Nvidia Teroka Pelaburan AS$4.5 Bilion di Batam ketika Indonesia Berdepan Cabaran Air dan Elektrik

Pelaburan berbilion dolar dalam AI berdepan tekanan terhadap perkhidmatan asas

Nvidia sedang meneliti kemungkinan pelaburan AS$4.5 bilion di zon perdagangan bebas Batam, Indonesia, kata Menteri Penyelaras Hal Ehwal Ekonomi Airlangga Hartarto, ketika kerajaan meneruskan perancangan saluran paip pusat data nasional berkapasiti 1.3 gigawatt yang dianggarkan bernilai AS$15 bilion hingga AS$20 bilion. Perbincangan dengan Nvidia itu disebut dalam kenyataan kementerian bertarikh 17 Oktober 2026, sementara masyarakat berhampiran menuntut bekalan air yang boleh diharap dan pengendali elektrik menyiasat kejadian bekalan terputus secara meluas.

Cadangan pelaburan itu akan menyokong infrastruktur pusat data dan keupayaan kecerdasan buatan. Rundingan masih berlangsung. Airlangga menyebut rakan kongsi dari Australia, manakala pembangunan lain di Batam melibatkan Nvidia, Firmus Technologies dan DayOne. Kerajaan belum menyatakan lokasi tepat, struktur pelaburan yang disahkan, sumber elektrik atau jadual pembinaan bagi cadangan AS$4.5 bilion itu, dan Nvidia belum mengulas secara terbuka mengenai perbincangan tersebut.

Kapasiti pusat data yang sedang beroperasi di Indonesia ialah 600 hingga 700 megawatt, menurut kenyataan kementerian pada Oktober. Airlangga turut menyebut kira-kira 580 megawatt dalam satu lagi kenyataan awam. Berdasarkan julat yang dinyatakan kementerian pada Oktober, saluran paip nasional yang dicadangkan sebanyak 1,300 megawatt adalah kira-kira dua kali ganda kapasiti yang sudah beroperasi.

Batam menggambarkan peluang komersial dan cabaran praktikal. Lokasinya yang berdekatan dengan Singapura serta kabel dasar laut antarabangsa menarik syarikat yang memerlukan sambungan pantas. Kebergantungannya pada takungan yang diisi air hujan menjadikan perancangan air amat sensitif. Gangguan bekalan elektrik pada 12 Oktober turut menumpukan perhatian kepada kebolehpercayaan bekalan elektrik.

Bagi penduduk, kepentingan segera amat jelas: paip air yang berfungsi dan bekalan elektrik yang boleh diharap. Bagi pelabur, perkhidmatan yang sama menentukan sama ada kemudahan bernilai berbilion dolar dapat beroperasi sepanjang masa. Keputusan dasar Indonesia perlu memenuhi kedua-dua keperluan ketika projek beralih daripada pengumuman kepada pembinaan.

Mengapa Batam menjadi tumpuan pelaburan digital

Daya tarikan pelaburan Batam bermula sebelum rundingan terkini dengan Nvidia. Dalam kenyataan kementerian pada Jun 2024, Kementerian Penyelaras Hal Ehwal Ekonomi berkata pembangunan pusat data di pulau itu telah menarik pelaburan kira-kira AS$3 bilion.

Airlangga bertemu ketua pegawai eksekutif BW Digital Ludovic Hutier, ketua pegawai teknologi dan pengarah urusan PDG Asher Ling, serta pengarah urusan dan ketua pusat data GAW Capital Kok-Chye Ong di Singapura pada 5 Jun 2024. Perbincangan mereka merangkumi permit, air, bekalan elektrik yang lebih bersih dan sambungan gentian optik yang diperlukan untuk menghantar maklumat dalam jumlah besar.

Kementerian mengenal pasti Nongsa Digital Park sebagai titik pendaratan kabel domestik dan antarabangsa. Lebih banyak kabel yang menggunakan laluan berbeza akan menyediakan sambungan alternatif kepada pengendali apabila satu laluan gagal. Syarikat turut membincangkan penghantaran ratusan megawatt elektrik daripada tenaga hidro di Sumatera ke Batam.

