Zon Ekonomi Khas Kazakhstan Tarik Pelaburan 11.5 Trilion Tenge, Pengeluaran Industri Cecah 15.9 Trilion

561 Projek, Dengan Penapisan Emas Mendominasi Pengeluaran

Zon ekonomi khas Kazakhstan telah menarik pelaburan sebanyak 11.5 trilion tenge menerusi 561 projek yang siap, mewujudkan lebih 38,000 pekerjaan dan menghasilkan barangan bernilai 15.9 trilion tenge, menurut angka yang dikeluarkan Kementerian Industri dan Pembinaan. Eksport menyumbang 1.1 trilion tenge daripada jumlah pengeluaran itu.

Sumbangan terbesar yang didedahkan datang daripada kilang penapisan logam berharga Tau-Ken Altyn di zon Astana New City. Nilai pengeluarannya dilaporkan melebihi 8.8 trilion tenge, bersamaan lebih 55% daripada jumlah seluruh negara sekiranya angka itu meliputi tempoh pelaporan yang sama. Tumpuan ini penting ketika menilai sejauh mana angka pengeluaran utama mencerminkan peluasan industri yang menyeluruh.

Kementerian itu menyatakan terdapat rangkaian 18 zon ekonomi khas, termasuk empat yang ditubuhkan pada 2025 dan 2026. Bagaimanapun, QazIndustry, institusi yang menyelaras zon-zon ini, menyenaraikan 17 di laman web rasminya. Kedua-dua pihak tidak menjelaskan perbezaan itu atau memberikan tarikh rujukan yang sama.

Angka terkini itu terkandung dalam laporan bertarikh 10 Oktober 2026. Angka tersebut menggabungkan jumlah terkumpul seluruh rangkaian zon dengan angka kilang individu yang diukur bagi tempoh berlainan. Satu contohnya ialah Kazakhstan Petrochemical Industries Inc., yang mencatatkan pengeluaran bernilai 366.2 bilion tenge khusus bagi separuh pertama 2026. Oleh itu, jumlah nasional itu tidak seharusnya dianggap sebagai pengeluaran atau pelaburan yang dicapai dalam tempoh enam bulan tersebut sahaja.

Peluasan ini merangkumi petrokimia, logam berharga, paip industri, tekstil kapas dan pemprosesan jagung. Beberapa kilang hanya mengoperasikan fasa pertama, maka pengeluaran yang telah dicapai perlu dibezakan daripada kapasiti dan pekerjaan yang dijangka selepas pembinaan selanjutnya.

Perbandingan Jumlah Terkini Dengan 2025

Dalam mesyuarat kerajaan pada 9 September 2025 yang dipengerusikan Perdana Menteri Olzhas Bektenov, Menteri Industri dan Pembinaan Yersayin Nagaspayev membincangkan pembaharuan sistem zon berkenaan. Ketika itu, zon-zon tersebut telah memulakan 532 projek bernilai kira-kira 10 trilion tenge.

Jumlah terkini sebanyak 561 projek meningkat 29 projek, iaitu kira-kira 5.5%. Pelaburan sebanyak 11.5 trilion tenge pula kira-kira 1.5 trilion tenge, atau 15%, lebih tinggi daripada angka terdahulu yang dibundarkan. Perbandingan ini menunjukkan portfolio projek yang lebih besar, walaupun tidak membuktikan bahawa setiap projek tambahan atau komitmen pelaburan itu muncul antara kedua-dua pengumuman.

Angka September 2025 merangkumi 85 projek dengan penyertaan asing dan hampir 800 bilion tenge dalam pelaburan langsung asing. Sebanyak 85 projek itu mewakili kira-kira 16% daripada 532 projek yang dilaporkan ketika itu. Kemas kini terkini tidak memberikan pecahan yang setara, jadi tidak dapat dipastikan sama ada bahagian penyertaan asing telah meningkat.

Tarikh-tarikh utama menunjukkan kaitan antara pengumuman tersebut:

• 3 Julai 2019: Resolusi Kerajaan No. 469 menetapkan QazIndustry sebagai penyelaras tunggal zon ekonomi dan industri khas.
• 2021: QazIndustry melaporkan pengeluaran tahunan zon sebanyak 1.2448 trilion tenge dan pelaburan sebanyak 905.3 bilion tenge.
• 9 September 2025: Kerajaan membincangkan pembaharuan zon bersama portfolio 532 projek yang telah dimulakan.
• Disember 2025: Fasa pertama kompleks tekstil kapas Turkistan Tokyma mula beroperasi.
• Separuh pertama 2026: Kazakhstan Petrochemical Industries Inc. menghasilkan barangan bernilai 366.2 bilion tenge.
• 10 Oktober 2026: Jumlah terkini rangkaian yang dilaporkan mencapai 561 projek dan pelaburan sebanyak 11.5 trilion tenge.

