Kemboja Komited Hampir AS$500 Juta untuk Bantuan Tenaga Ketika Harga Petrol Naik Lagi

Bantuan tenaga menghampiri AS$500 juta ketika kos bahan api terus meningkat

Kemboja telah memperuntukkan hampir AS$500 juta untuk mengekang harga bahan api dan elektrik, kata Perdana Menteri Hun Manet pada 7 Oktober 2026, ketika kenaikan kos tenaga antarabangsa menekan pengguna dan belanjawan negara. Beberapa hari kemudian, Kementerian Perdagangan mengumumkan satu lagi kenaikan harga petrol biasa, menunjukkan bahawa campur tangan kerajaan telah meredakan kejutan itu tetapi tidak dapat menghentikannya.

Bagi tempoh 11 hingga 21 Oktober, petrol biasa berharga 5,350 riel seliter, naik daripada 5,150 riel dalam tempoh penetapan harga sebelumnya. Harga diesel pula bergerak ke arah bertentangan, turun kepada 5,550 riel daripada 5,650 riel. Menurut angka yang dikaitkan dengan kementerian itu, harga terkini menjadikan petrol 38.9% lebih tinggi berbanding parasnya sebelum konflik Asia Barat bermula pada akhir Februari, manakala diesel naik 44%.

Hun Manet berkata kerajaan telah menghalang kenaikan harga bahan api sebanyak 9% hingga 10% lagi melalui subsidi dan pelepasan cukai. Jumlah hampir AS$500 juta itu meliputi campur tangan bagi bahan api dan elektrik, bukannya subsidi petrol semata-mata. Ia merangkumi pengurangan tarif import bahan api dan sokongan terhadap harga elektrik.

Perdana menteri menyifatkan perbelanjaan itu sebagai tindak balas terhadap tekanan terhadap kesihatan awam dan kewangan isi rumah. Katanya, hasil kutipan kastam dan cukai digunakan untuk membiayai langkah berkenaan, sedangkan tuntutan lain, termasuk konflik dan kerosakan akibat banjir, turut bersaing mendapatkan sumber yang sama.

Beliau menggambarkan skala campur tangan tenaga itu seperti berikut:

Jumlah perbelanjaan kami setakat ini hampir AS$500 juta, semata-mata untuk mengekang harga bahan api dan elektrik bagi rakyat.

Perubahan di stesen minyak

Pelarasan harga terkini membezakan dua jenis bahan api yang kedua-duanya telah menjadi jauh lebih mahal. Harga petrol biasa naik 200 riel seliter bagi tempoh 11 hingga 21 Oktober, manakala diesel turun 100 riel. Perubahan yang diumumkan itu dilaporkan sebagai kenaikan 3.8% bagi petrol dan penurunan 1.7% bagi diesel.

Bagi pembelian sebanyak 20 liter, harga petrol baharu bermakna pengguna perlu membayar 107,000 riel, berbanding 103,000 riel pada harga sebelumnya. Kuantiti diesel yang sama berharga 111,000 riel, turun daripada 113,000 riel. Pengiraan ini menunjukkan kesan segera pelarasan tersebut tanpa mengandaikan jumlah bahan api yang digunakan oleh sesebuah isi rumah atau perniagaan.

Sebelum perubahan terkini, petrol pada harga 5,150 riel dilaporkan 33.7% lebih mahal berbanding paras sebelum konflik, manakala diesel pada harga 5,650 riel naik 46.7%. Angka seterusnya, iaitu 38.9% dan 44%, menunjukkan harga petrol terus meningkat sementara diesel turun sedikit daripada kenaikan sebelumnya.

Nilai setara dalam dolar berbeza antara laporan. Harga petrol terdahulu sebanyak 5,150 riel dinyatakan sebagai AS$1.29 dan juga AS$1.27. Pengumuman terkini meletakkan harga petrol pada AS$1.31 dan diesel pada AS$1.36. Harga dalam riel memberikan asas yang konsisten untuk membandingkan kedua-dua tempoh penetapan harga itu.

