Pelepasan Karbon China Mungkin Telah Mencapai Kemuncak: Implikasi Lonjakan Tenaga Boleh Baharu terhadap Dunia

Pelepasan Karbon China: Titik Perubahan Bersejarah?

China, pengeluar karbon dioksida terbesar di dunia, mungkin telah mencapai titik perubahan dalam perjuangannya menentang perubahan iklim. Buat pertama kalinya, pelepasan karbon negara itu menurun bukan disebabkan kelembapan ekonomi, sebaliknya akibat lonjakan besar penggunaan tenaga boleh baharu. Perkembangan ini boleh membawa kesan besar terhadap sasaran iklim global, industri arang batu antarabangsa dan masa depan tenaga di seluruh dunia.

Dalam tempoh setahun hingga Mei 2025, pelepasan karbon dioksida (CO2) China menurun sebanyak 1.6%, menurut Pusat Penyelidikan Tenaga dan Udara Bersih (CREA). Trend ini berterusan pada bulan-bulan berikutnya, menandakan perubahan bersejarah bagi sebuah negara yang menyumbang kira-kira 30% daripada pelepasan karbon global. Pakar berkata penurunan ini luar biasa kerana kemerosotan pelepasan China sebelum ini hanya berlaku ketika ekonomi mengalami kesukaran, seperti semasa pandemik COVID-19 atau krisis kewangan global. Kini, tenaga bersih menjadi pemacu perubahan itu.

Apakah Punca Penurunan Ini? Kebangkitan Tenaga Boleh Baharu

Pemacu utama kemerosotan pelepasan China ialah pengembangan tenaga boleh baharu yang pesat dan belum pernah berlaku sebelum ini. Pada 2024 dan 2025, China menambah kapasiti tenaga solar dan angin melebihi jumlah gabungan seluruh dunia. Pada Mei 2025 sahaja, negara itu memasang kapasiti solar sebanyak 90 gigawatt (GW), bersamaan kira-kira 100 panel solar setiap saat. Kapasiti angin dan solar kini mengatasi jumlah kapasiti semua loji janakuasa terma (termasuk arang batu, gas dan minyak) dalam bauran tenaga China.

Menurut Carbon Brief, pertumbuhan penjanaan tenaga bersih buat pertama kalinya mengatasi pertumbuhan permintaan elektrik. Ini bermakna meskipun ekonomi dan keperluan tenaga China terus berkembang, permintaan tambahan dipenuhi oleh tenaga boleh baharu, bukannya bahan api fosil. Pada suku pertama 2025, pelepasan sektor kuasa merosot sebanyak 5.8% berbanding tempoh sama tahun sebelumnya, manakala pelepasan keseluruhan turun sebanyak 1.6% walaupun permintaan kuasa meningkat 2.5%.

Belinda Schäpe, pakar dasar di CREA, menjelaskan kepentingan perkembangan ini:

Ini merupakan pencapaian bersejarah hasil peningkatan pesat pembangunan tenaga boleh baharu di China, yang meningkatkan penjanaan kuasa daripada sumber bersih dan mengurangkan bahagian arang batu dalam bauran kuasa, sekali gus menurunkan pelepasan.

Usaha China mengembangkan tenaga bersih bukan terhad kepada penggunaan domestik. Negara itu turut mengeksport teknologi tenaga boleh baharu dan mengalihkan Inisiatif Jalur dan Jalan supaya memberi tumpuan kepada infrastruktur tenaga bersih di negara membangun. Pada 2023, eksport produk tenaga boleh baharu China meningkat sebanyak 35%. Kini, negara itu menghasilkan lebih 80% panel solar dunia, 60% turbin angin dan 70% kenderaan elektrik.

Adakah Ini Kemuncaknya? Perdebatan dalam Kalangan Pakar

Walaupun kemerosotan pelepasan baru-baru ini memberikan harapan, pakar mengingatkan bahawa masih terlalu awal untuk mengisytiharkan kemuncak yang berkekalan. Pelepasan China kini hanya 1% di bawah paras kemuncak terkininya, maka peningkatan permintaan tenaga jangka pendek atau kelembapan pemasangan tenaga boleh baharu boleh mendorong pelepasan ke paras tertinggi baharu. Arah aliran pada masa depan bergantung pada beberapa faktor:

• Pertumbuhan ekonomi dan permintaan tenaga China
• Kadar penggunaan tenaga boleh baharu
• Keputusan dasar dalam Rancangan Lima Tahun yang akan datang
• Dinamika perdagangan global, khususnya hubungan AS-China

Li Shuo, pengarah Hab Iklim China di Institut Dasar Persatuan Asia, menyifatkan tempoh semasa sebagai fasa mendatar:

Selepas beberapa dekad pertumbuhan pesat ekonomi dan pelepasan, China berkemungkinan telah mencapai atau hampir mencapai kemuncak pelepasannya. Kita kini memasuki fasa penstabilan dan penyepaduan tenaga boleh baharu secara besar-besaran, yang boleh membawa kepada pengurangan selanjutnya.

