Audit Buku Kashmir Cetus Pertikaian tentang Sejarah, Keselamatan dan Kebebasan Akademik

Semakan besar-besaran merangkumi semua peringkat pendidikan

Pihak berkuasa di Kashmir yang ditadbir India telah mengarahkan sekolah, kolej, universiti, pusat bimbingan dan perpustakaan awam supaya memeriksa seluruh koleksi mereka bagi mencari bahan yang mereka sifatkan sebagai tidak sesuai atau membantah. Semakan itu meliputi buku bercetak, jurnal, kertas penyelidikan, disertasi, tesis kedoktoran dan bahan digital yang disimpan di laman web universiti atau repositori elektronik.

Institusi perlu mengenal pasti dan melaporkan penerbitan yang mungkin menyinggung sentimen agama, melanggar undang-undang India, nilai pendidikan atau norma yang diterima. Arahan itu turut menyenaraikan bahan yang menurut pihak berkuasa mempromosikan, mengagungkan, menghalalkan atau membenarkan keganasan, ekstremisme ganas, pemisahan, radikalisasi, perpecahan antara komuniti atau kegiatan yang memudaratkan kedaulatan dan keselamatan India.

Arahan itu tidak memberikan takrif yang tepat bagi bahan yang membantah. Ketidakpastian itu menjadi inti pertikaian. Pengarah Pendidikan Sekolah Naseer Ahmad Wani berkata sebuah jawatankuasa akan menyemak buku di sekolah dan perpustakaan, manakala pegawai telah mengarahkan ketua institusi mengemukakan butiran mana-mana penerbitan yang ditandai, termasuk tajuk, pengarang, penerbit, tahun penerbitan dan jumlah naskhah.

Jabatan pendidikan turut memperkenalkan rantaian pelaporan dan akauntabiliti peribadi bagi ketua institusi. Di kolej, semakan itu diberikan tarikh akhir yang tetap, dengan laporan dijangka disalurkan daripada jabatan kepada pejabat daerah sebelum sampai kepada pegawai kanan. Proses itu dijangka diulang secara berkala.

Bagaimanakah dua buku mencetuskan siasatan yang lebih luas?

Kontroversi bermula dengan dua buku yang dibekalkan kepada perpustakaan sekolah kerajaan di bawah program pendidikan Samagra Shiksha. Buku bertajuk Personalities and Legends of J&K dan Great Personalities of Jammu and Kashmir itu mengandungi profil ahli politik, penulis, aktivis, penyair dan ahli sejarah. Buku-buku itu turut memuatkan entri tentang tokoh yang dikaitkan dengan gerakan pemisah Kashmir.

Pengkritik dalam Parti Bharatiya Janata, yang mentadbir India di peringkat nasional, membantah rujukan yang menggambarkan beberapa tokoh pemisah sebagai personaliti penting atau syahid. Buku-buku itu juga menggunakan istilah Kashmir yang Dipegang India dan Kashmir yang Diduduki India, bahasa yang mencabar gambaran New Delhi bahawa wilayah itu sebahagian daripada India. Wakil BJP berkata buku-buku itu boleh mempengaruhi golongan muda supaya cenderung kepada pemisahan dan keganasan militan.

Buku-buku itu telah diluluskan sebagai sebahagian daripada proses perolehan yang jauh lebih besar. Menurut laporan, pegawai memilih ratusan judul daripada ratusan penerbit untuk diedarkan ke ribuan sekolah kerajaan. Penemuan dua jilid yang dipertikaikan itu membawa kepada penarikan buku berkenaan, siasatan terhadap proses perolehan dan penggantungan lapan pegawai pendidikan. Menurut pihak berkuasa dan laporan siasatan, polis turut menahan tiga orang yang dikaitkan dengan buku-buku itu.

Gabenor Leftenan Jammu dan Kashmir, Manoj Sinha, kemudian mengarahkan pegawai mewujudkan sistem tetap untuk menyemak buku sebelum buku itu dibawa masuk ke institusi pendidikan. Universiti Jammu mengharamkan judul yang dipertikaikan itu serta menyenaraihitamkan pengarang dan penerbitnya. Beberapa institusi turut diminta meneliti bahan dalam talian dan memadam fail yang dianggap membantah oleh pegawai.

