Krisis Makanan Akibat Iklim di India Merebak daripada Tanaman Rosak kepada Kehilangan Susu dan Kenaikan Harga

Kehilangan akibat haba sampai ke gerai pasar dan dapur

Seorang penjual buah di Azadpur Mandi, Delhi, mengalami kerugian lebih Rs 100,000 apabila mangga rosak akibat bahang pada 2024, tahun paling panas dalam rekod India. Buah yang biasanya tahan kira-kira dua hari di pasar mula rosak dalam tempoh sehari. Kerugian itu menggambarkan ancaman yang semakin meluas terhadap keselamatan makanan India: keadaan lebih panas merosakkan makanan sebelum dan selepas hasil meninggalkan ladang.

Kerugian makanan tahunan yang dikaitkan dengan kemudahan penyimpanan dan pengangkutan tidak mencukupi dianggarkan mencecah $13 bilion. Tekanan haba juga menyebabkan India kehilangan kira-kira 1.8 juta tan susu setahun, bernilai Rs 2,661 crore. Petani kehilangan hasil dan pendapatan, peniaga kehilangan stok, manakala isi rumah berdepan bekalan yang kurang terjamin dan harga lebih tinggi.

Dua kajian institusi menghuraikan kaitan antara tekanan ini. Kertas kerja keselamatan makanan Observer Research Foundation, yang diterbitkan pada 6 Mac 2026, meneliti ancaman terhadap pengeluaran, kemampuan membeli dan pemakanan. Kajian kapasiti negeri Council on Energy, Environment and Water, yang diterbitkan pada 26 Jun 2025, mengenal pasti kelemahan praktikal dalam penyampaian sokongan pertanian di Bihar dan Odisha.

Secara bersama, dapatan kajian itu menunjukkan masalah yang merangkumi penyusutan air bawah tanah dan kerosakan tanah hinggalah khidmat nasihat yang terbeban serta hubungan pasaran yang tiada. Melindungi bekalan makanan memerlukan tanaman yang tahan cuaca sukar, tempat untuk menyimpan hasil dengan selamat selepas dituai, serta sokongan yang sampai kepada keluarga petani tepat pada masanya.

Mengapa hasil tuaian lebih besar tidak menjamin diet lebih baik

India telah mencapai kemajuan besar dalam pengeluaran makanan. Shoba Suri dan Nilanjan Ghosh, penulis ORF Occasional Paper No. 527, merekodkan peningkatan pengeluaran bijirin makanan daripada 184.3 juta tan pada 1993–94 kepada 332.3 juta tan pada 2023–24. Berdasarkan kedua-dua angka itu, peningkatannya kira-kira 80 peratus.

Keselamatan makanan juga bergantung pada kemampuan orang ramai membeli makanan, mendapatkan nutrien yang diperlukan dan mengekalkan akses sepanjang tahun. Sesebuah isi rumah mungkin mempunyai beras atau gandum yang mencukupi tetapi sukar membeli sayur-sayuran, kekacang, buah-buahan atau susu.

Kertas kerja ORF memetik dapatan National Family Health Survey yang menunjukkan anemia menjejaskan 57 peratus wanita dan 67 peratus kanak-kanak. Anemia bermakna darah tidak dapat membawa oksigen dengan berkesan seperti sepatutnya; pemakanan tidak mencukupi ialah salah satu puncanya. Tekanan iklim menambah cabaran kepada keadaan pemakanan yang sedia sukar.

Menurut penyelidikan yang dibincangkan ORF, kepekatan karbon dioksida yang lebih tinggi juga boleh mengurangkan kepekatan protein dan mikronutrien dalam beberapa tanaman ruji. Oleh itu, sesebuah ladang mungkin menghasilkan bijirin, tetapi makanan itu membekalkan lebih sedikit nutrien bagi setiap unit hasil tuaian.

