‘Kedai Serbaneka Berjiwa Prihatin’ Seoul: Usaha Berani Baharu Membanteras Kesunyian di Bandar

Krisis Kesunyian di Seoul: Mengapa Bandar Ini Mengambil Tindakan

Di tengah-tengah ibu kota Korea Selatan yang sibuk, satu perubahan senyap sedang berlaku. Seoul, sebuah bandar yang dihuni hampir 10 juta orang, sedang berdepan dengan masalah yang semakin meruncing dan menyusup ke pangsapuri bertingkat tinggi serta lorong-lorong sempitnya: kesunyian. Dengan isi rumah seorang kini membentuk hampir 40% daripada semua isi rumah di bandar itu, dan kajian menganggarkan lebih 130,000 golongan muda hidup dalam pengasingan sosial yang hampir menyeluruh, Kerajaan Metropolitan Seoul melancarkan inisiatif besar-besaran untuk menangani krisis ini secara langsung. Tumpuan usaha ini ialah ‘kedai serbaneka berjiwa prihatin’ baharu di bandar itu, iaitu ruang mesra yang direka untuk menawarkan keselesaan, hubungan sosial dan rasa kebersamaan kepada mereka yang berasa terasing dalam kota raya.

Hee-kyung, 29, ialah antara 20,000 orang yang mengunjungi kedai-kedai ini sejak dibuka pada Mac. Tinggal bersendirian dan terputus hubungan dengan keluarga, dia mendapat ketenangan melalui kegiatan sederhana berkongsi semangkuk ramen segera dan berbual dengan orang lain. Kisahnya bukan sesuatu yang luar biasa di bandar yang pemodenan pesat, perumahan tidak mampu milik dan perubahan struktur keluarga telah menyebabkan ramai penduduk—muda mahupun tua—terumbang-ambing dan bersendirian.

Apakah ‘Kedai Serbaneka Berjiwa Prihatin’?

‘Kedai serbaneka berjiwa prihatin’ di Seoul bukan kedai runcit biasa. Daripada deretan snek dan minuman, pengunjung disambut ruang selesa seperti ruang tamu yang dilengkapi kerusi urut, spa kaki dan meja kongsi. Suasananya sengaja dibuat seperti di rumah, bagi mengelakkan stigma yang sering dikaitkan dengan klinik kesihatan mental atau pusat kebajikan. Di sini, orang ramai boleh menyediakan hidangan ringkas, menonton filem atau sekadar duduk dengan tenang bersama orang lain. Pekerja sosial dan kaunselor sedia membantu mereka yang ingin berbual, tetapi tiada tekanan untuk berinteraksi—kadangkala, berada di sekitar orang lain sahaja sudah cukup untuk meredakan kesunyian.

Kedai-kedai ini terbuka kepada semua, tanpa mengira usia atau latar belakang. Sesetengah pengunjung ialah warga emas yang sudah terputus hubungan dengan keluarga, manakala yang lain ialah golongan dewasa muda yang bergelut membina hubungan baharu di bandar yang boleh terasa membebankan dan tidak mesra. Kedai-kedai ini juga menjadi tempat berlindung ketika musim panas terik di Seoul, dengan penghawa dingin dan ruang rehat yang selamat untuk mereka yang mungkin sebaliknya terasing di rumah.

“Idea di sebaliknya ialah interaksi pasif sekalipun—sekadar berkongsi ruang—boleh membantu membendung epidemik kesunyian di bandar ini,” jelas Kim Se-heon, seorang pengurus di jabatan antip kesunyian Seoul. “Kami mahu orang ramai berasa dialu-alukan, tanpa tekanan untuk bercakap atau membuat persembahan.”

Bagaimanakah Kedai-kedai Ini Beroperasi?

Setibanya di sana, pengunjung diminta mengisi tinjauan ringkas tentang suasana hati dan keadaan hidup mereka. Ini membantu kakitangan mengenal pasti mereka yang berisiko mengalami pengasingan lebih serius dan menyesuaikan sokongan sewajarnya. Kemudahan berbeza mengikut lokasi, tetapi lazimnya termasuk:

• Mi segera dan snek percuma
• Kerusi urut dan spa kaki
• Permainan papan dan buku
• Tayangan filem dan aktiviti berkumpulan
• Akses kepada kaunselor dan pekerja sosial

Sesetengah kedai malah menyesuaikan kekerapan penyediaan makanan berdasarkan tahap pengasingan yang dinilai bagi setiap pengunjung, bagi memastikan mereka yang paling memerlukan mendapat penjagaan dan perhatian tambahan.

Mengapa Kesunyian Semakin Meningkat di Seoul?

