Vietnam Tetapkan Sasaran Pembekal dan Teknologi Ketika Pelaburan Asing Mencecah $50.36 Bilion

Rekod aliran modal membawa cabaran lebih getir bagi Vietnam

Vietnam mencatat pelaburan asing sebanyak $50.36 bilion dalam sembilan bulan pertama 2026, meningkat 76.4 peratus berbanding tempoh sama setahun sebelumnya. Strategi pelaburan baharunya menetapkan ukuran kejayaan yang berbeza: sama ada komitmen itu membantu membangunkan kira-kira 10,000 perniagaan Vietnam menjadi pembekal dan rakan kongsi pelabur asing menjelang 2030.

Resolusi No.10-NQ/TW Politburo, yang dikeluarkan pada 8 Jun 2026 dan ditandatangani Setiausaha Agung merangkap Presiden To Lam, menyasarkan kadar penyetempatan purata 45 hingga 50 peratus dalam industri utama. Ia juga berusaha mewujudkan 500 hingga 1,000 pembekal Vietnam yang menjual terus kepada perusahaan asing, bukan melalui orang tengah.

Sasaran itu meletakkan pembangunan industri domestik sebagai teras dasar pelaburan asing. Vietnam masih mahu menarik modal antarabangsa yang besar, tetapi resolusi itu menjadikan pemindahan teknologi, latihan tenaga kerja, perolehan tempatan dan sumbangan ekonomi sebenar sebagai kriteria utama untuk menarik serta menyokong pelaburan.

Cabaran tersebut dibincangkan dalam seminar pada 8 Oktober di Hanoi, Menjangkau Rantaian Bekalan Global yang Inovatif, yang dianjurkan di bawah naungan Kementerian Kewangan. Wakil kerajaan, perniagaan dan persatuan industri menggambarkan sebuah negara yang menarik projek lebih besar, sedangkan banyak pengeluar tempatan masih bergelut dengan kos tanah yang tinggi, kos pembiayaan, kekurangan kemahiran dan akses kepada rangkaian pembekal antarabangsa yang mantap.

Timbalan Menteri Kewangan Tran Quoc Phuong berkata hubungan antara pelabur asing dengan firma domestik masih terhad. Pemindahan teknologi serta penyelidikan dan pembangunan belum mencapai jangkaan, dan hanya sebilangan kecil perniagaan Vietnam menyertai rantaian bekalan global. Dengan kata lain, jumlah pelaburan yang tinggi setakat ini belum diterjemahkan kepada keupayaan industri domestik yang sama kukuhnya.

Apakah yang terkandung dalam lonjakan pelaburan

Pejabat Statistik Negara di bawah Kementerian Kewangan menganggarkan pengeluaran pelaburan asing mencecah $21.07 bilion setakat 30 September, meningkat 12.1 peratus. Jumlah itu merupakan yang tertinggi bagi sembilan bulan pertama dalam tempoh lima tahun. Agensi itu turut menganggarkan pertumbuhan ekonomi sebanyak 9.95 peratus pada suku ketiga dan 9.01 peratus bagi sembilan bulan pertama.

Jumlah pelaburan berdaftar sebanyak $50.36 bilion merangkumi tiga kategori berbeza: $29.24 bilion komitmen menerusi 3,108 projek baharu yang dilesenkan, $14.15 bilion modal tambahan bagi 948 projek sedia ada, dan $6.97 bilion menerusi 2,335 urus niaga sumbangan modal serta pembelian saham.

Perbezaan ini penting kerana pelaburan berdaftar bukan wang yang sudah dibelanjakan untuk membina kilang atau mengendalikan perniagaan. Ia merangkumi komitmen dan urus niaga pemilikan. Pengeluaran pula mengukur pelaburan yang benar-benar dilaksanakan dalam tempoh berkenaan, termasuk perbelanjaan berkaitan projek yang didaftarkan pada tahun-tahun sebelumnya. Oleh itu, kedua-dua jumlah tersebut tidak wajar dianggap sebagai ukuran mudah bagi bilangan komitmen baharu yang telah disempurnakan.

