Filem Bollywood ‘Raanjhanaa’ yang Diubah AI Cetus Kontroversi Luar Biasa di India

Revolusi AI Bertemu Bollywood: Gelora Sinematik

Dalam langkah yang mengejutkan industri filem India, Eros International, salah satu syarikat penerbitan terbesar di negara itu, telah menayangkan semula drama romantik 2013 Raanjhanaa dengan pengakhiran alternatif yang dijana AI. Versi baharu itu, berjudul Ambikapathy dalam bahasa Tamil, menampilkan perubahan dramatik: watak utama lelaki, Kundan (lakonan Dhanush), terselamat, sekali gus mengubah kesudahan tragis versi asal. Penggunaan kecerdasan buatan yang belum pernah berlaku sebelum ini untuk menulis semula naratif filem telah mencetuskan perdebatan sengit mengenai hak kreatif, etika dan masa depan penceritaan dalam sinema India — dan dunia.

Kontroversi itu bukan sahaja membabitkan pencipta asal filem berkenaan, malah turut menarik perhatian tokoh terkenal dari seluruh industri, pakar undang-undang dan penonton, yang semuanya bergelut dengan implikasi peranan AI yang semakin besar dalam seni kreatif.

Apa yang Berubah dalam Raanjhanaa — dan Mengapa?

Asalnya ditayangkan pada 2013, Raanjhanaa menjadi karya kultus kerana gambaran menyentuh hati tentang cinta tidak berbalas, jurang agama dan kepiluan watak utamanya, Kundan, yang meninggal dunia dalam babak terakhir filem itu. Namun, versi baharu yang diubah suai dengan AI menawarkan pengakhiran lebih penuh harapan: Kundan terselamat dan terjaga di hospital, disambut dengan kegembiraan oleh rakan-rakannya. Perubahan ini, yang dihasilkan sepenuhnya menggunakan AI generatif di bawah pengawasan manusia, dibuat tanpa pengetahuan atau persetujuan pengarah filem itu, Aanand L Rai, mahupun pelakon utamanya, Dhanush.

Eros International mempertahankan langkah itu sebagai “tafsiran semula kreatif” dan usaha meneroka dimensi penceritaan baharu melalui teknologi. Ketua Pegawai Eksekutif syarikat itu, Pradeep Dwivedi, menyifatkan perubahan tersebut sebagai “langkah percubaan kecil” dan mengesahkan bahawa Eros sedang menilai koleksi besarnya yang mengandungi lebih 3,000 filem untuk rawatan AI yang serupa. Poster tayangan semula itu malah mengiklankan pengakhiran berkenaan sebagai “dikuasakan AI”, walaupun tidak jelas sama ada penafian sedemikian turut dipaparkan dalam filem itu sendiri.

Reaksi Industri dan Penonton: Kemarahan dan Kebimbangan

Reaksi pencipta asal filem itu pantas dan keras. Aanand L Rai, yang mengetahui perubahan itu melalui laporan media, menyifatkannya sebagai “menyayat hati” dan pengkhianatan terhadap hasrat seni. Dhanush, bintang filem itu, mengeluarkan kenyataan awam yang jarang dibuat dan penuh emosi:

Tayangan semula ‘Raanjhanaa’ dengan klimaks yang diubah menggunakan AI benar-benar mengganggu perasaan saya. Pengakhiran alternatif ini telah merampas jiwa filem itu, dan pihak yang berkenaan tetap meneruskannya walaupun saya telah membantah dengan jelas. Ini bukan filem yang saya persetujui 12 tahun lalu. Penggunaan AI untuk mengubah filem atau kandungan merupakan duluan yang amat membimbangkan bagi seni dan penggiat seni. Ia mengancam keutuhan penceritaan dan legasi sinema.

Tokoh industri lain turut menyuarakan kebimbangan yang sama. Pembikin filem Shoojit Sircar menegaskan perlunya melindungi visi seni dengan berkata, “Seluruh hidup kita dicurahkan untuk melindungi karya seni kita. Jika seseorang mempunyai visi, semua orang dalam industri perlu mempertahankannya.” Pelakon dan penerbit Bollywood Farhan Akhtar turut memberikan pandangannya, menyatakan kesetiaannya kepada pencipta: “Jika pencipta filem tidak senang hati apabila karyanya diubah, saya akan sentiasa menyokong pencipta itu.”

