Jualan Peluru Berpandu Akash India Membuka Bab Baharu dalam Pasaran Senjata Asia Tengah

India bertapak dalam pasaran pertahanan yang sedang berubah

India mengesahkan eksport sistem pertahanan udara Akash ke Tajikistan dan Turkmenistan, menambah dua pelanggan Asia Tengah kepada program yang pelanggan luar negara pertamanya ialah Armenia. Pengumuman oleh Setiausaha Pertahanan Rajesh Kumar Singh itu menandakan satu langkah dalam usaha India menjual lebih banyak peralatan ketenteraan buatan dalam negara ke luar negara, sekali gus mewujudkan kehadiran baharu di rantau yang sekian lama kebanyakannya dibekalkan oleh Rusia.

Urus niaga itu berlangsung ketika kerajaan Asia Tengah berusaha mendapatkan lebih banyak ruang untuk bergerak dalam hubungan dengan kuasa luar. Rusia kekal terjalin erat dengan rantau itu melalui perdagangan, perjanjian ketenteraan dan hubungan politik yang sudah lama terjalin, manakala China memperluas peranannya sebagai pelabur dan pembekal senjata. Kemasukan India menawarkan satu lagi pilihan, meskipun butiran kontraknya belum didedahkan.

Singh berkata Armenia telah memperoleh beberapa bateri Akash, diikuti eksport ke Tajikistan dan Turkmenistan. Kedua-dua kerajaan Asia Tengah itu belum memberikan ulasan terbuka mengenai jualan tersebut. Pegawai India tidak mendedahkan jumlah sistem, nilai kontrak, jadual penghantaran atau konfigurasi yang dibekalkan.

Akash ialah sistem berasaskan darat yang direka untuk mengesan dan menyerang pesawat serta ancaman udara lain yang menghampiri. Eksportnya bukan sekadar penjualan peluru berpandu: sistem pertahanan udara yang beroperasi turut bergantung pada radar, pelancar, peralatan arahan, kru terlatih, penyelenggaraan dan bekalan alat ganti yang berterusan. Hubungan ini boleh membentuk hubungan pertahanan pembeli selama bertahun-tahun.

Apakah fungsi sistem Akash?

Dibangunkan oleh Pertubuhan Penyelidikan dan Pembangunan Pertahanan India (DRDO), Akash ialah sistem peluru berpandu permukaan-ke-udara jarak dekat. Sumber pertahanan India menyatakan sistem itu mampu menyerang sasaran seperti pesawat pejuang, helikopter, dron dan peluru berpandu kruis. Kementerian Pertahanan menetapkan jarak operasi sistem itu sekitar 4.5 hingga 25 kilometer dan julat altitud sehingga 20 kilometer. Keterangan lain meletakkan jarak serangan maksimum sistem asal sekitar 25 hingga 30 kilometer, mencerminkan perbezaan varian dan angka yang digunakan.

Sistem itu menggunakan panduan radar dan arahan untuk menjejak sasaran serta mengarahkan peluru berpandu semasa serangan. Ciri-ciri tindakan balas elektroniknya bertujuan membolehkannya beroperasi apabila pihak lawan cuba mengganggu radar atau komunikasi melalui jamming. Akash boleh menjejak beberapa sasaran, namun keupayaan serangan tepat bergantung pada konfigurasi sistem.

DRDO membangunkan sistem itu untuk angkatan tentera India, manakala pengeluarannya diterajui Bharat Dynamics Limited, dengan Bharat Electronics Limited terlibat dalam elektronik dan sistem berkaitan. India meluluskan eksport Akash pada 2020. Singh berkata pengeluaran kini stabil, dengan pesanan daripada tentera India berterusan ketika minat luar negara meningkat. Keupayaan pengeluaran domestik yang boleh diharap dapat meyakinkan pembeli bahawa peluru berpandu, alat ganti dan sokongan teknikal akan terus tersedia.

Varian lebih baharu termasuk Akash Prime dan Akash-NG, yang bertujuan menawarkan sensor dinaik taraf serta peningkatan prestasi lain. Jarak lebih jauh yang sering dikaitkan dengan Akash-NG, sehingga kira-kira 50 kilometer, terpakai kepada program baharu itu dan bukan secara automatik kepada sistem yang dijual kepada Tajikistan dan Turkmenistan. India belum mengenal pasti konfigurasi eksportnya.

