Laporan Menamakan Kenzo Soai dan Henri Kagan sebagai Pemenang Nobel Kimia 2026

Ketidakseimbangan Molekul Kecil dengan Kesan Besar

Campuran yang mengandungi dua bentuk cermin sesuatu molekul pada nisbah 51 kepada 49 boleh, melalui tindak balas berulang, berubah sehingga hampir keseluruhannya terdiri daripada satu bentuk. Hasil yang mengagumkan itu menjadi inti penyelidikan Kenzo Soai, profesor emeritus di Universiti Sains Tokyo, yang dinamakan bersama Henri Kagan dalam laporan bertarikh 7 dan 8 Oktober 2026 yang mengumumkan Hadiah Nobel Kimia.

Laporan itu menyatakan pengiktirafan diberikan atas penemuan yang melibatkan kesan bukan linear dalam sintesis organik tak simetri serta tindak balas apabila sesuatu produk membantu menghasilkan lebih banyak produk itu sendiri. Kagan, yang dikenal pasti sebagai profesor emeritus di Universiti Paris-Saclay, menunjukkan kesan bukan linear pada 1986. Soai menerbitkan tindak balas yang dinamakan sempena namanya pada 1995.

Pengumuman Nobel, jumlah hadiah dan aturan majlis yang dilaporkan belum disahkan secara bebas berdasarkan pengumuman rasmi daripada Akademi Sains Diraja Sweden. Oleh itu, butiran anugerah yang dilaporkan wajar dibezakan daripada sumbangan penyelidikan para saintis yang telah terbukti.

Penemuan itu menangani masalah asas dalam kimia: mengapa molekul biologi begitu kerap wujud terutamanya dalam salah satu daripada dua bentuk cermin yang mungkin. Penemuan itu juga berkaitan cabaran praktikal dalam kimia, iaitu menghasilkan bentuk molekul tertentu yang diperlukan untuk ubat atau bahan berguna yang lain.

Hadiah yang dilaporkan berjumlah 12 juta krona Sweden, dibahagikan sama rata antara kedua-dua saintis itu. Setiap penerima akan memperoleh 6 juta krona. Majlis itu dilaporkan dijadualkan berlangsung pada 10 Disember di Stockholm.

Kepentingan Kekiralan Molekul

Sesetengah molekul menyerupai sepasang tangan. Atom penyusunnya sama, tetapi susunan ruangnya merupakan imej cermin yang tidak boleh ditindihkan dengan tepat. Ahli kimia menyifatkan sifat ini sebagai kekiralan, manakala kedua-dua bentuk itu dipanggil enantiomer.

Perbezaan ini boleh membawa kesan besar dalam organisma hidup. Molekul biologi berinteraksi dengan molekul lain berdasarkan bentuknya, maka dua enantiomer boleh berkelakuan berbeza walaupun mempunyai formula kimia yang sama. Perbandingan mudahnya ialah tangan yang masuk ke dalam sarung tangan: susunan itu penting, bukan sekadar bahagian yang terlibat.

Organisma hidup menunjukkan kecenderungan kuat terhadap bentuk tertentu molekul seperti asid amino dan gula. Memahami bagaimana kecenderungan awal yang kecil boleh berkembang menjadi ketidakseimbangan yang ketara merupakan sebahagian daripada usaha menjelaskan corak itu.

Sintesis tak simetri bermaksud menghasilkan sesuatu bahan dengan cara yang memihak kepada satu enantiomer. Penyelidikan yang dikaitkan dengan Kagan dan Soai mengkaji bagaimana kecenderungan itu boleh menjadi jauh lebih besar daripada ketidakseimbangan yang mencetuskannya pada awalnya.

Penemuan Kagan dan Soai

Penyelidikan Kagan pada 1986 menunjukkan bahawa hubungan antara ketidakseimbangan molekul pada peringkat awal dengan produk yang terhasil tidak semestinya berkadar terus. Beliau turut membangunkan penjelasan matematik bagi fenomena itu.

Dalam proses berkadar terus yang mudah, kecenderungan kecil pada permulaan akan menghasilkan kecenderungan yang sama kecil pada penghujungnya. Kesan bukan linear bermaksud hasilnya tidak mengikut hubungan mudah itu. Dalam keadaan tindak balas yang sesuai, kecenderungan kecil pada awalnya boleh menghasilkan kecenderungan yang jauh lebih kuat dalam produk.