Transformasi ekonomi pesat Korea Selatan sejak beberapa dekad lalu membawa kemakmuran dan kemodenan, tetapi turut merombak struktur sosial tradisional. Keluarga besar semakin mengecil, kadar perkahwinan dan keibubapaan menjunam, manakala kos sara hidup di bandar seperti Seoul melonjak. Akibatnya, lebih ramai orang tinggal bersendirian berbanding sebelum ini, dan ramai mendapati diri mereka terputus daripada rangkaian sokongan yang dahulunya memberikan keselesaan dan teman.

Tinjauan Institut Seoul pada 2022 mendapati 62% isi rumah seorang melaporkan mengalami kesunyian, manakala 13.6% diklasifikasikan sebagai terasing secara sosial. Masalah ini amat ketara dalam kalangan golongan dewasa muda dan warga emas, tetapi turut merentasi semua kelompok demografi. Di seluruh negara, lebih 3,600 ‘kematian sunyi’—kes apabila seseorang meninggal dunia bersendirian dan hanya ditemui selepas tempoh yang lama—direkodkan pada 2023, sekali gus menonjolkan keperluan mendesak untuk campur tangan.

“Kesunyian di Seoul bukan lagi beban peribadi,” kata Lee Soo-jin, pengarah Pusat Pencegahan Pengasingan Seoul. “Kita sedang menyaksikan kemerosotan kesihatan mental merentasi kelompok umur. Tetapi bagi ramai orang, khususnya golongan muda dan lelaki lebih berusia, tiada tempat jelas untuk mereka mendapatkan bantuan.”

Kesan Pandemik

Pandemik COVID-19 menambah rasa terasing dalam kalangan ramai penduduk Seoul. Perintah berkurung dan langkah penjarakan sosial memaksa orang ramai tinggal di rumah, sekali gus memutuskan interaksi biasa di tempat kerja, sekolah atau kejiranan. Bagi sesetengah orang, pengalaman bersendirian untuk tempoh yang panjang berlarutan, menyebabkan mereka lebih sukar kembali berhubung walaupun sekatan sudah dilonggarkan.

Lee Yu-jeong, yang menguruskan salah satu program antip kesunyian Seoul, berkata, “Mungkin pandemik yang membawa kepada keadaan ini. Orang ramai sudah terbiasa bersendirian, dan kini sukar untuk keluar daripada kebiasaan itu.”

Strategi Lebih Luas Seoul Membanteras Kesunyian

Kedai serbaneka ini hanyalah sebahagian daripada kempen yang jauh lebih besar. Pada penghujung 2024, Datuk Bandar Oh Se-hoon mengumumkan inisiatif ‘Seoul Bebas Kesunyian’, program lima tahun bernilai 451.3 bilion won (kira-kira $326 juta) yang bertujuan menangani punca kesunyian dan pengasingan sosial. Pelan itu merangkumi:

• Talian bantuan 24/7 ‘Selamat Tinggal Kesunyian 120’, yang menawarkan kaunseling dan sokongan segera
• ‘Platform Ketuk Ketuk 24’, yang menyediakan kaunseling dalam talian dan bersemuka, termasuk chatbot AI bagi mereka yang tidak selesa membuat panggilan telefon
• ‘Program Cabaran Seoul 365’, yang menggalakkan penyertaan sosial melalui acara dan sistem ganjaran berasaskan mata
• Perluasan perkhidmatan kaunseling kesihatan mental dan pusat kesejahteraan berasaskan daerah
• Pengenalpastian proaktif individu yang terasing menggunakan data pentadbiran dan kerjasama dengan platform penghantaran
• Aktiviti membina komuniti seperti berkebun, berjalan kaki berkumpulan dan kelab hobi
• Kempen kesedaran awam, termasuk ‘Minggu Tanpa Kesunyian’ dan ceramah oleh mereka yang berjaya mengatasi pengasingan

Usaha ini dirancang untuk menjangkau orang ramai pada setiap tahap kesunyian—daripada mereka yang baru mula berasa terasing hinggalah mereka yang sudah berada dalam krisis. Pendekatan bandar ini bersifat menyeluruh, menggabungkan pencegahan, intervensi awal dan penyepaduan semula ke dalam komuniti.

Bagaimanakah Talian Bantuan Berfungsi?

Talian bantuan ‘Selamat Tinggal Kesunyian 120’, yang dilancarkan pada April 2025, sudah melepasi sasaran tahunannya dengan merekodkan lebih 3,000 panggilan dalam tempoh hanya enam minggu. Perkhidmatan ini dikendalikan kaunselor terlatih, tersedia 24/7 dan menawarkan sokongan segera serta panggilan susulan bagi mereka yang memerlukan bantuan berterusan. Bagi mereka yang memilih untuk tidak bercakap melalui telefon, chatbot menyediakan kaunseling melalui sembang dan maklumat tentang perkhidmatan berkaitan.