Menjelang pertengahan 2026, pelaburan berkaitan pusat data Batam dilaporkan melebihi AS$6.7 bilion. Pemetaan BP Batam pada September meletakkan gabungan kapasiti pengkomputeran yang sedang beroperasi, telah komited dan dicadangkan pada 1.47 gigawatt. Kedua-dua angka itu merangkumi gambaran pembangunan yang lebih luas berbanding kemudahan yang sudah memberikan perkhidmatan kepada pelanggan.

Indrama Y.M. Purba, yang mengetuai khidmat nasihat industri dan pengiktirafan di Majlis Ekosistem Pusat Data Indonesia, menyifatkan infrastruktur Nongsa yang agak sedia, proses permit yang lebih mudah dalam zon ekonomi khasnya serta akses kepada ekosistem digital Singapura sebagai daya tarikan. Katanya, daya saing turut bergantung pada bekalan air, elektrik, kapasiti gentian optik dan sambungan kabel dasar laut yang mencukupi.

Sasaran pertumbuhan di sebalik usaha menarik pelaburan

Airlangga meletakkan infrastruktur digital dalam konteks usaha Indonesia mencapai pertumbuhan ekonomi 6% pada 2027, berbanding pertumbuhan 5.45% pada separuh pertama 2026 berbanding tempoh sama setahun sebelumnya. Kerajaan turut menyasarkan inflasi 2.5% dan pertumbuhan pelaburan 8% hingga 9%, dengan pelaburan mencecah Rp2,258 trilion.

Nilai dagangan kasar ekonomi digital Indonesia menghampiri AS$100 bilion pada 2025, meningkat 14%. Nilai dagangan kasar bermaksud jumlah nilai transaksi yang melalui perniagaan digital. Nilai transaksi e-dagang dijangka meningkat lebih 14% kepada AS$71 bilion.

Kementerian turut menjangkakan kerjasama melalui World AI Collaboration Organization menarik pelaburan AS$8 bilion hingga AS$12 bilion sepanjang 2026 hingga 2030. Secara berasingan, kerajaan menyasarkan untuk membawa kira-kira 15,000 jurutera ke dalam ekosistem semikonduktor Arm melalui kerjasama dengan syarikat teknologi cip Britain itu.

Kemungkinan pelaburan AS$4.5 bilion oleh Nvidia bersamaan 22.5% hingga 30% daripada anggaran saluran paip nasional bernilai AS$15 bilion hingga AS$20 bilion. Kementerian belum menyatakan sama ada rundingan itu termasuk dalam saluran paip tersebut. Perbandingan ini menunjukkan skala cadangan itu, namun sempadan pengiraannya masih belum jelas.

Penduduk menuntut bekalan air ketika Nongsa berkembang

Kira-kira 300 penduduk mengadakan bantahan di Nongsa Digital Park pada 5 Oktober selepas isi rumah di Bakau Serip melaporkan kira-kira tiga bulan tanpa bekalan air paip. Penduduk mahu perkhidmatan tetap dipulihkan dan tidak lagi bergantung pada penghantaran air menggunakan lori tangki.

Batam membekalkan air kepada kira-kira 1.3 juta penduduk menggunakan air hujan yang disimpan dalam enam takungan buatan. Akar Bhumi Indonesia menganggarkan Takungan Nongsa boleh bertahan kira-kira 34 hari tanpa hujan dan berkata paras airnya telah menurun 4.5 meter menjelang awal Oktober.

Penduduk mengesyaki pembinaan pusat data berhampiran menyumbang kepada masalah mereka. Timbalan BP Batam Denny Tondano mengaitkan gangguan itu dengan penurunan paras air ketika cuaca kering dan berkata sistem yang digunakan mempunyai sumber berbeza: isi rumah bergantung pada Takungan Nongsa, manakala pusat data menerima bekalan air melalui rangkaian khusus dari Takungan Duriangkang.

BP Batam mengunjurkan sembilan pusat data Nongsa mungkin memerlukan kira-kira 29 juta liter sehari apabila beroperasi pada 2032, bersamaan 8.4% daripada unjuran bekalan Batam. Unjuran itu memberikan perancang gambaran permintaan masa depan yang perlu dipenuhi di samping keperluan isi rumah.

