Gelombang Ucapan Kebencian di Malaysia Membahayakan Pelarian Rohingya

Tempat berlindung yang semakin terancam

Malaysia sejak sekian lama menjadi destinasi bagi umat Islam Rohingya yang melarikan diri daripada penganiayaan di Myanmar. Namun, rasa selamat itu kini semakin terhakis apabila kebencian dalam talian, dakwaan palsu dan intimidasi terbuka tersebar di seluruh negara.

Kira-kira 126,000 orang Rohingya berdaftar dengan agensi pelarian Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) di Malaysia pada akhir Februari 2026. Mereka membentuk komuniti pelarian terbesar daripada kira-kira 215,600 pelarian dan pencari suaka yang berdaftar di negara ini. Ramai lagi masih belum berdaftar.

Menurut pejuang hak asasi, kempen terbaharu bermula pada akhir April dan berterusan selama berbulan-bulan. Hantaran media sosial menuduh pelarian Rohingya menuntut tanah, hak istimewa dan kawalan ke atas komuniti Malaysia. Petisyen yang menggesa mereka diusir meraih ratusan ribu tandatangan sebelum disemak.

Kempen itu melangkaui pertikaian dalam talian. Pelarian diusir dari rumah, kanak-kanak diganggu ketika dalam perjalanan ke sekolah, manakala kumpulan bantuan berdepan ancaman. Peristiwa itu menunjukkan bagaimana penderaan digital boleh menjadi risiko keselamatan langsung kepada golongan yang terpaksa berpindah.

Bagaimana maklumat palsu menjadi kempen nasional

Akaun palsu dan poster rekaan membantu menyebarkan dakwaan bahawa pemimpin Rohingya mahu kawasan tertentu di Malaysia dikhaskan untuk komuniti mereka. Hantaran lain menggambarkan pelarian sebagai penjenayah, beban ekonomi atau pihak yang mahu mengambil alih tanah dan pekerjaan penduduk tempatan. Tanda pagar seperti #SaveMalaysiaFromRohingya memberi kempen itu satu label bersama dan membantu kandungan bermusuhan menjangkau khalayak lebih luas.

Pekerja Article 19, Maryam, yang namanya telah diubah atas faktor keselamatan, berkata organisasinya melaporkan bahan berbahaya kepada Meta. Katanya, sistem penyederhanaan kandungan dan aduan platform itu terlalu lambat untuk menangani kandungan yang boleh mendatangkan bahaya serta-merta.

Kumpulan hak asasi berkata kritikan terhadap dasar migrasi adalah wajar, namun tindakan menyalahkan seluruh kumpulan dan seruan supaya mereka diusir sudah menjurus kepada hasutan. Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia, yang dikenali sebagai SUHAKAM, memberi amaran bahawa komen berbaur kesat dan naratif kebencian sedang mewujudkan proses penyahmanusiaan yang berbahaya.

Angka kerajaan juga mencabar beberapa dakwaan yang paling kerap diulang. Data polis yang dipetik pejuang hak asasi merekodkan 89 individu Rohingya terlibat dalam kes jenayah antara 2024 hingga Jun 2026, iaitu 0.02 peratus daripada kes jenayah dalam tempoh berkenaan. Kementerian Kesihatan turut menyatakan bahawa pelarian membayar kadar warga asing untuk rawatan di kemudahan awam dan tidak menerima rawatan kesihatan bersubsidi seperti yang didakwa dalam banyak hantaran media sosial.

Daripada permusuhan dalam talian kepada pengusiran paksa

Pada 27 Julai, lebih 100 pelarian Rohingya diusir dari sebuah penempatan di Kuala Muda, Pulau Pinang. Laporan tempatan menyatakan jumlah penduduk Rohingya di perkampungan nelayan itu meningkat daripada 108 orang pada 2018 kepada kira-kira 400 orang pada 2026. Sesetengah penduduk menyebut persaingan mendapatkan kerja menangkap ikan dan tekanan terhadap sumber tempatan.

Keluarga pelarian dibawa menaiki bas ke Kuala Lumpur, tempat mereka berkumpul di luar pejabat agensi pelarian PBB untuk mendapatkan perlindungan dan nasihat mengenai penempatan semula. Polis menahan lebih 100 orang, termasuk wanita dan kanak-kanak, ketika memeriksa dokumen mereka. Pihak berkuasa kemudian mengesahkan bahawa kebanyakan atau semua yang ditahan memiliki dokumen PBB yang sah, dan kumpulan itu dibebaskan di bawah jagaan organisasi masyarakat sivil.

Kejadian itu mendedahkan betapa terbatasnya pilihan bagi mereka yang tiada tempat selamat untuk dituju. Keluarga berkenaan mula-mula diusir dari rumah, kemudian dianggap sebagai isu ketenteraman awam apabila mereka mendapatkan bantuan daripada organisasi yang bertanggungjawab terhadap pendaftaran pelarian dan penempatan semula.

Polis Malaysia berkata kawasan di luar pejabat agensi itu ialah lokasi sensitif yang tidak boleh dijadikan penempatan sementara. Organisasi hak asasi membalas bahawa keluarga yang diusir dari rumah sepatutnya diberi perlindungan, bukannya ditahan.