Kertas kerja itu memetik unjuran bahawa perubahan iklim boleh menyebabkan 17 juta lagi penduduk India berdepan kebuluran menjelang 2030. Ini ialah risiko yang diunjurkan berdasarkan andaian penyelidikan, dengan hasilnya bergantung pada pelepasan, penyesuaian dan akses kepada makanan.

Kesan haba dan hujan tidak menentu terhadap tanaman

Penyelidikan yang dihimpunkan dalam penilaian pertanian menganggarkan kenaikan suhu 1°C dalam tempoh lima dekad mengurangkan purata hasil tanaman di seluruh India kira-kira 8 peratus. Kerugian hasil jagung dianggarkan mencecah 16 peratus. Haba boleh mempercepat perkembangan tumbuhan, sekali gus memendekkan tempoh pengisian bijirin sebelum tuaian.

ORF menyatakan musim penanaman gandum menjadi 10 hingga 20 hari lebih pendek apabila suhu meningkat. Kertas kerjanya turut membincangkan anggaran penurunan hasil padi antara 10 hingga 40 peratus dalam pelbagai kajian dan keadaan. CEEW memetik anggaran pengurangan hasil padi dan gandum tanpa pengairan sebanyak 9 peratus.

Hujan pula membawa satu lagi punca kerugian. Penyelidikan yang dipetik dalam penilaian pertanian menganggarkan penurunan hujan sebanyak 20 peratus boleh mengurangkan hasil padi sebanyak 12 peratus. Hujan berlebihan boleh menenggelamkan sawah, menghakis tanah dan menghalang penuaian atau pengangkutan; hujan yang terlalu sedikit pula boleh menyebabkan tanaman kekurangan kelembapan pada peringkat pertumbuhan penting.

Pengeluaran gandum merosot daripada 109.59 juta tan pada 2020–21 kepada 106.83 juta tan pada 2021–22, iaitu penurunan 2.76 juta tan atau kira-kira 2.5 peratus. Tekanan haba menyumbang kepada kekurangan itu, lalu mendorong sekatan eksport bagi melindungi bekalan dalam negara.

Unjuran jangka panjang yang dipetik dalam penilaian itu termasuk kemungkinan pengeluaran gandum merosot 23 peratus dan hasil tangkapan ikan turun 10 hingga 17 peratus menjelang 2050. Kerugian hasil padi, gandum dan jagung dianggarkan boleh mencecah antara 0.28 hingga 1.02 peratus daripada keluaran dalam negara kasar menjelang tahun itu.

Kekurangan stor sejuk menjadikan haba punca pembaziran makanan

Hanya kira-kira 4 peratus hasil segar dianggarkan mempunyai akses kepada kemudahan rantaian sejuk. Rantaian sejuk mengekalkan makanan pada suhu yang sesuai semasa penyimpanan, pengangkutan dan pengedaran. Jika gudang berpendingin diikuti lori panas atau gerai pasar yang terdedah kepada bahang, hasil masih boleh rosak sebelum dibeli.

Kerugian buah-buahan dan sayur-sayuran dianggarkan antara kira-kira satu pertiga hingga 40 peratus, manakala kerugian bijirin dianggarkan 5 hingga 6 peratus akibat kemudahan penyimpanan dan pengangkutan yang tidak mencukupi. Makanan mudah rosak paling terdedah kerana haba memendekkan dengan pantas tempoh untuk menjualnya.

Dr Palak Balyan, ketua penyelidikan di Climate Trends, menggambarkan keluasan masalah itu dalam satu kenyataan:

Apa yang diperjelas oleh kertas kerja ini ialah kerugian makanan India bukan sekadar masalah pertanian. Ini masalah sistem.

Kerugian mangga di Azadpur menunjukkan mengapa hasil tuaian yang berjaya masih boleh berakhir dengan kerugian kewangan. Peruncit yang membeli stok sebelum hari panas menanggung kos apabila barangan itu tidak lagi boleh dijual. Petani juga mungkin menerima harga lebih rendah apabila pembeli menjangkakan risiko kerosakan yang lebih tinggi.