Sentimen ini turut dikongsi peminat dan pengkritik, yang ramai menganggap pengakhiran yang diubah menggunakan AI itu sebagai pengkhianatan terhadap kesan emosi karya asal dan duluan berbahaya bagi masa depan sinema.

Medan Pertikaian Undang-undang dan Etika: Siapakah Pemilik Jiwa Sesebuah Filem?

Inti kontroversi ini ialah perdebatan undang-undang dan etika yang rumit: Siapakah sebenarnya pemilik naratif filem — penerbit yang membiayainya atau pengarah dan pasukan kreatif yang menghidupkannya?

Eros International mendakwa bahawa sebagai pemegang hak utama di bawah undang-undang hak cipta India, syarikat itu berhak di sisi undang-undang untuk mengubah dan menayangkan semula filem berkenaan. Syarikat itu berhujah bahawa tafsiran semula sedemikian lazim dalam sinema global dan versi asal masih disimpan serta tersedia secara meluas. Ketua Pegawai Eksekutif Eros, Pradeep Dwivedi, menggambarkan langkah itu sebagai hak di sisi undang-undang dan juga inovasi kreatif, dengan menyamakannya dengan perubahan teknologi terdahulu dalam sinema, seperti peralihan daripada filem bisu kepada filem bersuara atau daripada hitam putih kepada warna.

Namun, pengkritik berhujah bahawa sesuatu yang sah di sisi undang-undang tidak semestinya beretika. Aanand L Rai dan Dhanush, dengan sokongan pembikin filem lain, menegaskan bahawa mengubah naratif teras sesebuah filem tanpa persetujuan penciptanya menjejaskan keutuhan karya itu dan konsep kepengarangan itu sendiri. Rai merujuk kepada duluan undang-undang terkini, termasuk keputusan Mahkamah Agung pada 2022 yang mengiktiraf hak moral pengarah di bawah Seksyen 57 Akta Hak Cipta India, bagi menyokong pendiriannya.

Pertikaian itu semakin meruncing dengan ancaman tindakan undang-undang, apabila Rai dan Dhanush dilaporkan sedang mempertimbangkan tindakan untuk menghalang perubahan tanpa kebenaran selanjutnya. Sementara itu, Eros menuduh Rai menggunakan kontroversi itu untuk mengalih perhatian daripada pertikaian korporat dan pergelutan undang-undang yang sedang berlangsung melibatkan syarikat penerbitannya, Colour Yellow Productions.

Persamaan Sejarah: Kawalan Kreatif di Bollywood

Ini bukan kali pertama Bollywood berdepan persoalan tentang kawalan kreatif. Beberapa dekad lalu, filem ikonik Sholay berdepan kontroversi serupa apabila pengakhirannya diubah oleh pihak penapis tanpa kelulusan pengarah Ramesh Sippy. Pelakon Hema Malini kemudian menyatakan rasa tidak puas hatinya, dengan berhujah bahawa visi pengarah sepatutnya diutamakan. Persamaan sejarah ini menunjukkan bahawa ketegangan antara kepentingan komersial dengan keutuhan seni setua sinema itu sendiri — meskipun kemunculan AI menambah kerumitan yang belum pernah berlaku sebelum ini dalam perdebatan tersebut.

Kebangkitan AI dalam Sinema: Potensi dan Bahaya

Kecerdasan buatan sedang mengubah industri filem global dengan pantas. Sehingga kini, AI digunakan terutamanya untuk penambahbaikan teknikal — alih suara, CGI, kesan visual malah pengklonan suara. Kontroversi Raanjhanaa berbeza kerana AI digunakan untuk mengubah secara asas naratif filem yang telah siap bagi tayangan semula komersial, tanpa penglibatan pencipta asal.

Penyokong AI dalam pembikinan filem berhujah bahawa teknologi itu boleh membuka kemungkinan kreatif baharu, melancarkan proses penerbitan dan menawarkan pengalaman segar kepada penonton. Eros International menegaskan bahawa kerja AI mereka melibatkan pengawasan manusia yang ketara, dengan editor dan perunding penceritaan memastikan pengakhiran baharu itu sesuai dengan batasan tema dan nada filem. Syarikat itu dilaporkan sedang membangunkan kerangka dalaman AI dan etika kreatif, termasuk pelabelan jelas bagi versi yang dipertingkat AI serta pemeliharaan karya asal.