Kanak-kanak menanggung akibatnya

Sekurang-kurangnya sembilan sekolah komuniti untuk pelarian ditutup sementara susulan ancaman dan gangguan. Jumlah sebenar sukar dipastikan kerana banyak sekolah beroperasi secara tidak rasmi dan tidak mendapat pengiktirafan rasmi.

Amira, pengasas NGO pendidikan yang turut meminta identitinya dirahsiakan, berkata kanak-kanak dikejar dan dicaci ketika dalam perjalanan ke kelas. Sesetengah kejadian dirakam dan dikongsi dalam talian, sekali gus menambah ketakutan dalam kalangan ibu bapa, guru dan kumpulan sukarelawan.

Ahmad, seorang guru Rohingya di Kuala Lumpur, berkata dua sekolah tempatnya mengajar ditutup selama dua minggu dan sebuah lagi terus ditutup selama sebulan. Kelas sudah disambung semula, namun kakitangan menasihatkan pelajar supaya tidak memakai uniform di tempat awam agar kurang menarik perhatian.

Gangguan ini membawa kesan jangka panjang. Ramai kanak-kanak Rohingya dinafikan pendidikan di Myanmar, manakala sekolah pelarian di Malaysia sering menjadi satu-satunya laluan mereka untuk mendapatkan pendidikan asas. Gangguan pembelajaran boleh menyebabkan kanak-kanak lebih terasing dan mengurangkan peluang mereka mendapatkan pekerjaan yang selamat apabila dewasa.

Guru juga berkata rakyat Malaysia sering menganggap semua pelarian dari Myanmar ialah orang Rohingya. Malaysia menempatkan penduduk daripada beberapa komuniti Myanmar, termasuk kumpulan Chin, Karen, Bamar dan Rakhine. Menganggap mereka semua sebagai satu kumpulan menyukarkan usaha mengenal pasti kebimbangan sebenar dan membolehkan dakwaan palsu tersebar lebih luas.

Lompang undang-undang menyebabkan pelarian terdedah

Malaysia bukan pihak kepada Konvensyen Pelarian 1951 atau protokol 1967. Negara ini tidak mengiktiraf status pelarian secara rasmi dalam undang-undang domestik, bermakna individu yang berdaftar dengan agensi PBB masih boleh dianggap sebagai migran tidak teratur di bawah peraturan imigresen.

Pelarian Rohingya tidak boleh bekerja secara sah dan tiada hak umum untuk bersekolah di sekolah kerajaan. Ramai menyara hidup dengan melakukan kerja tidak formal, yang boleh mendedahkan mereka kepada penipuan gaji, eksploitasi dan penangkapan. Kad PBB mereka mungkin menunjukkan bahawa mereka memerlukan perlindungan antarabangsa, namun kad itu tidak menyediakan perlindungan berkanun yang sama seperti dokumen pengenalan diri kebangsaan.

Kerajaan memperkenalkan program pendaftaran kebangsaan yang dikenali sebagai Dokumen Pendaftaran Pelarian pada 2026. Penyokong menyifatkannya sebagai cara untuk menambah baik maklumat tentang pelarian dan mengurus populasi. Kumpulan hak asasi menggesa perlindungan kukuh diwujudkan kerana data peribadi dan biometrik boleh disalahgunakan untuk penahanan atau penghantaran pulang secara paksa.

Kerajaan turut menggantung sementara pendaftaran pelarian baharu oleh PBB ketika menyusun semula sistemnya sendiri. Pejuang hak asasi memberi amaran bahawa pencari suaka tanpa dokumen boleh ditangkap sebelum berpeluang menjelaskan tuntutan mereka atau memohon perlindungan.

Mengapa pulang ke Myanmar berbahaya

Pada 23 Julai, timbalan menteri luar Malaysia memberitahu Parlimen bahawa 5,000 warga Myanmar yang ditahan di pusat tahanan imigresen boleh dihantar pulang. Perdana Menteri Anwar Ibrahim kemudian berkata Myanmar bersetuju menerima 5,000 pencari suaka Rohingya.

Cadangan itu mencetuskan kebimbangan dalam kalangan organisasi pelarian. Rohingya dilucutkan kewarganegaraan di bawah Undang-Undang Kewarganegaraan Myanmar 1982 dan berdepan sekatan, keganasan serta pemindahan selama beberapa dekad. Kempen ketenteraan pada 2017 memaksa kira-kira 700,000 orang Rohingya melarikan diri ke Bangladesh selepas kampung dibakar dan orang awam dibunuh atau diserang.

Myanmar masih terjejas oleh konflik bersenjata, termasuk pertempuran antara tentera dengan kumpulan bersenjata etnik. Mahkamah Keadilan Antarabangsa sedang mempertimbangkan dakwaan bahawa Myanmar melakukan pembunuhan beramai-ramai terhadap Rohingya. Menghantar pulang mereka tanpa perlindungan yang boleh dipercayai berisiko melanggar prinsip antarabangsa yang melarang penghantaran pelarian kembali ke tempat mereka berdepan penganiayaan, penyeksaan atau bahaya serius.

