China dan EU Tingkatkan Pertikaian Perdagangan Peranti Perubatan: Apa yang Dipertaruhkan bagi Penjagaan Kesihatan dan Perdagangan Global?

China dan EU Bertelagah Mengenai Perdagangan Peranti Perubatan: Medan Baharu dalam Ketegangan Ekonomi Global

China mengumumkan sekatan baharu yang meluas terhadap import peranti perubatan dari Kesatuan Eropah (EU), menandakan peningkatan ketara dalam pertikaian perdagangan berterusan antara ekonomi kedua dan ketiga terbesar dunia. Langkah itu, yang berkuat kuasa sejurus selepas diumumkan pada 6 Julai 2025, merupakan tindak balas langsung terhadap sekatan terkini EU terhadap syarikat peranti perubatan China. Langkah saling berbalas ini menyerlahkan ketegangan yang semakin mendalam berhubung akses pasaran, dasar perindustrian dan masa depan perdagangan global dalam sektor berteknologi tinggi.

Pertikaian ini berpunca daripada tuduhan kedua-dua pihak mengenai layanan tidak adil dan perlindungan pasaran dalam pasaran peranti perubatan yang menguntungkan itu, iaitu sektor penting bukan sahaja untuk pertumbuhan ekonomi tetapi juga kesihatan awam. Sekatan baharu China menyasarkan kontrak perolehan kerajaan bagi peranti perubatan bernilai lebih 45 juta yuan (kira-kira $6.3 juta), dengan kebanyakan syarikat berpangkalan di EU dilarang menyertainya melainkan mereka mempunyai operasi yang besar di China. Peraturan itu turut mengehadkan bahagian komponen buatan EU dalam peranti yang dibekalkan syarikat bukan EU kepada tidak lebih 50% daripada nilai kontrak.

Perkembangan ini berlaku pada waktu yang sensitif, menjelang sidang kemuncak China-EU yang dijadualkan pada penghujung Julai 2025, ketika kedua-dua pihak berdepan geseran perdagangan lebih luas melibatkan kenderaan elektrik, alkohol dan produk pertanian. Hasil pertikaian ini boleh membawa implikasi besar terhadap rantaian bekalan global, inovasi dan akses pesakit kepada teknologi perubatan canggih.

Apakah yang Mencetuskan Pusingan Sekatan Terkini?

Pencetus segera bagi langkah baharu China ialah keputusan Suruhanjaya Eropah pada Jun 2025 untuk menyekat syarikat China daripada membida kontrak perolehan awam bagi peranti perubatan di pasaran tunggal EU yang melebihi €5 juta (kira-kira $5.7 juta). EU mewajarkan langkah itu berdasarkan dapatan siasatan selama beberapa bulan, yang menyimpulkan bahawa dasar China secara sistematik mengehadkan akses pengeluar peranti perubatan EU kepada kontrak kerajaan China dengan cara yang “tidak adil dan bersifat diskriminasi”.

Menurut Suruhanjaya Eropah, dasar negara China, khususnya inisiatif “Made in China 2025”, menetapkan sasaran jelas agar hospital tempatan mendapatkan peranti perubatan berteknologi tinggi daripada pengeluar tempatan, dengan matlamat kandungan domestik sebanyak 70% menjelang 2025 dan 95% menjelang 2030. EU berhujah bahawa dasar ini, digabungkan dengan sokongan negara yang agresif terhadap syarikat China, mewujudkan medan persaingan yang tidak seimbang dan secara efektif menyisihkan pesaing asing.

Sebagai tindak balas, EU menggunakan Instrumen Perolehan Antarabangsa (IPI), mekanisme yang direka untuk memastikan akses pasaran timbal balik bagi syarikat Eropah. IPI membolehkan EU mengenakan sekatan terhadap negara yang tidak memberikan akses adil kepada pasaran perolehan awam mereka sendiri. Tindakan pada Jun 2025 itu merupakan penggunaan besar pertama instrumen ini, sekali gus menandakan pendirian lebih tegas terhadap timbal balik perdagangan.