Eksport Merangkumi Kira-kira 7% Nilai Pengeluaran

Angka eksport sebanyak 1.1 trilion tenge mewakili kira-kira 6.9% daripada pengeluaran yang dilaporkan bernilai 15.9 trilion tenge. Ini ialah bahagian yang dikira berdasarkan nilai wang, bukan ukuran jumlah fizikal barangan yang dijual ke luar negara.

Angka-angka itu menunjukkan eksport merangkumi bahagian yang agak kecil daripada nilai pengeluaran yang direkodkan, walaupun kementerian mengetengahkan beberapa kilang utama sebagai peluang untuk mengembangkan jualan ke luar negara. Tiada pecahan yang mengenal pasti zon atau produk yang menjana eksport tersebut, dan jumlah eksport terdahulu yang boleh dibandingkan juga tidak diberikan.

Angka pengeluaran 16 trilion tenge yang digunakan dalam satu tajuk ialah pembundaran daripada 15.9 trilion tenge yang dinyatakan dalam laporan berkaitan, bukannya anggaran berasingan. Ketidakpastian yang lebih penting melibatkan tempoh pelaporan serta imbangan antara pengeluaran sedia ada dengan kapasiti masa hadapan.

Polipropilena Menambah Produk Industri Baharu

Di Wilayah Atyrau, Kazakhstan Petrochemical Industries Inc., yang dikenali sebagai KPI, mengendalikan kompleks kimia gas pertama negara itu di zon ekonomi khas Taman Teknologi Petrokimia Perindustrian Nasional. Kapasiti reka bentuknya ialah 500,000 tan polipropilena setahun.

Polipropilena ialah plastik yang digunakan dalam produk seperti bahan pembungkusan, gentian dan komponen buatan. Pengeluarannya menukarkan bahan suapan hidrokarbon menjadi bahan industri, bukannya menjual bahan suapan itu tanpa pemprosesan lanjut. Kementerian menyifatkan kompleks tersebut sebagai langkah membangunkan kelompok industri kimia minyak dan gas Kazakhstan.

KPI merekodkan pengeluaran bernilai 366.2 bilion tenge pada separuh pertama 2026. Angka itu menetapkan nilai pengeluaran bagi tempoh yang ditentukan, tetapi kemas kini tersebut tidak menyatakan jumlah tan yang dihasilkan, bahagian kapasiti yang digunakan atau jumlah yang dieksport.

Matlamat yang disasarkan ialah memenuhi sebahagian permintaan domestik dan meningkatkan peluang eksport. Angka kapasiti tahunan sahaja tidak dapat menunjukkan sama ada matlamat itu telah dicapai. Kapasiti merujuk kepada jumlah yang direka untuk dihasilkan oleh sesebuah kilang, manakala pengeluaran sebenar bergantung pada tempoh operasi, ketersediaan bahan suapan dan permintaan.

Emas dan Paip Industri Memainkan Peranan Berbeza

Tau-Ken Altyn, yang terletak di zon ekonomi khas Astana New City, mampu menghasilkan 25 tan emas tulen dan 50 tan perak setahun. Penapisan menyingkirkan bendasing supaya logam berharga dapat memenuhi piawaian yang diperlukan untuk kegunaan atau jualan seterusnya.

Nilai pengeluaran terkumpul kilang itu telah melebihi 8.8 trilion tenge. Berbanding pengeluaran zon nasional sebanyak 15.9 trilion tenge, jumlah itu merupakan sumbangan yang sangat besar. Bagaimanapun, kemas kini tersebut tidak menyatakan tarikh mula yang sepadan bagi kedua-dua jumlah atau memberikan jumlah pengeluaran tahunan kilang penapisan itu. Oleh itu, bahagiannya wajar dianggap sebagai perbandingan bersyarat, bukannya ukuran tepat sumbangannya pada tahun tertentu.

Logam berharga juga mempunyai nilai yang tinggi bagi setiap tan. Bahagian besar dalam jumlah nilai pengeluaran berbentuk wang tidak bermaksud logam itu menyumbang bahagian yang sama besar dari segi pekerjaan, pengeluaran fizikal atau bilangan perniagaan yang beroperasi di zon berkenaan.

Di zon Saryarka, SMIT Central Asia membekalkan paip dan kelengkapan untuk operasi minyak dan gas, utiliti serta industri tenaga. Kilang itu berkapasiti 30,000 tan setahun dan melaporkan jumlah pengeluaran terkumpul bernilai 33.64 bilion tenge.

Produknya termasuk sistem saluran paip berpenebat haba yang dinyatakan memenuhi keperluan kualiti antarabangsa. Produk ini memenuhi keperluan perindustrian yang berbeza daripada penapisan emas, iaitu membekalkan peralatan untuk rangkaian yang mengangkut cecair dan haba. Kemas kini tersebut tidak mengenal pasti piawaian khusus atau memberikan angka eksport berasingan bagi kilang itu.

