Ahli Parlimen Filipina Berdebat Hebat Mengenai Pendidikan Seks Ketika Kehamilan Remaja Meningkat

Ahli Parlimen Filipina Berdebat Hebat Mengenai Pendidikan Seks Ketika Kehamilan Remaja Meningkat

Peningkatan kehamilan dalam kalangan kanak-kanak perempuan bawah 15 tahun dan sokongan awam yang semakin meluas terhadap pendidikan seks di sekolah mencetuskan kontroversi nasional di negara majoriti Katolik itu.

Di kawasan penempatan Baseco yang luas di Manila, Clara, 14 tahun, sedang hamil enam bulan. Dia tinggal di penempatan tidak formal yang sesak, tempat lebih 64,000 orang membina rumah daripada blok konkrit dan bahan terbuang, yang sering terdedah kepada banjir. Kisah Clara bukanlah sesuatu yang unik. Di seluruh Filipina, semakin ramai kanak-kanak perempuan seawal usia 10 tahun menjadi ibu, sekali gus mencetuskan perdebatan nasional yang hangat tentang cara pendidikan seks patut diajar di sekolah dan siapa yang patut menentukan perkara yang dipelajari kanak-kanak tentang tubuh serta hubungan mereka.

Data kerajaan terkini menunjukkan peningkatan mendadak kehamilan dalam kalangan kanak-kanak perempuan berusia 14 tahun dan ke bawah, naik 38% daripada 2,411 pada 2019 kepada 3,343 pada 2023. Walaupun jumlah keseluruhan kehamilan remaja dalam kalangan mereka yang berusia 15 hingga 19 tahun sedikit menurun, lonjakan dalam kalangan kanak-kanak perempuan paling muda membimbangkan pakar kesihatan, ahli Parlimen dan pejuang hak kanak-kanak. Kerajaan Filipina telah mengisytiharkan kehamilan remaja sebagai kecemasan sosial nasional, namun usaha meluluskan undang-undang pendidikan seks yang menyeluruh masih terbantut akibat kontroversi dan tentangan politik.

Mengapa Kehamilan Remaja Meningkat di Filipina?

Filipina mempunyai antara kadar kelahiran remaja tertinggi di Asia Tenggara, dengan lebih 500 kanak-kanak perempuan berusia 15 hingga 19 tahun melahirkan anak setiap hari. Keadaan lebih membimbangkan bagi kanak-kanak perempuan bawah 15 tahun, yang kehamilannya sering tidak dilaporkan atau berpunca daripada penderaan. Menurut Pihak Berkuasa Statistik Filipina, kelahiran hidup dalam kalangan kanak-kanak perempuan berusia 15 tahun dan ke bawah meningkat 35% daripada 2,320 pada 2021 kepada 3,135 pada 2022. Pakar berkata angka ini mencerminkan gabungan rumit faktor kemiskinan, akses terhad kepada pendidikan dan perkhidmatan kesihatan, undang-undang yang menyekat serta kepercayaan budaya dan agama yang berakar umbi.

Kanak-kanak perempuan daripada komuniti berpendapatan rendah berdepan risiko yang lebih tinggi. Ramai yang berhenti sekolah akibat menjadi ibu pada usia muda, sekali gus mengehadkan potensi pendapatan mereka pada masa depan dan memerangkap keluarga dalam kitaran kemiskinan. Kekurangan pendidikan seks yang menyeluruh (CSE) di sekolah, khususnya di kawasan luar bandar dan institusi berasaskan agama, menyebabkan ramai remaja tidak mengetahui asas kesihatan reproduktif, persetujuan dan kontrasepsi. Dr. Aileen Marie Rubio, yang bekerja dengan ibu remaja di Hospital Memorial Dr. Jose Fabella di Manila, menjelaskan,

Kebanyakan remaja mempunyai pengetahuan yang sangat terhad tentang kesihatan reproduktif, persetujuan dan perkara yang dianggap sebagai penderaan. Ramai tidak tahu bahawa mereka boleh hamil jika melakukan hubungan seks.

Bagi Clara, pendidikan seks tidak pernah diajar di kelasnya. Dia bertemu teman lelakinya melalui rakan-rakan dan hamil selepas baru enam bulan menjalin hubungan. Tanpa wang untuk pemeriksaan antenatal, dia kurang mengetahui keadaan kesihatan bayinya. Kisah seperti ini turut berlaku di seluruh negara, dengan ramai ibu muda berkata mereka tidak pernah mendapat maklumat praktikal tentang persetujuan atau kontraseptif di sekolah.

