Prabowo Arahkan Semakan PLN Selepas Gangguan Bekalan Elektrik di Batam, Pampasan dan Pelan Solar 100 GW Jadi Tumpuan

Gangguan bekalan elektrik mencetuskan semakan terhadap perniagaan dan pelan kecemasan PLN

Gangguan bekalan elektrik yang bermula pada 06:37 WIB pada 12 Oktober 2026 menjejaskan bekalan elektrik di seluruh Batam dan Bintan. Pada awalnya, PLN Batam merekodkan 411,219 pelanggan terjejas. Dua hari kemudian, Presiden Prabowo Subianto mengarahkan Danantara Indonesia menilai model perniagaan syarikat elektrik negara itu dan mempercepat transformasinya, selain membincangkan rancangan untuk menyediakan kapasiti solar sebanyak 100 gigawatt.

Arahan itu menyusul selepas mesyuarat di kompleks Istana Presiden di Jakarta pada 14 Oktober. Ketua Pegawai Eksekutif Danantara, Rosan Roeslani, berkata pasukannya akan bekerjasama dengan PT PLN (Persero) untuk menyediakan penilaian dan cadangan kepada presiden. Matlamat yang dinyatakan ialah meningkatkan kecekapan dan produktiviti serta mengurangkan beban subsidi.

Pengarah pengurusan projek dan tenaga baharu boleh diperbaharui PLN, Suroso Isnandar, berkata bekalan elektrik di Batam pulih sepenuhnya menjelang 14 Oktober, manakala pemulihan masih berterusan di beberapa kawasan Bintan. PLN Batam turut berjanji memberikan pampasan bil secara automatik kepada pelanggan yang layak apabila gangguan bekalan melebihi piawaian perkhidmatan yang dipersetujui.

Insiden itu menumpukan perhatian kepada tiga isu yang saling berkaitan: kegagalan peralatan yang mengganggu bekalan, keupayaan syarikat memulihkan perkhidmatan ketika kecemasan, dan perancangan penyediaan bekalan elektrik apabila permintaan meningkat. Industri pusat data Batam yang berkembang pesat merupakan antara sektor yang terjejas, menurut pengurus komunikasi PLN Batam, Yoga Perdana Sulastama.

Bagaimana gangguan bekalan dan pemulihan berlaku

PLN Batam mengenal pasti pencawang Sungai Harapan sebagai lokasi gangguan awal yang disyaki. Pencawang ialah titik dalam rangkaian elektrik tempat voltan dilaraskan dan bekalan elektrik disalurkan seterusnya. Kegagalan di situ boleh mengganggu bekalan di kawasan yang jauh lebih luas daripada tapak pencawang itu sendiri.

Pemulihan dilakukan secara berperingkat, dengan kemas kini berbeza menerangkan perkembangan dari segi pelanggan, permintaan kuasa dan peralatan rangkaian:

• 12 Oktober, 06:37 WIB: Gangguan sistem bermula, menyebabkan gangguan bekalan yang meluas di Batam dan Bintan.
• 12 Oktober, sekitar 18:00 WIB: Penduduk di beberapa kawasan kejiranan Batam berkata bekalan elektrik mula pulih.
• 12 Oktober, 22:45 WIB: PLN Batam merekodkan bekalan pulih kepada 228,480 pelanggan, manakala 182,739 lagi masih terputus bekalan elektrik.
• 13 Oktober, 04:00 WIB: PLN Batam berkata bekalan kepada 98% pelanggan dan 99% permintaan elektrik yang terputus telah dipulihkan, sementara pencawang dan sistem penghantaran di Batam beroperasi sepenuhnya.
• 13 Oktober, 05:00 WIB: Kemas kini seterusnya menyenaraikan 5,127 pelanggan yang masih terputus bekalan elektrik dan satu penyulang pengagihan yang sedang dibaiki.
• 14 Oktober: Suroso berkata bekalan di Batam pulih sepenuhnya, sementara pemulihan masih berterusan di beberapa kawasan Bintan. Prabowo mengarahkan Danantara menyediakan cadangan transformasi PLN.

