Filipina Isytihar Darurat Tenaga, Cari Bekalan Minyak dan Tingkatkan Pengeluaran Arang Batu Susulan Perang Iran

Setahun kuasa darurat, dengan bekalan bahan api untuk 45 hari

Filipina mengisytiharkan darurat tenaga negara selama setahun ketika perang yang melibatkan Amerika Syarikat, Israel dan Iran mengganggu penghantaran bahan api melalui Selat Hormuz. Presiden Ferdinand Marcos Jr. sedang berusaha mendapatkan tambahan satu juta tong minyak, sementara pegawai tenaga sedang mempertimbangkan peningkatan penjanaan arang batu seawal 1 April bagi membendung kos elektrik.

Pejabat Komunikasi Presiden mengumumkan pengisytiharan itu pada 24 Mac 2026. Pengumuman darurat tenaga itu memperincikan kuasa untuk mendapatkan bahan api, membuat bayaran pendahuluan yang lebih besar apabila perlu, menguatkuasakan langkah penjimatan dan mengambil tindakan terhadap penyorokan serta pencatutan. Ia turut mengarahkan pemberian bantuan kepada penumpang, pekerja pengangkutan, petani, komuniti nelayan dan rakyat Filipina yang terjejas akibat konflik di luar negara.

Pihak berkuasa menganggarkan stok bahan api sedia ada mampu menampung kira-kira 45 hari penggunaan pada kadar biasa. Ini ialah penampan, bukannya tarikh yang menjamin bekalan akan habis: penghantaran, penggunaan dan langkah penjimatan boleh mempengaruhi tempoh stok bertahan. Sejuta tong yang dicadangkan itu akan menambah penampan tersebut, namun jadual penghantaran atau pembekal yang disahkan belum diumumkan.

Marcos, ketika berucap di televisyen mengenai usaha mendapatkan bekalan, menjanjikan penghantaran berterusan dan bukannya satu pembelian sahaja:

"Kita akan mendapat aliran minyak. Bukan satu penghantaran, bukan dua penghantaran, tetapi aliran produk berkaitan minyak," katanya.

Oleh itu, cabaran segera merangkumi dua perkara: mendapatkan bahan api yang mencukupi untuk memastikan pengangkutan dan perkhidmatan penting terus beroperasi, serta menghalang kenaikan kos tenaga daripada menghakis pendapatan isi rumah dan menjejaskan perniagaan. Rangka kerja darurat itu menangani kedua-duanya, meskipun beberapa langkah masih memerlukan keputusan mengenai pembiayaan, pelaksanaan atau kelulusan antarabangsa.

Kuasa yang diberikan melalui pengisytiharan

Asas undang-undangnya ialah Seksyen 25 Akta Republik No. 7638, Akta Jabatan Tenaga 1992. Menurut pengumuman presiden, peruntukan itu membolehkan presiden, selepas penentuan dan syor oleh setiausaha tenaga, mengisytiharkan bekalan tenaga berada pada tahap kritikal atau menghadapi ancaman segera sedemikian, serta membenarkan langkah pengagihan dan penjimatan.

Pengisytiharan itu tidak menyatakan bahawa bekalan bahan api negara sudah habis. Ia bertindak balas terhadap risiko gangguan bekalan antarabangsa dan kenaikan harga yang boleh menjejaskan ketersediaan tenaga, perkhidmatan penting dan kegiatan ekonomi.

Perintah itu menerima pakai Pakej Bersepadu untuk Mata Pencarian, Industri, Makanan dan Pengangkutan, yang dikenali sebagai UPLIFT. Marcos mempengerusikan jawatankuasa penyelarasnya, yang turut dianggotai setiausaha eksekutif serta menteri yang bertanggungjawab bagi tenaga, pengangkutan, kebajikan sosial, pertanian, kewangan, perancangan ekonomi dan belanjawan.