Bilangan projek baharu meningkat 6.2 peratus, manakala modal berdaftarnya mencapai 2.4 kali ganda paras tahun sebelumnya. Berdasarkan angka tersebut, purata modal bagi setiap projek baharu yang dilesenkan meningkat kira-kira 126 peratus. Lonjakan itu mencerminkan komitmen yang jauh lebih besar, bukannya peningkatan sebanding dalam bilangan pelabur yang memulakan projek.

Pembuatan dan pemprosesan menerima $17.40 bilion, atau 82.6 peratus, daripada pelaburan yang dikeluarkan. Bahagian sektor itu daripada modal baharu berdaftar jauh lebih rendah, iaitu 45.8 peratus, turun daripada 58.7 peratus setahun sebelumnya. Pengangkutan dan penyimpanan menarik pendaftaran baharu sebanyak $5.14 bilion, bersamaan 17.6 peratus. Perbezaan ini menunjukkan saluran projek semakin meluas melangkaui sektor pembuatan, sedangkan perbelanjaan pelaburan sebenar masih tertumpu di situ.

Projek besar mengubah peta pelaburan

Ho Chi Minh City menarik lebih $18 bilion pelaburan asing berdaftar dalam tempoh sembilan bulan itu. Jabatan Kewangannya mengenal pasti Pelabuhan Pindah Kapal Antarabangsa Can Gio bernilai $4.9 bilion dan pusat data AI Factory bernilai $2.1 bilion sebagai antara projek utama yang berjaya ditarik pada 2026. Thai Nguyen mencatat $8 bilion menerusi hanya 24 projek baharu.

Nghe An menduduki tempat keenam di seluruh negara dari segi modal berdaftar walaupun hanya mempunyai 12 projek baharu. Antara pelaburan utama yang dicadangkan ialah loji janakuasa gas asli cecair Quynh Lap, bernilai lebih $2.2 bilion dan dibangunkan oleh konsortium yang melibatkan PV Power, SK Innovation dari Korea Selatan dan Nghe An Sugar Co.

Komitmen besar turut menyebabkan jumlah bulanan tidak sekata. Modal baharu berdaftar terkumpul meningkat daripada $3.5 bilion kepada $10.2 bilion pada Mac, kemudian daripada $21.7 bilion kepada $29.2 bilion pada September. Lonjakan ini bermakna beberapa kelulusan boleh mengubah gambaran pelaburan negara dengan ketara, tanpa menunjukkan sejauh mana pembekal kecil mendapat manfaat.

Singapura dan Korea Selatan mendahului jumlah pelaburan berdaftar masing-masing dengan $12.85 bilion dan $9.75 bilion. Bagi projek baharu yang dilesenkan sahaja, angka mereka ialah $9.26 bilion dan $5.70 bilion, diikuti Luxembourg dengan $4.99 bilion. Ini ialah kategori statistik yang berbeza, bukannya anggaran bercanggah bagi aliran pelaburan yang sama.

Jadual dasar dengan sasaran yang boleh diukur

Persidangan pelaksanaan kerajaan pada Jun meletakkan strategi baharu itu dalam konteks hampir empat dekad pembukaan kepada pelaburan. Timbalan Perdana Menteri Tetap Pham Gia Tuc berkata Vietnam telah menarik hampir $550 bilion modal asing berdaftar dan mempunyai lebih 46,000 projek yang masih berkuat kuasa.

Dasar ini telah melalui beberapa peringkat:

• 8 Jun 2026: Politburo mengeluarkan Resolusi No.10-NQ/TW mengenai pembangunan sektor ekonomi yang menerima pelaburan asing.
• 30 Jun: Persidangan pelaksanaan kebangsaan menghubungkan hampir 35,000 lokasi dan hampir 2.1 juta peserta.
• 22 September: Timbalan Perdana Menteri Nguyen Van Thang menandatangani Resolusi Kerajaan No.280/NQ-CP, yang menetapkan pelan tindakan pelaksanaan.
• 30 September: Timbalan Pengerusi Dewan Negara Nguyen Thi Hong menggesa insentif pelaburan dikaitkan dengan komitmen dan prestasi sebenar, berserta mekanisme penilaian dan penarikan balik.
• 8 Oktober: Seminar di Hanoi meneliti pembangunan pembekal, pemindahan teknologi, latihan tenaga kerja dan peranan institusi kewangan.