Setiausaha syarikat PLN Batam, Rudi Antono, berkata pasukan teknikal memeriksa dan memulihkan unit penjanaan, menyelaraskannya, kemudian memulihkan rangkaian penghantaran dan pengagihan. Penyelarasan bermaksud memastikan unit penjanaan beroperasi bersama pada frekuensi elektrik yang sama supaya dapat membekalkan kuasa dengan selamat ke rangkaian bersama.

Penghantaran membawa sejumlah besar tenaga elektrik merentasi sistem, manakala pengagihan menyalurkannya kepada kawasan dan pelanggan tertentu. Oleh itu, pemulihan peralatan rangkaian utama mendahului kerja terakhir untuk menyambungkan semula beberapa kawasan kejiranan.

Gambaran daripada angka pemulihan

Kemas kini PLN Batam pada 12 Oktober, 22:45 WIB menunjukkan 55.6% daripada 411,219 pelanggan yang pada awalnya disenaraikan sebagai terjejas telah mendapat semula bekalan elektrik. Bahagian permintaan kuasa yang terputus dan telah dipulihkan lebih rendah, iaitu 40.3%: 233.2 megawatt daripada 578.2 megawatt. Sebanyak 345 megawatt lagi masih terputus.

Perbezaan 15.3 mata peratusan antara pemulihan pelanggan dengan pemulihan permintaan membantu menjelaskan mengapa satu angka peratusan sahaja tidak memberikan gambaran lengkap. Bilangan pelanggan mengukur sambungan, manakala megawatt mengukur jumlah kuasa yang digunakan oleh sambungan tersebut. Pelanggan industri yang besar boleh memerlukan jauh lebih banyak elektrik berbanding sesebuah rumah.

PLN Batam turut merekodkan 11 daripada 15 pencawang terjejas dan 12 daripada 18 unit penghantaran yang terjejas telah dipulihkan pada malam itu. Ini bermakna pemulihan peralatan mencapai 73.3% bagi pencawang dan 66.7% bagi unit penghantaran.

Kemas kini syarikat pada 13 Oktober, 05:00 WIB menggunakan jumlah yang berbeza: 411,219 pelanggan disenaraikan sebagai telah mendapat semula bekalan, atau 98.8%, dengan 5,127 masih terputus bekalan, manakala 496.7 megawatt daripada 501.8 megawatt yang terjejas telah dipulihkan. Angka tersebut meletakkan 411,219 sebagai bilangan pelanggan yang bekalannya dipulihkan, bukannya jumlah pelanggan terjejas seperti dalam angka terdahulu, dan menggunakan jumlah beban terputus yang lebih kecil berbanding 578.2 megawatt sebelum itu. PLN belum menjelaskan perubahan jumlah tersebut.

Penyiasat meneliti peralatan, kilat dan pencerobohan haiwan

Suroso berkata gangguan peralatan menyebabkan gangguan bekalan elektrik itu dan mengenal pasti sebuah pengubah sebagai tumpuan penilaian teknikal. Pengubah mengubah voltan supaya elektrik boleh mengalir melalui bahagian berlainan dalam rangkaian dan sampai kepada pelanggan pada tahap yang boleh digunakan.

Rudi berkata petunjuk awal menunjukkan seekor haiwan liar memasuki pencawang Sungai Harapan dan mengganggu pemasangan elektrik. Pasukan teknikal PLN dan pihak berkuasa berkaitan masih meneliti punca sebenar.

Bahlil Lahadalia, Menteri Penyelaras Hal Ehwal Infrastruktur dan Pembangunan Kewilayahan yang juga Menteri Tenaga dan Sumber Mineral, menyebut kemungkinan masalah rangkaian melibatkan kilat dan kesilapan teknikal selepas mesyuarat di istana pada 14 Oktober. Beliau turut menyebut kemungkinan kelawar atau haiwan lain bersentuhan dengan infrastruktur elektrik.

