China Perjelas Perlindungan Pengguna Kewangan dalam Enam Kes Pinjaman, Pelaburan dan Insurans

Kos pinjaman tersembunyi dan ketiadaan semakan risiko mendapat perhatian mahkamah

Sebuah bank cuba menaikkan kadar tahunan pinjaman 750,000 yuan daripada 6.9% kepada 23.10% melalui klausa kemungkiran yang bertindih. Sebuah lagi bank menjual produk pengurusan aset bernilai 6 juta yuan kepada seorang pelabur, tetapi gagal membuktikan bahawa bank itu telah menilai dengan sewajarnya kemampuan pelanggan menanggung risiko. Kedua-duanya menerima keputusan mahkamah yang tidak memihak kepada mereka. Kes berkenaan kini termasuk dalam enam kes yang dikeluarkan bersama oleh mahkamah tertinggi China dan tiga pengawal selia kewangan pada 12 Oktober 2026.

Mahkamah Agung Rakyat, Bank Rakyat China, Pentadbiran Kawal Selia Kewangan Kebangsaan dan Suruhanjaya Kawal Selia Sekuriti China menerbitkan enam kes tipikal untuk memperjelas perlindungan dalam pertikaian pinjaman, penjualan pelaburan, kewangan digital, insurans dan sekuriti. Mesej utamanya ialah klausa kontrak, amaran risiko umum atau klik dalam aplikasi tidak dengan sendirinya membuktikan persetujuan yang dibuat dengan pemahaman yang jelas.

Keputusan itu turut mengekalkan had terhadap liabiliti institusi. Peminjam tetap perlu membayar prinsipal dan faedah yang didedahkan dengan sewajarnya. Seorang pelabur berpengalaman didapati turut bertanggungjawab kerana membeli produk tanpa meneliti syaratnya dengan secukupnya. Pertikaian aplikasi pula berkaitan hak untuk membawa kes ke mahkamah, bukannya keputusan muktamad mengenai pampasan.

Secara keseluruhan, kes-kes ini membezakan tiga isu yang boleh bercampur aduk dalam pertikaian kewangan: sama ada syarat didedahkan dengan sewajarnya, sama ada sesuatu produk sesuai untuk pembelinya, dan sama ada pelanggan benar-benar bersetuju dengan kaedah penyelesaian pertikaian.

Bagaimana pinjaman berkadar 6.9% menjadi tuntutan berkadar 23.10%

Peminjam yang dikenal pasti sebagai Pan dan Li mengambil pinjaman bank sebanyak 750,000 yuan dengan kadar faedah tahunan awal 6.9%. Kontrak menetapkan kenaikan 50% pada kadar yang terpakai apabila prinsipal tertunggak, menjadikan kadar penalti 10.35%. Kontrak itu turut membenarkan faedah kompaun dikenakan ke atas faedah belum dibayar pada kadar penalti tersebut.

Satu klausa berasingan menetapkan kenaikan yang jauh lebih besar. Jika mana-mana prinsipal, faedah atau fi tertunggak lebih daripada 15 hari kalendar berturut-turut, kadar pinjaman akan menjadi empat kali kadar asas pinjaman setahun, atau LPR, dengan kenaikan penalti yang sepadan. Klausa itu bertujuan mengenakan kadar terlaras tersebut mulai tarikh asal pinjaman dikeluarkan.

Pengiraan bank mula-mula menaikkan kadar kepada 15.4%, kemudian menambah kenaikan penalti 50% sehingga mencapai 23.10%. Kadar itu kira-kira 3.35 kali ganda kadar awal 6.9% dan lebih dua kali ganda kadar penalti 10.35% yang akhirnya disokong mahkamah. LPR ialah penanda aras pinjaman; pertikaian itu berkaitan cara kontrak menggunakannya untuk menaikkan caj, bukannya penanda aras itu sendiri.