Jabatan Tenaga, Syarikat Minyak Nasional Filipina dan PNOC Exploration Corporation boleh membeli bahan api dan produk petroleum. Apabila setiausaha tenaga mengesahkan bahawa langkah itu perlu, mereka boleh membuat bayaran pendahuluan melebihi 15% nilai kontrak. Ini memberi lebih kelonggaran kepada pembeli awam untuk mendapatkan bekalan ketika pasaran terganggu, namun tidak membuktikan bahawa sebarang kontrak tertentu telah ditandatangani.

Pengisytiharan itu berkuat kuasa selama setahun dari tarikh dikeluarkan, melainkan Marcos melanjutkan atau menarik baliknya. Perintah itu menetapkan bahawa ia mula berkuat kuasa selepas diterbitkan dalam Warta Rasmi atau akhbar edaran umum. Langkah terhadap pencatutan dan manipulasi bekalan tidak harus disalah anggap sebagai had menyeluruh harga bahan api yang sudah dilaksanakan.

Pembelian minyak baharu bergantung pada pembekal dan sekatan

Marcos berkata kerajaan akan mendapatkan sejuta tong bagi menambah stok semasa. Duta Filipina ke Amerika Syarikat, Jose Manuel Romualdez, turut berkata Manila sedang meminta pengecualian daripada Washington yang membolehkan pembelian daripada negara yang dikenakan sekatan Amerika.

Antara bakal pembekal yang disebut dalam laporan ialah Iran dan Venezuela, manakala Rusia turut dikenal pasti sebagai pilihan lain. Ini sekadar kemungkinan, bukannya perjanjian bekalan yang disahkan. Ketika ditanya sama ada Washington telah menjawab permohonan pengecualian itu, Romualdez menyifatkan perkara tersebut sebagai "usaha yang sedang berjalan".

Amerika Syarikat secara berasingan telah melonggarkan sekatan terhadap minyak Rusia semasa krisis ini. Langkah itu tidak membuktikan bahawa setiap pembelian yang mungkin diusahakan Manila dibenarkan. Usaha mendapatkan bahan api memerlukan penjual yang dibenarkan, aturan pembayaran dan laluan penghantaran yang berdaya maju, selain perjanjian pembelian.

Laporan menyatakan kebergantungan Filipina pada minyak dari Teluk ialah 98%. Pengumuman presiden tidak menyertakan peratusan itu, tetapi mengesahkan kerentanan asasnya: Filipina ialah pengimport bersih produk petroleum dan sangat bergantung pada bekalan bahan api dari luar.

Bantuan untuk penumpang, pekerja dan pengeluar makanan

Tindak balas darurat itu melangkaui usaha mendapatkan minyak. Jabatan pengangkutan diarahkan menyediakan subsidi bahan api dan bantuan tambang penumpang, memperluas program perjalanan percuma Libreng Sakay serta melanjutkan waktu operasi sistem Light Rail Transit dan Metro Rail Transit.

Jabatan itu juga perlu meneliti sama ada tol, caj penerbangan, yuran pendaratan dan caj seumpamanya boleh dikurangkan, digantung atau ditangguhkan buat sementara waktu. Ini ialah langkah untuk dipertimbangkan, bukannya bukti bahawa semua caj telah dimansuhkan.

Kerajaan telah mula memberikan 5,000 peso, kira-kira $83, kepada pemandu teksi motosikal dan pekerja pengangkutan awam lain. Perkhidmatan bas percuma turut ditawarkan kepada pelajar dan pekerja di bandar terpilih. Langkah penjimatan lain termasuk pengurangan perkhidmatan feri dan minggu kerja empat hari bagi penjawat awam.

Jabatan Kebajikan Sosial dan Pembangunan diarahkan mempercepat bantuan kepada mereka yang menghadapi krisis serta menyediakan sokongan mata pencarian kepada pekerja terjejas dan golongan rentan. Pegawai pertanian perlu melindungi bekalan makanan dan input pertanian sambil menyalurkan bantuan kepada petani dan komuniti nelayan. Pegawai perdagangan pula ditugaskan memantau kenaikan harga melampau bagi barangan keperluan asas dan menyokong perniagaan kecil.