Mengapa negara Asia Tengah mencari pilihan lain?

Peranan ketenteraan dan komersial Rusia di Asia Tengah belum lenyap, tetapi perang di Ukraine mendedahkan risiko kebergantungan yang tinggi pada satu pembekal. Keperluan perang dan gangguan telah menjejaskan keupayaan Rusia untuk menghantar senjata ke luar negara. Data Institut Penyelidikan Keamanan Antarabangsa Stockholm yang dipetik dalam penyelidikan yang dibekalkan menunjukkan eksport utama senjata Rusia pada 2021–25 merosot 64 peratus berbanding 2016–20, dengan bahagiannya dalam eksport global turun daripada 21 peratus kepada 6.8 peratus.

Perubahan itu tidak bermakna rantau ini sudah meninggalkan peralatan Rusia. Tajikistan, anggota Pertubuhan Perjanjian Keselamatan Kolektif (CSTO) pimpinan Rusia, kekal rapat dengan Moscow dan menerima bantuan ketenteraan Rusia, termasuk sistem pertahanan udara S-300. Rusia juga mengekalkan kehadiran ketenteraan di rantau ini dan mengendalikan pangkalan udara Kant di Kyrgyzstan.

Turkmenistan mengambil haluan berbeza. Negara itu mengisytiharkan dirinya berkecuali secara kekal dan bukan anggota CSTO. Pembelian senjatanya dipelbagaikan antara pembekal termasuk China, Türkiye dan Itali. Inventori China yang semakin besar merangkumi sistem seperti FM-90, KS-1A dan FD-2000. Sekurang-kurangnya 10 kenderaan peluru berpandu dan meriam FK-2000 buatan China turut kelihatan semasa perarakan tentera di Ashgabat pada September.

Kehadiran beberapa pembekal boleh membantu kerajaan mengelakkan kebergantungan kepada satu negara bagi setiap keperluan ketenteraan. Namun, keadaan itu juga boleh menimbulkan kerumitan baharu. Peralatan dari negara berbeza mungkin menggunakan sistem radar, komunikasi dan arahan yang berlainan, dan pemilikan beberapa jenis senjata sahaja tidak menjamin sistem itu boleh berkongsi maklumat atau beroperasi sebagai satu rangkaian. Turkmenistan belum menyatakan sama ada sistem India dan Chinanya akan disepadukan.

Bagi pembeli, kepelbagaian pembekal bermakna keseimbangan antara pilihan yang lebih luas dengan logistik yang lebih mencabar. Latihan, penyelenggaraan, stok peluru dan keserasian semuanya penting, selain harga pembelian. Sistem yang tidak dapat dikekalkan atau diselaraskan dengan pertahanan lain mungkin kurang bernilai berbanding keupayaan yang diiklankan.

China membina kehadiran selari

Eksport India tiba dalam suasana persaingan yang lebih luas untuk menjalin hubungan pertahanan, bukannya peralihan mudah daripada Rusia kepada pembekal dominan baharu. China telah mengukuhkan kedudukannya melalui jualan senjata dan hubungan ekonomi. Uzbekistan muncul sebagai pengendali pesawat tempur J-10CE China, dengan rakaman rasmi menunjukkan sekurang-kurangnya enam pesawat dan laporan mengenai pesanan sebanyak 24 buah. Pesawat itu menggabungkan avionik moden dengan harga dan tawaran penghantaran yang boleh menarik minat negara yang mencari alternatif kepada peralatan Rusia.

Pengaruh China turut melangkaui bidang persenjataan. China ialah rakan dagang utama Uzbekistan dan pelabur besar, manakala perusahaan milik negara China terlibat dalam rancangan infrastruktur utama, termasuk landasan kereta api China-Kyrgyzstan-Uzbekistan. Projek sedemikian boleh mengukuhkan hubungan pengangkutan serantau dan menjadikan Uzbekistan hab transit yang lebih penting.