Bagaimana subsidi dan pengurangan cukai meringankan kos

Campur tangan Kemboja menggabungkan pengurangan dalam jumlah tetap bagi setiap liter dengan perubahan terhadap beberapa cukai. Pengurangan berterusan sebanyak 6.5 sen AS seliter ditambah dengan pengurangan lagi sebanyak 1 sen selepas harga petrol antarabangsa melebihi AS$90 setong dan harga diesel melebihi AS$100 setong.

Kerajaan turut mengurangkan cukai tambahan ke atas petrol dan diesel kepada sifar ketika kos tenaga, pengangkutan dan insurans antarabangsa meningkat. Cukai khas petrol dikurangkan daripada 30% kepada 15%, manakala cukai diesel yang berkaitan turun daripada 4% kepada sifar.

Cukai nilai tambah, iaitu cukai yang dikenakan ke atas jualan, dikurangkan daripada 10% kepada 4% bagi petrol dan daripada 10% kepada sifar bagi diesel. Kerajaan menanggung baki beban cukai yang disifatkan setara dengan 6% bagi petrol dan 10% bagi diesel.

Langkah-langkah ini berfungsi pada bahagian berlainan dalam pengiraan harga. Pengurangan bagi setiap liter menurunkan caj dengan jumlah tetap, manakala kadar cukai yang lebih rendah mengubah cukai yang dikenakan ke atas nilai bercukai berkenaan. Peratusan tersebut tidak seharusnya dijumlahkan begitu sahaja seolah-olah semuanya merupakan satu potongan daripada harga runcit akhir.

Hun Manet turut menyifatkan campur tangan itu sebagai langkah menghalang kenaikan tambahan sebanyak 500 hingga 600 riel seliter. Jika digunakan sebagai ilustrasi pada harga petrol terdahulu, iaitu 5,150 riel, kenaikan 9% hingga 10% bersamaan kira-kira 464 hingga 515 riel. Pada harga diesel terdahulu sebanyak 5,650 riel, kenaikan itu bersamaan kira-kira 509 hingga 565 riel. Pengiraan tersebut secara umumnya sepadan dengan penjelasan beliau mengenai bantuan itu.

Anggaran itu menggambarkan harga yang menurut kerajaan akan dikenakan tanpa sokongan. Ini tidak bermakna pengguna terlepas daripada kenaikan harga sepenuhnya, seperti yang ditunjukkan oleh perubahan harga sejak Februari.

Bil import yang lebih besar menambah tekanan

Angka yang dikaitkan dengan Jabatan Am Kastam dan Eksais menunjukkan Kemboja membelanjakan AS$3.38 bilion untuk import bahan api mineral, minyak dan produk berkaitan antara Januari hingga Ogos 2026, berbanding AS$2.41 bilion dalam tempoh sama setahun sebelumnya.

Ini merupakan peningkatan sebanyak AS$970 juta, atau kira-kira 40.2%, selaras dengan kadar pertumbuhan 40% yang dilaporkan. Kategori ini lebih luas daripada petrol dan diesel. Ia turut merangkumi produk sulingan, bahan berbitumen dan lilin mineral, maka jumlah itu tidak seharusnya dianggap sebagai perbelanjaan bagi bahan api yang dijual di stesen minyak sahaja.

Angka tersebut mengukur nilai import, bukannya jumlah fizikalnya. Oleh itu, angka itu tidak dapat menentukan berapa banyak peningkatan berpunca daripada harga yang lebih tinggi dan berapa banyak disebabkan perubahan kuantiti yang dibeli.

Kemboja bergantung sepenuhnya pada petroleum dan diesel import, manakala rizab minyak luar pesisirnya masih belum diterokai. Kebergantungan itu mendedahkan bil bahan api dalam negara kepada harga antarabangsa dan kos membawa produk ke negara tersebut. Subsidi boleh mengurangkan jumlah yang dibayar pengguna, tetapi tidak menghapuskan kos import asas.

Mengapa elektrik turut memerlukan sokongan

Jumlah hampir AS$500 juta itu merangkumi elektrik kerana sebahagian bekalan kuasa Kemboja masih terdedah kepada harga bahan api fosil. Hun Manet berkata lebih 30% kapasiti penjanaan kuasa domestik bergantung pada arang batu dan minyak bahan api berat, menjadikan kos pengeluaran terdedah kepada perubahan dalam pasaran tersebut.