Risiko kesihatan bagi ibu muda adalah ketara. Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia, kanak-kanak perempuan bawah 16 tahun tiga kali lebih berkemungkinan mengalami komplikasi seperti eklampsia, jangkitan selepas bersalin dan masalah neonatal yang serius. Bayi mereka pula menghadapi risiko lebih tinggi untuk mengalami berat lahir rendah dan kelahiran pramatang. Kesan psikologi dan sosial juga serius, dengan ramai kanak-kanak perempuan berdepan stigma, diskriminasi dan tekanan untuk berkahwin pada usia muda.

Pendidikan Seks di Filipina: Apa yang Diajar dan Apa yang Tiada?

Pendidikan seks di Filipina tidak seragam dan sering terhad. Akta Keibubapaan Bertanggungjawab dan Kesihatan Reproduktif 2012 mewajibkan sekolah kerajaan mengajar pendidikan seks dan hospital menyediakan perkhidmatan kesihatan reproduktif. Namun, pelaksanaannya tidak menyeluruh, terutama di sekolah swasta dan sekolah kendalian Katolik, yang sering mengetepikan pendidikan seks atau mengehadkannya kepada mesej supaya menjauhi hubungan seks.

Ramai pelajar berkata pendidikan seks yang diajar tidak merangkumi maklumat penting tentang persetujuan, hubungan sihat dan kontrasepsi. Sam, seorang ibu berusia 23 tahun, mengimbas kembali pembelajaran tentang kontraseptif semasa darjah lapan, tetapi hanya disertai peringatan supaya tidak menggunakannya. Menurut Institut Kependudukan Universiti Filipina, kebanyakan ibu bapa lebih suka memperkenalkan pendidikan seks di sekolah menengah atau kolej, dan hanya satu perempat pernah berbincang dengan anak-anak mereka tentang perkara berkaitan seks.

Jabatan Pendidikan mengeluarkan garis panduan pendidikan seks menyeluruh pada 2018, yang menyifatkannya sebagai sesuai dengan usia, relevan dari segi budaya dan tepat dari segi saintifik. Guru digalakkan menyepadukan topik ini ke dalam pelbagai mata pelajaran, manakala ibu bapa sepatutnya dilibatkan dalam proses tersebut. Namun, banyak sekolah kekurangan sumber, latihan atau sokongan untuk menyampaikan pelajaran ini dengan berkesan. Akibatnya, generasi muda mencari maklumat di internet atau daripada rakan sebaya, dan sering menemui maklumat salah atau stereotaip yang memudaratkan.

Pendapat Awam Semakin Menyokong Pendidikan Seks

Walaupun berdepan tentangan agama dan politik, sokongan awam terhadap pendidikan seks semakin meningkat. Tinjauan Pulse Asia pada Mac 2025 mendapati 73% rakyat Filipina berpendapat pendidikan tentang seksualiti, kesihatan seksual dan perancangan keluarga penting diajar di sekolah dengan cara yang sesuai dengan usia dan peka terhadap budaya. Sokongan kukuh merentas kelas sosioekonomi dan kumpulan agama, termasuk Katolik Roman, Iglesia ni Cristo dan umat Islam. Hanya 13% tidak bersetuju, manakala 14% belum membuat keputusan.

Perubahan pandangan awam ini mencerminkan kebimbangan yang semakin meningkat terhadap kehamilan remaja dan jangkitan kelamin, termasuk peningkatan 550% kes HIV sejak 2010. Para pejuang berkata hasil tinjauan itu menggariskan betapa mendesaknya usaha membanteras maklumat palsu dan tentangan agama terhadap pendidikan seks menyeluruh.

Rang Undang-Undang Pencegahan Kehamilan Remaja: Harapan dan Kontroversi

Sebagai tindak balas terhadap krisis ini, ahli Parlimen memperkenalkan Rang Undang-Undang Pencegahan Kehamilan Remaja, yang juga dikenali sebagai Rang Undang-Undang Senat No. 1979 dan Rang Undang-Undang Dewan Perwakilan No. 8910. Rang undang-undang itu bertujuan mewajibkan pendidikan seks menyeluruh di sekolah dan meningkatkan akses remaja kepada perkhidmatan kesihatan seksual dan reproduktif. Ia menetapkan pendidikan yang sesuai dengan usia, tepat dari segi perubatan dan peka terhadap budaya, serta kemudahan kesihatan mesra remaja.