Sumbangan Soai melibatkan autokatalisis tak simetri. Mangkin membantu tindak balas kimia berlaku. Dalam tindak balas autokatalitik, produk tindak balas itu sendiri bertindak sebagai mangkin untuk menghasilkan lebih banyak produk.

Dalam tindak balas Soai, setiap enantiomer menggalakkan penghasilan bentuknya sendiri. Kelebihan awal yang kecil boleh bertambah apabila tindak balas berlangsung, sehingga satu bentuk semakin dominan. Contoh yang dilaporkan, iaitu campuran 51 kepada 49 yang menghampiri hampir 100 peratus bagi satu bentuk, menggambarkan skala perubahan itu, bukannya jaminan bahawa perkara sama berlaku dalam setiap tindak balas atau keadaan.

Secara bersama, penemuan itu menyediakan laluan kimia yang membolehkan ketidakseimbangan kecil menjadi besar. Pencapaian ini lebih khusus daripada sekadar menghasilkan bahan tulen: ia menunjukkan proses yang mampu memperbesar kekiralan molekul.

Laluan untuk Memahami Kehidupan, Bukan Jawapan Muktamad

Hubung kait dengan kehidupan amat menarik kerana organisma membuat perbezaan ketara antara bentuk cermin molekul. Tindak balas yang meningkatkan ketidakseimbangan awal menawarkan satu kemungkinan mekanisme untuk menjelaskan bagaimana kecenderungan sedemikian boleh terbentuk.

Namun, demonstrasi makmal tidak membuktikan keseluruhan rangkaian peristiwa yang menyebabkan kecenderungan molekul biologi terbentuk. Menunjukkan bahawa kimia boleh memperbesar ketidakseimbangan tidak sama dengan membuktikan dengan tepat dari mana ketidakseimbangan pertama itu datang atau tindak balas mana yang berlaku sebelum kehidupan muncul.

Soai sendiri membuat perbezaan itu dalam kenyataan yang dilaporkan daripada temu bual pengumuman. Sebagai penyelidik yang mengkaji kekiralan molekul, beliau menggesa orang lain supaya meneruskan penyelidikan dan tidak menganggap hasil itu sebagai penjelasan lengkap. Kenyataannya diterjemahkan seperti berikut:

Hasil kami bukan jawapan muktamad. Untuk memahami kehidupan, kita perlu meneruskan penyelidikan dengan lebih jauh lagi.

Penjelasan ini penting ketika menilai petikan anugerah yang dilaporkan. Penyelidikan itu menyediakan mekanisme yang berkaitan dengan misteri lama, namun usaha lanjut masih diperlukan untuk menghubungkan mekanisme tersebut dengan sejarah sistem hidup.

Daripada Eksperimen Awal kepada Makalah 1995

Soai memulakan eksperimen yang menjurus kepada tindak balas itu pada 1980-an. Hasil awal tidak menepati apa yang dicarinya, namun rakan sekerja mengingati bahawa beliau terus menguji gagasan itu dan tidak berputus asa.

Makalah yang menghuraikan tindak balas Soai diterbitkan dalam Nature pada 1995, ketika beliau menjadi profesor di Universiti Sains Tokyo. Takanori Shibata, yang kini profesor di Universiti Waseda, merupakan satu-satunya pembantu penyelidik di makmal itu ketika itu.

Shibata mengimbas kembali sambutan bersama para pelajar selepas keputusan penerbitan dibuat, sementara Soai sudah memikirkan penyelidikan seterusnya. Kata-kata Soai yang diingatinya diterjemahkan seperti berikut:

Ini baru permulaan. Jangan berhenti di sini, mari kita terus mara.

Shibata turut menceritakan perbezaan antara sikap Soai yang biasanya pendiam dengan kegembiraannya yang jelas apabila eksperimen menghasilkan keputusan yang jauh lebih baik. Kenangan itu menunjukkan bahawa penerbitan tersebut merupakan satu pencapaian penting dalam program penyelidikan yang berterusan, bukannya titik penamat.

Tarikh-tarikh utama menghubungkan penyelidikan saintifik itu dengan laporan pengiktirafan yang menyusul:

• 1981: Soai menyertai Universiti Sains Tokyo sebagai pensyarah.
• 1986: Kagan menunjukkan kesan bukan linear dalam sintesis tak simetri; Soai menjadi profesor madya.
• 1991: Soai menjadi profesor di Universiti Sains Tokyo.
• 1995: Makalah tentang tindak balas Soai diterbitkan dalam Nature.
• 2017: Soai menjadi profesor emeritus.
• 2023 dan 2025: Soai menerima Hadiah Noyori dan Hadiah Akademi Jepun, masing-masing.
• 7 dan 8 Oktober 2026: Laporan menyebut pengumuman Nobel, sambutan di kampus dan satu penghormatan baharu daripada universiti.