Tindak Balas China: Skop dan Kesan

Kementerian Kewangan dan Kementerian Perdagangan China segera membalas dengan mengumumkan bahawa bagi projek perolehan kerajaan yang mempunyai peruntukan melebihi 45 juta yuan untuk peranti perubatan, syarikat EU, kecuali yang mempunyai operasi dan kemudahan pengeluaran di China, tidak dibenarkan membida. Sekatan itu meliputi pelbagai produk, termasuk:

• Instrumen pembedahan
• Peralatan resonans magnetik perubatan
• Sediaan farmaseutikal berasaskan darah
• Komponen implan ortopedik
• Peranti laser perubatan

Bagi syarikat bukan EU yang menyertai tender sedemikian, nilai peranti perubatan yang diimport dari EU mestilah tidak melebihi 50% daripada jumlah nilai kontrak. Namun, pengecualian diberikan jika hanya peranti import dari EU yang dapat memenuhi keperluan perolehan, bagi memastikan keperluan perubatan kritikal tidak terjejas.

Yang penting, langkah itu tidak terpakai kepada syarikat yang dibiayai EU dan beroperasi serta mengeluarkan produk di China. Pengecualian ini sedikit melegakan firma peranti perubatan utama Eropah seperti Siemens Healthineers dan Royal Philips, yang kedua-duanya mempunyai pengeluaran tempatan yang besar di China. Menurut kenyataan syarikat dan penganalisis industri, firma-firma ini “terjejas secara minimum” berikutan kehadiran tempatan yang kukuh. Philips melaporkan bahawa 90% jualannya di China berasal daripada pengeluaran tempatan.

Reaksi Industri dan Diplomatik: Ketegangan Memuncak atau Rundingan?

Sekatan timbal balik itu menimbulkan kebimbangan dalam kalangan kumpulan industri dan dewan perniagaan di kedua-dua pihak. MedTech Europe, persatuan industri peranti perubatan EU, memberi amaran bahawa langkah sedemikian “berisiko memperdalam ketegangan perdagangan dan akhirnya menafikan pesakit akses tepat pada masanya kepada teknologi perubatan yang sangat diperlukan”. Dewan Perniagaan Eropah di China turut menyuarakan kebimbangan itu, dengan menekankan ketidakpastian akibat kurangnya perincian dalam peraturan baharu serta risiko penguatkuasaan yang terlalu ketat oleh pihak berkuasa tempatan.

Dalam pada itu, pegawai China menyifatkan langkah itu sebagai tindak balas perlu terhadap apa yang mereka anggap sebagai perlindungan pasaran oleh EU. Jurucakap Kementerian Perdagangan China berkata:

Dukacitanya, EU tidak mengendahkan niat baik dan keikhlasan China, sebaliknya meneruskan langkah sekatan yang mewujudkan halangan perlindungan pasaran baharu. Oleh itu, China tiada pilihan selain mengambil langkah sekatan timbal balik.

Pakar perdagangan China berhujah bahawa pendekatan negara itu lebih terkawal berbanding EU kerana ia tidak menyisihkan perusahaan yang menerima pelaburan EU dan beroperasi di China. Zhou Mi, penyelidik kanan di Akademi Kerjasama Ekonomi dan Perdagangan Antarabangsa China, menjelaskan:

Sebenarnya, langkah yang diambil China berbeza daripada pendekatan EU. Tindakan EU menyisihkan syarikat China secara langsung, sedangkan kami tidak menyisihkan perusahaan EU yang beroperasi di China daripada membekalkan produk berkaitan. Kami terus mematuhi peraturan China yang berkaitan dan berusaha memastikan layanan adil terhadap produk yang dikeluarkan dan dibekalkan di China.

