Indonesia Buka Semula Lapangan Terbang Selepas Letusan Anak Krakatau Terkandas 340,000 Penumpang

Penerbangan disambung semula selepas dua hari tergendala

Indonesia mula membuka semula lima lapangan terbang selepas tengah malam pada Selasa, susulan letusan gunung berapi yang menjejaskan hampir 3,000 penerbangan dan menyebabkan lebih 340,000 penumpang terkandas di seluruh negara.

Anak Krakatau, yang terletak di Selat Sunda antara Jawa dan Sumatera, mula meletus lewat Jumaat. Pancutan lava menjulang dari gunung berapi itu, manakala abu merebak ke beberapa kawasan di Lampung, Jawa Barat dan ruang udara sekitar Jakarta. Aktiviti yang berterusan memaksa lapangan terbang menggantung operasi sementara syarikat penerbangan menilai sama ada pesawat boleh berlepas dan mendarat dengan selamat.

Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta, hab penerbangan utama Jakarta, menjadi yang pertama menghentikan penerbangan pada pagi Ahad. Operasi disambung semula pada 00:30 waktu tempatan Selasa, atau 18:30 GMT Isnin, selepas pegawai menjalankan pemeriksaan akhir. Lapangan terbang lain juga dibuka semula secara berperingkat, namun syarikat penerbangan memberi amaran bahawa pembatalan dan kelewatan mungkin berterusan sementara pesawat dan kru ditempatkan semula.

Laporan Kementerian Pengangkutan Indonesia pada satu peringkat menyebut kira-kira 270,000 penumpang terjejas, manakala angka kemudian yang merangkumi penerbangan dibatalkan, ditunda dan dilencongkan menjadikan jumlah itu melebihi 340,000. Perbezaan tersebut mencerminkan pengiraan yang berubah apabila gangguan berterusan dan lebih banyak penerbangan terjejas.

Penumpang berdepan barisan panjang dan rancangan perjalanan yang tidak menentu

Barisan panjang terbentuk di balai pelepasan Soekarno-Hatta apabila penumpang mendapatkan bayaran balik, tiket alternatif dan maklumat daripada syarikat penerbangan. Ada yang menunggu maklumat terkini pada skrin lapangan terbang, manakala yang lain mengatur perjalanan jauh melalui jalan raya, kereta api atau feri untuk ke lapangan terbang di luar kawasan yang dilanda abu.

Finna, penumpang berusia 46 tahun yang dalam perjalanan pulang ke Jakarta dari Malang di Jawa Timur, menggambarkan keadaan terminal yang sesak selepas penerbangan berulang kali dijadualkan semula. Akhirnya, beliau bermalam dalam dua perjalanan kereta api antara bandar dan tiba di Jakarta kira-kira 03:00 pada Isnin.

Beliau memberitahu BBC Indonesia bahawa penumpang penerbangan pagi telah disertai mereka yang dijadualkan berlepas pada lewat hari, menyebabkan ramai tidak pasti sama ada penerbangan mereka akan beroperasi. Pengalamannya mencerminkan kekeliruan yang timbul apabila syarikat penerbangan tidak dapat memberikan waktu berlepas yang pasti kerana abu gunung berapi boleh berubah arah dengan pantas apabila angin bertukar.

Pengembara Kanada Michael Bociurkiw menggambarkan suasana yang lebih tenang di Soekarno-Hatta, dengan kakitangan lapangan terbang menyediakan air dan makanan ringan, manakala kaunter syarikat penerbangan menawarkan bayaran balik atau penjadualan semula. Pengembara yang memilih untuk tidak menunggu dinasihatkan mempertimbangkan Lapangan Terbang Juanda berhampiran Surabaya, yang terletak beberapa jam perjalanan melalui jalan raya, atau lapangan terbang di kawasan lain di Indonesia.

Pasangan warga Malaysia yang berbulan madu di Bali menghadapi masalah serupa selepas dimaklumkan bahawa penerbangan seterusnya ke Kuala Lumpur mungkin tidak beroperasi selama beberapa hari. Amir Hamzah, 29, berkata mereka merancang untuk pulang pada hari penerbangan dibatalkan dan membawa wang yang mencukupi untuk percutian singkat, bukannya penginapan lebih lama.

Mengapa abu gunung berapi menyebabkan lapangan terbang ditutup

Abu gunung berapi terdiri daripada serpihan kecil batu, kaca dan mineral. Ia berbahaya kepada pesawat kerana zarahnya boleh memasuki enjin jet, mencair dalam bahagian bersuhu tinggi sebelum mengeras pada bilah turbin. Ini boleh mengurangkan kuasa enjin atau menyebabkan enjin gagal berfungsi.

Abu juga boleh merosakkan cermin hadapan, mengganggu sensor dan mengurangkan jarak penglihatan ketika berlepas dan mendarat. Oleh sebab itu, lapangan terbang boleh ditutup walaupun gunung berapi berada berkilometer jauhnya. Keputusan bergantung pada ketinggian dan ketumpatan awan abu, arah angin, keadaan cuaca serta laluan yang digunakan pesawat yang tiba dan berlepas.