Apakah yang menurut kerajaan cuba dicegah?

Pegawai kerajaan berkata langkah itu ialah tindakan keselamatan, bukannya sekatan umum terhadap pembacaan. Hujah mereka berasaskan sejarah konflik bersenjata di Kashmir dan kepercayaan bahawa bahan pendidikan boleh digunakan untuk mengagungkan kumpulan militan atau menggalakkan keganasan politik.

Sunil Sethi, jurucakap BJP, berkata penyokong pemisahan tidak sepatutnya dibenarkan memuji pemimpin pemisah dengan berselindung di sebalik kebebasan akademik. Beliau berhujah bahawa keamanan telah dipulihkan dengan susah payah dan bahan pengajaran yang kontroversial boleh mengancam kestabilan itu.

Imran Nabi Dar, jurucakap Persidangan Kebangsaan yang memerintah Jammu dan Kashmir, berkata tujuannya adalah untuk mengelakkan pertikaian yang tidak perlu daripada dibawa ke bilik darjah, bukannya menghalang orang ramai daripada mengakses buku secara peribadi. Pentadbiran turut berkata bahan yang digunakan di sekolah perlu tepat dari segi fakta, sesuai dengan umur pelajar dan selaras dengan nilai perlembagaan.

Terdapat perbezaan yang sah antara penerbitan yang secara langsung menyeru keganasan dengan karya ilmiah yang meneliti sebab keganasan berlaku. Perdebatan di Kashmir berkisar pada cara pegawai menentukan sempadan itu, pihak yang membuat keputusan dan sama ada peraturan yang sama akan diterapkan kepada semua pandangan politik atau agama.

Undang-undang India membenarkan sekatan terhadap kebebasan bersuara dalam bidang seperti keselamatan negara, ketenteraman awam dan hasutan. Kumpulan hak asasi manusia berhujah bahawa sekatan itu mesti khusus, perlu dan berkadar. Menurut mereka, pemeriksaan menyeluruh di setiap perpustakaan berisiko menganggap perbincangan sejarah sebagai kesalahan keselamatan tanpa menunjukkan kaitan langsung dengan keganasan.

Mengapakah ahli akademik bimbang tentang istilah yang digunakan?

Frasa kandungan yang membantah boleh merangkumi pelbagai bahan. Ia mungkin merujuk kepada seruan jelas untuk melakukan keganasan, kesilapan fakta, tafsiran sejarah yang dipertikaikan, kritikan terhadap dasar kerajaan atau bahasa yang menyinggung sesuatu komuniti agama. Tanpa kriteria yang jelas, pustakawan dan guru mungkin membuang buku semata-mata kerana bimbang akan dihukum.

Seorang guru pengajian Kashmir yang enggan dinamakan berkata sejarah, pendidikan dan identiti wilayah itu amat dipertikaikan. Guru itu berkata semakan berkenaan menimbulkan kebimbangan yang wajar tentang kebebasan akademik dan peranan negara dalam menentukan naratif yang boleh diterima.

Ahli sains politik Noor Ahmad Baba berkata sekatan seperti ini bercanggah dengan perlindungan perlembagaan terhadap kebebasan bersuara dan berekspresi. Beliau turut memberi amaran bahawa pengharaman yang meluas boleh membawa kesan sebaliknya kerana bahan yang dikeluarkan daripada perpustakaan fizikal selalunya masih tersedia dalam talian atau di luar wilayah itu.

Penulis dan wartawan Anuradha Bhasin, yang karyanya merupakan antara 25 buku yang diharamkan pada 2025, menyifatkan tindakan terbaru itu sebagai percubaan untuk menakut-nakutkan pembaca dan penulis. Beliau berkata buku tidak sepatutnya dianggap seperti senjata dan mempersoalkan bagaimana pegawai dapat meneliti ribuan penerbitan sambil menilai konteksnya dengan tepat.

Walaupun terdapat kandungan yang membantah di sana sini, apa masalahnya? Lagipun, buku bukan bom.