Sistem pertahanan udara China milik Turkmenistan menunjukkan bagaimana pilihan perolehan di rantau ini sudah pun bertindih. Akash boleh menambah satu lagi lapisan kepada pertahanannya, tetapi maklumat awam tidak menjelaskan bagaimana sistem itu akan berfungsi dari segi operasi bersama peralatan China. Perbezaan ini penting: sesebuah negara mungkin mempelbagaikan pembekal tetapi masih berdepan cabaran teknikal dan logistik merentasi angkatan tenteranya.

Jualan India juga mempunyai konteks strategik yang lebih luas. New Delhi berusaha mengeratkan hubungan ekonomi dan pertahanan di seluruh Asia Tengah dan Asia Tenggara ketika menangani pengaruh China yang semakin berkembang di kawasan sekitarnya. Penganalisis kadangkala menggambarkan usaha ini sebagai strategi “Kalung Berlian”, iaitu rangkaian perkongsian dan titik akses yang bertujuan mengimbangi jangkauan serantau China. Urus niaga Akash selaras dengan usaha lebih luas untuk membina hubungan, meskipun India tidak secara terbuka menyifatkan eksport khusus ini sebagai sebahagian daripada rancangan ketenteraan menentang China.

Manfaat eksport kepada India

Jualan ini menyokong cita-cita India untuk beralih daripada pengimport senjata utama kepada pengeksport yang lebih besar. Singh menyifatkan Akash sebagai kejayaan bagi industri peluru berpandu domestik India dan berkata pesanan antarabangsa lain mungkin menyusul. Rekod eksport sistem itu, bersama pesanan berterusan daripada angkatan tentera India, memberikan New Delhi rujukan ketika mendekati bakal pelanggan lain.

India turut mengetengahkan harga dan kebolehpercayaan bekalan sebagai kelebihan. Rahul Wankhede, penganalisis penyelidikan di Institut Kajian dan Analisis Pertahanan Manohar Parrikar, berkata pengeluaran domestik dan pesanan tentera India boleh meyakinkan pembeli mengenai bekalan semula, latihan dan sokongan. Sistem yang agak berpatutan mungkin menarik minat negara yang mencari pertahanan udara berkeupayaan tinggi tanpa menanggung kos beberapa pilihan Barat.

Program Akash mengambil masa berdekad-dekad untuk dibangunkan. Usaha itu bermula pada 1980-an, ketika jurutera India berusaha membina sistem yang menggabungkan peluru berpandu, radar dan infrastruktur darat menjadi keupayaan pertahanan terselaras. Oleh itu, versi eksport usaha tersebut menguji lebih daripada keupayaan peluru berpandu itu sendiri: India perlu membuktikan bahawa ia mampu membekalkan sistem lengkap, menyediakan perkhidmatan jangka panjang dan memenuhi jadual pelanggan asing.

Akash sebahagian daripada usaha eksport lebih luas yang turut merangkumi peluru berpandu kruis supersonik BrahMos dan platform buatan India yang lain. BrahMos menarik minat di Asia Tenggara, termasuk dari Filipina, dengan perjanjian lanjut atau cadangan jualan dilaporkan di rantau ini. Sistem-sistem ini menjalankan fungsi berbeza: Akash direka untuk mempertahankan ruang udara daripada ancaman, manakala BrahMos ialah senjata serangan ofensif. Bersama-sama, sistem ini menggambarkan usaha India memasarkan teknologi ketenteraan yang lebih kompleks, meskipun setiap eksport memerlukan aturan politik dan teknikal tersendiri.

Rusia kekal berpengaruh meskipun eksportnya merosot

Kemerosotan eksport senjata Rusia membuka peluang kepada pesaing, namun kedudukannya di Asia Tengah masih kukuh. Negara-negara di rantau itu mempunyai hubungan perdagangan, laluan pengangkutan dan hubungan migrasi buruh dengan Rusia. Anggaran 2023 yang dipetik penganalisis serantau meletakkan perdagangan Rusia-Asia Tengah pada kira-kira AS$44 bilion, sekitar satu pertiga daripada jumlah keseluruhan dagangan rantau itu.

