KAI Batalkan Import Kereta Terpakai Jepun, Rancang 23 Set Kereta Komuter Baharu

Lapan Set Kereta Menjadi Keutamaan Ketika Permintaan di Jakarta Raya Meningkat

Pengendali kereta api milik negara Indonesia, PT Kereta Api Indonesia (KAI), merancang untuk mendapatkan 23 set kereta api komuter elektrik baharu dalam tempoh dua hingga tiga tahun, menggantikan cadangan mengimport kereta api terpakai dari Jepun. Lapan daripada set baharu itu diperlukan segera bagi rangkaian komuter Jakarta Raya, yang mencatatkan 303,792,024 perjalanan penumpang antara Januari hingga Oktober 2026.

Pengarah Utama KAI, Bobby Rasyidin, mengumumkan keputusan itu di Kompleks Istana Presiden di Jakarta pada 5 November 2026. Perolehan itu akan melibatkan pengeluar milik negara, PT Industri Kereta Api (INKA), manakala pengeluar antarabangsa boleh turut serta melalui kerjasama dengan industri Indonesia.

Bobby berkata penumpang sepatutnya menerima kereta api baharu dan bukannya import terpakai. Menjelaskan keputusan itu, beliau berkata:

Tidak, kami tidak mengimport kereta api terpakai. Orang ramai berhak mendapat yang baharu.

Keperluan itu merangkumi tujuh set kereta dengan 12 gerabak setiap satu dan 16 set dengan lapan gerabak setiap satu. Secara keseluruhan, formasi itu akan menyediakan 212 gerabak penumpang. Set kereta ialah kumpulan gerabak yang bersambung dan beroperasi sebagai sebuah kereta api, maka pengumuman itu merujuk kepada 23 buah kereta api lengkap, bukannya 23 gerabak berasingan.

Perubahan itu membuka laluan baharu bagi KAI untuk mengembangkan armadanya, dengan kapasiti pengeluaran dan jadual penghantaran menjadi tumpuan utama program ini. Komuter memerlukan lebih banyak kereta api yang tersedia, manakala INKA sudah terlibat dalam pembuatan kenderaan rel baharu dan membaik pulih unit sedia ada.

Pengumuman terbaharu KAI itu juga dibuat ketika set kereta INKA yang kelapan menjalani ujian di laluan Bogor–Jakarta Kota. Tujuh set kereta INKA yang lain kembali membawa penumpang pada Oktober selepas pemeriksaan, menjadikan keputusan perolehan itu seiring dengan usaha praktikal menyediakan kereta api untuk operasi harian.

Apakah Perubahan Berbanding Cadangan Import dari Jepun?

KAI sebelum ini mengemukakan cadangan untuk mengimport kereta api komuter elektrik terpakai dari Jepun kepada Suruhanjaya VI Dewan Perwakilan Rakyat Indonesia, yang dikenali sebagai DPR. Cadangan itu menerima kelulusan awal suruhanjaya sebelum kerajaan mengubah haluan.

Pelan terdahulu bertujuan memenuhi keperluan yang sama, iaitu 23 set kereta tambahan bagi rangkaian Jabodetabek, yang melayani Jakarta dan kawasan bandar sekitarnya. Pendekatan baharu mengekalkan keperluan armada itu, tetapi mengubah cara untuk memenuhinya: kereta api mestilah baharu dan industri dalam negara perlu terlibat.

Bobby mengaitkan keputusan itu dengan perkhidmatan penumpang serta sokongan kepada sektor pembuatan Indonesia. Kerjasama teknikal asing masih dibenarkan, bermakna syarikat antarabangsa boleh menyumbang kepada program itu melalui kerjasama dengan pengeluar tempatan.

Keutamaan segera ialah lapan set kereta, kira-kira 35 peratus daripada jumlah keperluan. Baki 15 set termasuk dalam program perolehan lebih luas, yang mahu diselesaikan KAI dalam tempoh dua hingga tiga tahun.

INKA Diberi Peranan Utama, Kerjasama Asing Dibuka

Dalam kenyataannya pada 6 November, KAI menyatakan INKA bertanggungjawab menguruskan perolehan kesemua 23 set kereta. INKA boleh membuat kereta api sendiri atau bekerjasama dengan pengeluar antarabangsa, dengan syarat industri Indonesia kekal terlibat.

Kenyataan Bobby di istana menggambarkan INKA sebagai salah satu pembekal yang dijangka terlibat. Penjelasan selepas itu menetapkan peranan penyelarasan yang lebih luas bagi pengeluar tersebut, dengan kelonggaran dalam cara pengeluaran diatur.