Menurut data bandar, 59% pemanggil ialah golongan dewasa pertengahan umur, 32% golongan muda dan 8% warga emas. Sebab mereka menghubungi talian itu berbeza-beza, daripada remaja yang bergelut dalam persahabatan hinggalah golongan dewasa pertengahan umur yang berdepan kemurungan selepas keruntuhan keluarga atau kegagalan perniagaan. Talian itu terbuka kepada sesiapa sahaja yang mengalami kesunyian, serta rakan, keluarga atau jiran yang bimbang tentang kesejahteraan orang lain.

Kisah Peribadi: Menemukan Hubungan di Tempat yang Tidak Disangka-sangka

Bagi ramai pengunjung, kedai serbaneka ini menjadi talian hayat. Eom Mi-hui, 53, mengetahui tentang kedai berhampiran rumahnya melalui buletin daerah. Tinggal bersendirian dan bergelut dengan masalah kesihatan mental, dia mendapati bahawa terus tinggal di rumah hanya memburukkan keadaan. “Tempat seperti ini memudahkan saya untuk keluar,” katanya. “Kadangkala, berada di sekitar orang lain sahaja membantu saya berasa lebih baik.”

Lee Won-tae, 51, baru berpindah ke kejiranannya dan masih membina hubungan. Dia mengunjungi kedai itu hampir setiap hari sebagai sebahagian daripada rutin berjalan kakinya, dan menghargai peluang untuk berehat serta berada bersama orang ramai, walaupun dia tidak selalu berbual dengan mereka. “Saya belum mempunyai ramai kawan rapat, tetapi saya suka kerana dapat berehat di tempat seperti ini,” katanya.

Sesetengah pengunjung pada mulanya keberatan untuk berinteraksi atau makan bersama orang lain, tetapi kakitangan menggalakkan mereka sekadar berkongsi ruang. Lama-kelamaan, ramai mula membuka diri dan menemukan keselesaan dalam kebaikan kecil serta pengalaman bersama. Sukarelawan seperti Lee In-sook, yang berjaya mengatasi tempoh pengasingannya sendiri selepas bercerai, kini bertugas di pusat-pusat itu, menawarkan kesabaran dan sokongan kepada mereka yang baru memulakan perjalanan keluar daripada kesunyian.

Ada yang datang dan tidak mahu bercakap dengan orang yang tidak dikenali pada mulanya, tetapi secara beransur-ansur, apabila sudah biasa dengan ruang ini, mereka mula berasa selesa untuk berkongsi. Bagi saya, pusat ini melambangkan hubungan sesama manusia yang tulen—sesuatu yang tidak boleh dibeli dengan wang.

— Lee In-sook, kaunselor sukarelawan

Pengajaran dari Luar Negara: Inspirasi dan Penyesuaian

Pendekatan Seoul mendapat inspirasi daripada inisiatif serupa di UK dan Jepun, tempat pengunduran sosial (dikenali sebagai ‘hikikomori’ di Jepun) menjadi isu kesihatan awam yang besar. Di kedua-dua negara, ruang komuniti dan talian bantuan digunakan untuk menjangkau mereka yang mungkin terlepas daripada sistem kebajikan tradisional. Dengan menyesuaikan model ini kepada konteks unik masyarakat Korea, Seoul berharap dapat membentuk pelan tindakan untuk bandar-bandar lain yang berdepan cabaran serupa.

Namun, pakar mengingatkan bahawa tiada satu penyelesaian yang sesuai untuk semua. Kesunyian ialah pengalaman yang sangat peribadi, dibentuk oleh keadaan individu dan jangkaan budaya. Seperti yang dinyatakan Profesor Byun Geum-seon dari Universiti Wanita Ewha, “Kesunyian bukan sekadar berkurang dengan adanya hubungan, tetapi juga kesinambungan. Anda perlu merasakan bahawa anda bermakna bagi seseorang, dan mereka akan menyedari jika anda menghilang.”

Peranan Teknologi dan Data

Untuk mengenal pasti mereka yang paling berisiko, Pusat Pencegahan Pengasingan Seoul menggunakan perjanjian perkongsian data dengan pejabat kebajikan, syarikat utiliti dan perkhidmatan penghantaran. Tanda-tanda pengunduran—seperti surat yang tidak diambil atau pesanan makanan untuk seorang yang berulang kali dibuat—boleh mencetuskan usaha mendekati individu, termasuk panggilan telefon, lawatan ke rumah atau mesej digital. Bandar itu juga memanfaatkan aplikasi popular seperti Danggeun Market (Karrot), yang menempatkan ribuan kumpulan sosial berasaskan hobi, untuk menggalakkan interaksi sosial tanpa tekanan.

Bagi sesetengah orang, komuniti digital ini menyediakan ikatan sosial yang lebih berkekalan berbanding program rasmi anjuran bandar. Penyertaan dalam kelab kejiranan meningkat 20 kali ganda sejak 2023, mencerminkan minat yang semakin besar terhadap hubungan sosial mengikut cara pilihan mereka sendiri.