Mahkamah Rakyat Daerah Shunde di Foshan, Guangdong, mendapati klausa pelarasan itu tidak ditonjolkan dalam huruf tebal dan tidak cukup jelas. Kedudukan klausa serta hubungannya dengan peruntukan faedah lain juga tidak cukup menarik perhatian kepada kesan kewangannya. Dengan menggunakan peraturan Kanun Sivil mengenai syarat kontrak standard, mahkamah menolak caj berdasarkan kadar yang dinaikkan itu.

Walau bagaimanapun, mahkamah menyokong pembayaran balik prinsipal, faedah pada kadar 6.9%, faedah penalti pada kadar 10.35%, faedah kompaun dan perbelanjaan guaman yang munasabah. Mahkamah turut mengekalkan hak keutamaan bank untuk mendapatkan bayaran daripada harta yang digadaikan. Tiada pihak yang membuat rayuan. Oleh itu, keputusan tersebut menolak kenaikan yang tidak didedahkan dengan secukupnya, bukannya membatalkan hutang atau melarang semua caj kemungkiran.

Amaran tidak boleh menggantikan semakan kesesuaian oleh bank

Pada 27 Oktober 2016, seorang pelabur yang dikenal pasti sebagai Su membeli produk pengurusan aset bernilai 6 juta yuan yang diedarkan oleh bank, selepas disyorkan oleh pengurus pelanggan. Urus niaga itu dilakukan dalam talian melalui akaun perbankan Su.

Kontrak tersebut memberi amaran bahawa prinsipal boleh mengalami kerugian. Namun, kontrak, soal selidik toleransi risiko dan dokumen pendedahan risiko yang dikemukakan oleh bank tidak mempunyai pengesahan tandatangan elektronik Su. Mahkamah tidak dapat memastikan bahawa bank telah menerangkan risiko dengan secukupnya atau memadankan produk itu dengan kemampuan Su menanggung kerugian. Siasatan pengawal selia turut menemukan bahan pemasaran yang tidak lengkap dan maklumat produk yang tidak jelas.

Pada 27 September 2018, pengurus aset mengumumkan bahawa produk itu telah mencapai ambang kerugian yang ditetapkan dalam kontrak, lalu akan ditamatkan lebih awal dan memasuki proses pembubaran. Su menerima agihan tetapi mengalami kerugian prinsipal, lalu menyaman bank tersebut.

Mahkamah Pertengahan Rakyat Zhengzhou di Henan mengekalkan award sebanyak 662,671.57 yuan. Mahkamah mendapati bank itu tidak menerangkan dengan sewajarnya risiko, ciri-ciri, hala tuju pelaburan atau aturan penebusan produk, dan gagal membuktikan bahawa produk tersebut sesuai untuk pelabur berkenaan.

Kesesuaian bermaksud menilai pelaburan dan pelanggan: tahap risiko produk, pemahaman pembeli dan jumlah kerugian yang mampu ditanggungnya. Mahkamah menolak hujah bahawa ketiadaan pemasaran yang menipu atau mengelirukan membuktikan bank telah memenuhi kewajipan ini. Menjual tanpa penipuan dan menjual selepas membuat semakan kesesuaian yang mencukupi ialah dua kewajipan berbeza.

Pampasan itu berjumlah kira-kira 11.04% daripada pelaburan asal Su sebanyak 6 juta yuan. Perbandingan itu menunjukkan skala award, bukannya kadar kerugian tepat produk tersebut, yang tidak dinyatakan dalam pengumuman. Keputusan itu mengaitkan liabiliti dengan kegagalan dalam proses jualan, bukannya menganggap setiap kerugian pelaburan sebagai alasan untuk mendapatkan bayaran balik.

Penjualan dana tanpa kebenaran menyebabkan kedua-dua pihak dipersalahkan

Satu lagi kes melibatkan pengurus cawangan sekuriti yang dikenal pasti sebagai Chen, yang mempromosikan dana swasta pada Jun 2015 sebagai projek yang dikendalikan oleh syarikat sekuriti itu. Seorang pelabur yang dikenal pasti sebagai Yang, pelanggan VIP cawangan berkenaan, bergantung pada reputasi institusi itu lalu melabur 1 juta yuan.