Bagi pembaca, intinya mudah: tanggungjawab INKA dalam perolehan boleh merangkumi pengaturan kerjasama selain membina kereta api di fasilitinya sendiri. Oleh itu, pelan pengeluaran membolehkan sumbangan daripada lebih daripada satu pengeluar.

Ahli Suruhanjaya VI, Herman Khaeron, menyokong pengeluaran dalam negara sambil meminta alternatif sekiranya kilang tempatan tidak dapat memenuhi keperluan KAI. Beliau berkata pada 6 November:

Pada asasnya, kami menyokong pengeluaran gerabak kereta api dalam negara, tetapi jika ia tidak dapat memenuhi keperluan KAI ketika ini, sila cari pilihan lain.

Herman turut berkata pembatalan pelan mengimport kereta api terpakai dari Jepun telah dibincangkan secara mendalam. Kenyataannya meletakkan kapasiti penghantaran, bersama pengeluaran dalam negara, sebagai kebimbangan utama dalam penelitian parlimen.

Hampir Satu Juta Perjalanan Penumpang Sehari

Commuter Line Jabodetabek mencatatkan purata 999,316 perjalanan penumpang sehari sepanjang Januari–Oktober 2026, menurut angka yang dikeluarkan KAI. Jumlah 303,792,024 perjalanan itu merujuk kepada perjalanan yang dibuat, termasuk perjalanan berulang oleh komuter tetap.

Angka itu menjelaskan skala perkhidmatan yang perlu disokong KAI. Komuter yang pergi bekerja dan pulang ke rumah menyumbang dua perjalanan sehari. Ketersediaan kereta api yang mencukupi penting bagi rangkaian yang digunakan berulang kali untuk bekerja, pendidikan dan kegiatan harian lain.

Campuran panjang kereta api yang dirancang juga penting. Tujuh formasi dengan 12 gerabak merangkumi 84 gerabak, manakala 16 formasi dengan lapan gerabak merangkumi 128 lagi. Formasi yang lebih panjang mempunyai empat gerabak tambahan berbanding formasi yang lebih pendek, atau 50 peratus lebih banyak gerabak bagi setiap kereta api.

KAI belum mengumumkan angka kapasiti penumpang bagi formasi baharu itu, nilai kontrak, jadual tender terperinci atau tarikh penghantaran untuk lapan set yang diperlukan segera. Butiran itu akan menentukan seberapa pantas perolehan tersebut menambah ruang untuk penumpang.

Ujian Sudah Bermula di Laluan Bogor

KAI dan INKA memulakan ujian dinamik bagi set kereta KRL kelapan buatan tempatan di laluan Bogor–Jakarta Kota pada 4 November 2026. KRL ialah singkatan bahasa Indonesia bagi kereta api elektrik, iaitu jenis yang digunakan pada rangkaian komuter.

Ujian dinamik memeriksa kereta api ketika bergerak, sekali gus membolehkan tahap kesediaan teknikal dan keselamatannya dinilai dalam keadaan operasi. KAI berkata ujian itu dijalankan di luar waktu perjalanan sibuk.

Anne Purba, naib presiden komunikasi korporat KAI, berkata KAI, KAI Commuter dan INKA menyelia ujian itu bersama-sama. Pemeriksaan tersebut ialah sebahagian daripada persediaan untuk memastikan set kereta itu membawa penumpang dengan selamat dan andal.

Tujuh set kereta INKA telah menjalani pemeriksaan menyeluruh dan kembali membawa penumpang pada Oktober 2026. Ujian set kereta kelapan itu ialah pencapaian operasi yang berasingan daripada keperluan 23 kereta api yang diumumkan baharu-baru ini.

Pesanan Terdahulu Menunjukkan Kepentingan Kapasiti Pengeluaran

Perbincangan perolehan KAI Commuter pada Februari 2024 menunjukkan bahawa kapasiti kilang dan penjadualan kerja armada sudah menjadi kebimbangan lebih dua tahun lalu. Ketika itu, pengendali berkenaan telah memesan 16 set kereta baharu daripada INKA dan mempunyai 19 set kereta sedia ada yang sedang menjalani kerja naik taraf di sana.

Naik taraf ialah proses mengemas kini kereta api sedia ada, bukannya menggantikannya dengan kereta api yang baharu sepenuhnya. Proses itu boleh memanjangkan tempoh penggunaan peralatan lama, tetapi masih memerlukan ruang kilang, kakitangan dan masa yang perlu dijadualkan seiring dengan pengeluaran baharu.