Penjelasan Bahlil masih bersifat sementara. Beliau tidak memberikan urutan terperinci yang menghubungkan kilat, kemungkinan pencerobohan haiwan dan gangguan pada pengubah. Siasatan PLN perlu menentukan urutan kejadian itu supaya kerja pembaikan dan langkah pencegahan menangani punca sebenar kegagalan.

Bahlil berkata rangkaian elektrik di beberapa wilayah memerlukan penambahbaikan yang lebih giat. Beliau menyerahkan pemeriksaan operasi kepada PLN, yang pasukannya mengurus peralatan dan memahami keadaan di lapangan.

Danantara perlu menyediakan cadangan perniagaan baharu

Arahan Prabowo melangkaui kerja membaiki sistem Batam. Rosan berkata Danantara, dana kekayaan negara Indonesia, akan bekerjasama dengan PLN untuk menilai operasi syarikat itu dan merangka cadangan, khususnya berhubung model perniagaannya.

Model perniagaan menerangkan cara syarikat menyusun perkhidmatan, perbelanjaan dan pendapatannya. Bagi PLN, semakan itu menyentuh cara penyediaan bekalan elektrik boleh menjadi lebih cekap sambil syarikat meningkatkan tindak balas terhadap pelanggan dan kecemasan.

Rosan, yang bercakap sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Danantara selepas mesyuarat di istana, menjelaskan permintaan presiden:

Kami diminta menjalankan penilaian dan kemudian mengemukakan cadangan kepada Presiden,

Rosan berkata perubahan yang dirancang itu perlu meningkatkan kecekapan dan produktiviti sambil mengurangkan beban subsidi. Ringkasnya, kerajaan mahu PLN memberikan perkhidmatan yang lebih baik dengan mengurangkan kos yang boleh dielakkan dan tekanan terhadap dana awam.

Presiden meminta model perniagaan yang dicadangkan dibentangkan dengan segera. Tiada tarikh penghantaran, anggaran penjimatan subsidi atau pakej penstrukturan semula terperinci diumumkan. Oleh itu, tugas terdekat ialah menyediakan penilaian dan syor sebelum dipertimbangkan oleh presiden.

Pelan sandaran sedia ada perlu diperkukuh

Rosan berkata PLN sudah mempunyai aturan kontingensi untuk menghadapi gangguan bekalan elektrik, namun aturan itu perlu diperhalusi. Permintaannya meliputi seluruh Indonesia, bukan hanya Batam dan Bintan.

Selaku Ketua Pegawai Eksekutif Danantara, Rosan menerangkan keadaan pelan tersebut:

Memang kita sudah mempunyai aturan ini, tetapi ia perlu diperhalusi,

Pelan sandaran PLN ialah rangkaian aturan yang digunakan apabila bekalan biasa terputus. Pemulihan di Batam menunjukkan bahawa tugasnya bukan sekadar menjana elektrik: pasukan perlu memeriksa peralatan, memulihkan sambungan rangkaian dan menyambungkan semula pelanggan kepada sistem dengan selamat.

Rudi berkata kakitangan teknikal dan operasi terus bersiap siaga selepas bekalan pulih untuk memantau kestabilan dan kebolehpercayaan. Selepas bekalan elektrik dipulihkan, pemeriksaan berterusan dilakukan bagi memastikan sistem dapat beroperasi seperti biasa.

Semakan seluruh negara dan penilaian tempatan di Batam mempunyai tujuan yang berkaitan. Siasatan tempatan meneliti gangguan dan peralatan terjejas, manakala penilaian Danantara mempertimbangkan cara PLN membuat persediaan dan mengurus kejadian sedemikian dalam seluruh operasinya.

Siapa yang layak menerima pampasan automatik?

PLN Batam berkata pampasan akan diberikan apabila gangguan bekalan melebihi piawaian kualiti perkhidmatan atau perjanjian tahap perkhidmatan yang dipersetujui. Ini ialah piawaian atau janji kontrak yang menetapkan mutu perkhidmatan elektrik yang patut diterima pelanggan.