Pengurus itu mengadakan pembentangan berulang kali tanpa menilai pemahaman pelabur tentang risiko, keutamaan mereka atau kemampuan menanggung kerugian. Apabila pelaburan itu layak dibayar balik tetapi Yang tidak menerima wang, Yang mendapati bahawa cawangan tersebut tidak mendapat kebenaran untuk menjual dana berkenaan dan dana itu membawa risiko yang sangat tinggi.

Pada Mac 2022, pengawal selia sekuriti mengeluarkan surat amaran berhubung penjualan dana tanpa kebenaran dan pengurusan dokumen kontrak kosong yang tidak memadai. Yang menyaman pada Ogos 2023, pada mulanya menuntut prinsipal pelaburan dan faedah yang hilang melebihi 300,000 yuan. Semasa prosiding, dana itu memasuki proses pembubaran dan Yang mengubah tuntutan berdasarkan pelan agihannya.

Mahkamah pada peringkat pertama menolak tuntutan Yang, tetapi Mahkamah Pertengahan Rakyat Ma'anshan di Anhui membatalkan keputusan itu dan memberikan award sebanyak 576,716.97 yuan. Cawangan tersebut gagal membuktikan bahawa ia telah menilai Yang, menentukan tahap risiko produk atau melengkapkan proses pemadanan yang diwajibkan.

Mahkamah rayuan turut mendapati Yang bersalah. Walaupun berpengalaman dalam pelaburan, Yang tidak membaca kontrak dengan teliti atau memahami produk secukupnya sebelum membeli pelaburan yang melebihi toleransi risikonya. Keputusan itu menunjukkan bahawa kegagalan institusi dan tanggungjawab pelanggan boleh wujud serentak. Ia tidak menjadikan firma sekuriti bertanggungjawab secara automatik terhadap setiap kerugian yang dikaitkan dengan pekerjanya.

Log masuk aplikasi tidak membuktikan persetujuan sukarela untuk timbang tara

Pada Disember 2015, seorang pelabur yang dikenal pasti sebagai Fang, ketika itu berusia 74 tahun, membeli dana bernilai 1 juta yuan selepas menerima saranan secara bersemuka. Apabila ditebus pada Disember 2024, pelaburan itu mengalami kerugian kira-kira 380,000 yuan. Fang menyaman pada September 2025 dengan mendakwa bahawa janji risiko rendah dan pulangan tinggi telah mengelirukannya sehingga membuat pembelian itu.

Syarikat dana berkenaan cuba memindahkan pertikaian daripada mahkamah kepada timbang tara, iaitu proses apabila badan timbang tara yang dipersetujui menyelesaikan pertikaian di luar mahkamah. Syarikat itu bergantung pada perjanjian perkhidmatan yang diterima Fang ketika log masuk ke aplikasi yang dikemas kini pada Oktober 2025. Perjanjian tersebut mengandungi klausa timbang tara dalam huruf tebal yang bertujuan meliputi urus niaga terdahulu.

Fang berkata aplikasi itu telah menjadi saluran utama untuk menyemak pelaburan dan membuat urus niaga selepas pejabat tempatan syarikat itu ditutup sekitar 2018. Penerimaan syarat yang dikemas kini diperlukan untuk log masuk dan membuat persediaan bagi perbicaraan mahkamah, bukannya pilihan sukarela untuk menyelesaikan pertikaian melalui timbang tara.

Mahkamah Rakyat Daerah Hongkou di Shanghai mendapati pengguna hanya diberi dua pilihan: menerima dan menandatangani, atau menolak dan keluar. Malah, melihat maklumat tentang pelaburan sedia ada memerlukan penerimaan syarat tersebut. Walaupun klausa itu dipaparkan dalam huruf tebal dan aplikasi menunjukkan notis, aturan itu tidak membuktikan persetujuan sebenar terhadap timbang tara.