Bagaimanapun, Panel Antara Kerajaan mengenai Perubahan Iklim Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (IPCC) memberi amaran bahawa pelepasan bukan sahaja mesti mencapai kemuncak, malah perlu menurun dengan pantas untuk memastikan pemanasan global kekal di bawah 1.5 darjah Celsius. Penstabilan sahaja tidak memadai untuk mengelakkan kesan iklim yang dahsyat.

Arang Batu: Masih Menjadi Penghalang

Di sebalik ledakan tenaga boleh baharu, arang batu kekal sebagai komponen penting dalam sistem tenaga China. Pada 2022 dan 2023, Beijing meluluskan purata dua projek janakuasa arang batu baharu setiap minggu, sebahagian besarnya sebagai tindak balas terhadap kekurangan bekalan elektrik dan kebimbangan mengenai keselamatan tenaga. Banyak loji ini kini mula beroperasi, namun menggunakan arang batu pada kadar lebih rendah berbanding generasi terdahulu. Import arang batu pula merosot sebanyak 25% berbanding tempoh sama tahun sebelumnya pada Jun 2025.

Bahagian arang batu dalam bauran kuasa China menurun kepada sedikit melebihi 50%, paras terendah sejak 2016. Tenaga boleh baharu menyumbang 24% daripada keseluruhan penjanaan elektrik pada separuh pertama 2025, manakala tenaga solar dan angin memenuhi 89% pertumbuhan permintaan kuasa pada Jun. Presiden Xi Jinping berikrar untuk mengurangkan penggunaan arang batu secara berperingkat antara 2026 hingga 2030, namun peralihan itu rumit kerana arang batu penting kepada ekonomi beberapa wilayah.

Jorrit Gosens, felo dasar iklim di Universiti Nasional Australia, menekankan kesan limpahan global:

China mengimport kira-kira 30% daripada eksport arang batu terma Australia. Apabila China beralih kepada tenaga boleh baharu dan meningkatkan bekalan arang batu domestik, permintaan terhadap arang batu Australia akan merosot. Pasaran Asia yang lain dijangka turut mengikuti langkah itu apabila mereka menyahkarbon.

Dasar Iklim China: Cita-cita dan Kekurangan

China menetapkan matlamat iklim yang bercita-cita tinggi: memuncakkan pelepasan karbon sebelum 2030 dan mencapai neutraliti karbon menjelang 2060. Negara itu telah pun melepasi sasaran kapasiti angin dan solar 2030, dengan jumlah melebihi 1,400 GW pada 2024, enam tahun lebih awal daripada jadual. China juga berada di landasan untuk mencapai sasaran bahagian tenaga bukan fosil sebanyak 25% menjelang 2030.

Namun, cabaran besar masih wujud. China gagal mencapai sasaran pengurangan keamatan karbon bagi 2024 (pelepasan bagi setiap unit KDNK), dengan pengurangan 3.4% berbanding sasaran 3.9%. Negara itu juga ketinggalan dalam usaha mengurangkan keamatan karbon sebanyak 18% antara 2020 hingga 2025. Pertumbuhan ekonomi yang pesat dan lonjakan permintaan tenaga menyukarkan peningkatan kecekapan tenaga pada kadar yang diperlukan.

Climate Action Tracker menilai dasar dan sasaran semasa China sebagai “Sangat tidak mencukupi” untuk memenuhi had 1.5°C dalam Perjanjian Paris. Walaupun China dijangka melepasi sasaran berkaitan tenaga, negara itu berisiko gagal mencapai matlamat keamatan karbonnya. Pakar berpendapat China perlu menetapkan had mutlak pelepasan yang bercita-cita tinggi merangkumi seluruh ekonomi dan mempercepatkan penghentian penggunaan arang batu secara berperingkat agar selaras dengan matlamat iklim global.

David Fishman, pengurus kanan di Lantau Group, sebuah firma perundingan tenaga, berkata:

China telah mencapai kejayaan luar biasa dalam tenaga boleh baharu. Namun, untuk mencapai neutraliti karbon, banyak lagi perubahan struktur perlu dilakukan dalam sektor tenaga dan keseluruhan ekonomi China, dan perubahan itu perlu bermula tidak lama selepas pelepasan mencapai kemuncak.

Peranan Dasar dan Dinamika Antarabangsa

Peralihan tenaga China didorong oleh sokongan kukuh kerajaan dan pelaburan strategik. Ideologi pemerintahan Presiden Xi Jinping, yang dikenali sebagai Pemikiran Xi Jinping, menekankan keperluan membina “tamadun ekologi”. Pada 2021, China melancarkan Skim Perdagangan Pelepasan terbesar di dunia, yang membolehkan firma memperdagangkan kuota karbon dan menggalakkan pengurangan pelepasan.

Sasaran iklim China bagi tempoh 2026–2030, yang akan diumumkan bersama Rancangan Lima Tahun seterusnya, amat penting dalam menentukan hala tuju usaha sektor awam dan swasta. Kerajaan juga memperkenalkan dasar penetapan harga elektrik boleh baharu yang baharu, sekali gus mencetuskan usaha memasang kapasiti dengan segera sebelum dasar itu berkuat kuasa. Perubahan dasar ini dijangka menurunkan harga projek angin dan solar baharu, namun menimbulkan ketidakpastian mengenai kadar pengembangan pada masa depan.