Resolusi 280 mengarahkan kementerian, sektor dan pihak berkuasa tempatan menyediakan pelan tindakan serta mengatur pelaksanaan, pemeriksaan, pemantauan dan penilaian. Kementerian Kewangan ditugaskan mengusahakan aspek institusi dan insentif, serta memperkukuh hubungan antara perusahaan domestik dengan perusahaan asing.

Bagi 2026 hingga 2030, Resolusi 10 menetapkan sasaran pelaburan asing berdaftar sebanyak $200 bilion hingga $300 bilion dan modal yang dilaksanakan sebanyak $150 bilion hingga $200 bilion. Ia menyasarkan 75 peratus pelaburan asing datang dari negara maju, peningkatan 30 peratus dalam bilangan syarikat Fortune 500 yang melabur di Vietnam, serta sekurang-kurangnya tiga kumpulan teknologi global terkemuka menubuhkan ibu pejabat, pejabat atau pusat penyelidikan dan pembangunan.

Satu butiran rasmi berbeza antara dokumen. Resolusi yang diterbitkan menetapkan sasaran penyetempatan sebanyak 45 hingga 50 peratus, manakala laporan kerajaan mengenai persidangan Jun menyebut 40 hingga 50 peratus. Kedua-duanya merujuk kepada industri utama dan kira-kira 10,000 perniagaan domestik yang menyertai rantaian bekalan pelaburan asing. Resolusi itu sendiri menetapkan had bawah yang lebih tinggi.

Insentif akan mengutamakan pencapaian, bukan janji semata-mata

Resolusi itu menyeru peralihan beransur-ansur daripada insentif berasaskan input projek kepada sokongan yang bergantung pada hasil. Komitmen keutamaan termasuk teknologi termaju, penyelidikan, latihan pekerja Vietnam, pembangunan pembekal domestik, prestasi alam sekitar serta penggunaan tanah, sumber dan tenaga secara cekap.

Ia turut menyediakan pemeriksaan selepas sokongan diberikan serta penarikan balik insentif jika pelabur gagal menunaikan komitmen. Perkara ini akan mengubah hubungan antara kelulusan dengan akauntabiliti: pengumuman projek besar akan memulakan proses penilaian, dan bukan dianggap bukti mencukupi tentang nilai ekonominya.

Bui Thu Thuy, timbalan ketua pengarah Agensi Pelaburan Asing, menjelaskan bahawa ukuran yang dimaksudkan ialah kesan terhadap perniagaan domestik dan ekonomi secara lebih meluas:

Insentif dalam tempoh baharu, misalnya, perlu dikaitkan dengan hasil yang boleh diukur dan sumbangan sebenar projek pelaburan kepada ekonomi.

Satu mekanisme yang sedang dipertimbangkan ialah membayar balik 30 hingga 50 peratus kos yang ditanggung perusahaan asing untuk melatih pembekal Vietnam, atau mengiktiraf perbelanjaan tersebut melalui insentif cukai atau bentuk sokongan lain. Peratusan itu ialah cadangan, bukannya hak yang telah ditetapkan.

Laporan berbeza tentang peringkat perundangan. Phuong berkata Dewan Negara meluluskan Undang-Undang Pelaburan yang dipinda dan ditambah pada Ogos. Laporan lain menyebut pindaan masih disediakan atau dibincangkan pada September. Belum dipastikan sama ada rujukan ini berkaitan langkah perundangan yang berasingan atau peringkat berbeza dalam pembaharuan yang sama. Oleh itu, cadangan pembayaran balik kos latihan pembekal tidak wajar dilaporkan sebagai undang-undang yang telah diluluskan.