Organisasi Hak Asasi Manusia Etnik Rohingya Myanmar Malaysia berkata komuniti itu tidak boleh mempercayai pihak berkuasa Myanmar untuk menjamin keselamatan mereka. Kumpulan itu memberi amaran bahawa mereka yang dihantar pulang boleh dipaksa menyertai khidmat ketenteraan atau dijadikan perisai manusia.

Malaysia kemudian melunakkan pendiriannya. Menteri Komunikasi Fahmi Fadzil berkata pada 5 Ogos bahawa pelarian tidak akan dihantar pulang jika hasil saringan menunjukkan mereka berdepan penganiayaan atau ancaman terhadap nyawa. Kementerian Luar dan Kementerian Dalam Negeri masih meneliti rancangan itu, menyebabkan kedudukan 5,000 tahanan berkenaan tidak menentu.

Tindak balas kerajaan dipersoalkan

Menteri Luar Mohamad Hasan berkata kehadiran agensi pelarian PBB telah menjadikan Malaysia tumpuan pelarian dan mencadangkan kerajaan boleh menilai semula peranannya sekiranya lebih banyak tempat penempatan semula tidak disediakan.

Namun, penempatan semula bergantung pada negara lain yang bersedia menerima pelarian. Agensi PBB itu tidak boleh memindahkan setiap individu berdaftar begitu sahaja ke negara ketiga. Tempat yang tersedia terhad dan ramai pelarian menunggu bertahun-tahun untuk mendapatkan keputusan.

Organisasi hak asasi menggesa kerajaan mengutuk kempen kebencian, menyiasat ancaman, melindungi sekolah dan memisahkan proses saringan pelarian daripada hukuman imigresen. Mereka turut menuntut supaya penahanan tanpa had ditamatkan, akses kepada mahkamah diberikan dan laluan undang-undang yang selamat untuk bekerja serta belajar disediakan.

Human Rights Watch berkata Malaysia tidak sepatutnya menghantar pulang pelarian Rohingya yang masih menjadi sasaran keganasan tentera di Myanmar. Fortify Rights memberi amaran bahawa ancaman dalam talian boleh segera bertukar menjadi serangan fizikal dan menggesa tindakan tegas terhadap hasutan.

Malaysia menampilkan dirinya sebagai pembela umat Islam yang dianiaya, termasuk rakyat Palestin. Pejuang hak pelarian berkata reputasi itu terjejas apabila masyarakat Rohingya, yang majoritinya juga beragama Islam, dianggap sebagai masalah keselamatan dan bukannya mangsa penganiayaan.

Masalah serantau dengan kesan digital

Asia Tenggara tidak mempunyai sistem suaka serantau yang mengikat. Negara-negara sering mengurus pelarian melalui langkah sementara, penahanan dan aturan tidak rasmi. Akibatnya, golongan yang kehilangan tempat tinggal bergantung pada keputusan politik yang boleh berubah dengan cepat apabila kemarahan awam memuncak.

Kes Malaysia turut menunjukkan bahawa melarikan diri secara fizikal tidak lagi cukup untuk menjamin keselamatan. Kempen dalam talian tersebar merentasi sempadan serta-merta, mengulang propaganda lama dan boleh mempengaruhi dasar awam. Algoritma sering menyebarkan dakwaan yang membangkitkan emosi atau mengejutkan dengan lebih pantas daripada pembetulan berasaskan fakta.

Syarikat teknologi berupaya mengenal pasti manipulasi terancang, memadamkan ancaman dan menjelaskan cara keputusan penyederhanaan kandungan dibuat. Kumpulan masyarakat sivil juga mahukan literasi digital yang lebih baik agar pengguna dapat mengenal pasti imej rekaan, statistik palsu dan akaun yang berpura-pura mewakili komuniti pelarian.

Oleh itu, usaha melindungi pelarian memerlukan lebih daripada tempat perlindungan dan pemeriksaan dokumen. Tindakan perlu diambil terhadap ancaman yang menjadikan sekolah tidak selamat, menghalang orang ramai daripada mendapatkan bantuan dan menggalakkan serangan terhadap seluruh kumpulan etnik.

Perkara yang perlu diketahui

• Malaysia menempatkan kira-kira 126,000 pelarian Rohingya berdaftar dengan PBB.
• Lebih 100 orang Rohingya ditahan selepas mendapatkan bantuan di Kuala Lumpur susulan pengusiran dari Pulau Pinang.
• Sekurang-kurangnya sembilan sekolah pelarian ditutup sementara akibat gangguan dan kebimbangan keselamatan.
• Malaysia bukan pihak kepada Konvensyen Pelarian 1951 dan tidak mengiktiraf status pelarian secara rasmi.
• Rancangan menghantar pulang 5,000 warga Myanmar kemudian tertakluk pada pemeriksaan keselamatan.
• Kumpulan hak asasi berkata kebencian dalam talian dan dakwaan palsu menyumbang kepada diskriminasi sebenar.