Tindakan iklim China dipantau rapi di peringkat antarabangsa. Pertikaian tarif AS-China yang berterusan serta perubahan dasar iklim AS telah merumitkan keadaan global. Ketika AS baru-baru ini beralih daripada subsidi tenaga hijau kepada subsidi arang batu, China dilihat kekal komited terhadap agenda hijaunya demi kepentingan ekonomi dan alam sekitar negara itu. Presiden Xi menyatakan bahawa China tidak akan memperlahankan tindakan iklimnya, dan negara itu dijadualkan mengumumkan sasaran iklim baharu di bawah Perjanjian Paris pada hujung tahun ini.

Kesan Ekonomi dan Sosial: Pihak yang Untung dan Rugi

Peralihan kepada tenaga boleh baharu sedang mengubah ekonomi China dan membawa kesan di seluruh dunia. Teknologi tenaga bersih, khususnya kenderaan elektrik, bateri dan tenaga solar, kini memacu lebih 10% KDNK China, dengan pelaburan dan jualan mencecah hampir $2 trilion pada 2024. China menerajui pasaran kenderaan elektrik global, dengan menghasilkan 70% daripada semua kenderaan elektrik yang dijual di seluruh dunia.

Bagaimanapun, peralihan ini menimbulkan cabaran bagi wilayah dan industri yang bergantung pada arang batu. Penutupan lombong arang batu Mt Arthur milik BHP di Australia merupakan contoh ketara kemerosotan permintaan. Pakar memberi amaran bahawa masyarakat yang bergantung pada arang batu memerlukan sokongan untuk beralih kepada industri baharu, kerana penentangan terhadap perubahan boleh membawa kesukaran ekonomi.

Sektor kewangan China juga memainkan peranan. Penyelidikan yang diterbitkan dalam Frontiers in Environmental Science mendapati bahawa meskipun pembangunan ekonomi dan kewangan secara sejarahnya meningkatkan pelepasan, penggunaan tenaga boleh baharu dan pelaburan dalam teknologi hijau boleh memisahkan pertumbuhan daripada pencemaran. Modal insan dan pertanian mampan turut menyumbang kepada pengurangan pelepasan.

Cabaran Mendatang: Bolehkah China Membawa Dunia ke 1.5°C?

Walaupun terdapat kemajuan, laluan China menuju neutraliti karbon masih belum terjamin. Permintaan tenaga negara itu terus meningkat dengan pesat, manakala arang batu kekal sebagai kuasa politik dan ekonomi. Gelombang haba dan kemarau yang memecahkan rekod telah mengganggu kuasa hidro, memaksa pihak berkuasa bergantung pada arang batu untuk memenuhi keperluan elektrik. Ketiadaan had mutlak pelepasan dan pembinaan loji arang batu yang berterusan menimbulkan keraguan tentang keupayaan China memenuhi komitmen iklimnya.

Pakar memberi amaran bahawa kadar perubahan semasa mungkin tidak cukup pantas untuk mengehadkan pemanasan global kepada 1.5 atau bahkan 2 darjah Celsius. Keupayaan dunia memenuhi sasaran Perjanjian Paris bergantung pada tindakan China. Sebagai kilang dunia, China menghasilkan lebih satu pertiga barangan perkilangan global dan mengeluarkan lebih satu pertiga CO2 global. Pilihan negara itu akan membentuk masa depan planet ini.

Walau bagaimanapun, kepimpinan China dalam tenaga boleh baharu dan komitmennya terhadap sasaran iklim baharu memberikan harapan. Beberapa tahun akan datang amat penting untuk menentukan sama ada China mampu mengekalkan penurunan pelepasannya dan mendorong negara lain untuk mengikut jejaknya.

Ringkasan

• Pelepasan karbon China menurun sebanyak 1.6% dalam tempoh setahun hingga Mei 2025, didorong oleh lonjakan kapasiti tenaga boleh baharu.
• Ini kali pertama pelepasan menurun disebabkan tenaga bersih dan bukannya kemerosotan ekonomi.
• China menerajui dunia dalam pengeluaran tenaga solar, angin dan kenderaan elektrik, serta mencapai sasaran tenaga boleh baharu 2030 enam tahun lebih awal.
• Arang batu kekal sebagai komponen penting dalam bauran tenaga China, namun bahagiannya merosot seiring pertumbuhan tenaga boleh baharu.
• China gagal mencapai sasaran pengurangan keamatan karbon 2024 dan menghadapi cabaran untuk memenuhi matlamat iklim 2025 dan 2030.
• Peralihan kepada tenaga bersih sedang mengubah pasaran arang batu global, khususnya bagi pengeksport seperti Australia.
• Dasar iklim China yang akan datang dan kerjasama antarabangsa amat penting bagi usaha global mengehadkan pemanasan kepada 1.5°C.
• Pakar menekankan keperluan meneruskan pembaharuan struktur dan menetapkan had mutlak pelepasan bagi memastikan kemajuan berkekalan.