Pasukan Universiti Tianjin Cadang Peraturan Kitar Semula Dron yang Melindungi Bahan dan Data

Dron yang dilupuskan membawa lebih daripada sekadar alat ganti yang boleh dikitar semula

Sebuah pasukan penyelidik diketuai Universiti Tianjin mencadangkan agar pengeluar dron bertanggungjawab terhadap pelupusan fizikal pesawat yang tidak lagi digunakan serta maklumat yang tersimpan di dalamnya. Kerangka mereka menggabungkan pengasingan bateri, pengangkutan selamat, peleraian, penggunaan semula komponen, pemulihan bahan dan pemadaman data yang boleh disahkan dalam satu pendekatan yang merangkumi keseluruhan kitar hayat produk.

Cadangan itu diterbitkan dalam surat Science bertajuk Prevent a drone e-waste crisis pada 17 September 2026. Rekod penerbitan PubMed menyenaraikan Beibei Yan, Xuan Wang, Shengquan Zhou dan Guanyi Chen sebagai penulis, dengan afiliasi di Universiti Tianjin, Universiti Perdagangan Tianjin dan Universiti Tibet di Lhasa. Artikel itu diterbitkan dalam jilid 393, keluaran 6817, pada halaman 1194, di bawah DOI 10.1126/science.aek9555.

Kebimbangan utamanya ialah dron yang tidak lagi digunakan pada masa yang sama merupakan peranti elektrik, himpunan bahan yang berpotensi untuk dipulihkan dan tempat penyimpanan maklumat operasi. Menganggapnya sekadar besi buruk boleh merosakkan bateri, menyukarkan pemulihan komponen bernilai atau mendedahkan rekod penerbangan dan imej sensitif.

Penyelidik mencadangkan empat elemen yang saling berkait: tanggungjawab pengeluar yang diperluas, pasport produk digital, reka bentuk untuk pembaikan dan pemulihan, serta kaedah pelupusan yang disesuaikan dengan risiko keselamatan. Ini ialah saranan bagi kerangka tadbir urus, bukannya pengumuman bahawa peraturan baharu kitar semula dron telah berkuat kuasa.

Masalah sisa besar dengan bahagian dron yang belum diukur

Pasukan itu meletakkan pelupusan dron dalam konteks masalah sisa elektronik yang jauh lebih luas. Pada 2022, dunia menghasilkan 62 juta tan sisa elektronik, dengan hanya 22.3% dikutip secara rasmi dan dikitar semula. Jika peratusan itu digunakan pada jumlah keseluruhan, kira-kira 13.8 juta tan dikutip secara rasmi dan dikitar semula, manakala sekitar 48.2 juta tan tidak termasuk dalam kategori yang didokumenkan itu.

Angka tersebut merangkumi semua sisa elektronik, bukan dron sahaja. Angka itu tidak menunjukkan jumlah dron yang dibuang, berat keseluruhan pesawat tersebut atau bahagian yang memasuki proses kitar semula rasmi. Perbezaan ini penting: cadangan itu mengenal pasti masalah pengurusan sisa yang semakin timbul tanpa memberikan anggaran global khusus bagi sisa dron.

Namun, penggunaan dron merentasi sektor yang mempunyai keperluan pelupusan sangat berbeza. Antaranya termasuk pemantauan alam sekitar, pemeriksaan infrastruktur kuasa, perlindungan tanaman pertanian, penghantaran logistik, operasi menyelamat kecemasan dan pertahanan. Penyelidik berpendapat sistem pelupusan perlu mengambil kira perbezaan tersebut, bukannya menganggap setiap pesawat sebagai peranti pengguna yang serupa.

Tiga risiko bertembung ketika pelupusan

Dron menggabungkan bateri litium-ion, papan litar bercetak, penderia, magnet nadir bumi dan bahan komposit. Setiap satunya mempunyai keperluan pengendalian dan pemulihan yang berbeza. Gabungan ini menjadikan pemilihan kaedah peleraian penting sebelum bahan memasuki proses kitar semula.