Rudi berkata pampasan akan diberikan secara automatik melalui bil elektrik berikutnya tanpa pelanggan perlu mengemukakan tuntutan. PLN Batam merujuk Peraturan Gabenor Kepulauan Riau No. 22 Tahun 2017 bagi aturan pampasan tersebut.

• Pelanggan biasa: Pampasan sebanyak 10% daripada caj tetap bulanan.
• Pelanggan dengan perkhidmatan kebolehpercayaan khas: Pampasan sebanyak 15% hingga 25% daripada caj penggunaan elektrik, bergantung pada perkhidmatan yang dikontrak.
• Kelayakan: Gangguan mesti melebihi piawaian kualiti perkhidmatan atau tahap perkhidmatan yang dipersetujui.
• Kaedah pembayaran: Pelarasan automatik melalui bil elektrik berikutnya.

Kedua-dua peratusan itu dikenakan pada bahagian bil yang berbeza. Bagi pelanggan biasa, PLN Batam menerangkan pengiraan berdasarkan caj tetap bulanan. Bagi pelanggan yang mempunyai kontrak kebolehpercayaan khas, pengiraan berdasarkan caj penggunaan elektrik, yang dikenali sebagai Rupiah Pemakaian Tenaga Listrik.

Suroso berkata keutamaan segera PLN ialah pemulihan bekalan dan semakan pampasan akan menyusul. Bahlil turut berkata beliau akan membincangkan pelaksanaannya dengan PLN. Perbincangan operasi itu berlangsung seiring dengan komitmen PLN Batam untuk memberikan pampasan secara automatik mengikut peraturan yang berkuat kuasa.

Gangguan menjejaskan isi rumah dan pusat data

Penduduk Batam berkata gangguan itu melangkaui kehilangan lampu dan penggunaan peralatan elektrik. Abidin, penduduk Batu Aji, berkata bekalan elektrik di kawasannya telah pulih, tetapi bekalan air bersih masih terhenti. Ilham, di Tiban, turut berkata bekalan air belum pulih menjelang petang walaupun bekalan elektrik sudah kembali.

Pengalaman mereka menunjukkan bahawa pemulihan bekalan elektrik tidak serta-merta memulihkan semua perkhidmatan isi rumah. Penduduk mahukan bekalan elektrik yang stabil dan bekalan air yang kembali normal supaya kegiatan harian dapat diteruskan.

Yoga mengesahkan pelanggan pusat data turut terjejas. Kemudahan ini menempatkan peralatan komputer yang digunakan untuk menyimpan maklumat dan menjalankan perkhidmatan digital, menjadikan bekalan elektrik yang boleh diharap sebagai keperluan utama operasi mereka.

Batam mempunyai kira-kira 20 pusat data, menjadikannya bandar kedua selepas Jakarta dari segi tumpuan kemudahan seumpama itu di Indonesia. Kedudukannya yang berhampiran Singapura, tanah yang tersedia dan sambungan kabel dasar laut antarabangsa menarik minat pemaju yang mencari ruang untuk projek pengkomputeran berskala besar.

Projek yang sedang dibangunkan termasuk kampus DayOne yang dirancang di Kabil dengan kapasiti sehingga 511 megavolt-ampere, NeutraDC Nxera Batam berkapasiti 100 megawatt, dan projek Nvidia DSX AI Factory bersama Firmus Technologies dari Australia berkapasiti 360 megawatt. Megawatt mengukur kuasa yang boleh digunakan, manakala megavolt-ampere ialah ukuran kapasiti elektrik yang lain. Oleh itu, angka projek perlu difahami mengikut unit yang dinyatakan.