Samsung menunjukkan usaha yang diperlukan untuk membangunkan pembekal

Program Samsung Vietnam memberikan contoh nyata tentang keupayaan yang ingin dibangunkan melalui dasar itu. Dari 2015 hingga 2021, syarikat itu menyediakan khidmat perundingan inovasi pengeluaran kepada 379 perniagaan. Ia melatih 406 pakar inovasi pengeluaran antara 2018 hingga 2021 dan 209 pakar pembuatan acuan antara 2020 hingga 2024.

Pada 2026, Samsung menambah 14 syarikat ke dalam program sokongan kilang pintarnya, menjadikan jumlah keseluruhan 96. Seramai 40 lagi pakar pembuatan pintar dilatih, menjadikan jumlah terkumpul 241 orang. Program berasingan menyokong enam syarikat dalam pengeluaran acuan pintar dan lima syarikat dalam automasi, manakala masing-masing 13 dan 23 pengamal dilatih.

Angka ini merangkumi aktiviti perundingan, latihan dan sokongan. Ia tidak membuktikan bahawa setiap syarikat yang menyertai program menjadi pembekal Samsung, dan jumlah daripada program berbeza tidak wajar dicampurkan seolah-olah semuanya mewakili perniagaan yang berlainan.

Cha Ji Ho, naib presiden Pusat Perolehan Vietnam Samsung Vietnam, berkata syarikat itu mahu penambahbaikan diteruskan selepas khidmat perundingan berakhir:

"Kami amat menitikberatkan latihan sumber manusia supaya perusahaan tempatan dapat meneruskan penambahbaikan dan inovasi menggunakan tenaga kerja dalaman sendiri walaupun selepas sokongan Samsung berakhir," katanya.

Samsung merancang memperluas program yang tertumpu di Bac Ninh dan Ho Chi Minh City ke Phu Tho, Haiphong dan Thai Nguyen. Pendekatannya mengenal pasti kakitangan utama kilang, membina kemahiran praktikal mereka dan membangunkan mereka sebagai pemimpin dalaman. Langkah seterusnya ialah menghubungkan latihan dengan peluang pembelian sebenar menerusi kerjasama kerajaan, Samsung dan perusahaan tempatan.

Kerjasama logistik menawarkan satu lagi ukuran kemajuan

Pembangunan pembekal melangkaui komponen elektronik. Ketua Pegawai Eksekutif Nestlé Vietnam, Binu Jacob, menceritakan kerjasama dengan Tuan Manh Logistics, sebuah syarikat Vietnam yang ditubuhkan pada 2005 oleh bekas pelajar universiti pengangkutan. Syarikat itu berkembang seiring operasi Nestlé, termasuk kilang Bong Sen di Hung Yen.

Antara 2013 hingga 2025, armada lori Tuan Manh meningkat sepuluh kali ganda. Jacob berkata hubungan itu membantu meningkatkan piawaian keselamatan dan amalan pematuhan, manakala pemuatan palet automatik menyokong peralihan daripada pengangkutan antara utara dan selatan Vietnam kepada pengedaran khusus. Syarikat itu kini memberikan khidmat kepada kira-kira 60 peratus pelanggan Nestlé di utara Vietnam dan telah memperluas pangkalan pelanggannya kepada perusahaan asing lain.

Contoh ini menunjukkan takrif pemindahan teknologi yang lebih luas. Nilai domestik boleh meningkat melalui operasi lebih selamat, pengurusan lebih baik, penggunaan peralatan dan akses kepada pelanggan tambahan, termasuk di luar sektor pembuatan termaju. Pertumbuhan armada itu sahaja tidak membuktikan sejauh mana perkembangannya berpunca daripada kerjasama dengan Nestlé, tetapi ia menggambarkan skala peluasan syarikat sepanjang tempoh hubungan tersebut.

Phan Duc Hieu, anggota tetap Jawatankuasa Ekonomi dan Kewangan Dewan Negara, berkata manfaat sedemikian bergantung pada keupayaan perniagaan Vietnam memanfaatkan apa yang dibawa pelabur asing:

"Pelaburan langsung asing yang baik tidak akan secara automatik menghasilkan limpahan manfaat jika ekonomi tidak mempunyai keupayaan untuk menyerapnya," katanya.