Menteri Komunikasi dan Digital Meutya Hafid berkata pada 13 Oktober bahawa kementerian dan agensi sedang menyelaras tindakan berhubung kontroversi air itu. Pengarah rangkaian Telkom Budi Satria Dharma Purba berkata keperluan air dan elektrik telah dijangka untuk NeutraDC Nxera Batam, yang hampir siap.

Batam mewajibkan pemaju menghasilkan bekalan air sendiri

BP Batam berkata pemaju mesti membina dan mengendalikan loji rawatan air bebas menggunakan osmosis songsang air laut, atau SWRO. Proses itu menolak air laut melalui membran yang menyingkirkan garam, lalu menghasilkan sumber air tawar yang berasingan daripada takungan.

Ariastuty Sirait, timbalan BP Batam bagi perkhidmatan awam, berkata dasar itu menyokong pelaburan sambil melindungi sumber air dan keperluan asas masyarakat. Menurut pihak berkuasa itu, bekalan air dari Takungan Duriangkang ke kemudahan pusat data hanya bersifat sementara dan dihadkan dengan ketat semasa pembinaan dan persediaan.

Daftar perniagaan BP Batam menyenaraikan enam pengendali pusat data: satu sedang beroperasi, satu dalam pembinaan dan empat sedang membuat persediaan untuk pembinaan. Laporan tempatan mengenai kelulusan projek pada Oktober menyenaraikan sepuluh projek, termasuk enam di Nongsa, dengan dua kemudahan sedang beroperasi dan satu dalam pembinaan. Daftar itu merangkumi kumpulan perniagaan dan projek yang berbeza, maka inventori awam yang ditakrifkan dengan jelas berguna untuk merancang permintaan air dan elektrik.

BP Batam juga sedang mengusahakan pemantauan elektronik rangkaian air minuman untuk mengesan kebocoran dan menjejaki keadaan operasi. Pilihan lain termasuk kerjasama rawatan air laut serta potensi bekalan dari Lingga dan Bintan. Takungan baharu ialah pilihan jangka panjang yang mungkin mengambil masa lima hingga tujuh tahun sebelum boleh digunakan.

Gangguan bekalan elektrik menyerlahkan keperluan bekalan yang boleh diharap

Bekalan elektrik terputus di seluruh Batam, Bintan dan Tanjungpinang pada 12 Oktober, dengan gangguan bermula pada 6:37 pagi Waktu Indonesia Barat. PLN Batam berkata pencawang dan talian penghantaran yang terjejas telah dipulihkan pada malam itu dan bekalan elektrik kembali kepada semua pelanggan terjejas.

Siasatan awal PLN meneliti gangguan yang melibatkan penjanaan, sambungan antara Batam dan Bintan, serta pencawang Sungai Harapan. Punca akhir masih disiasat. Syarikat itu menolak khabar angin mengenai serangan siber dan berkata sistem tempatan beroperasi secara berasingan daripada rangkaian elektrik Sumatera.

Pengurus komunikasi PLN Batam Yoga Perdana Sulastama mengesahkan pelanggan pusat data turut kehilangan bekalan grid. Pengerusi Persatuan Penyedia Pusat Data Indonesia Hendra Suryakusuma berkata persatuan itu tidak menerima laporan yang disahkan mengenai gangguan operasi atau perkhidmatan digital di kemudahan ahli.

Pusat data lazimnya menggunakan bekalan kuasa tanpa gangguan, yang membekalkan elektrik serta-merta apabila grid gagal, diikuti penjana sandaran. Hendra berkata kemudahan yang direka mengikut piawaian Tier III membolehkan penyelenggaraan komponen kuasa dan laluan pengagihan dilakukan sementara peralatan pengkomputeran terus beroperasi. Gangguan berpanjangan tetap meningkatkan penggunaan bahan api, kos dan tekanan terhadap peralatan sandaran.

PLN merancang penambahan penjanaan, penyelenggaraan rangkaian secara berkala dan bekalan elektrik daripada dua pencawang untuk pusat data. Pelanggan mungkin menerima pampasan apabila gangguan melebihi piawaian perkhidmatan yang berkenaan: pelanggan biasa layak menerima 10% daripada caj tetap bulanan, manakala pelanggan yang mempunyai kontrak kebolehpercayaan khas boleh menerima 15% hingga 25% daripada caj elektrik menurut perjanjian masing-masing.