Risiko pertama ialah keselamatan fizikal. Menghancurkan dron yang masih utuh boleh merosakkan baterinya dan menyebabkan kebakaran. Oleh itu, pengasingan bateri dinyatakan secara jelas dalam tanggungjawab pengeluar yang dicadangkan, bersama pengangkutan selamat dan peleraian. Saranan itu menjadikan pengendalian bateri sebahagian daripada perancangan pelupusan, bukannya perkara yang hanya ditangani selepas pesawat tiba di kemudahan pemprosesan.

Risiko kedua ialah kehilangan sumber yang boleh dipulihkan. Bahan campuran dan struktur kompleks komposit gentian karbon menyukarkan proses pemulihan. Pesawat mungkin mengandungi alat ganti dan bahan yang berguna, tetapi kewujudannya tidak bermakna ia mudah dipulihkan melalui proses pencincangan tanpa pemilahan.

Risiko ketiga berkaitan maklumat. Log penerbangan, koordinat lokasi, imej dan rekod misi mungkin kekal dalam pesawat yang tidak lagi digunakan. Bagi dron keselamatan awam dan ketenteraan, proses pemulihan bahan yang selainnya berjaya masih boleh gagal jika rekod sensitif tidak dikeluarkan daripada rantaian pelupusan.

Pengeluar kekal bertanggungjawab selepas dron dilupuskan

Tanggungjawab pengeluar yang diperluas bermaksud pengeluar diberikan kewajipan yang berterusan selepas produk dijual dan digunakan. Dalam cadangan ini, tanggungjawab itu meliputi keseluruhan proses, daripada pengumpulan selamat hingga peleraian, penggunaan semula, pemulihan bahan dan pemadaman data tersimpan yang disahkan.

Pasukan itu turut mengesyorkan agar pendaftaran dan pembatalan pendaftaran dron dihubungkan dengan saluran kitar semula yang dibenarkan. Hubungan itu akan menjadikan pelupusan sebahagian daripada rekod pentadbiran pesawat, dan bukannya membiarkan destinasi akhirnya terpisah daripada sistem yang digunakan untuk mengenal pasti pesawat semasa beroperasi.

Cadangan itu lebih luas daripada sekadar meminta pengeluar mengumpulkan produk usang. Ia menggabungkan pengendalian fizikal dan perlindungan maklumat dalam kerangka tanggungjawab yang sama. Dron yang dipulangkan memerlukan destinasi yang sesuai bagi bateri, komponen yang masih boleh digunakan, baki bahan dan rekod tersimpannya.

Saranan yang dilaporkan tidak menetapkan pembahagian kos yang mengikat, sasaran pengumpulan mandatori atau jadual penguatkuasaan. Perkara itu perlu diputuskan sebelum kerangka berkenaan boleh menjadi sistem kawal selia yang beroperasi.

Pasport digital mendokumenkan keperluan pengendalian

Penyelidik mencadangkan pasport produk digital dengan akses terkawal. Rekod ini akan mengiringi dron dan memberikan maklumat yang diperlukan kepada pihak berkuasa untuk membaiki, meleraikan atau memprosesnya. Kandungan yang dinyatakan termasuk kimia bateri, bahan kerangka pesawat, arahan peleraian, sejarah pembaikan dan status pemadaman data.

Maklumat ini menangani peringkat berbeza dalam hayat dron. Sejarah pembaikan boleh membantu menjelaskan perubahan yang berlaku sejak pembuatan. Maklumat tentang kimia bateri dan bahan boleh memandu keputusan pelupusan. Arahan peleraian boleh membantu pekerja mengasingkan komponen, manakala rekod pemadaman menunjukkan sama ada maklumat telah dikeluarkan.

Kawalan akses merupakan unsur utama cadangan itu. Pasport yang bertujuan menyokong kitar semula tidak seharusnya menjadi saluran tanpa sekatan kepada maklumat sensitif. Oleh itu, kerangka tersebut menggabungkan dokumentasi produk yang lebih baik dengan had terhadap pihak yang boleh melihatnya.