Tekstil Beralih Daripada Kapas Kepada Produk Siap

Fasa pertama Turkistan Tokyma, kompleks tekstil kapas Lihua Group di zon ekonomi khas Turan, Wilayah Turkistan, dibuka pada Disember 2025. Projek itu mewujudkan 430 pekerjaan.

Apabila beroperasi pada kapasiti penuh, kompleks itu dijangka menghasilkan 11,400 tan benang, 47.3 juta meter persegi kain, 2 juta set peralatan tempat tidur dan 4 juta selimut setahun. Ini ialah tahap pengeluaran yang dirancang untuk kompleks yang telah siap, bukannya pengeluaran yang dilaporkan daripada fasa operasi pertamanya.

Projek itu menghubungkan beberapa peringkat pembuatan. Kapas diproses menjadi benang, benang menjadi kain dan kain menjadi tekstil rumah siap. Dengan mengekalkan lebih banyak peringkat itu di Kazakhstan, kapas domestik boleh dijual sebagai barangan buatan dan bukannya hanya sebagai bahan mentah pertanian.

Kementerian menyatakan peningkatan eksport sebagai matlamat, tetapi kemas kini itu tidak menyatakan tarikh untuk mencapai kapasiti penuh atau angka pengeluaran tekstil semasa dan jualan ke luar negara. Angka pekerjaan yang disahkan ialah 430; tiada sasaran pekerjaan berasingan bagi kompleks yang siap dinyatakan.

Pemprosesan Jagung Bermula Dengan Fasa 500,000 Tan

Di Wilayah Zhambyl, Shengtai Biotech, sebahagian daripada Fufeng Group, telah memulakan fasa pertama kilang pemprosesan jagung di zon ekonomi khas Jibek Joly. Fasa itu direka untuk memproses 500,000 tan jagung setahun.

Produk yang dirancang termasuk kanji, asid amino dan bahan tambahan makanan haiwan. Pemprosesan mengasingkan atau menukarkan komponen tanaman kepada bahan yang digunakan oleh industri lain, sekali gus membuka laluan bagi jagung menjadi produk selain bijirin yang belum diproses.

Projek itu bertujuan meningkatkan pemprosesan bahan mentah pertanian serta eksport barangan dengan nilai tambah lebih tinggi. Nilai tambah merujuk kepada nilai yang diwujudkan melalui pemprosesan, bukannya harga jualan hasil tanaman sahaja. Pengumuman itu tidak mengukur nilai tersebut atau mengenal pasti destinasi eksport yang telah disahkan.

Kira-kira 1,500 pekerjaan tetap dirancang selepas semua fasa siap. Angka itu ialah sasaran pekerjaan bagi kompleks yang siap, bukannya jumlah orang yang sudah bekerja dalam fasa pertama. Tiada jadual penyelesaian bagi peringkat selebihnya diberikan.

Sebab Bilangan Rasmi Zon Berbeza

Gambaran keseluruhan zon rasmi QazIndustry mengenal pasti institusi itu sebagai penyelaras zon ekonomi dan industri khas Kazakhstan. Laman itu menyenaraikan 17 zon ekonomi khas dan 67 zon industri yang beroperasi di seluruh negara, berbanding angka terkini kementerian sebanyak 18 zon ekonomi khas.

Kedua-dua kategori itu disenaraikan secara berasingan. Sebanyak 67 zon industri tidak seharusnya ditambah kepada jumlah zon ekonomi khas atau dianggap termasuk dalam jumlah pengeluaran yang sama tanpa penjelasan lanjut.

QazIndustry menyatakan tanggungjawabnya termasuk membangunkan dan mempromosikan zon, meningkatkan daya tarikannya kepada pelabur, menyokong syarikat pengurusan dan penghuni, serta menambah baik peraturan undang-undang dan proses perniagaan. Peranan penyelarasannya ditetapkan melalui Resolusi Kerajaan No. 469 pada 3 Julai 2019.

Angka kementerian mungkin mencerminkan tarikh pelaporan yang berbeza daripada laman web itu, tetapi penjelasan tersebut belum disahkan. Empat zon yang dinyatakan sebagai baharu ditubuhkan pada 2025 dan 2026 tidak dikenal pasti satu persatu dalam rumusan nasional, sekali gus menghalang penyelarasan langsung antara kedua-dua jumlah.

Infrastruktur dan Pemantauan Kekal Penting

Laporan tahunan 2021 QazIndustry merekodkan pengeluaran sebanyak 1,244.8 bilion tenge berbanding sasaran 1,244.7 bilion tenge. Laporan itu juga menyatakan pelaburan sebanyak 905.3 bilion tenge dan peruntukan 387.1 bilion tenge daripada belanjawan negara untuk infrastruktur zon.