Arya Sinulingga, yang ketika itu merupakan kakitangan khas kepada menteri perusahaan milik negara, berkata pada 21 Februari 2024 bahawa INKA memerlukan kira-kira 16 bulan untuk menaik taraf satu set kereta. Katanya, keupayaan pengeluar itu mengendalikan kerja baik pulih dan pesanan baharu akan dipantau.

KAI Commuter juga mengimport tiga set kereta baharu daripada CRRC Sifang dari China sebagai sebahagian daripada pengurusan armadanya sementara menunggu pengeluaran INKA. Pembelian terdahulu itu melibatkan kereta api baharu, manakala cadangan yang dibatalkan pada November 2026 melibatkan kereta api terpakai dari Jepun.

Perbincangan Terdahulu Mengenai Lapan Set Kereta Adalah Perolehan Berasingan

Anne Purba, yang ketika itu naib presiden merangkap setiausaha korporat KAI Commuter, berkata dalam sidang media pada 6 Februari 2024 bahawa persediaan telah dimulakan bagi lapan set kereta lagi. Beliau menyifatkannya sebagai tambahan kepada tiga import dari China, 16 set kereta baharu daripada INKA dan 19 set yang sedang menjalani naik taraf.

Anne berkata lapan set itu akan diperoleh melalui tender, iaitu proses persaingan untuk memilih pembekal. Persediaan pembelian itu bertujuan mengurangkan risiko kekurangan sekiranya kerja naik taraf INKA tertangguh.

Arya berkata kemudian pada bulan itu bahawa hasratnya adalah untuk memesan kereta api tambahan daripada INKA, tertakluk kepada keupayaan pengeluar itu. Proses perolehan belum dimulakan secara rasmi dan pembiayaan sedang dicari, termasuk kemungkinan penyertaan modal negara untuk INKA. Penyertaan sedemikian bermaksud kerajaan menyuntik modal ke dalam syarikat milik negara.

Perbincangan pada Februari 2024 dan pengumuman pada November 2026 masing-masing menyebut lapan set kereta, tetapi kedua-duanya merujuk kepada keperluan perolehan pada masa yang berbeza. Komitmen semasa ialah kumpulan lapan set yang diperlukan segera, dalam jumlah baharu sebanyak 23 set.

Bagaimana Pelan Armada Sampai ke Tahap Ini

Perkembangan utama merangkumi persediaan perolehan, kerja kilang, ujian dan perubahan dasar kerajaan:

• 6 Februari 2024: KAI Commuter berkata ia sedang membuat persediaan untuk memperoleh lapan set kereta tambahan bagi membantu menangani kemungkinan kelewatan kerja naik taraf.
• 21 Februari 2024: Arya Sinulingga berkata INKA ialah pembekal yang dirancang, tertakluk kepada kapasiti, sementara pembiayaan dan aturan perolehan masih disediakan.
• Oktober 2026: Tujuh set kereta INKA kembali membawa penumpang selepas pemeriksaan.
• 4 November 2026: Ujian dinamik bermula bagi set kereta INKA kelapan di laluan Bogor–Jakarta Kota.
• 5 November 2026: Bobby mengumumkan bahawa import terpakai dari Jepun akan digugurkan dan digantikan dengan kereta api baharu.
• 6 November 2026: KAI menjelaskan peranan INKA dalam mendapatkan 23 set kereta, manakala Herman meminta pilihan lain sekiranya pengeluaran dalam negara tidak mencukupi.

Sasaran KAI kini merangkumi lapan set yang diperlukan segera dan baki 15 set dalam program yang berlangsung selama dua hingga tiga tahun. Bagi komuter, perubahan operasi yang utama akan berlaku apabila kereta api yang siap lulus pemeriksaan dan mula membawa penumpang.

Perkara Utama

• KAI membatalkan rancangan mengimport kereta komuter terpakai dari Jepun dan berhasrat mendapatkan 23 set kereta baharu.
• Lapan set kereta menjadi keutamaan segera bagi rangkaian Jakarta Raya.
• Armada yang dirancang terdiri daripada tujuh kereta api dengan 12 gerabak dan 16 kereta api dengan lapan gerabak, berjumlah 212 gerabak.
• INKA akan menguruskan perolehan, dengan kerjasama antarabangsa dibenarkan selagi industri dalam negara terlibat.
• KAI menyasarkan program itu siap dalam tempoh dua hingga tiga tahun.
• Perkhidmatan komuter Jabodetabek mencatatkan lebih 303.7 juta perjalanan penumpang antara Januari hingga Oktober 2026.
• Set kereta INKA kelapan memulakan ujian dinamik pada 4 November, selepas tujuh set kembali beroperasi pada Oktober.