Kepentingan Eksperimen yang Teliti

Tindak balas yang memperbesar ketidakseimbangan kecil menjadikan ketelitian eksperimen amat penting. Jika perbezaan kecil pada permulaan boleh mempengaruhi hasil, penyelidik perlu mengawal bahan yang digunakan dalam eksperimen dan memastikan kerja terdahulu tidak mempengaruhinya.

Arimasa Matsumoto, profesor madya di Universiti Wanita Nara yang bekerja dengan Soai selama kira-kira lima tahun mulai 2012, mengimbas kembali eksperimen berulang dan pembersihan radas yang teliti. Ada kalanya, Soai berpindah makmal bagi mengelakkan eksperimen terdahulu mempengaruhi eksperimen baharu.

Matsumoto menceritakan bagaimana Soai menggalakkan pelajar mencuba lagi apabila eksperimen tidak berjaya. Takashiro Akitsu, profesor di Universiti Sains Tokyo, secara berasingan mengimbas bahawa Soai tegas dalam amalan eksperimen, termasuk menegur pelajar yang mengendalikan radas secara kasar.

Kisah-kisah ini menghubungkan hasil saintifik itu dengan cara penyelidikan dijalankan. Pengulangan, peralatan yang bersih dan perhatian terhadap keadaan eksperimen menjadi asas untuk mengkaji sama ada kecenderungan molekul yang kecil boleh meningkat secara konsisten.

Kerjaya yang Didorong Rasa Ingin Tahu dan Pengajaran

Dilahirkan di Hiroshima pada 1950, Soai dilaporkan berusia 76 tahun dalam laporan Oktober 2026. Beliau menamatkan pengajian di jabatan kimia Universiti Tokyo pada 1974 dan memperoleh ijazah kedoktoran di universiti itu pada 1979. Pada tahun yang sama, beliau menjadi penyelidik pascadoktoral di Universiti North Carolina di Chapel Hill.

Pelantikannya di Universiti Sains Tokyo pada 1981 memulakan tempoh 36 tahun sebelum beliau bersara sebagai profesor pada 2017. Penyelidikannya diteruskan selepas persaraan.

Osamu Eguchi, profesor emeritus di Universiti Perdagangan Otaru dan bekas rakan sekelas di Sekolah Menengah Universiti Hiroshima, mengimbas bahawa Soai mempelajari matematik peringkat universiti ketika masih bersekolah. Soai juga bermain bola keranjang. Apabila peperiksaan kemasukan Universiti Tokyo dibatalkan semasa insiden Auditorium Yasuda, beliau menghabiskan setahun lagi membuat persediaan sebelum akhirnya memasuki universiti itu.

Rakan sekerja menggambarkan gabungan keazaman dan kesabaran yang sama dalam cara beliau mengajar. Keisuke Suzuki, yang dikenal pasti dalam laporan terperinci sebagai profesor lantikan khas di Institut Sains Tokyo, mengimbas tunjuk ajar teliti daripada Soai semasa menjalankan penyelidikan prasiswazah, termasuk cara memasukkan reagen ke dalam kelalang. Ringkasan sumber menyatakan Suzuki mempunyai pertalian dengan universiti yang berbeza, maka butiran itu tidak konsisten antara laporan.

Tsunemi Kawasaki, profesor di Universiti Sains Tokyo yang bekerja dengan Soai selama lebih 20 tahun, mengimbas bimbingan penuh perhatian yang membantu penyelidikan diteruskan apabila masalah timbul. Bekas rakan sekelas dan alumni turut menggambarkan peribadinya yang mesra, termasuk pada perhimpunan alumni pada Jun 2025.

Panggilan Telefon Ketika Membeli-belah, Kemudian Sambutan di Kampus

Menurut laporan Oktober itu, Soai menerima berita anugerah melalui telefon ketika membeli makanan di sebuah pasar raya berhampiran. Beliau kemudian berucap dalam prosiding pengumuman Akademi Sains Diraja Sweden dan menghadiri sidang media di kampus Kagurazaka pada pukul 10 malam, 7 Oktober.