Peruntukan ini mengiktiraf bahawa kejutan harga bahan api memberi kesan melangkaui stesen minyak. Kos pengangkutan menjejaskan pergerakan makanan dan barangan lain, manakala kos operasi yang lebih tinggi boleh mengurangkan pendapatan pemandu dan pengeluar sebelum kekurangan bekalan berlaku.

Arang batu menjadi pilihan segera untuk penjanaan elektrik

Setiausaha Tenaga Sharon Garin berkata Filipina akan bergantung lebih banyak buat sementara waktu pada arang batu apabila kos gas asli cecair meningkat. Gas asli cecair (LNG) ialah gas asli yang disejukkan sehingga menjadi cecair untuk diangkut menggunakan kapal. Gangguan penghantaran itu boleh meningkatkan kos operasi loji janakuasa gas.

Arang batu sudah menyumbang kira-kira 60% daripada penjanaan elektrik Filipina. Pegawai sedang mempertimbangkan peningkatan pengeluaran daripada loji arang batu seawal 1 April, sambil berusaha memaksimumkan penggunaan arang batu domestik dan memastikan import tambahan dari Indonesia tersedia.

Ketika menjelaskan kesan yang diharapkan terhadap bil elektrik, Garin berkata:

"Jika kita berjaya melaksanakannya, sekurang-kurangnya kita boleh mengurangkan kenaikan kadar elektrik akibat konflik di Timur Tengah," katanya.

Itu ialah matlamat bersyarat untuk mengehadkan kenaikan, bukannya janji bahawa bil akan turun. Garin berkata Indonesia tidak mengenakan sekatan terhadap import arang batu Filipina, namun turut memberi petunjuk bahawa pembelian tambahan mungkin tidak diperlukan.

Bekalan gas negara menghadapi kekangan berasingan. Medan Malampaya membekalkan kira-kira 40% tenaga elektrik kepada Luzon, pulau utama, dan dijangka kehabisan gas dalam beberapa tahun. Marcos mengumumkan penemuan gas berhampiran medan itu pada Januari, sekali gus menimbulkan harapan bahawa pengeluaran dapat dilanjutkan. Tiada jadual yang disahkan menunjukkan penemuan itu mampu memenuhi keperluan darurat segera.

Kenaikan harga mencetuskan bantahan dan kebimbangan perniagaan

Harga petrol dan diesel dilaporkan meningkat kepada lebih dua kali ganda paras Februari selepas perang bermula pada 28 Februari. Bagi pekerja pengangkutan, bil bahan api yang lebih tinggi boleh mengurangkan pendapatan bersih dengan ketara melainkan kenaikan itu diimbangi oleh tambang atau bantuan.

Gabungan pengangkutan Piston merancang mogok dua hari pada Khamis dan Jumaat selepas pengisytiharan itu. Tuntutannya termasuk menghapuskan cukai bahan api, menurunkan harga minyak, memperkenalkan kawalan kerajaan, menaikkan tambang dan meningkatkan gaji. Tuntutan ini melangkaui subsidi dan kuasa pembelian yang diumumkan kerajaan.

Gabungan pekerja Kilusang Mayo Uno mengkritik pengisytiharan itu sebagai bukti bahawa pentadbiran gagal menangani krisis lebih awal. Ia turut memberi amaran bahawa peruntukan berkaitan gangguan kegiatan ekonomi boleh menyekat mogok. Itu ialah tafsiran gabungan tersebut, bukannya dapatan yang telah ditetapkan bahawa perintah itu mengharamkan tindakan perusahaan.

Ahli perniagaan Manuel V. Pangilinan, yang mempengerusikan syarikat utiliti utama, menyokong kuasa darurat itu. Beliau berkata kenaikan kos tenaga mula menjejaskan operasi perniagaan dan berhujah bahawa kerajaan "patut mempunyai setiap pilihan" untuk menguruskan krisis.