Tanah, kredit dan skala pengeluaran membataskan firma tempatan

Truong Thi Chi Binh, naib pengerusi merangkap setiausaha agung Persatuan Industri Sokongan Vietnam, menggambarkan pertimbangan pelaburan yang sukar bagi pengeluar domestik. Mereka memerlukan modal dan kepakaran teknikal yang besar, namun margin keuntungan mungkin lebih rendah berbanding pulangan daripada pelaburan yang kurang mencabar.

Laporan memberikan gambaran berbeza tentang angka kos tanah yang disebutnya. Satu laporan memetik kadar sewa perindustrian berhampiran Hanoi sekitar $90 hingga $100 semeter persegi setahun. Satu lagi menyebut kira-kira $170 semeter persegi berhampiran hab utama dan $90 di lokasi yang lebih jauh, tanpa menyatakan tempoh sewa. Angka-angka itu tidak boleh dibandingkan dengan andal sebagai kos tahunan yang setara.

Binh turut menyebut kadar faedah 12 peratus bagi pinjaman bertempoh tujuh hingga 10 tahun dan kemungkinan pulangan deposit bank sebanyak 10 peratus. Angka ini ialah contoh keadaan pembiayaan perniagaan yang diberikannya, bukannya kadar nasional yang telah disahkan. Ia menjelaskan mengapa firma mungkin teragak-agak untuk membiayai jentera, premis dan latihan sebelum memperoleh pesanan yang terjamin.

Jumlah pengeluaran juga menjadi kekangan. Pembuatan komponen tempatan hanya berdaya maju secara komersial apabila permintaan mencukupi untuk membahagikan kos peralatan, perkakasan dan kawalan kualiti kepada jumlah unit yang memadai. Binh berkata Vietnam mempunyai lebih 500 pembekal industri sokongan yang berkemampuan, manakala persatuan itu menyasarkan pembangunan 10 hingga 20 syarikat peneraju yang boleh membawa perniagaan lebih kecil masuk ke dalam rangkaian mereka.

Dr. Phan Huu Thang, pengerusi Persatuan Kewangan Taman Perindustrian Vietnam, mencadangkan pelan hala tuju pemindahan teknologi yang boleh disahkan, usaha sama atau pelaburan bersama firma Vietnam, serta hubungan dengan institusi inovasi domestik bagi projek teknologi utama. Ini ialah cadangan beliau, bukannya syarat automatik bagi setiap pelabur di bawah undang-undang semasa.

Kemahiran dan infrastruktur yang boleh diharap perlu berkembang bersama

Cabaran tenaga kerja sudah wujud sebelum strategi baharu ini. Kekurangan tenaga kerja mahir pada Januari termasuk usaha sebuah pengeluar bateri mendapatkan 150 pekerja teknikal, tetapi hanya menerima 60 permohonan selepas lebih sebulan. Kemahiran teknikal, pengurusan dan bahasa amat sukar diperoleh.

Nguyen Thu Ha, seorang pengarah di Talentnet, mengenal pasti jurang berterusan dalam pendidikan vokasional, kesediaan graduan, penguasaan bahasa Inggeris dan kepimpinan kanan. Resolusi 10 menyasarkan pekerja terlatih merangkumi kira-kira 80 peratus tenaga kerja dalam sektor pelaburan asing, serta mahu lebih ramai profesional Vietnam memegang peranan teknikal, pengurusan, penyelidikan, reka bentuk dan rantaian bekalan.

Keperluan infrastruktur juga berubah. Phung Thi Thanh Loan, pengurus kanan pajakan bagi perkhidmatan perindustrian dan logistik di CBRE Vietnam, berkata pelabur termaju memerlukan bekalan elektrik yang boleh diharap serta mencukupi, bersama utiliti dan piawaian alam sekitar. Thomas Rooney, pengarah Pacific Land Vietnam, menggambarkan taman perindustrian yang semakin menghubungkan kilang dengan penyelidikan, universiti berhampiran, perkhidmatan dan tempat tinggal pekerja.