Rang undang-undang itu diluluskan Dewan Perwakilan pada September 2023 dengan sokongan sebulat suara, tetapi berdepan tentangan hebat di Senat dan daripada kumpulan konservatif. Presiden Ferdinand Marcos Jr., yang pada mulanya menyokong rang undang-undang itu, kemudian mengkritiknya sebagai "woke dan menjijikkan", sambil berikrar akan memvetonya dalam bentuk ketika itu. Beberapa senator menarik balik sokongan selepas dilobi gabungan agama, khususnya Project Dalisay, kumpulan yang terdiri daripada sekurang-kurangnya lapan pertubuhan evangelikal dan Katolik.

Project Dalisay dan sekutunya berhujah bahawa rang undang-undang itu melemahkan kuasa ibu bapa dan memperkenalkan kandungan tidak sesuai yang berasaskan piawaian antarabangsa. Mereka mendakwa, sering kali tanpa bukti, bahawa pendidikan seks menyeluruh akan mengajar kanak-kanak tentang masturbasi, identiti jantina dan topik lain yang mereka anggap tidak sesuai dengan budaya. Maria Lourdes Sereno, bekas Ketua Hakim Negara dan penyelaras Project Dalisay, berkata,

Pendidikan seks menyeluruh bertujuan menjadikan perbincangan seksualiti sesuatu yang lazim, sedangkan hal itu bukan sebahagian daripada budaya Filipina.

Hujah-hujah ini diperkuat oleh pertubuhan antipengguguran yang berpangkalan di AS, yang bahan-bahannya telah digunakan dalam kempen tempatan. Pengkritik pihak yang menentang berkata dakwaan tersebut mengelirukan dan tidak mencerminkan kandungan sebenar rang undang-undang itu, yang tidak menyebut masturbasi atau identiti jantina dan menekankan penyesuaian kepada konteks Filipina.

Sebagai tindak balas terhadap bantahan itu, ahli Parlimen meminda rang undang-undang tersebut dengan membuang rujukan kepada "piawaian antarabangsa" dan menambah peruntukan bagi memastikan kuasa ibu bapa serta kebebasan akademik dan beragama. Sebutan tentang pengguguran dan kontrasepsi turut digugurkan. Versi terkini difailkan semula pada awal 2025 dan kini sedang melalui pendengaran serta bacaan lanjut di jawatankuasa.

Apakah Kandungan Sebenar Rang Undang-Undang Itu?

Akta Pencegahan Kehamilan Remaja bertujuan untuk:

• Memantapkan pendidikan seks menyeluruh di semua peringkat pendidikan, yang merangkumi seksualiti manusia, persetujuan, kesihatan reproduktif, penggunaan kontraseptif, pencegahan penyakit, kepekaan gender, hubungan cinta remaja dan kewarganegaraan digital.
• Mewujudkan kemudahan dan perkhidmatan kesihatan mesra remaja.
• Membenarkan golongan bawah umur mendapatkan perkhidmatan kesihatan reproduktif, dengan persetujuan ibu bapa diwajibkan bagi mereka yang berusia bawah 18 tahun (dengan beberapa pengecualian).
• Menggalakkan penglibatan ibu bapa dan menghormati nilai budaya serta agama.

Penyokong, termasuk Senator Risa Hontiveros, berhujah bahawa rang undang-undang itu perlu untuk memperkasakan remaja agar dapat melindungi diri daripada penderaan, kehamilan awal dan jangkitan kelamin. Mereka menegaskan kurikulum itu akan disesuaikan dengan usia dan budaya tempatan, bukannya diimport sepenuhnya dari luar negara.

Pihak yang menentang masih bimbang tentang hak ibu bapa dan pengaruh pertubuhan antarabangsa. Sesetengah ahli Parlimen menggesa supaya pendidikan seks menyeluruh dikeluarkan sepenuhnya daripada kurikulum, manakala yang lain mahu skopnya dihadkan.

Selain Perundangan: Usaha Komuniti dan NGO

Sementara pergelutan perundangan berterusan, pertubuhan bukan kerajaan dan kumpulan komuniti berusaha mengisi jurang pendidikan dan perkhidmatan. Kumpulan seperti Likhaan dan Family Planning Organisation of the Philippines menghantar sukarelawan ke kawasan kejiranan kurang mendapat kemudahan untuk memberikan maklumat, kit seks selamat dan sokongan kepada ibu muda. Mereka turut melibatkan ibu bapa dengan mengedarkan risalah tentang cara berbincang dengan anak-anak mengenai seks dan hubungan.