Agensi meteorologi Indonesia, BMKG, melaporkan abu mencapai kira-kira 6,000 meter di bahagian Anak Krakatau yang menghadap Jawa. Di bahagian Sumatera dan beberapa kawasan di wilayah Banten, kepulan abu menjulang setinggi 15,000 meter. Ketinggian itu meletakkan abu di koridor udara yang digunakan penerbangan domestik dan antarabangsa.

Menteri Pengangkutan Dudy Purwagandhi berkata pihak berkuasa lapangan terbang menjalankan ujian setiap 30 minit untuk menentukan sama ada awan abu semakin meluas atau semakin lemah. Beliau turut berkata waktu pembukaan semula tidak dapat ditetapkan lebih awal kerana keadaan cuaca berubah-ubah.

Kami tidak dapat memastikan bila keadaan ini akan berakhir kerana cuaca yang dinamik, kata Dudy Purwagandhi.

Syarikat penerbangan mengubah laluan pesawat ketika lapangan terbang dibuka semula

Pihak berkuasa menyediakan lapangan terbang alternatif di Jawa Timur, Jawa Tengah dan Yogyakarta untuk pesawat yang asalnya dijadualkan mendarat di Jakarta. Perkhidmatan bas percuma dirancang untuk penumpang yang mahu meneruskan perjalanan dari lapangan terbang lain, sebagai langkah mengurangkan tekanan terhadap rangkaian pengangkutan ibu kota.

Gangguan itu menjejaskan laluan domestik serta perkhidmatan antarabangsa yang menghubungkan Indonesia dengan Singapura, Kuala Lumpur, Doha dan Sydney. Apabila lapangan terbang ditutup, kesannya merebak ke seluruh rangkaian syarikat penerbangan. Pesawat yang tidak dapat sampai ke Jakarta mungkin tidak dapat mengendalikan penerbangan seterusnya dari bandar itu, manakala kru boleh terkandas di lokasi berbeza.

Syarikat penerbangan menawarkan bayaran balik, tempahan baharu dan, dalam sesetengah kes, perubahan laluan kepada penumpang. Indonesia juga melonggarkan peraturan bagi pelawat asing yang tempoh kebenaran tinggal mereka tamat akibat penerbangan dibatalkan. Hotel berhampiran lapangan terbang utama cepat penuh, menyebabkan sesetengah pengembara mencari bilik lebih jauh dari terminal atau menggunakan kereta api dan bas.

Jo Shaw, yang melawat Indonesia bersama anggota badan amal pemuliharaan Save the Rhino International, berkata kumpulannya membatalkan rancangan untuk berkhemah di Taman Negara Ujung Kulon selepas tahap amaran gunung berapi dinaikkan. Beliau menyifatkan terpaksa menginap di hotel lapangan terbang sebagai kesulitan yang masih boleh ditangani, sambil menyatakan kebimbangan lebih besar terhadap petugas pemuliharaan yang bekerja berhampiran kawasan terjejas.

Nasihat kesihatan ketika abu melanda kawasan berpenduduk

Abu gunung berapi boleh menyebabkan iritasi pada mata, hidung, tekak dan paru-paru. Menteri Kesihatan Indonesia Budi Gunadi Sadikin menasihatkan penduduk di kawasan terjejas supaya berada di dalam rumah ketika abu turun dan memakai pelitup muka jika berada di luar. Penduduk turut dinasihatkan melindungi mata dan mengelakkan perjalanan yang tidak perlu.

Laporan tempatan menyebut sekolah membatalkan aktiviti selepas murid mengadu mata mereka mengalami iritasi. Nelayan juga menghentikan beberapa perjalanan selepas menemui abu di laut. Seorang penduduk membandingkan rasa pedih di matanya seperti terkena butiran pasir dan berkata abu terkumpul begitu cepat sehingga beliau perlu menyapu halaman rumah setiap beberapa minit.

Risiko kesihatan bergantung pada jumlah abu, tempoh pendedahan dan keadaan kesihatan sedia ada seseorang. Mereka yang menghidap asma atau penyakit pernafasan lain mungkin lebih terdedah. Abu juga boleh mencemarkan bekalan air, merosakkan tanaman dan menjadikan jalan licin, sekali gus menimbulkan bahaya di luar sistem lapangan terbang.

Pegawai memberi amaran letusan lanjut mungkin berlaku

Agensi Geologi Indonesia memberi amaran pada Isnin bahawa kemungkinan letusan lanjut masih tinggi. Agensi itu mengenal pasti batu pijar yang jatuh dan hujan abu tebal sebagai bahaya segera. Aliran lava juga boleh mengancam sekiranya letusan berlaku semula dan berterusan.

