadar sokongan kabinet merosot 2.5 mata peratusan kepada 61.3%, namun kekal agak tinggi selepas kemenangan besar Takaichi dalam pilihan raya Februari. Penganalisis berkata sukar untuk menilai sejauh mana orang ramai menyalahkan kerajaan atas krisis yang berpunca daripada perang di negara lain.

Kesan Limpahan Serantau di Asia Timur

Jepun bukan satu-satunya negara yang merasai tekanan ini. Negara-negara Asia Timur mendapatkan sebahagian besar minyak dan nafta mereka dari Timur Tengah, dan kesan sekatan Selat Hormuz bergema di seluruh rantau ini. Di Korea Selatan, jualan harian beg sampah plastik di Seoul melonjak hampir lima kali ganda pada Mac, mendorong sekatan pembelian serta jaminan daripada kerajaan. Menteri Tenaga dan Alam Sekitar Korea Selatan menulis di media sosial bahawa bekalan beg sampah piawai tidak perlu dibimbangkan, namun lonjakan pembelian itu menunjukkan kebimbangan mendalam orang ramai.

Negeri Taiwan, antara pengguna beg plastik per kapita terbesar di dunia dengan kira-kira 9 bilion beg digunakan setiap tahun, mengimport sekitar 70% minyak mentahnya dari Timur Tengah. Harga borong plastik melonjak sehingga 40% tahun ini. Kerajaan Taiwan menggesa rakyat supaya tidak menyorok beg plastik dan sedang memantau syarikat bagi mengesan pencatutan. Sifat serantau krisis ini menegaskan betapa ekonomi pembuatan Asia Timur masih bergantung pada aliran petroleum dari Timur Tengah. Walaupun kerajaan menggunakan rizab dan mencari pembekal alternatif, jumlah bahan yang biasanya melalui Selat Hormuz begitu besar sehingga pilihan untuk mengatasi gangguan kekal terhad dan mahal.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Nafta, hasil sampingan minyak mentah yang penting untuk plastik, dakwat dan bahan sintetik, kini mengalami kekangan bekalan serius akibat perang di Timur Tengah dan sekatan Selat Hormuz.
• Jepun mengimport lebih 90% minyak mentahnya dari Timur Tengah, menjadikan ekonominya terdedah kepada gangguan laluan perkapalan petroleum.
• Pengeluaran polietilena untuk beg dan pembungkusan merosot 62% pada Mac, mencetuskan kekurangan dalam sektor peruncitan makanan, pembinaan, pendidikan dan perubatan.
• Jenama utama termasuk Calbee dan FamilyMart beralih kepada pembungkusan monokrom untuk menjimatkan dakwat berwarna berasaskan nafta.
• Sistem pengurusan sisa perbandaran, pembinaan perumahan, program makan tengah hari sekolah dan juga kemudahan pemeraman pisang menghadapi kelewatan atau kos lebih tinggi akibat kekurangan ini.
• Pembelian panik beg plastik berlaku di Jepun dan Korea Selatan, manakala harga borong plastik di Taiwan melonjak sehingga 40%.
• Kerajaan Jepun menyifatkan keadaan ini sebagai kesesakan bekalan, tetapi pemimpin industri memberi amaran kekurangan akan bertambah buruk sepanjang Jun.