Tenaga hidro dan sumber boleh baharu lain memberikan sedikit perlindungan daripada perubahan harga minyak antarabangsa. Angka yang dikaitkan dengan Kementerian Perlombongan dan Tenaga meletakkan bahagian tenaga boleh baharu pada 63.23% daripada penjanaan elektrik pada 2025. Tenaga hidro menyumbang 34.25%, solar 28.05% dan biojisim 0.92%. Komponen yang disenaraikan berjumlah 63.22%, berbeza 0.01 mata peratusan daripada jumlah yang dinyatakan.

Penjanaan dan kapasiti mengukur perkara yang berbeza. Kapasiti ialah jumlah kuasa yang boleh dihasilkan oleh peralatan dalam keadaan tertentu; penjanaan pula ialah jumlah elektrik yang benar-benar dihasilkan sepanjang suatu tempoh. Oleh itu, angka kapasiti bahan api fosil dan penjanaan tenaga boleh baharu tidak seharusnya dianggap sebagai bahagian yang sepadan secara langsung dalam satu pengiraan.

Sasaran kementerian adalah untuk meningkatkan bahagian tenaga boleh baharu kepada sekurang-kurangnya 70% menjelang 2030. Berbanding bahagian 2025 yang dinyatakan, iaitu 63.23%, sasaran itu memerlukan peningkatan sekurang-kurangnya 6.77 mata peratusan.

Bahagian tenaga boleh baharu yang lebih besar akan mengurangkan pendedahan sebahagian bekalan elektrik kepada harga bahan api import. Namun, langkah itu sahaja tidak akan menghapuskan kebergantungan Kemboja pada petrol dan diesel import untuk pengangkutan, atau keperluan mengurus kos di loji kuasa yang masih menggunakan arang batu dan minyak berat.

Pengangkutan, makanan dan perbelanjaan isi rumah turut terjejas

Kenaikan harga itu bukan sahaja memberi kesan kepada pemandu. Bahan api merupakan perbelanjaan untuk mengangkut barangan dan mengendalikan perniagaan, manakala kos elektrik turut menjejaskan pengeluaran. Bantuan kerajaan bertujuan mengehadkan tekanan perbelanjaan tersebut terhadap kuasa beli isi rumah dan kos perniagaan.

Thong Mengdavid, timbalan pengarah Pusat Pengajian China-Asean di Universiti Teknologi dan Sains Kemboja, berkata kos tenaga yang lebih tinggi menjejaskan logistik dan pembuatan. Beliau mengenal pasti makanan dan produk pertanian sebagai sektor yang paling terdedah:

Lonjakan ini mendorong inflasi domestik dan menghakis kuasa beli pengguna, dengan makanan dan produk pertanian menerima kesan paling berat,

Penilaian beliau menggambarkan tekanan ekonomi yang lebih luas, tetapi tiada kadar inflasi atau perubahan harga makanan yang diukur disertakan. Angka harga bahan api menunjukkan skala kenaikan di stesen minyak; angka itu tidak menentukan dengan tepat berapa banyak kenaikan tersebut telah dipindahkan kepada harga barangan lain.

Perbezaan ini penting untuk menilai campur tangan kerajaan. Mengekalkan harga bahan api di bawah paras yang mungkin dicapai tanpa sokongan boleh meredakan tekanan terhadap kos pengangkutan dan pengeluaran, walaupun pengguna masih berdepan bil yang lebih tinggi berbanding sebelum konflik.

Belanjawan berdepan beberapa tuntutan serentak

Hun Manet berkata Kemboja sedang mengurus kesan krisis Timur Tengah serentak dengan konflik sempadan dan banjir. Hasil kastam dan cukai yang digunakan untuk bantuan tenaga turut diperlukan bagi perbelanjaan awam lain, termasuk membaiki infrastruktur yang rosak.

Beliau berkata kos konflik yang tidak dijangka telah meningkatkan perbelanjaan dan menyifatkan banjir teruk yang memusnahkan jalan raya serta memutuskan laluan negara. Penjelasan beliau merujuk kepada banjir semasa rundingan belanjawan 2026, tetapi tidak memberikan tarikh tepat bagi kejadian itu atau jumlah kos pembaikan yang berasingan.