Cabaran dan Kritikan: Bolehkah Dasar Awam Mengubati Kesunyian?

Walaupun kedai serbaneka dan talian bantuan menunjukkan kejayaan awal, sesetengah sarjana dan rakyat mempersoalkan sama ada campur tangan kerajaan benar-benar dapat menangani keadaan yang begitu peribadi dan rumit seperti kesunyian. Dasar awam boleh membuka peluang untuk menjalin hubungan, tetapi perasaan sunyi akhirnya perlu diakui dan ditangani oleh individu yang mengalaminya.

“Kesunyian tidak sama dengan bersendirian,” kata Profesor Byun. “Bagi sesetengah orang, kesendirian ialah kebebasan. Bagi yang lain, ia penderitaan. Kerajaan boleh mengesan tingkah laku, tetapi perasaan sunyi perlu diakui oleh orang yang mengalaminya.”

Pegawai bandar mengakui batasan ini. “Kerajaan Bandar Seoul tahu bahawa ia tidak boleh mencipta hubungan bermakna,” kata Lee Soo-jin. “Apa yang boleh kami lakukan ialah membina asas sokongan. Kami boleh memberikan pilihan kepada orang ramai tentang apa yang boleh dilakukan apabila mereka menyedari bahawa mereka sedang bergelut.”

Stigma dan Kebolehcapaian

Salah satu matlamat utama inisiatif ini ialah mengurangkan stigma terhadap usaha mendapatkan bantuan berhubung kesunyian dan kesihatan mental. Dengan menampilkan kedai-kedai itu sebagai ruang mesra yang biasa ditemui—dan bukannya klinik atau pusat kebajikan—bandar ini berharap dapat menjangkau mereka yang mungkin mengelak daripada mendapatkan sokongan kerana malu atau segan. Kedai-kedai ini juga direka agar mudah dikunjungi penduduk berpendapatan rendah, dengan menyediakan makanan percuma dan penghawa dingin pada bulan-bulan musim panas yang panas.

“Kami mahu orang ramai berasa bahawa tidak mengapa untuk meminta bantuan, dan mereka tidak keseorangan dalam menghadapi apa yang sedang dialami,” kata Kim Se-heon.

Implikasi Lebih Luas: Model untuk Bandar Lain?

Ketika pembandaran semakin pesat di seluruh dunia, semakin banyak bandar berdepan dengan kesan sosial akibat keluarga yang semakin kecil, kos sara hidup yang meningkat dan corak kerja yang berubah. Eksperimen Seoul dengan ‘kedai serbaneka berjiwa prihatin’ memberikan gambaran tentang cara kerajaan tempatan boleh bertindak secara kreatif menghadapi cabaran kesunyian. Dengan menggabungkan ruang fizikal, usaha mendekati masyarakat secara digital dan aktiviti membina komuniti, bandar ini sedang membangunkan jaringan keselamatan berlapis yang menangani gejala serta punca utama pengasingan.

Walaupun terlalu awal untuk mengukur kesan jangka panjang program ini, sambutan luar biasa daripada penduduk menunjukkan keperluan besar terhadap ruang tempat orang ramai boleh sekadar bersama—tanpa sebarang syarat. Seperti kata seorang pengunjung, “Ini tempat untuk berasa diterima apabila rumah terasa menyesakkan.”

Ringkasan

• ‘Kedai serbaneka berjiwa prihatin’ di Seoul ialah ruang komuniti inovatif yang direka untuk membanteras kesunyian dan pengasingan sosial di bandar itu.
• Inisiatif ini sebahagian daripada kempen berbilang tahun yang lebih luas, merangkumi talian bantuan, platform digital dan program membina komuniti.
• Isi rumah seorang kini membentuk hampir 40% daripada isi rumah di Seoul, manakala lebih 130,000 golongan muda dianggarkan mengalami pengunduran sosial.
• Kedai-kedai ini menawarkan persekitaran tanpa stigma dengan makanan percuma, kemudahan keselesaan dan akses kepada kaunselor, serta menarik pengunjung daripada semua peringkat umur.
• Kisah peribadi menyerlahkan kesan transformatif ruang ini, yang membantu pengunjung menemukan keselesaan, hubungan sosial dan rasa kebersamaan.
• Pakar menegaskan bahawa walaupun dasar awam boleh membuka peluang untuk menjalin hubungan, usaha mengatasi kesunyian akhirnya memerlukan penglibatan individu dan kesinambungan dalam perhubungan.
• Pendekatan Seoul sedang diperhatikan sebagai model berpotensi untuk bandar-bandar lain yang menghadapi cabaran serupa dalam dunia yang semakin pesat membangun dan terasing.