Walaupun retorik kedua-dua pihak tegas, mereka menyatakan kesediaan untuk menyelesaikan pertikaian melalui dialog. Sidang kemuncak China-EU akan datang dilihat sebagai peluang penting untuk menangani bukan sahaja kebuntuan berhubung peranti perubatan, tetapi juga isu lebih luas seperti akses pasaran, subsidi perindustrian dan masa depan kerjasama ekonomi.

Ketegangan Perdagangan Lebih Luas: Peranti Perubatan sebagai Sebahagian daripada Corak Lebih Besar

Pertikaian peranti perubatan ini hanyalah satu medan dalam corak ketegangan perdagangan yang semakin memuncak antara China dan EU. Dalam beberapa bulan kebelakangan ini, kedua-dua pihak mengenakan tarif dan sekatan terhadap pelbagai produk, termasuk kenderaan elektrik (EV), brendi, daging babi dan produk tenusu.

Pada Jun 2025, EU mengenakan tarif sehingga 45% terhadap EV buatan China, dengan alasan kebimbangan mengenai subsidi negara dan persaingan tidak adil. China membalas dengan melancarkan siasatan antipembuangan terhadap minuman keras dan produk pertanian Eropah, serta mengenakan duti sehingga 34.9% terhadap brendi Eropah. Namun, pengeluar utama seperti Pernod Ricard, LVMH dan Remy Cointreau dikecualikan jika mereka bersetuju memenuhi syarat harga minimum.

Langkah saling berbalas ini mencerminkan kebimbangan yang lebih mendalam mengenai dasar perindustrian, kepimpinan teknologi dan imbangan perdagangan. EU telah lama mengadu bahawa syarikatnya berdepan halangan undang-undang dan pentadbiran yang ketara di China, sementara pegawai China berhujah bahawa tindakan Eropah bersifat diskriminasi dan menjejaskan prinsip perdagangan bebas.

Apakah yang Dipertaruhkan bagi Penjagaan Kesihatan dan Inovasi Global?

Taruhannya dalam pertikaian peranti perubatan ini melangkaui imbangan perdagangan dan sikap diplomatik. Industri peranti perubatan merupakan tonggak penjagaan kesihatan moden, menyediakan teknologi penting untuk diagnosis, rawatan dan penjagaan pesakit. Gangguan terhadap rantaian bekalan, akses pasaran atau inovasi boleh membawa kesan nyata kepada hospital, doktor dan pesakit di seluruh dunia.

Selama bertahun-tahun, pengeluar peranti perubatan global, termasuk dari Eropah, Amerika Syarikat dan Jepun, mendapat manfaat daripada akses ke pasaran China yang luas. Permintaan China yang semakin meningkat terhadap teknologi perubatan canggih telah mendorong pelaburan langsung asing (FDI) yang besar dalam sektor ini. Menurut Kementerian Perdagangan China, FDI dalam industri berteknologi tinggi negara itu mencecah 109.04 bilion yuan antara Januari hingga Mei 2025, dengan peningkatan 20% tahun ke tahun dalam sektor pembuatan instrumen dan peralatan perubatan.

Pakar industri memberi amaran bahawa ketegangan yang terus memuncak boleh membantutkan inovasi, meningkatkan kos dan mengehadkan akses pesakit kepada rawatan termaju. Seperti yang dinyatakan Oliver Bisazza, ketua eksekutif MedTech Europe:

Langkah seumpama ini berisiko memperdalam ketegangan perdagangan dan akhirnya menafikan pesakit akses tepat pada masanya kepada teknologi perubatan yang sangat diperlukan.