Saranan itu tidak menetapkan platform teknikal, piawaian data bersama atau kaedah untuk mengesahkan pemadaman secara bebas. Pasport itu dikemukakan sebagai alat tadbir urus, sementara butiran praktikal tersebut masih perlu ditentukan.

Pelupusan lebih selamat bermula dengan reka bentuk produk

Kerangka itu mengalihkan sebahagian keputusan daripada kemudahan kitar semula kepada peringkat reka bentuk. Pasukan itu mengesyorkan bateri dan modul storan yang boleh ditanggalkan, penyambung piawai dan bahan yang boleh dikitar semula, dengan tujuan memudahkan dron dibaiki, dileraikan dan digunakan semula atau dipulihkan bahannya.

Bateri yang boleh ditanggalkan menyokong secara langsung langkah pengasingan yang dicadangkan sebelum pemprosesan lanjut. Modul storan yang boleh ditanggalkan memudahkan komponen yang menyimpan maklumat diasingkan untuk pengendalian yang sesuai. Penyambung piawai memudahkan peleraian dengan menjadikan sambungan lebih seragam, manakala pemilihan bahan mempengaruhi bahan yang boleh dipulihkan kemudian.

Saranan ini turut mengaitkan pembaikan dan penggunaan semula dengan usaha mencegah sisa. Komponen yang masih sesuai digunakan tidak semestinya perlu terus diproses menjadi bahan mentah. Cadangan itu merangkumi penggunaan semula komponen dan pemulihan bahan, dengan mengiktiraf kedua-duanya sebagai hasil yang berbeza.

Kerangka dalam surat itu tidak menetapkan bahawa setiap komponen yang dipulihkan sesuai digunakan semula atau semua bahan komposit boleh dikitar semula secara ekonomik. Ia mengenal pasti pilihan reka bentuk yang bertujuan meningkatkan kemungkinan tersebut tanpa melaporkan kadar pemulihan atau perbandingan kos.

Dron pengguna dan dron keselamatan memerlukan saluran berbeza

Bagi dron pengguna dan komersial, penyelidik mencadangkan penggunaan peruncit, rangkaian kurier dan sistem kitar semula bandar sebagai saluran pengumpulan. Saluran ini boleh membawa peralatan yang tidak lagi digunakan ke dalam proses pemulihan teratur, dan tidak bergantung pada pemilik untuk mencari sendiri pemproses khusus.

Pusat pengumpulan yang dicadangkan ialah saluran kemasukan, bukannya kebenaran untuk mengendalikan bateri atau data secara sambil lewa. Kerangka yang lebih luas itu tetap menghendaki pengasingan bateri, pengangkutan selamat, peleraian dan pemadaman data yang disahkan. Rangkaian pengumpulan yang mudah perlu dihubungkan dengan pemprosesan yang mampu melaksanakan tugas tersebut.

Dron keselamatan awam dan pertahanan pula akan melalui saluran yang lebih terkawal. Pasukan itu menggesa rantaian pelupusan yang selamat dan boleh dijejaki, termasuk nyahpersenjataan, pemusnahan data dan pemulihan terkawal komponen yang tidak sensitif. Nyahpersenjataan bermaksud membuang atau melumpuhkan fungsi ketenteraan sebelum peralatan atau alat ganti memasuki saluran pemulihan yang sesuai.

Perbezaan ini menjadikan risiko keselamatan sebagai faktor dalam menentukan saluran pelupusan. Ia juga mengekalkan ruang bagi pemulihan sumber: cadangan itu membenarkan pemulihan terkawal komponen yang tidak sensitif, dan bukannya menganggap setiap bahagian dron keselamatan tidak sesuai dikitar semula.