Penyimpanan dan pemprosesan teragih antara langkah yang dicadangkan. Kemudahan yang lebih dekat dengan kawasan pengeluaran boleh memberi petani lebih masa untuk menjual hasil dan membantu mengawet makanan apabila pengangkutan terganggu. Manfaatnya bergantung pada operasi yang boleh diharap, penyelenggaraan dan hubungan dengan pembeli.

Susu, banjir dan harga isi rumah meluaskan kerugian

Kira-kira 40 peratus populasi ternakan India dianggarkan terdedah kepada cuaca ekstrem. Haba menjejaskan jumlah makanan yang dimakan haiwan dan tenaga yang digunakan untuk menyejukkan badan, sekali gus mengurangkan pengeluaran susu dan menekan pendapatan isi rumah.

Anggaran kehilangan susu tahunan sebanyak 1.8 juta tan amat memberi kesan kepada keluarga yang menggabungkan pertanian tanaman dengan penternakan. Musim tanaman yang buruk dan pendapatan susu yang lebih rendah boleh berlaku serentak, mengurangkan simpanan kewangan yang sebaliknya boleh digunakan untuk membeli makanan, benih atau membaiki kerosakan.

Risiko banjir juga meluas: kira-kira 45 peratus tanah yang digunakan untuk tanaman dianggarkan terletak di kawasan yang terdedah kepada risiko banjir besar. CEEW memetik penilaian yang meletakkan 27 daripada 36 negeri dan wilayah kesatuan India pada risiko tinggi daripada bencana cuaca dan air, termasuk banjir dan kemarau.

Pengguna merasai kesannya melalui harga. Penyelidikan bagi tempoh April 2014 hingga Mac 2024, yang dikaitkan dengan Reserve Bank of India, mendapati kenaikan satu unit dalam ukuran sisihan suhu yang digunakan meningkatkan inflasi sayur-sayuran kira-kira 1.3 mata peratusan. Ukuran itu merujuk kepada penyimpangan suhu yang digunakan dalam kajian berkenaan.

Gelombang haba yang menjejaskan pengeluaran bawang pada 2024 dikaitkan dengan kenaikan harga sebanyak 80 peratus. ORF turut memetik kenaikan inflasi makanan daripada purata 2.9 peratus sepanjang 2016–2020 kepada 6.3 peratus pada 2020-an. Bagi isi rumah yang mempunyai wang terhad, harga makanan yang lebih mahal boleh bermakna membeli dalam kuantiti lebih kecil atau mengurangkan kepelbagaian diet.

Tanah dan air bawah tanah kehilangan daya tahan

Menurut penyelidikan yang dibincangkan ORF, paras air bawah tanah di beberapa bahagian Punjab, Haryana dan Uttar Pradesh barat menurun kira-kira 1 hingga 3 meter setahun. Pengepaman intensif berlaku serentak dengan keadaan lebih panas yang meningkatkan penyejatan dan keperluan air tanaman.

Petani di wilayah ini sangat bergantung pada pengairan air bawah tanah. Paras air yang menurun menyukarkan usaha mengekalkan perlindungan daripada hujan yang tidak menentu, khususnya bagi keluarga yang tidak mempunyai wang mencukupi untuk menggali telaga lebih dalam atau menambah pengepaman.

Penggunaan baja kimia meningkat daripada 73.5 kilogram sehektar pada 1990 kepada 199 kilogram pada 2023, kira-kira 2.7 kali ganda paras terdahulu. Penilaian pertanian itu mengaitkan penggunaan input intensif, penanaman padi dan gandum berulang kali, serta pengekstrakan air bawah tanah dengan kemerosotan tanah dan tekanan terhadap air.