Ahli sains politik Sumantra Bose, yang bukunya turut termasuk dalam pengharaman terdahulu, menyifatkan proses baharu itu tidak munasabah. Beliau berkata pihak berkuasa boleh menghabiskan masa yang amat banyak untuk meneliti jumlah buku yang besar tanpa menghasilkan asas yang kukuh bagi menentukan catatan sejarah mana yang patut terus tersedia.

Apakah yang berlaku dalam pengharaman terdahulu terhadap 25 buku?

Audit terbaru itu menyusuli arahan berasingan yang dikeluarkan pada Ogos 2025, yang mengisytiharkan 25 buku dilucutkan hak milik dan diserahkan kepada kerajaan. Senarai itu merangkumi karya Arundhati Roy, A.G. Noorani, Sumantra Bose, Victoria Schofield serta sarjana, wartawan dan penulis lain. Pihak berkuasa menuduh buku-buku itu menyebarkan naratif palsu, menggalakkan pemisahan atau menggambarkan keganasan secara positif. Pengharaman itu sedang dicabar di mahkamah.

Buku-buku itu membincangkan topik termasuk sejarah pertikaian Kashmir, kehilangan paksa, penindasan politik, penentangan feminis, pemerintahan selepas pemansuhan Perkara 370 dan pengalaman orang awam. Persekutuan Antarabangsa bagi Hak Asasi Manusia dan Pertubuhan Dunia Menentang Penyeksaan berkata arahan itu melanggar kebebasan bersuara, akses kepada maklumat dan kebebasan akademik. Mereka berhujah bahawa pihak berkuasa tidak menunjukkan bukti ancaman langsung dan segera yang berpunca daripada penerbitan berkenaan.

Kumpulan-kumpulan itu turut merujuk kewajipan India di bawah Kovenan Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik serta Kovenan Antarabangsa mengenai Hak Ekonomi, Sosial dan Budaya. Perjanjian tersebut melindungi hak untuk mencari, menerima dan berkongsi maklumat, termasuk pandangan yang mencabar kerajaan. Kebebasan akademik lazimnya merangkumi keupayaan menjalankan penyelidikan, menerbitkan dapatan dan meneliti catatan rasmi.

Penguatkuasaan arahan 2025 itu melibatkan serbuan di kedai buku di Srinagar dan rampasan judul. Dalam satu operasi, polis merampas lebih 600 buku yang dikaitkan dengan Jamaat e Islami dan tulisan sarjana Islam Abul Ala Maududi. Pihak berkuasa berkata buku-buku itu mempromosikan ideologi sebuah organisasi yang diharamkan di Kashmir. Penjual buku berkata banyak judul diterbitkan secara sah dan telah lama tersedia di India.

Beberapa pemilik kedai berkata serbuan itu mendorong mereka memulangkan buku kepada pembekal dan mengeluarkan bahan yang sensitif dari segi politik daripada rak. Walaupun pengharaman rasmi tidak jelas, ketakutan terhadap penangkapan, rampasan atau soal siasat boleh mendorong penapisan kendiri.

Bagaimanakah pertikaian ini mempengaruhi sejarah Kashmir yang dipertikaikan?

Kashmir dituntut sepenuhnya oleh India dan Pakistan, yang masing-masing menguasai bahagian wilayah yang berbeza. Bahagian yang ditadbir India mengalami pemberontakan pemisah bersenjata sejak akhir 1980-an. India menuduh Pakistan menyokong kumpulan militan, manakala Pakistan menafikan tuduhan itu. Konflik tersebut mengorbankan puluhan ribu nyawa dan meninggalkan rekod besar tentang pemindahan penduduk, penahanan, kehilangan dan keganasan politik yang melibatkan orang awam.

Sejarah itu sukar dipisahkan daripada pengajaran di bilik darjah. Kajian tentang Kashmir mungkin perlu membincangkan pembahagian pada 1947, pemerintahan Maharaja Hari Singh, tuntutan bersaing India dan Pakistan, Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, pemberontakan, operasi ketenteraan, dakwaan pencabulan hak asasi manusia dan cita-cita politik pelbagai komuniti.