Dalam temu bual telefon yang dilaporkan, Soai meluahkan keterujaan serta rasa hormat terhadap Kagan. Kenyataannya diterjemahkan seperti berikut:

Saya lebih teruja berbanding waktu lain dalam hidup kerana dianugerahkan Hadiah Nobel. Saya berbesar hati menerimanya bersama Dr. Henri Kagan, yang saya hormati.

Kira-kira 100 pelajar dan kakitangan dilaporkan mengiringinya selepas sidang media pada waktu malam itu. Petang keesokannya, beliau kembali ke kampus di daerah Shinjuku, Tokyo, lalu menerima bunga dan ucapan tahniah daripada ratusan pelajar serta kakitangan.

Soai mengiktiraf sumbangan pelajar yang pernah bekerja dengannya di Kagurazaka dan menggalakkan penyelidik muda supaya meneruskan usaha dengan yakin. Universiti Sains Tokyo juga dilaporkan menganugerahkan gelaran profesor kehormat kepadanya pada 8 Oktober, sebagai mengiktiraf pencapaian penyelidikan serta sumbangannya kepada pendidikan dan penyelidikan.

Pengaruh Melangkaui Sebuah Makmal

Tindak balas itu telah menarik perhatian penyelidik jauh di luar institusi Soai sendiri. Soumitra Atabale, yang dikenal pasti dalam laporan sebagai penolong profesor di Universiti California, Los Angeles, mengimbas pertemuan pertamanya dengan tindak balas itu dalam sebuah himpunan soalan ketika membuat persediaan sebagai pelajar sekolah untuk Olimpiad Kimia Antarabangsa.

Atabale kemudian menyumbang kepada sebuah buku khusus yang disunting Soai, kira-kira lima tahun sebelum anugerah yang dilaporkan itu. Menggambarkan kekagumannya terhadap penyelidik Jepun itu, beliau berkata, dalam terjemahan:

Beliau wira saintifik saya.

Iwao Ojima, profesor cemerlang di Universiti Stony Brook yang mengenali Soai selama lebih 40 tahun, memuji rasa ingin tahu intelektualnya dan kesediaannya menyiasat sesuatu persoalan sebelum kegunaan praktikalnya dapat dipastikan.

Namun, potensi kegunaan praktikalnya memang besar. Penghasilan enantiomer tertentu penting untuk keselamatan farmaseutikal dan sintesis yang cekap, manakala penyelidikan itu mungkin menyokong penghasilan bahan berketulenan tinggi, termasuk ubat-ubatan dan wangian. Laporan itu tidak menyebut sebarang ubat baharu yang diluluskan, proses komersial atau jadual pengeluaran yang terhasil daripada anugerah yang dilaporkan itu.

Akira Yoshino, pemenang Nobel Kimia 2019, mengaitkan penyelidikan itu dengan penemuan ubat dan juga pemahaman tentang asal usul kehidupan. Beliau turut menyatakan bahawa pencapaian yang diiktiraf itu dihasilkan beberapa dekad lalu dan berharap golongan muda akan berminat terhadap penyelidikan kimia.

Perbezaan antara penemuan dengan pengiktirafan yang diterima kemudian terserlah melalui tarikhnya: hasil Kagan pada 1986 dan makalah Soai pada 1995 masing-masing mendahului anugerah 2026 sebanyak 40 dan 31 tahun. Kepentingan saintifiknya terletak pada tindak balas dan penjelasan yang dibangunkan, tanpa bergantung pada sama ada pengumuman Nobel yang dilaporkan itu disahkan.

Perkara Utama

• Laporan Oktober 2026 menamakan Kenzo Soai dan Henri Kagan sebagai penerima Nobel Kimia, namun butiran anugerah itu belum disahkan secara bebas berdasarkan pengumuman rasmi.
• Kagan menunjukkan kesan bukan linear dalam sintesis tak simetri pada 1986.
• Tindak balas Soai pada 1995 menunjukkan bagaimana autokatalisis tak simetri boleh meningkatkan ketidakseimbangan awal yang kecil antara bentuk cermin molekul.
• Nisbah ilustrasi 51 kepada 49 yang dilaporkan boleh berubah sehingga hampir keseluruhannya menjadi satu bentuk melalui tindak balas berulang dalam keadaan yang sesuai.
• Penyelidikan itu membantu menjelaskan satu kemungkinan mekanisme di sebalik kecenderungan molekul biologi, bukannya asal usul penuh kecenderungan tersebut.
• Hadiah yang dilaporkan berjumlah 12 juta krona Sweden dan dikongsi sama rata, dengan majlis pada 10 Disember di Stockholm.