Namun, pengkritik memberi amaran bahawa amalan sedemikian berisiko menghakis visi unik pembikin filem, sekali gus menjadikan seni sekadar produk yang boleh diubah suai tanpa henti demi keuntungan komersial. Seperti yang dinyatakan pengarah Aanand L Rai:

Penggunaan AI untuk memanipulasi naratif, nada atau makna secara retrospektif tanpa penglibatan pengarah bukan sahaja tidak masuk akal, malah merupakan ancaman langsung terhadap fabrik budaya dan kreatif yang kita berusaha untuk pertahankan.

Konteks Global: AI dan Hak Kreatif di Luar India

Perdebatan di India mencerminkan kontroversi serupa di Hollywood dan tempat lain. Beberapa tahun kebelakangan ini menyaksikan pertikaian sengit mengenai skrip yang dijana AI, penggunaan rupa dan imej pelakon serta kemungkinan studio mengubah atau menghidupkan semula persembahan lakonan tanpa persetujuan. Writers Guild of America dan SAG-AFTRA kedua-duanya memperjuangkan perlindungan lebih kukuh daripada penggunaan AI tanpa kebenaran, kerana mengiktiraf ancaman besar yang ditimbulkannya terhadap kerjaya kreatif.

Pengkritik filem Sucharita Tyagi berkata kebanyakan pengarah di India tidak memiliki hak terhadap filem mereka, sekali gus menjadikan mereka sangat terdedah kepada campur tangan sedemikian. Kes Raanjhanaa, katanya, ialah “detik penting” yang boleh membentuk protokol industri untuk bertahun-tahun akan datang.

Implikasi Lebih Luas: Masa Depan Penceritaan dan Kepengarangan

Di sebalik kepentingan undang-undang dan komersial yang segera, kontroversi Raanjhanaa menimbulkan persoalan mendalam tentang sifat penceritaan, kepengarangan dan peranan teknologi dalam seni. Jika studio boleh mengubah karya yang telah siap secara sepihak menggunakan AI, apakah kesudahan visi pengarah, persembahan pelakon dan ikatan emosi antara sesebuah filem dengan penontonnya?

Pembikin filem seperti Shoojit Sircar dan Farhan Akhtar berhujah bahawa industri perlu menetapkan batas dan protokol yang jelas untuk melindungi ekspresi kreatif. Ritesh Sidhwani, pengasas bersama Excel Entertainment, merumuskan pendirian yang dikongsi para pencipta: “AI wajar diterima dan digunakan dengan berkesan serta sewajarnya, tetapi bukan tanpa persetujuan pembikin filem.”

Sementara itu, kesediaan Eros International untuk menggunakan AI pada keseluruhan katalog lamanya menunjukkan bahawa perdebatan ini baru sahaja bermula. Keputusan pertikaian semasa mungkin menentukan sama ada industri filem India menjadi peneraju global dalam inovasi AI yang bertanggungjawab — atau kisah peringatan tentang bahaya kuasa teknologi yang tidak terkawal.

Ringkasan

• Eros International menayangkan semula Raanjhanaa dengan pengakhiran alternatif yang dijana AI, sekali gus mencetuskan kontroversi meluas dalam industri filem India.
• Pencipta asal filem itu, termasuk pengarah Aanand L Rai dan pelakon utama Dhanush, mengecam langkah tersebut sebagai tidak beretika dan mengancam keutuhan seni.
• Eros mendakwa mempunyai hak di sisi undang-undang untuk mengubah filem itu di bawah undang-undang hak cipta India, tetapi pengkritik berhujah bahawa persetujuan kreatif dan hak moral diketepikan.
• Pertikaian itu semakin meruncing dengan ancaman tindakan undang-undang dan sokongan kepada para pencipta daripada seluruh industri, termasuk pembikin filem dan pelakon terkenal.
• Ini ialah kes pertama yang diketahui dalam sinema India apabila AI digunakan untuk mengubah secara asas naratif filem bagi tayangan semula komersial.
• Kontroversi ini menonjolkan kebimbangan lebih luas tentang pengawalseliaan AI dalam industri kreatif, perlindungan karya seni dan masa depan kepengarangan pada era digital.
• Persamaan sejarah, seperti kontroversi klimaks Sholay, menunjukkan bahawa kawalan kreatif telah lama menjadi isu yang dipertikaikan di Bollywood, tetapi AI menambah kerumitan baharu.
• Keputusan pertikaian ini boleh menetapkan duluan penting tentang penggunaan AI dalam pembikinan filem, di India dan di seluruh dunia.