Penyokong kerajaan berkata catatan yang memuji kumpulan bersenjata atau menggambarkan India sebagai kuasa penjajah ialah propaganda politik, bukannya pendidikan. Pengkritik menjawab bahawa pelajar tidak dapat memahami pertikaian itu jika mereka hanya didedahkan kepada catatan rasmi negara. Meneliti sesuatu dakwaan tidak sama dengan menyokongnya, kata mereka.

Syed Agha Ruhullah Mehdi, ahli parlimen dari Srinagar, berkata perpustakaan sepatutnya memelihara ilmu dan bukannya menjadi alat untuk menyebarkan naratif politik pilihan kerajaan.

Kewujudan sesebuah buku di perpustakaan bukan bermakna kandungannya disokong. Hal itu mengiktiraf bahawa kesarjanaan menuntut akses, perbahasan dan penyelidikan kritis.

Rao Farman Ali, penulis dan wartawan yang berpangkalan di Kashmir, berkata bahan tentang penentangan dan pemisahan mungkin kelihatan berbahaya dari sudut keselamatan, namun tetap penting untuk memahami masa lalu wilayah itu. Beliau berkata penyelidikan universiti memerlukan akses kepada sumber primer, sumber sekunder dan tafsiran yang bersaing.

Mengapakah perubahan perlembagaan 2019 penting?

Pada Ogos 2019, New Delhi memansuhkan status perlembagaan khas Jammu dan Kashmir serta membahagikan bekas negeri itu kepada wilayah yang ditadbir kerajaan persekutuan. Langkah itu meletakkan wilayah tersebut di bawah kawalan pusat yang lebih langsung. Kerajaan tempatan yang dipilih rakyat telah kembali berkuasa sejak itu, walaupun Gabenor Leftenan masih memegang kuasa luas dalam hal pentadbiran dan keselamatan.

Pengkritik berkata tempoh sejak 2019 menyaksikan sekatan lebih ketat terhadap wartawan, aktivis, organisasi masyarakat sivil dan institusi pendidikan. Mereka melihat audit buku itu sebagai sebahagian daripada usaha lebih besar untuk mengawal perbincangan awam sambil menggambarkan wilayah tersebut sebagai stabil dan normal.

Penyokong kerajaan menolak tafsiran itu. Mereka berkata keadaan keselamatan masih sensitif dan institusi mesti mencegah bahan yang boleh menggalakkan keganasan. Pentadbiran menggambarkan sekolah dan universiti sebagai tempat membina negara dan mendidik tentang perlembagaan, dengan sikap tidak bertolak ansur terhadap naratif pemisah.

Pertikaian itu mencerminkan perdebatan lebih luas tentang kebebasan akademik di India. Para penyelidik berdepan tekanan berhubung bantahan di kampus, kritikan awam, topik penyelidikan dan bahan pengajaran. Indeks kebebasan akademik merekodkan kemerosotan ketara skor India sejak pertengahan dekad lalu, walaupun punca dan tafsiran kedudukan itu dipertikaikan.

Bolehkah pemeriksaan menghasilkan kesenyapan, bukannya keselamatan?

Walaupun semakan bertujuan menghentikan hasutan, kesannya boleh menjadi lebih luas apabila piawaiannya kabur. Pustakawan mungkin mengelak daripada membeli buku tentang Kashmir. Guru mungkin tidak mengajar topik yang berkemungkinan menarik perhatian rasmi. Pelajar mungkin teragak-agak untuk bertanya tentang sejarah politik. Penulis mungkin memutuskan bahawa menerbitkan penyelidikan tentang wilayah itu terlalu berisiko.

Victoria Schofield, ahli sejarah British yang bukunya Kashmir in Conflict merupakan antara 25 judul yang diharamkan, berkata kerajaan sering menggunakan pengharaman buku untuk menyekat akses kepada maklumat. Beliau berhujah bahawa pemahaman tentang semua sisi konflik diperlukan demi dialog dan perdamaian.

Konflik tidak dapat diselesaikan jika fakta tidak diketahui sepenuhnya.