Pertikaian itu melibatkan kepantasan bantuan dan skop kuasa eksekutif. Pekerja menuntut perubahan segera terhadap cukai, harga dan pendapatan, manakala kerajaan sedang membina rangka kerja untuk mendapatkan bekalan dan menyelaraskan bantuan.

Mengapa gangguan di Hormuz paling menjejaskan Asia

Selat Hormuz ialah laluan perkapalan yang menghubungkan Teluk Parsi dengan lautan terbuka. Sebelum gangguan berlaku, kira-kira 20 juta tong minyak sehari melalui laluan itu, bersamaan kira-kira satu perlima bekalan global. Penutupan atau sekatan berkesannya memberi tekanan khusus kepada pengimport Asia.

Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) menganggarkan kira-kira 80% minyak yang biasanya melalui selat itu menuju ke pasaran Asia. Anggaran berasingan menyatakan bahagian Asia hampir 90% jika minyak dan gas dikira bersama. Angka itu merujuk kepada kategori bahan api yang berbeza dan tidak harus dianggap boleh saling ditukar ganti.

Angka Pentadbiran Maklumat Tenaga Amerika Syarikat bagi suku pertama 2025 menunjukkan aliran harian melalui Hormuz sekitar 5.4 juta tong ke China, sedikit melebihi dua juta ke India, 1.7 juta ke Korea Selatan dan 1.6 juta ke Jepun. Negara Asia lain menerima kira-kira dua juta tong sehari, berbanding kira-kira 400,000 tong bagi Amerika Syarikat.

Jumlah yang dinyatakan bagi China sahaja kira-kira 13.5 kali angka Amerika Syarikat. Perbandingan itu menjelaskan tahap pendedahan yang tidak seimbang terhadap gangguan penghantaran, walaupun harga global bermakna pengguna Amerika turut menghadapi kos lebih tinggi. Status sebagai pengeksport bersih petroleum tidak melindungi sesebuah negara daripada perubahan harga antarabangsa.

Anggota IEA merancang melepaskan 400 juta tong daripada rizab strategik, pelepasan terbesar dalam sejarah kumpulan itu. Jika dibandingkan dengan aliran biasa melalui Hormuz sebanyak 20 juta tong sehari, jumlah itu bersamaan kira-kira 20 hari aliran. Ini perbandingan skala, bukannya ramalan tempoh pelepasan itu dapat menampung kekurangan: masa, jenis bahan api dan destinasi semuanya penting.

Penjimatan serantau dan tarikh yang perlu diperhatikan

Kerajaan Asia lain bertindak dengan langkah penjimatan atau pelepasan rizab. Korea Selatan melancarkan kempen seluruh negara yang menggalakkan orang ramai mandi lebih singkat dan berbasikal untuk perjalanan dekat. Thailand dan Vietnam turut meminta penduduk mengurangkan penggunaan tenaga, manakala Jepun berkata ia akan mula melepaskan rizab yang bersamaan bekalan selama 30 hari.

Pengarah Eksekutif IEA Fatih Birol memberi amaran dalam satu acara di Canberra bahawa krisis ini melangkaui kesan gabungan kejutan tenaga pada 1970-an. Beliau menggambarkan ancaman terhadap ekonomi global:

ancaman yang sangat, sangat besar," kata Birol, sambil menambah bahawa tiada negara akan "kebal daripada kesan krisis ini jika keadaan terus bergerak ke arah ini.

Tindak balas Filipina berlangsung merentasi beberapa tarikh, sementara keputusan mengenai pembelian dan elektrik masih belum dimuktamadkan:

• 28 Februari 2026: Perang bermula, disusuli kenaikan mendadak harga bahan api.
• 20 Mac: Kerajaan menganggarkan baki bekalan bahan api mencukupi untuk kira-kira 45 hari penggunaan.
• 24 Mac: Pejabat presiden mengumumkan darurat tenaga negara dan rangka kerja UPLIFT; pegawai sekali lagi menyebut bekalan untuk kira-kira 45 hari.
• 25 Mac: Marcos memperincikan rancangan pembelian sejuta tong, sementara permohonan pengecualian daripada sekatan Amerika Syarikat masih belum diputuskan.
• 1 April: Pegawai menyatakan tarikh ini sebagai tarikh paling awal peningkatan penjanaan arang batu boleh bermula.