Mahkamah Kewangan Shanghai mengekalkan keputusan tersebut. Dengan merujuk kepada syarat persetujuan sukarela di bawah Perkara 4 Undang-undang Timbang Tara, pengumuman rasmi menjelaskan bahawa perjanjian timbang tara yang sah memerlukan persetujuan sebenar, bukan sekadar gambaran bahawa persetujuan telah diberikan. Ini melengkapi keputusan pinjaman: menjadikan sesuatu syarat jelas kelihatan adalah penting, tetapi keterlihatan tidak dapat membetulkan proses yang menafikan pilihan bermakna kepada pelanggan.

Keputusan itu membolehkan pertikaian tersebut diteruskan di mahkamah. Ia tidak menentukan sama ada dakwaan Fang bahawa jualan itu mengelirukan terbukti atau sama ada syarikat dana berkenaan perlu membayar kerugian kira-kira 380,000 yuan yang dituntut.

Penyelesaian tuntutan insurans membolehkan bayaran dibuat dalam 20 hari

Kes insurans itu melibatkan polisi yang dibeli Xu untuk anak perempuannya, Wu, pada 11 September 2020. Polisi tersebut menyediakan perlindungan penyakit kritikal seumur hidup dengan jumlah asas diinsuranskan sebanyak 400,000 yuan, premium tahunan 4,840 yuan dan tempoh pembayaran 19 tahun. Perlindungan tambahan membolehkan premium masa hadapan dikecualikan jika pemegang polisi menghidap penyakit yang memenuhi syarat.

Pada 4 Februari 2024, Hospital Kanak-kanak bersekutu Universiti Zhejiang mendiagnosis Wu menghidap penyakit Wilson selepas pemeriksaan pakar. Penyakit itu disenaraikan dalam polisi, tetapi syarikat insurans enggan membuat bayaran dan memberikan pengecualian premium kerana berpendapat bahawa tidak semua keperluan klinikal dalam kontrak telah dipenuhi.

Mahkamah Rakyat Zhizao Xincheng Quzhou di Zhejiang mendapati alasan untuk menolak tuntutan itu tidak mencukupi. Syarikat insurans telah mengenakan syarat ketat melalui terma standard tanpa menarik perhatian terhadapnya atau menerangkannya dengan secukupnya. Mahkamah turut mengambil kira bahawa mendapatkan penilaian perubatan, mempertimbangkan bantahan dan menjalankan semakan lanjut akan memanjangkan prosiding sedangkan Wu memerlukan wang untuk rawatan.

Pihak-pihak mencapai penyelesaian secara sukarela pada 17 Mei 2024. Syarikat insurans bersetuju membayar 360,000 yuan dan mengecualikan 16 ansuran premium yang masih berbaki, berjumlah 77,440 yuan. Bayaran diselesaikan pada 25 Mei dan kes itu mengambil masa 20 hari untuk dikendalikan.

Bayaran tunai itu bersamaan 90% daripada jumlah asas diinsuranskan sebanyak 400,000 yuan. Pengecualian premium ialah manfaat berasingan. Angka-angka itu tidak harus disalah anggap sebagai penghakiman yang memberikan keseluruhan jumlah diinsuranskan kerana pertikaian tersebut berakhir melalui persetujuan.

Mahkamah Agung Rakyat mengaitkan kes itu dengan peraturan Kanun Sivil mengenai terma standard dan prinsip insurans berhubung niat baik serta tafsiran yang memihak kepada pihak yang bukan penggubal kontrak. Penjelasannya memberi amaran agar tuntutan tidak ditolak berdasarkan keperluan diagnosis kontrak yang melangkaui piawaian diagnosis klinikal. Hasil praktikalnya turut bergantung pada masa: pengantaraan mengelakkan pertikaian teknikal yang panjang dan menyalurkan dana untuk rawatan.

Aktiviti perniagaan palsu dimasukkan ke dalam akaun syarikat tersenarai

Kes pendedahan maklumat sekuriti itu bermula dengan pengambilalihan pada Oktober 2016. Sebuah syarikat tersenarai membeli semua saham dalam sebuah syarikat kesihatan di Shenzhen daripada 16 pihak lawan dengan jumlah balasan 1 bilion yuan, menggunakan 21.7899 juta saham terbitan baharu dan 440 juta yuan tunai.