Jatiluhur menunjukkan kesan apabila permit ketinggalan daripada pembinaan

Gabenor Jawa Barat Dedi Mulyadi menghentikan sementara BDx AI Campus 2, juga dikenali sebagai CGK4, di Jatiluhur, Purwakarta, kerana kelulusan alam sekitar dan bangunan belum diperoleh. Pembinaan bermula pada 22 September 2026 dan penggantungan itu dilaporkan pada 1 Oktober.

Projek itu dirancang berkapasiti sehingga 640 megawatt merentasi enam bangunan, kira-kira lima kilometer dari Takungan Jatiluhur. Fasa awal berkapasiti 120 megawatt disasarkan mula beroperasi pada awal 2027.

WALHI menganggarkan permintaan air pada kapasiti penuh sekitar 384 liter sesaat, atau 33 juta liter sehari, dengan kira-kira 6 juta liter sehari pada fasa awal. Perkhidmatan air Purwakarta kini menggunakan kira-kira 380 liter sesaat untuk membekalkan air kepada lebih 30,000 isi rumah. Oleh itu, anggaran permintaan maksimum projek itu hampir menyamai bekalan sedia ada untuk isi rumah.

Riana Afriadi, ketua perkhidmatan air itu, berkata bekalan komersial kepada BDx akan mengekalkan peruntukan untuk isi rumah. Kapasiti rawatan tambahan yang dirancang, kira-kira 750 liter sesaat, boleh memperuntukkan sehingga 400 liter sesaat kepada BDx dan meninggalkan kira-kira 350 liter sesaat untuk peluasan perkhidmatan lain.

Wahyudin, pengarah eksekutif WALHI Jawa Barat, berkata organisasi itu tidak menerima maklumat atau terlibat dalam semakan dokumen alam sekitar projek tersebut. Penyelidik Trend Asia Zakki Amali menekankan permintaan isi rumah, pertanian dan perindustrian yang bersaing. Dengan memetik data World Resources Institute Aqueduct 3.0, Trend Asia berkata pengeluaran air tahunan sudah mewakili 49.7% daripada bekalan air boleh baharu di lembangan Karawang dan Jakarta.

Piawaian nasional boleh menghubungkan permit dengan had yang boleh diukur

Ketua pegawai eksekutif Institute for Essential Services Reform Fabby Tumiwa berkata peraturan nasional diperlukan kerana penilaian projek kini dijalankan secara berasingan, dengan pengawasan banyak bergantung pada inisiatif kerajaan tempatan. Institut itu mencadangkan syarat yang merangkumi perlindungan alam sekitar, kesan sosial, elektrik dan air.

IESR mengesyorkan keberkesanan penggunaan kuasa, atau PUE, di bawah 1.3. PUE membahagikan jumlah elektrik yang digunakan sesebuah kemudahan dengan elektrik yang digunakan oleh peralatan pengkomputerannya. Pada nilai 1.3, setiap unit elektrik untuk pengkomputeran disertai 0.3 unit lagi untuk penyejukan dan sistem sokongan lain.

IESR turut mencadangkan penggunaan terus elektrik boleh baharu sekurang-kurangnya 35% menjelang 2030 dan 50% menjelang 2040, di samping sistem penyejukan yang tidak menggunakan air atau mengitar semula cecair berulang kali. Eksekutif DBS Amit Sinha menyifatkan tenaga boleh baharu, air kitar semula, reka bentuk cekap dan penglibatan masyarakat sebagai pertimbangan praktikal untuk mengembangkan infrastruktur AI.

Timothy Wong, ketua penyelidikan DBS Group, menghuraikan cabaran sumber di Singapura pada 13 Oktober 2026:

Pusat data menggunakan elektrik dan air dalam jumlah yang sangat besar, sedangkan kerajaan Indonesia sebenarnya memerlukan sumber ini untuk penduduknya. Oleh itu, Indonesia mesti memikirkan semula pendekatannya.