Hubungan ketenteraan menambah satu lagi lapisan. CSTO merangkumi Kazakhstan, Kyrgyzstan dan Tajikistan, manakala Rusia mengekalkan pangkalan, hubungan peralatan dan hubungan keselamatan berkala di seluruh rantau itu. Hubungan ini tidak mudah digantikan dengan pembelian peluru berpandu baharu. Sesebuah negara boleh membeli daripada India atau China sambil terus bergantung kepada Rusia untuk latihan, penyelenggaraan, keselamatan sempadan atau sokongan ketenteraan lain.

Oleh itu, urus niaga senjata baharu wajar dilihat sebagai usaha mempelbagaikan pembekal, bukannya bukti bahawa Rusia telah kehilangan pengaruhnya. Kerajaan Asia Tengah boleh menggunakan perolehan untuk memperluas pilihan, mendapatkan harga lebih baik dan mengurangkan kebergantungan dalam bidang tertentu. Pada masa yang sama, pembekal menjalin hubungan yang boleh bertahan melangkaui kontrak awal.

India mungkin menjadi rakan tambahan yang agak mudah diterima oleh sesetengah kerajaan. India bukan pesaing dalam CSTO dan mempunyai hubungan pertahanan yang lama dengan Rusia, termasuk kerjasama dalam program BrahMos. Penganalisis berpendapat Moscow mungkin melihat jualan India sebagai kurang mengancam berbanding peralihan kepada sistem ketenteraan Barat. Sebaliknya, China mungkin melihat kehadiran India berhampiran sempadan baratnya sebagai persaingan untuk mendapatkan pengaruh di rantau yang banyak menerima pelaburan Beijing.

Ujian seterusnya ialah sokongan, bukan sekadar jualan

Dakwaan India mengenai pengeluaran yang stabil dan pesanan domestik berterusan menangani satu kebimbangan bakal pembeli: sama ada pembekal mampu menyediakan peralatan dan alat ganti selepas kontrak ditandatangani. Ujian jangka panjangnya ialah mutu latihan, penyelenggaraan, penghantaran alat ganti dan bantuan teknikal. Komitmen ini boleh menentukan sama ada eksport menjadi perkongsian berkekalan atau urus niaga sekali sahaja.

Sistem Akash juga boleh mendorong minat terhadap produk India yang lain, termasuk radar dan artileri, tetapi tiada pengesahan awam mengenai pembelian lanjut oleh Tajikistan atau Turkmenistan. Usaha meluaskan eksport ke kategori lain memerlukan India membuktikan keupayaan penghantaran yang sama merentasi teknologi berbeza.

Bagi kerajaan Asia Tengah, asas pembekal yang lebih luas menawarkan kuasa tawar-menawar yang lebih besar tetapi memerlukan perancangan teliti. Senjata berbeza mungkin memerlukan rantaian penyelenggaraan, latihan khusus dan sokongan perisian yang berasingan. Jika sistem tidak dapat bertukar maklumat jejak radar atau menyelaraskan serangan, komander mungkin perlu menguruskannya melalui prosedur berasingan. Butiran ini amat penting dalam pertahanan udara, yang mempunyai tempoh amaran dan tindak balas yang singkat.

Eksport Akash menandakan peluasan ketara kehadiran pertahanan India, manakala jualan pesawat dan sistem pertahanan udara China menunjukkan persaingan serantau sudah giat berlangsung. Rusia kekal sebagai rakan keselamatan utama meskipun keupayaan eksport senjatanya merosot. Kerajaan Asia Tengah sedang menguji sejauh mana mereka boleh mempelbagaikan hubungan tanpa kehilangan manfaat daripada hubungan sedia ada.

Kesimpulan

• India mengesahkan eksport Akash ke Tajikistan dan Turkmenistan, selepas Armenia menjadi pelanggan luar negara pertama sistem itu.

• Nilai kontrak, jadual penghantaran, kuantiti dan konfigurasi eksport belum didedahkan.

• Turkmenistan sudah mengendalikan beberapa sistem pertahanan udara China, tetapi kesalingoperasian dengan Akash belum disahkan.

• Eksport senjata Rusia merosot dengan ketara, sedangkan perdagangan, perjanjian ketenteraan dan hubungan politiknya di Asia Tengah kekal penting.

• Jualan India menambah satu lagi pembekal di rantau yang kerajaannya mengimbangi hubungan dengan Rusia dengan peranan China dan India yang semakin berkembang.