Syarikat yang diambil alih itu menjadi anak syarikat milik penuh, maka keputusan kewangannya dimasukkan ke dalam akaun disatukan syarikat induk tersenarai. Pengawal selia sekuriti kemudian mendapati bahawa antara Mei dan Disember 2017, anak syarikat itu menandatangani kontrak pelanggan rekaan, mencipta pesanan dalam sistem perancangan sumber perusahaan dan memalsukan rekod pembelian, pengeluaran serta penghantaran.

Akaun peribadi dan korporat yang dikawal syarikat itu membekalkan wang kepada pelanggan untuk membuat bayaran yang kelihatan sah. Aktiviti palsu itu menaikkan hasil sebanyak 97.3439 juta yuan dan keuntungan sebanyak 40.8386 juta yuan. Jumlah tersebut masing-masing bersamaan 3.7% daripada hasil dan 15.67% daripada keuntungan anak syarikat yang didedahkan bagi tempoh itu.

Perbandingan itu menunjukkan bahawa pemalsuan tersebut memberi kesan yang jauh lebih besar secara berkadar terhadap keuntungan berbanding hasil. Peratusan itu merujuk kepada syarikat yang diambil alih, bukan keseluruhan perniagaan kumpulan tersenarai. Oleh sebab angka anak syarikat itu disatukan, catatan palsu tersebut turut menyebabkan laporan tahunan 2017 syarikat tersenarai itu tidak tepat.

Pengawal selia sekuriti wilayah mengenakan penalti pentadbiran pada Jun 2023. Pelabur kemudian menuntut pampasan sivil melalui Mahkamah Pertengahan Rakyat Guangzhou, dengan mengaitkan dapatan pengawal selia kepada tuntutan kerugian pelaburan.

Penghakiman contoh menyokong penyelesaian bagi 178 pelabur

Mahkamah Guangzhou menggunakan penghakiman contoh untuk menetapkan pendekatan bersama terhadap liabiliti dan pengiraan kerugian, kemudian merujuk pertikaian kepada sebuah badan pengantaraan sekuriti dan niaga hadapan. Langkah itu memberikan pelabur dan syarikat asas rundingan yang jelas, tanpa memerlukan setiap tuntutan menyelesaikan isu yang sama dari awal.

Menurut pengumuman rasmi, 178 pelabur mencapai penyelesaian berjumlah kira-kira 11.78 juta yuan. Sebanyak 119 pelabur lain menarik balik saman mereka. Pengumuman itu menyatakan bahawa 294 kes berakhir melalui pengantaraan atau penarikan balik, iaitu 99% daripada kes yang difailkan dalam tempoh berkenaan.

Angka-angka itu perlu ditafsirkan dengan teliti. Jumlah kedua-dua bilangan pelabur ialah 297 orang, sedangkan jumlah kes yang dinyatakan ialah 294. Bilangan orang dan kes ialah ukuran yang berbeza, dan pengumuman itu tidak menjelaskan hubungannya. Pengumuman itu juga tidak menyatakan sebab 119 pelabur menarik balik saman atau sama ada mereka menerima bayaran. Oleh itu, penarikan balik saman tidak patut dikira sebagai pelabur tambahan yang menerima pampasan.

Bagi pertikaian yang tidak mencapai penyelesaian, mahkamah menggunakan proses litigasi perwakilan biasa dan mengeluarkan penghakiman pada Disember 2025. Litigasi perwakilan membolehkan tuntutan berkaitan dikendalikan melalui wakil, sekali gus mengurangkan prosiding berulang sambil mengekalkan laluan kepada penghakiman apabila rundingan gagal.

Perkara yang ditetapkan oleh kes-kes ini dan isu yang masih belum selesai

Kes-kes ini merangkumi urus niaga lama hingga keputusan rayuan dan penyelesaian yang lebih terkini. Beberapa pelanggan mengambil masa bertahun-tahun dari pembelian hingga pembubaran, aduan atau litigasi, manakala pertikaian insurans menunjukkan betapa cepatnya bayaran boleh diterima apabila pengantaraan berjaya.