Projek lain termasuk Golden Digital Gateway, yang dikendalikan oleh Gaw Capital Partners dan Sinar Primera, serta pembangunan melibatkan GDS Holdings, Princeton Digital Group dan BW Digital. Equator Gate System Batam turut mengumumkan pelaburan AS$5 bilion untuk kelompok pusat data kecerdasan buatan seluas 30 hektar di Teluk Mata Ikan.

Naik taraf bekalan tempatan dan pelan solar nasional

PLN Batam merancang menambah baik bekalan elektrik kepada pusat data melalui sambungan daripada dua pencawang, penyelenggaraan rangkaian berkala dan kapasiti penjanaan tambahan. Dua sambungan bekalan menyediakan laluan alternatif untuk menyalurkan elektrik sekiranya satu sambungan tidak dapat digunakan.

Syarikat itu menyifatkan langkah berkenaan sebagai usaha mencegah gangguan berulang dan meningkatkan kebolehpercayaan perkhidmatan. Gangguan bekalan tersebut menjadikan kaitan antara cita-cita pelaburan Batam dengan prestasi rangkaian elektriknya semakin nyata: kemudahan pengkomputeran baharu memerlukan bekalan kuasa yang besar, di samping permintaan sedia ada daripada isi rumah dan industri.

Mesyuarat Prabowo pada 14 Oktober turut membincangkan pemasangan panel solar berkapasiti 100 gigawatt. Rosan mengaitkan perbincangan itu dengan usaha lebih luas untuk menjadikan PLN lebih pantas dan responsif.

Rosan, ketika menjelaskan skop mesyuarat itu sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Danantara, berkata:

Intinya ialah bagaimana mempercepat transformasi PLN supaya menjadi lebih baik, lebih pantas dan lebih responsif, serta mempercepat pelaksanaan pemasangan panel solar berkapasiti 100 gigawatt,

Satu gigawatt bersamaan 1,000 megawatt, menjadikan kapasiti solar yang dibincangkan sebanyak 100,000 megawatt. Kapasiti merujuk kepada skala berkadar peralatan penjanaan; pengeluaran tenaga solar berubah-ubah mengikut cahaya matahari. Perancangan rangkaian PLN perlu membolehkan tenaga elektrik itu disalurkan kepada pelanggan sambil memastikan bekalan yang boleh diharap.

Perbincangan mengenai tenaga solar, semakan perniagaan dan perancangan kecemasan kini terangkum dalam arahan presiden yang sama. Bagi Batam, keutamaan praktikal ialah menyiapkan siasatan teknikal, memberikan pelarasan bil kepada pelanggan yang layak dan melaksanakan penambahbaikan bekalan yang dicadangkan. Bagi Danantara dan PLN, langkah seterusnya ialah menterjemahkan penilaian itu kepada cadangan yang boleh diambil tindakan oleh presiden.

Perkara Utama

• Gangguan bekalan elektrik bermula pada 12 Oktober 2026, pukul 06:37 WIB dan pada awalnya menjejaskan 411,219 pelanggan di Batam dan Bintan, menurut PLN Batam.
• Prabowo mengarahkan Danantara pada 14 Oktober supaya menilai model perniagaan PLN dan menyediakan cadangan transformasi.
• PLN berkata bekalan elektrik di Batam pulih sepenuhnya menjelang 14 Oktober, manakala pemulihan masih berterusan di beberapa kawasan Bintan.
• Punca sebenar masih disiasat, dengan masalah peralatan, kilat dan kemungkinan pencerobohan haiwan sedang diteliti.
• Pelanggan biasa yang layak akan menerima pampasan sebanyak 10% daripada caj tetap bulanan; pelanggan perkhidmatan kebolehpercayaan khas mungkin menerima 15% hingga 25% daripada caj penggunaan.
• PLN Batam menjanjikan pampasan automatik melalui bil berikutnya dan merancang bekalan daripada dua pencawang, penyelenggaraan serta penambahan kapasiti penjanaan untuk pelanggan pusat data.
• Mesyuarat di istana turut membincangkan usaha mempercepat pemasangan kapasiti solar sebanyak 100 gigawatt.