Kerumitan Undang-undang dan Peraturan: Takrif ‘Tempatan’ dan ‘Asing’

Salah satu cabaran dalam melaksanakan sekatan baharu ini ialah menentukan maksud syarikat “tempatan” berbanding “asing”. Walaupun peraturan China mengecualikan perusahaan yang menerima pelaburan EU dan mengeluarkan produk di negara itu, ketiadaan kriteria jelas tentang kelayakan sesebuah perusahaan telah menimbulkan ketidakpastian bagi firma Eropah. Dewan Perniagaan Eropah di China menggesa agar peraturan itu diperjelas, sambil memberi amaran bahawa pihak berkuasa tempatan mungkin mentafsirnya dengan cara yang turut menyisihkan pengeluar yang mempunyai operasi tempatan kukuh daripada membida kontrak kerajaan.

Begitu juga, Instrumen Perolehan Antarabangsa EU menetapkan ambang dan had komponen yang memerlukan pemantauan serta penguatkuasaan teliti. Kedua-dua pihak berdepan risiko bahawa peraturan rumit boleh mengganggu rantaian bekalan secara tidak sengaja atau mengenakan penalti terhadap syarikat yang telah membuat pelaburan besar dalam pengeluaran tempatan.

Konteks Geopolitik: Perdagangan, Teknologi dan Kepercayaan

Pertikaian peranti perubatan ini berlaku ketika pakatan geopolitik berubah-ubah dan persaingan berhubung teknologi serta rantaian bekalan semakin meningkat. Ketika Amerika Syarikat dan China bersaing untuk menerajui industri berteknologi tinggi dunia, EU perlu mengimbangi hubungan ekonomi dengan autonomi strategik.

Pemimpin China Xi Jinping menyeru agar kerjasama strategik dengan EU diperkukuh, meskipun ketegangan meningkat berhubung isu daripada unsur nadir bumi hingga dasar iklim. Sidang kemuncak China-EU yang akan datang, bersempena ulang tahun ke-50 hubungan diplomatik, dijangka membincangkan bukan sahaja pertikaian perdagangan, tetapi juga persoalan lebih luas mengenai kepercayaan, timbal balik dan peraturan perdagangan global.

Langkah Seterusnya: Prospek Penyelesaian atau Ketegangan yang Lebih Memuncak?

Dengan kedua-dua pihak menyatakan kesediaan untuk berunding, beberapa minggu akan datang menjadi penentu sama ada pertikaian peranti perubatan dapat diselesaikan melalui dialog atau menjadi satu lagi titik pertelingkahan dalam hubungan ekonomi China-EU yang lebih luas. Hasilnya akan membawa implikasi besar kepada perniagaan, penyedia penjagaan kesihatan dan pesakit, bukan sahaja di China dan Eropah tetapi di seluruh dunia.

Seperti yang ditegaskan pakar perdagangan dan pemimpin industri, kerjasama dan persaingan adil penting untuk mendorong inovasi serta memastikan akses kepada teknologi yang menyelamatkan nyawa. Sama ada China dan EU dapat mencari titik persamaan masih belum diketahui, namun taruhannya amat besar.

Ringkasan

• China mengenakan sekatan baharu terhadap perolehan kerajaan bagi peranti perubatan EU, menyasarkan kontrak melebihi 45 juta yuan ($6.3 juta) sebagai tindak balas kepada langkah serupa oleh EU.
• Sekatan itu menyisihkan syarikat EU yang tidak mempunyai operasi besar di China dan mengehadkan bahagian komponen buatan EU dalam peranti yang dibekalkan firma bukan EU.
• Pertikaian ini merupakan sebahagian daripada corak ketegangan perdagangan yang semakin memuncak antara China dan EU, termasuk tarif terhadap kenderaan elektrik dan brendi.
• Kumpulan industri memberi amaran bahawa ketegangan berterusan boleh menjejaskan inovasi dan akses pesakit kepada teknologi perubatan canggih.
• Kedua-dua pihak menyatakan kesediaan untuk menyelesaikan pertikaian melalui dialog, dengan sidang kemuncak besar China-EU dijadualkan pada penghujung Julai 2025.
• Hasilnya akan membawa implikasi besar terhadap rantaian bekalan global, penjagaan kesihatan dan masa depan peraturan perdagangan antarabangsa.