• 2015 dan 2016: Pembelian dana swasta, dana Fang dan produk pengurusan aset Su berlaku; syarikat tersenarai itu turut menyelesaikan pengambilalihannya.
• 27 September 2018: Produk pengurusan aset Su ditamatkan lebih awal selepas mencapai ambang kerugian yang ditetapkan dalam kontrak.
• 2022 dan 2023: Pengawal selia mengeluarkan amaran berhubung penjualan dana tanpa kebenaran dan mengenakan penalti berkaitan pendedahan kewangan palsu.
• Mei 2024: Pertikaian insurans Wu diselesaikan, diikuti pembayaran pada 25 Mei.
• September dan Oktober 2025: Fang menyaman, kemudian berdepan perjanjian aplikasi yang dikemas kini dan digunakan oleh syarikat dana itu.
• Disember 2025: Mahkamah Guangzhou mengeluarkan penghakiman litigasi perwakilan bagi pertikaian yang belum diselesaikan.
• 12 Oktober 2026: Keempat-empat pihak berkuasa mengeluarkan enam kes itu secara bersama.

Laporan asal turut menghuraikan dua langkah kawal selia yang selari dengan keputusan tersebut. Peraturan tentang pendedahan nyata kos pembiayaan menyeluruh bagi pinjaman peribadi menghendaki pemberi pinjaman menyenaraikan faedah dan fi pada kadar tahunan, mendapatkan pengesahan peminjam sebelum kontrak ditandatangani serta mengelakkan caj selain item yang didedahkan. Langkah mengenai kesesuaian produk kewangan menghendaki proses jualan dalam talian merangkumi pengurusan kesesuaian dan penggredan risiko bagi produk pelaburan. Tarikh kuat kuasa kedua-dua langkah itu tidak dinyatakan di sini.

Wang Pengbo, ketua penganalisis di Botong Consulting, berkata pengumuman bersama itu boleh memberi institusi kewangan jangkaan pematuhan yang lebih jelas, menyokong penguatkuasaan kawal selia dan mengurangkan jurang maklumat yang dihadapi pengguna ketika mencari penyelesaian. Penilaiannya selari dengan tumpuan bersama kes-kes itu terhadap bukti: institusi mesti dapat membuktikan bahawa pendedahan, penilaian risiko dan persetujuan sebenar telah dilakukan.

Penerbitan itu mengetengahkan keputusan mahkamah terpilih dan alasan undang-undangnya, bukannya mengumumkan hak sejagat untuk mendapatkan semula kerugian pelaburan. Tiada tarikh pendengaran baharu atau tarikh akhir pematuhan dinyatakan. Merit tuntutan pampasan Fang tidak termasuk dalam keputusan prosedur yang diterbitkan, manakala asas penarikan balik oleh setiap pelabur dalam pertikaian sekuriti itu tidak dijelaskan.

Perkara Utama

• Empat pihak berkuasa China mengeluarkan enam kes perlindungan pengguna kewangan dan pelabur pada 12 Oktober 2026.
• Mahkamah menolak kenaikan kadar mungkir tahunan oleh bank daripada 6.9% kepada 23.10% kerana pendedahan tidak mencukupi, tetapi kewajipan hutang yang sah kekal.
• Sebuah bank diperintahkan membayar 662,671.57 yuan kepada Su selepas gagal membuktikan pendedahan risiko dan semakan kesesuaian yang memadai.
• Sebuah cawangan sekuriti berhutang 576,716.97 yuan kepada Yang, manakala mahkamah rayuan turut mendapati pelabur bersalah.
• Perjanjian aplikasi yang diwajibkan tidak berjaya memindahkan pertikaian dana sedia ada daripada mahkamah kepada timbang tara.
• Penyelesaian insurans memberikan 360,000 yuan dan mengecualikan premium sebanyak 77,440 yuan dalam kes yang dikendalikan dalam masa 20 hari.
• Litigasi sekuriti menghasilkan penyelesaian kira-kira 11.78 juta yuan bagi 178 pelabur, manakala litigasi perwakilan digunakan untuk tuntutan yang belum diselesaikan.