Björn Koslowski, timbalan ketua wakil AHK Vietnam, berkata produktiviti, penerapan teknologi dan rantaian bekalan domestik semakin penting berbanding kos buruh semata-mata. Marcel Klingemann, pengarah besar LPKF Vietnam, mengesyorkan pendidikan teknikal yang lebih kukuh dan tumpuan pada industri terpilih, bukannya menyebarkan sumber terlalu nipis. Beliau turut menyebut Resolusi No.57-NQ/TW sebagai sebahagian daripada hala tuju dasar teknologi.

Infrastruktur elektrik merupakan risiko khusus bagi pusat data, kecerdasan buatan dan pembuatan semikonduktor. Projek penjanaan dan grid yang tertangguh boleh menyebabkan hab perindustrian tidak mampu memenuhi permintaan tertumpu, walaupun tiada kekurangan di seluruh negara. Oleh itu, kelulusan projek perlu disertai bekalan elektrik, kemahiran dan kapasiti pembekal di lokasi sebenar projek itu.

Kepercayaan dan akses kepada pembiayaan akan membentuk peringkat seterusnya

Jackson Woo, pengarah urusan SGS Vietnam, berkata pembeli global perlu yakin pembekal mampu memenuhi keperluan kualiti, kawal selia dan alam sekitar antarabangsa. Hubungan sedia ada antara syarikat multinasional dengan pembekal sukar digantikan hanya kerana terdapat pilihan dari Vietnam. Firma tempatan perlu membuktikan piawaian dan penghantaran yang boleh diharap.

Profesor Nguyen Trong Hoai dari Universiti Ekonomi Ho Chi Minh City menggesa hubungan lebih erat antara syarikat global dengan pembekal domestik, keadaan perniagaan yang lebih baik dan pembiayaan rantaian bekalan, dengan merujuk kepada saranan Bank Dunia. Pembiayaan sedemikian dapat membantu pembekal membayar bahan dan pengeluaran sementara menunggu pelanggan menjelaskan invois.

Kamudo Hiroki, timbalan pengarah besar VPBank, berkata pelabur semakin melihat Vietnam sebagai pangkalan jangka panjang bagi rantaian bekalan berdaya tahan, bakat dan inovasi. Resolusi 10 menyokong pendekatan lebih luas itu melalui pangkalan data pembekal, program pembangunan negara, kelompok perindustrian dan penyelarasan antara wilayah, bukannya persaingan yang tertumpu terutamanya pada bilangan projek.

Ujian terdekat ialah pelaksanaan. Peraturan terperinci bagi pembayaran balik kos latihan pembekal, kaedah pengesahan dan status perundangan sesetengah insentif belum dimuktamadkan dalam laporan. Penanda aras utama yang mempunyai tarikh ialah 2030, termasuk sasaran pembekal dan penyetempatan, serta 2045, apabila sektor pelaburan asing disasarkan menyumbang kira-kira 25 peratus daripada jumlah pelaburan dan 30 peratus daripada KDNK.

Perkara Utama

• Pelaburan asing berdaftar mencecah $50.36 bilion setakat September 2026, manakala pengeluaran mencecah $21.07 bilion.
• Resolusi 10 menyasarkan kira-kira 10,000 perniagaan domestik menyertai rantaian bekalan pelaburan asing menjelang 2030, termasuk 500 hingga 1,000 pembekal langsung.
• Resolusi yang diterbitkan menetapkan kadar penyetempatan 45 hingga 50 peratus dalam industri utama; laporan rasmi persidangan menyebut 40 hingga 50 peratus.
• Sokongan pelaburan semakin dirancang untuk bergantung pada penyampaian teknologi, latihan, pembangunan pembekal dan komitmen alam sekitar.
• Program pembuatan Samsung dan kerjasama logistik Nestlé menggambarkan cara praktikal membangunkan keupayaan perniagaan Vietnam.
• Kos tanah, pembiayaan, skala pengeluaran, kesiapsiagaan tenaga kerja dan bekalan elektrik yang boleh diharap kekal sebagai kekangan utama.
• Pembayaran balik 30 hingga 50 peratus kos latihan pembekal sedang dipertimbangkan, tetapi belum disahkan sebagai manfaat yang telah diluluskan.