Anggaran 45 hari yang disebut berulang kali itu tidak harus dianggap sebagai kiraan detik tetap bermula sama ada pada 20 atau 24 Mac. Ketibaan bekalan dan penggunaan yang dikemas kini boleh mengubah tempoh liputan stok. Kerajaan belum mengumumkan tarikh ketibaan yang disahkan bagi minyak tambahan itu.

Rizab serantau ialah usaha berasingan untuk jangka lebih panjang

Laporan serantau bertarikh 1 Oktober menghuraikan perbincangan tenaga ASEAN di Manila, termasuk tindak balas petroleum yang diselaraskan dan kemungkinan stok simpanan bersama. Perkembangan pada Oktober itu tidak harus dianggap sebagai peristiwa dalam minggu pengisytiharan Mac; tahun laporan Oktober tersebut tidak dinyatakan.

Pendedahan serantau adalah besar. ASEAN mengimport lebih separuh minyak mentah untuk penapisannya dari Timur Tengah. Kertas dasar Pusat Tenaga ASEAN menganggarkan gangguan teruk boleh meletakkan jumlah minyak bersamaan hampir 28% daripada penggunaan akhir minyak blok itu dalam risiko.

Garin membincangkan aturan penyimpanan stok serantau dan kemungkinan Filipina menjadi tuan rumah bagi projek penyimpanan pada masa depan. Kekurangan kemudahan penyimpanan dan inventori menyukarkan pelaksanaan Perjanjian Rangka Kerja ASEAN mengenai Keselamatan Petroleum. Laporan Oktober turut menyebut penapis minyak China menggantung eksport produk minyak untuk bulan tersebut, yang menjadi tekanan berasingan terhadap bekalan serantau.

Christopher Len, felo kanan di Institut ISEAS-Yusof Ishak, membezakan rizab darurat daripada strategi yang lebih luas dalam satu webinar serantau:

"Ini lebih kepada persediaan menghadapi krisis seterusnya. Rizab ialah penampan. Ia bukan strategi," katanya.

IEA mengunjurkan bil import tenaga Asia Tenggara boleh meningkat daripada lebih $80 bilion pada 2024 kepada kira-kira $245 bilion menjelang 2035 jika tiada perubahan struktur. Sambungan Grid Kuasa ASEAN yang dicadangkan memerlukan kira-kira $27 bilion menjelang 2040. Projek sedemikian mungkin mengurangkan pendedahan pada masa depan, tetapi bukan pengganti bagi penghantaran bahan api yang diperlukan semasa darurat sekarang.

Perkara Penting

• Filipina mengumumkan darurat tenaga negara pada 24 Mac 2026, yang berkuat kuasa selama setahun melainkan dilanjutkan atau ditarik balik.
• Pihak berkuasa menganggarkan bekalan bahan api mencukupi untuk kira-kira 45 hari dan merancang membeli tambahan sejuta tong.
• Perintah itu membenarkan pembelian bahan api secara langsung, langkah penjimatan serta tindakan terhadap penyorokan dan pencatutan.
• Subsidi pengangkutan, perjalanan percuma, waktu operasi rel yang lebih panjang dan bantuan kepada golongan rentan merupakan sebahagian daripada tindak balas.
• Peningkatan penjanaan arang batu boleh bermula seawal 1 April, namun pegawai tidak menjamin bil elektrik akan lebih rendah.
• Pengecualian daripada sekatan Amerika Syarikat dan aturan penghantaran bekalan minyak alternatif masih belum diputuskan.
• Kerajaan turut menyediakan bantuan dan kemungkinan pemindahan rakyat Filipina di Timur Tengah, tempat kira-kira 2.4 juta daripada mereka tinggal dan bekerja.