Pengkritik turut memberi amaran bahawa mengeluarkan buku daripada perpustakaan tidak akan menghapuskan rasa ingin tahu. Pelajar boleh mendapatkan banyak judul di internet, dalam koleksi peribadi atau di luar Jammu dan Kashmir. Pengharaman mungkin menjadikan sesebuah buku lebih menarik, sambil menafikan peluang kepada pelajar yang tiada akses internet yang boleh dipercayai untuk mengkajinya dengan teliti.

Penyokong audit menjawab bahawa akses semata-mata tidak menjadikan sesebuah buku sesuai untuk perpustakaan sekolah. Mereka berkata pelajar lebih muda memerlukan bahan yang sesuai dengan umur dan guru tidak sepatutnya dijangka menyampaikan propaganda sebagai fakta yang telah terbukti. Penyelesaian pilihan mereka ialah proses perolehan yang lebih ketat dan semakan oleh ahli pendidikan yang berkelayakan.

Beberapa ahli akademik mencadangkan supaya jawatankuasa bebas yang terdiri daripada ahli sejarah, pustakawan, pensyarah universiti dan pakar bidang menilai karya yang dipertikaikan. Mereka berkata setiap tindakan mengeluarkan bahan perlu disertakan alasan bertulis, proses rayuan serta perbezaan yang jelas antara analisis, advokasi dan hasutan.

Apakah kesannya terhadap pelajar dan perpustakaan?

Perpustakaan secara tradisinya menjadi tempat pembaca menemui idea yang bercanggah. Peranannya berbeza daripada pejabat komunikasi kerajaan. Perpustakaan boleh menyimpan buku yang mengandungi dakwaan yang dipertikaikan, sementara guru membantu pelajar menguji dakwaan itu dengan bukti lain.

Proses semasa meletakkan pustakawan dan ketua institusi dalam keadaan sukar. Mereka perlu memeriksa koleksi besar mengikut tarikh akhir, sambil berdepan kemungkinan tindakan undang-undang jika gagal mengenal pasti bahan yang kemudian dianggap menyalahi undang-undang oleh pihak berkuasa. Akibatnya, koleksi mungkin lebih banyak dibentuk oleh rasa takut terhadap reaksi rasmi berbanding nilai kesarjanaan.

Bagi pelajar Kashmir, kesannya melangkaui senarai bacaan. Pelajar sejarah dan sains politik memerlukan akses kepada sumber yang membentuk catatan bersaing tentang pertikaian itu. Pelajar sastera perlu membaca penulis yang menggambarkan pemindahan penduduk, kesedihan dan penentangan. Pelajar undang-undang perlu meneliti hujah perlembagaan dan perundangan keselamatan. Pengeluaran bahan-bahan itu boleh mengehadkan soalan yang mampu ditanyakan oleh pelajar.

Kerajaan belum menyatakan berapa banyak buku yang akhirnya akan dikeluarkan hasil semakan baharu itu atau sama ada institusi akan menerbitkan dapatan mereka. Cabaran di mahkamah terhadap pengharaman terdahulu juga mungkin menentukan sejauh mana pihak berkuasa boleh menggunakan undang-undang keselamatan terhadap karya ilmiah dan kewartawanan.

Intinya

• Pihak berkuasa mengarahkan institusi pendidikan di seluruh Kashmir yang ditadbir India supaya memeriksa buku, penyelidikan dan bahan digital.
• Semakan itu menyusuli kontroversi mengenai dua buku yang memuatkan profil tokoh pemisah dan gambaran Kashmir yang dipertikaikan.
• Kerajaan berkata langkah itu bertujuan mencegah hasutan, radikalisasi dan propaganda yang menyalahi undang-undang di bilik darjah.
• Ahli akademik dan pemimpin pembangkang berkata piawaian yang kabur boleh mendorong penapisan kendiri dan memadamkan sejarah yang dipertikaikan.
• Arahan berasingan pada 2025 mengharamkan 25 buku karya penulis dan sarjana terkenal, dan tindakan itu sedang dicabar di mahkamah.
• Pertikaian utamanya ialah sama ada perpustakaan patut mengeluarkan bahan yang sensitif dari segi politik atau memeliharanya untuk kajian kritis.