IDPRO menyokong piawaian berdasarkan prestasi yang diukur, bukan kewajipan menggunakan satu teknologi penyejukan di semua tempat. Hendra mengesyorkan pelaporan keberkesanan penggunaan air, sumber air, permintaan puncak, penggunaan tahunan dan kadar guna semula, bersama PUE dan keperluan elektrik pada setiap fasa pembinaan. Keberkesanan penggunaan air mengukur penggunaan air berbanding elektrik yang digunakan oleh peralatan pengkomputeran.

Indonesia sudah mempunyai peraturan permit sumber air di bawah Peraturan Kementerian Kerja Raya dan Perumahan No. 2/2024. Pemohon mesti menyediakan pelan permintaan, reka bentuk teknikal, penilaian alam sekitar yang berkaitan dan pelan pemuliharaan. Perkara 23 mewajibkan pelan kecekapan air dan guna semula air sisa. Undang-Undang No. 17 Tahun 2019 mengutamakan keperluan asas air masyarakat.

Peraturan serantau menawarkan pilihan menjelang tarikh penting

Aktivis WALHI Wahyu Eka Styawan menggesa pembinaan pusat data baharu dihentikan sementara sehingga peraturan khusus meliputi daya tampung alam sekitar, perancangan ruang, ketelusan dan penyertaan awam diwujudkan. Garis panduan pusat data mampan Malaysia menyediakan satu contoh serantau dengan melarang kemudahan baharu di kawasan Indeks Tekanan Air mencapai 0.8 atau lebih, yang menunjukkan tekanan tinggi terhadap air yang tersedia.

Singapura mengenakan moratorium terhadap pusat data baharu pada 2019 sebelum membenarkan peluasan terhad dengan syarat kemampanan yang lebih ketat. Goh Puay Guan, profesor madya di NUS Business School, berkata penggunaan elektrik membantu mendorong sekatan itu dan tenaga bersih serta keperluan sumber masyarakat mesti menjadi panduan pembangunan.

Keputusan seterusnya mengenai Batam akan dibuat serentak dengan beberapa pencapaian pembinaan dan dasar serantau:

• 22 September 2026: Pembinaan bermula di kampus Jatiluhur milik BDx.
• 1 Oktober: Penggantungan projek kerana kelulusan belum diperoleh dilaporkan.
• 5 Oktober: Kira-kira 300 penduduk membantah kekurangan air di Nongsa Digital Park.
• 12 Oktober: Gangguan bekalan elektrik secara meluas menjejaskan Batam dan kawasan berdekatan.
• 17 Oktober: Kementerian Hal Ehwal Ekonomi menyatakan perbincangan pelaburan Nvidia bernilai AS$4.5 bilion.
• November 2026: Perjanjian Rangka Kerja Ekonomi Digital ASEAN disasarkan untuk ditandatangani di Filipina, dengan pengesahan disasarkan dalam tempoh 180 hari.
• Awal 2027: Fasa awal BDx disasarkan mula beroperasi sebelum penggantungan.

Indrama berkata manfaat tempatan seharusnya merangkumi pekerjaan, kemahiran teknikal, pembekal domestik dan sumbangan kepada infrastruktur awam berhampiran. Keutamaannya menghubungkan cita-cita pelaburan Indonesia dengan manfaat yang boleh diperoleh masyarakat secara langsung: perkhidmatan yang lebih baik, pekerjaan yang bermanfaat dan peranan dalam ekonomi digital yang berkembang.

Perkara Utama

• Nvidia sedang meneliti pelaburan AS$4.5 bilion di Batam; perbincangan masih berlangsung.
• Saluran paip pusat data Indonesia yang dicadangkan berjumlah 1.3 gigawatt, bernilai AS$15 bilion hingga AS$20 bilion.
• Batam mewajibkan pemaju membina kemudahan rawatan air laut sendiri ketika penduduk menuntut bekalan air isi rumah yang boleh diharap.
• Gangguan bekalan elektrik pada 12 Oktober memutuskan bekalan grid kepada pelanggan pusat data; IDPRO melaporkan tiada gangguan perkhidmatan yang disahkan di kemudahan ahli.
• Jawa Barat menggantung pembinaan BDx di Jatiluhur kerana kelulusan alam sekitar dan bangunan belum diperoleh.
• Kumpulan alam sekitar dan wakil industri menggesa peraturan nasional yang meliputi air, elektrik, kecekapan, ketelusan dan keperluan masyarakat.