Tanah yang berada dalam keadaan baik membantu menyimpan air dan menyokong akar. Tanah terdegradasi menyebabkan tanaman lebih terdedah apabila hujan tidak turun, manakala hujan lebat boleh menghanyutkan lapisan atas tanah yang berharga. Dr G. V. Ramanjaneyulu dari Centre for Sustainable Agriculture turut menyatakan bahawa tahap keterukan kemarau boleh berbeza-beza dalam sebuah negeri dan kesannya boleh berpanjangan.

ORF memetik anggaran Economic Survey 2018 bahawa kerugian iklim tahunan berjumlah $9 bilion hingga $10 bilion. Anggaran itu merangkumi kerugian akibat iklim, manakala angka $13 bilion merujuk kepada makanan yang hilang akibat kemudahan penyimpanan dan pengangkutan yang tidak mencukupi. Skop dan tempoh rujukan yang berbeza bermakna tiada jumlah gabungan yang boleh dipercayai.

Bihar dan Odisha menunjukkan kelemahan pelaksanaan

Kajian CEEW oleh Shashwat Shukla, Sijo Abraham dan Saahil Parekh meneliti cara institusi negeri menterjemahkan dasar iklim menjadi bantuan untuk ladang. Pertanian terutamanya di bawah tanggungjawab negeri di India, menjadikan penempatan kakitangan, penyelarasan dan belanjawan tempatan unsur penting dalam pelaksanaan.

Sebuah Krishi Vigyan Kendra daerah, iaitu pusat sains dan khidmat nasihat pertanian, mungkin hanya mempunyai empat hingga enam pakar untuk kawasan seluas ribuan kilometer persegi. Pakar itu juga menjalankan penyelidikan dan latihan. CEEW mendapati terdapat kekurangan data iklim tempatan, kemahiran perniagaan, penyelenggaraan jentera dan penyampaian nasihat tepat pada masanya.

Bihar telah menjalankan projek perintis program Climate Resilient Agriculture sejak 2019. CEEW mengesyorkan penubuhan struktur rasmi dalam jabatan pertanian yang dipengerusikan ketua setiausaha bagi menyelaras kerja antara jabatan. Bagi Odisha, CEEW mengesyorkan Climate Resilience Cell yang ditubuhkan pada 2023 dijadikan penyelaras utama program berkaitan.

Urutan program dan penilaian menunjukkan perkembangan tindak balas:

• 2016: Andhra Pradesh melancarkan program pertanian semula jadi yang diuruskan komuniti.
• 2019: Bihar mula menjalankan projek perintis program Climate Resilient Agriculture.
• 2023: Odisha menubuhkan Climate Resilience Cell.
• 2024: Haba ekstrem merosakkan makanan mudah rosak dan menjejaskan bekalan bawang.
• 26 Jun 2025: CEEW menerbitkan penilaian kapasiti institusi di Bihar dan Odisha.
• 6 Mac 2026: ORF menerbitkan kertas kerja mengenai keselamatan makanan dan pemakanan.

CEEW turut menyeru agar sokongan sampai kepada keluarga, bukan pemilik tanah sahaja. Wanita yang menjaga ternakan atau melakukan kerja pertanian lain mungkin terlepas latihan dan manfaat apabila kelayakan bergantung pada pemilikan tanah.

Membiayai peralihan yang mampu ditanggung petani

Petani kecil di Asia Selatan yang mengusahakan 10 hektar atau kurang memerlukan anggaran pembiayaan penyesuaian iklim sebanyak $150.3 bilion pada 2021. Hanya $210 juta tersedia, iaitu kira-kira 0.14 peratus daripada keperluan itu berdasarkan pengiraan daripada jumlah yang dinyatakan.

Pembiayaan penyesuaian membiayai langkah yang membantu orang ramai menghadapi perubahan iklim, seperti pemuliharaan air, benih yang sesuai, penyimpanan dan khidmat nasihat yang lebih baik. Petani juga memerlukan perlindungan sepanjang peralihan jika amalan baharu pada awalnya menghasilkan tuaian yang lebih rendah atau tidak berubah.