Pemulihan sumber dan perlindungan maklumat perlu bergerak seiring

Guanyi Chen, penulis untuk dihubungi bagi surat itu dan anggota pasukan Universiti Tianjin, menyifatkan matlamatnya sebagai memperluas tadbir urus sisa elektronik konvensional untuk menangani sumber dan keselamatan maklumat secara bersama. Dalam kenyataan yang dilaporkan dalam bahasa Cina, beliau berkata:

Kita perlu meluaskan skop tadbir urus sisa elektronik tradisional dengan mengambil kira penyelarasan kitaran sumber dan keselamatan maklumat.

Pendekatan itu menghubungkan empat bahagian kerangka tersebut. Tanggungjawab pengeluar menetapkan kewajipan, pasport menyediakan maklumat pengendalian, reka bentuk produk memudahkan pengasingan, dan saluran pelupusan berbeza mengawal destinasi bahan dan maklumat.

Pendekatan bersepadu itu menangani satu pertentangan praktikal. Pemulihan lebih banyak komponen memerlukan pengetahuan tentang kandungan pesawat dan cara meleraikannya, manakala perlindungan operasi sensitif memerlukan kawalan akses kepada sesetengah maklumat. Pasport yang dicadangkan dan rantaian pelupusan selamat bertujuan menyokong pemulihan tanpa mendedahkan rekod operasi kepada umum.

Tarikh penerbitan dan keputusan masih belum dimuktamadkan

Rekod penerbitan memberikan tarikh tepat bagi surat Science itu, manakala laporan selepasnya menghuraikan cadangan tersebut pada Oktober. Urutannya adalah seperti berikut:

• 2022: Penjanaan sisa elektronik global mencecah 62 juta tan, dengan 22.3% dikutip secara rasmi dan dikitar semula.
• 17 September 2026: Prevent a drone e-waste crisis diterbitkan dalam Science, menurut rekod PubMed.
• 11 Oktober 2026: Laporan memperincikan kerangka pasukan Universiti Tianjin dan kenyataan Chen.

Rekod bibliografi rasmi tidak mengandungi abstrak. Rekod itu mengesahkan tajuk, penulis, afiliasi dan butiran penerbitan, tetapi tidak memberikan huraian terperinci tentang langkah yang dicadangkan. Surat itu menyeru kepada pendekatan tadbir urus, bukannya bukti bahawa sistem pengumpulan dan kitar semula yang lengkap telah pun dilaksanakan.

Beberapa persoalan praktikal masih belum terjawab: bagaimana kos pengumpulan dan pelupusan akan dibahagikan, bukti apakah yang akan mengesahkan pemadaman data berjaya, bagaimana akses kepada pasport akan diuruskan dan pihak berkuasa manakah yang akan mengawasi saluran pemulihan yang dibenarkan. Tiada pelancaran projek rintis, undian perundangan, tarikh akhir pelaksanaan atau keputusan seterusnya yang dijadualkan dikenal pasti.

Perkara Utama

• Pasukan Universiti Tianjin mencadangkan pengurusan pelupusan dron sepanjang keseluruhan kitar hayat produk.
• Surat dalam Science diterbitkan pada 17 September 2026 dan menyenaraikan empat penulis daripada tiga afiliasi universiti.
• Kerangka itu menggabungkan tanggungjawab pengeluar, pasport produk digital, reka bentuk yang mudah dibaiki dan saluran pelupusan berdasarkan risiko keselamatan.
• Kebakaran bateri, kesukaran memulihkan bahan dan pendedahan data operasi tersimpan merupakan tiga kebimbangan utama.
• Dron pengguna dan komersial boleh memasuki rangkaian pengumpulan melalui peruncit, syarikat kurier dan sistem kitar semula bandar.
• Dron keselamatan awam dan pertahanan memerlukan pelupusan yang selamat dan boleh dijejaki, pemusnahan data serta pemulihan komponen secara terkawal.
• Saranan itu tidak menetapkan peraturan mengikat, tarikh pelaksanaan atau anggaran global jumlah dron yang dibuang.