Infrastruktur berada pada tahap penyelesaian yang berbeza-beza, dengan enam zon atau subzon tertentu disenaraikan sebagai siap sepenuhnya. Laporan itu turut merekodkan 226 peserta berdaftar dalam tempoh pelaporan, dengan lebih 42% dikaitkan dengan Astana New City. Angka peserta ini tidak boleh dibandingkan secara langsung dengan jumlah terkini projek pelaburan yang siap.

Laporan itu menyatakan setiap zon ekonomi khas telah menjalani semakan. Perubahan yang dicadangkan termasuk menilai semula tempoh rejim zon, menyemak syarat bagi manfaat, menambah baik pentadbiran dengan tumpuan pada eksport barangan perkilangan, serta memperkukuh kawalan terhadap pelaksanaan projek.

Isu-isu itu dibangkitkan semula dalam mesyuarat kerajaan pada September 2025. Kerajaan merancang satu lagi semakan prestasi menyeluruh, pemantauan lebih rapi terhadap kewajipan pelabur dan rangka kerja yang membolehkan syarikat asing mengurus zon tertentu.

Menteri Industri dan Pembinaan Yersayin Nagaspayev menjelaskan tujuan pembaharuan yang dicadangkan itu:

"Matlamat kami adalah mewujudkan persekitaran yang lebih berdaya saing dengan menambah baik model pengurusan, memperluas kerjasama dengan pelabur asing dan memastikan pemantauan kewajipan yang berkesan," kata Nagaspayev.

Pengulangan cadangan semakan dan pemantauan menjadikan pelaksanaan isu utama di samping usaha menarik pelaburan. Jumlah projek terkini tidak membuktikan sama ada rangka kerja pengurusan yang dicadangkan telah diterima pakai atau apakah hasil semakan prestasi seterusnya.

Perkara Yang Perlu Dipastikan Dalam Penilaian Seterusnya

Angka terkini menunjukkan portfolio industri yang lebih besar, tetapi beberapa ukuran masih belum jelas: tempoh pelaporan yang seragam, pengeluaran tahunan mengikut zon, destinasi eksport, penggunaan kapasiti kilang dan bilangan pekerjaan yang telah diisi dalam projek yang masih dibangunkan.

Angka pengeluaran tahunan 2021 tidak boleh digunakan sebagai garis dasar langsung untuk mengira pertumbuhan kepada jumlah terkini sebanyak 15.9 trilion tenge. Angka pertama mengukur pengeluaran bagi satu tahun, manakala angka kedua dibentangkan sebagai jumlah terkumpul tanpa tarikh mula yang ditetapkan. Membandingkannya sebagai tempoh yang setara akan melebih-lebihkan perkara yang dapat dibuktikan oleh angka tersebut.

Mesyuarat September 2025 turut membincangkan pembaharuan zon bersama rancangan sekurang-kurangnya tiga projek utama dalam bahan kritikal, termasuk bahan bateri, aloi, komponen semikonduktor dan pemprosesan magnet kekal. Rancangan itu menunjukkan agenda perindustrian yang lebih luas, tetapi pengumuman tersebut tidak membuktikan bahawa projek-projek itu termasuk dalam 561 projek zon terkini.

Tiada pendengaran akan datang, tarikh penerbitan semakan atau tarikh akhir untuk mencapai kapasiti penuh bagi kompleks tekstil dan pemprosesan jagung dinyatakan. Penilaian bermakna yang seterusnya perlu membezakan pelaburan yang telah diselesaikan dan pengeluaran operasi daripada sasaran, di samping menyelaraskan bilangan rasmi zon.

Perkara Utama

• Kementerian melaporkan 561 projek siap, pelaburan sebanyak 11.5 trilion tenge dan lebih 38,000 pekerjaan.
• Jumlah pengeluaran yang direkodkan ialah 15.9 trilion tenge, termasuk eksport bernilai 1.1 trilion tenge, kira-kira 6.9%.
• Jumlah projek terkini adalah 29 lebih tinggi berbanding 532 yang dilaporkan pada September 2025.
• Tau-Ken Altyn melaporkan pengeluaran melebihi 8.8 trilion tenge, namun tempoh pelaporan yang sepadan tidak dinyatakan.
• KPI menghasilkan barangan bernilai 366.2 bilion tenge pada separuh pertama 2026.
• Kompleks tekstil dan pemprosesan jagung telah memulakan fasa awal; sasaran pengeluaran dan pekerjaan penuh masih merupakan rancangan masa hadapan.
• Kementerian mengira 18 zon ekonomi khas, manakala gambaran keseluruhan rasmi QazIndustry menyenaraikan 17.