Andhra Pradesh menawarkan satu contoh pendekatan alternatif. Program pertanian semula jadinya telah melibatkan lebih 1.77 juta petani di lebih 920,000 hektar. Hasil yang dilaporkan termasuk peningkatan pendapatan sebanyak 38 hingga 66 peratus dalam tempoh empat tahun, pengurangan penggunaan air sehingga 50 peratus dan penurunan pelepasan gas rumah hijau bagi setiap ekar sehingga 46 peratus.

Dapatan CEEW menjelaskan mengapa sokongan pasaran penting seiring perubahan dalam kaedah penanaman. Organisasi pengeluar petani, yang membantu petani bekerjasama dan menjual hasil secara kolektif, sering kekurangan kemahiran kewangan dan teknikal. Kajian itu mengesyorkan hubungan lebih erat dengan organisasi yang boleh menyediakan sokongan perniagaan dan membantu mendapatkan pembeli.

Teknologi dan pengetahuan tempatan memerlukan sokongan yang sama

ORF menyokong bioteknologi pertanian, platform digital dan pertanian tepat, iaitu penggunaan maklumat ladang untuk menyasarkan penggunaan air dan input lain dengan lebih teliti. Kertas kerjanya memetik platform pertanian digital yang dikaitkan dengan peningkatan pendapatan sebanyak 25 hingga 35 peratus dalam kalangan petani yang menyertainya.

Akses merupakan perkara penting dalam pendekatan itu. Peraturan yang mengawal benih, bioteknologi dan pengetahuan tradisional mempengaruhi pihak yang boleh membangunkan inovasi dan pihak yang boleh menggunakannya. ORF menyeru pengaturan harta intelek yang menggalakkan penyelidikan sambil melindungi hak petani dan memastikan teknologi berguna mudah diakses.

CEEW mengenal pasti satu kekangan praktikal: peralatan memerlukan orang yang boleh membaikinya. Kajian itu mendapati kerosakan dan kelewatan penggantian jentera import boleh menjejaskan penerimaan teknologi. Oleh itu, juruteknik tempatan dan data ladang yang boleh digunakan perlu dimasukkan dalam pelan pelaburan yang sama dengan peralatan baharu.

Amalan tradisional juga mempunyai peranan. CEEW mengesyorkan pendokumentasian kaedah tanaman selingan Paira di Odisha, iaitu kekacang disemai dalam tanaman yang masih berdiri sebelum tanaman itu dituai, serta sokongan kepada inovasi yang dibangunkan petani. Antara contoh yang dikemukakan ialah penanaman cendawan menggunakan sisa tanaman dan bukannya membakarnya.

Tugas dasar secara keseluruhannya jelas: kurangkan makanan yang hilang selepas tuaian, pelihara tanah dan air, jadikan nasihat berguna di peringkat tempatan, serta biayai perubahan tanpa membiarkan keluarga menanggung kosnya sendirian. Ramalan menjadi lebih bernilai apabila petani mempunyai sumber untuk bertindak dan laluan yang boleh diharap ke pasaran selepas itu.

Perkara Utama

• Kerugian makanan tahunan India yang dikaitkan dengan kemudahan penyimpanan dan pengangkutan tidak mencukupi dianggarkan berjumlah $13 bilion.
• Tekanan haba menyebabkan anggaran kehilangan pengeluaran susu sebanyak 1.8 juta tan setahun, bernilai Rs 2,661 crore.
• Hanya kira-kira 4 peratus hasil segar dianggarkan mempunyai akses kepada rantaian sejuk.
• Tekanan iklim menjejaskan hasil tanaman, harga makanan, pendapatan ladang dan mutu pemakanan diet.
• CEEW mengenal pasti kekurangan kakitangan khidmat nasihat, data tempatan, kemahiran pasaran dan penyelenggaraan jentera di Bihar dan Odisha.
• ORF dan CEEW menyeru inovasi yang mudah diakses, institusi lebih kukuh dan sokongan yang sampai kepada keluarga petani yang terdedah.