Jumlah hampir AS$500 juta itu juga mempunyai batasan sebagai ukuran kos fiskal. Tarikh mula perbelanjaan terkumpul itu tidak dinyatakan, dan tiada pecahan diberikan antara subsidi elektrik, sokongan bahan api dan pengurangan cukai. Perbelanjaan langsung dan hasil yang dilepaskan melalui pelepasan cukai kedua-duanya memberi kesan kepada kewangan awam, tetapi tergolong dalam kategori perakaunan yang berbeza.

Perdana menteri berkata angka tenaga itu tidak merangkumi kos menangani masalah lain. Oleh itu, angka tersebut mewakili satu bidang campur tangan kerajaan, bukannya keseluruhan kos krisis yang berlaku serentak.

Perkara yang disahkan dan perkembangan seterusnya

Laporan berbeza tentang majlis yang dihadiri Hun Manet ketika menyampaikan kenyataannya. Satu laporan menyebut beliau menghadiri sambutan ulang tahun ke-80 Universiti Sains Kesihatan di Phnom Penh pada pagi Rabu, 7 Oktober. Laporan lain menyifatkannya sebagai majlis konvokesyen Universiti Sains Kesihatan, manakala satu laporan berasingan menyebut majlis konvokesyen di wilayah Battambang. Keterangan tersebut tidak mengesahkan satu lokasi atau acara yang dipersetujui bersama.

Urutan perkembangan utama lebih jelas:

• Akhir Februari 2026: Konflik Asia Barat menjadi tanda aras bagi kenaikan harga bahan api selepas itu.
• Januari hingga Ogos 2026: Import bahan api mineral, minyak dan produk berkaitan mencecah AS$3.38 bilion, meningkat daripada AS$2.41 bilion setahun sebelumnya.
• 7 Oktober 2026: Hun Manet berkata hampir AS$500 juta telah diperuntukkan untuk mengekang harga bahan api dan elektrik.
• 11 hingga 21 Oktober 2026: Petrol biasa berharga 5,350 riel seliter dan diesel 5,550 riel.
• 2030: Kementerian Perlombongan dan Tenaga menyasarkan bahagian tenaga boleh baharu dalam bekalan elektrik sekurang-kurangnya 70%.

Hun Manet berkata subsidi akan diteruskan selagi pasaran bahan api global kekal tinggi. Tiada tarikh tamat tetap, ambang harga untuk menarik balik pakej sokongan yang lebih luas, atau had jumlah perbelanjaan dinyatakan. Harga runcit yang diumumkan meliputi tempoh 11 hingga 21 Oktober; harga selepas tempoh itu belum diberikan.

Menjelang 2027, perdana menteri menyeru agar persediaan dibuat untuk menghadapi perkembangan buruk selanjutnya. Beliau menyampaikan seruan itu dengan berhati-hati:

Kami berharap perkara terburuk tidak berlaku, tetapi kami mesti membuat persediaan lebih awal.

Buat masa ini, Kemboja menyerap sebahagian kejutan harga tenaga melalui belanjawannya, sementara pengguna masih berdepan kenaikan yang besar. Jumlah kos sokongan seterusnya bergantung pada keadaan pasaran antarabangsa dan tempoh langkah itu dilaksanakan, yang kedua-duanya belum mempunyai titik akhir yang pasti.

Perkara Utama

• Hun Manet berkata hampir AS$500 juta telah diperuntukkan untuk bantuan bahan api dan elektrik, termasuk subsidi dan pengurangan cukai.
• Bagi tempoh 11 hingga 21 Oktober, harga petrol naik kepada 5,350 riel seliter manakala diesel turun kepada 5,550 riel.
• Harga petrol dan diesel masing-masing kekal 38.9% dan 44% lebih tinggi berbanding paras sebelum konflik bermula pada akhir Februari.
• Import bahan api dan produk berkaitan mencecah AS$3.38 bilion dari Januari hingga Ogos 2026, berbanding AS$2.41 bilion setahun sebelumnya.
• Tenaga boleh baharu dilaporkan membekalkan 63.23% daripada penjanaan elektrik pada 2025, dengan sasaran sekurang-kurangnya 70% menjelang 2030.
• Sokongan tenaga belum mempunyai tarikh tamat yang diumumkan, dan jumlah hampir AS$500 juta itu belum diperincikan mengikut komponen utamanya.