Pihak berkuasa mengarahkan orang ramai supaya berada sekurang-kurangnya 3 kilometer dari kawah aktif. Kapal dilarang memasuki zon larangan sejauh 3 kilometer di sekitar gunung berapi itu. Pegawai berkata tiada amaran tsunami dikeluarkan berkaitan aktiviti terkini, namun zon larangan itu mencerminkan risiko berterusan daripada bahan letusan dan perubahan mendadak di sekitar pulau tersebut.

Anak Krakatau bermaksud Anak Krakatoa. Ia muncul dari laut pada awal abad ke-20 di dalam kaldera besar yang terbentuk selepas letusan Krakatoa yang dahsyat pada 1883. Letusan itu menyebabkan letupan kuat, hujan abu di kawasan luas dan tsunami yang meragut puluhan ribu nyawa, menurut anggaran sejarah.

Gunung berapi yang lebih baharu itu menjadi sumber kebimbangan utama pada Disember 2018, apabila sebahagian konnya runtuh ke laut. Runtuhan itu mencetuskan tsunami yang melanda pesisir Jawa dan Sumatera, mengorbankan lebih 400 orang serta mencederakan atau memindahkan ribuan yang lain. Para saintis kemudian mendapati sebahagian jisim batu yang terlibat dalam runtuhan itu setinggi kira-kira 70 hingga 90 meter.

Risiko gunung berapi Indonesia yang lebih meluas

Indonesia kerap dilanda gempa bumi dan letusan kerana terletak di Lingkaran Api Pasifik, zon sepanjang kira-kira 40,000 kilometer yang mengelilingi Lautan Pasifik. Beberapa plat tektonik bertemu di rantau ini, termasuk plat Indo-Australia, Eurasia dan Pasifik. Pergerakan plat tersebut mewujudkan keadaan yang menyebabkan gempa bumi, parit laut dalam dan aktiviti gunung berapi.

Lingkaran Api menempatkan kira-kira 75 peratus gunung berapi aktif dunia dan dikaitkan dengan sekitar 90 peratus gempa bumi global. Kedudukan Indonesia memberikannya tanah gunung berapi yang subur dan persekitaran marin yang kaya, namun pada masa sama meletakkan banyak komuniti, jalan raya, pelabuhan dan lapangan terbang berhampiran sistem geologi aktif.

Anak Krakatau menunjukkan bahawa bahaya gunung berapi bukan hanya diukur berdasarkan skala letusan. Malah, kejadian yang agak singkat boleh menjejaskan ratusan ribu pengembara apabila abu sampai ke ibu kota utama dan salah satu rangkaian udara tersibuk di rantau ini. Bahayanya meningkat apabila letusan berlaku berhampiran laluan perkapalan, destinasi pelancongan dan pesisir pantai yang padat penduduk.

Perkara yang perlu diketahui pengembara ketika gangguan akibat abu

Penumpang yang terjejas oleh penutupan lapangan terbang akibat letusan gunung berapi perlu mengesahkan status penerbangan secara langsung dengan syarikat penerbangan sebelum ke lapangan terbang. Terminal yang dibuka semula tidak semestinya bermakna semua perkhidmatan berjadual telah disambung, kerana pesawat dan kru mungkin masih belum berada di lokasi yang sepatutnya.

Pengembara perlu menyimpan dokumen menaiki pesawat, resit dan notis pembatalan kerana dokumen tersebut mungkin diperlukan untuk tuntutan bayaran balik, penjadualan semula atau pampasan. Mereka yang mempertimbangkan lapangan terbang alternatif perlu menyemak keseluruhan perjalanan, termasuk sambungan bas, kereta api atau feri, kerana penerbangan gantian mungkin berlepas dari lokasi yang beberapa jam jauhnya.

Orang ramai di kawasan yang dilanda abu perlu mematuhi arahan tempatan, mengehadkan pendedahan di luar rumah dan menggunakan perlindungan muka yang sesuai. Pengunjung harus mengelakkan zon larangan di sekitar gunung berapi dan tidak pergi ke pantai atau kawasan pesisir rendah melainkan pihak berkuasa mengesahkan keadaan selamat.

Kesimpulan

• Lima lapangan terbang Indonesia mula dibuka semula selepas lebih dua hari tergendala.
• Hampir 3,000 penerbangan dibatalkan, ditunda atau dilencongkan, menjejaskan lebih 340,000 penumpang.
• Anak Krakatau memuntahkan abu setinggi 15,000 meter di kawasan berhampiran Sumatera dan Jawa Barat.
• Pihak berkuasa memberi amaran bahawa letusan lanjut, hujan abu tebal, batu jatuh dan aliran lava masih mungkin berlaku.
• Orang ramai diarahkan supaya berada sekurang-kurangnya 3 kilometer dari kawah, dan tiada amaran tsunami dikeluarkan.
• Runtuhan Anak Krakatau pada 2018 mencetuskan tsunami maut di pesisir Jawa dan Sumatera.