Save the Children Philippines mengendalikan program HEART to Heart, yang membantu ibu bapa dan penjaga berkomunikasi dengan remaja tentang seksualiti dan kesihatan reproduktif. Program ProtecTEEN menawarkan sokongan psikososial, bantuan pendidikan dan bantuan mata pencarian kepada ibu remaja. Inisiatif ini bertujuan memperkasakan kanak-kanak perempuan, menyokong mereka kembali ke sekolah dan memutuskan kitaran kemiskinan serta keibuan pada usia muda.

Kisah kejayaan turut wujud. Klinik Roots of Health di Palawan berjaya mengurangkan kehamilan remaja di kawasannya melalui pendidikan seks menyeluruh dan akses yang lebih baik kepada perkhidmatan kontraseptif. Namun, program seperti ini masih belum meluas, dan banyak komuniti kekurangan sumber atau sokongan politik untuk melaksanakannya sepenuhnya.

Mengapa Perdebatan Ini Penting: Kesihatan, Hak dan Masa Depan

Taruhannya dalam perdebatan pendidikan seks ini amat besar. Kehamilan awal dan tidak dirancang membawa kesan buruk kepada ibu muda, anak-anak mereka dan masyarakat. Kanak-kanak perempuan yang menjadi ibu sebelum usia 15 tahun dua kali lebih berkemungkinan meninggal dunia akibat komplikasi kehamilan berbanding wanita berusia 20-an. Anak-anak mereka pula menghadapi risiko lebih tinggi mengalami masalah kesihatan dan kemiskinan. Keibuan pada usia muda sering menyebabkan mereka berhenti sekolah, sekali gus mengehadkan peluang masa depan dan mengekalkan kitaran ketidakadilan.

Keganasan seksual dan paksaan juga menjadi kebimbangan utama. Data menunjukkan bahawa kebanyakan kehamilan dalam kalangan kanak-kanak perempuan berusia 10 hingga 14 tahun berpunca daripada hubungan dengan lelaki yang jauh lebih tua, sekali gus menimbulkan persoalan tentang persetujuan dan penderaan. Purata jurang usia ialah tujuh tahun, dan ada pasangan yang berusia sehingga 75 tahun. Para pejuang melihat pendidikan seks menyeluruh bukan sekadar sebagai cara mencegah kehamilan, tetapi juga sebagai alat untuk melindungi kanak-kanak daripada eksploitasi dan mengajar mereka tentang batasan serta hubungan sihat.

Walaupun kontroversi berterusan, majoriti rakyat Filipina kini menyokong pendidikan seks di sekolah yang sesuai dengan usia dan peka terhadap budaya. Para pejuang berhujah bahawa maklumat tepat dan akses kepada perkhidmatan penting supaya golongan muda dapat membuat pilihan berdasarkan maklumat serta melindungi diri daripada bahaya. Ketika perdebatan berterusan di Kongres dan komuniti, kehidupan serta masa depan ribuan kanak-kanak perempuan Filipina menjadi taruhan.

Perkara Utama

• Kehamilan dalam kalangan kanak-kanak perempuan berusia 14 tahun dan ke bawah di Filipina meningkat 38% dari 2019 hingga 2023, walaupun terdapat sedikit penurunan dalam kalangan remaja yang lebih berusia.
• Rang Undang-Undang Pencegahan Kehamilan Remaja bertujuan mewajibkan pendidikan seks menyeluruh di sekolah dan meningkatkan akses kepada perkhidmatan kesihatan remaja, tetapi berdepan tentangan kuat daripada kumpulan agama dan sesetengah ahli Parlimen.
• Presiden Ferdinand Marcos Jr. mengancam akan memveto rang undang-undang itu, dengan menyifatkannya sebagai "woke dan menjijikkan", lalu mendorong pindaan yang menekankan kuasa ibu bapa dan membuang rujukan kepada piawaian antarabangsa.
• Sokongan awam terhadap pendidikan seks di sekolah semakin meningkat; dalam tinjauan 2025, 73% rakyat Filipina bersetuju bahawa sekolah penting untuk mengajar seksualiti dan kesihatan reproduktif dengan cara yang sesuai dengan usia dan peka terhadap budaya.
• NGO dan kumpulan komuniti berusaha menyediakan maklumat, sokongan dan perkhidmatan kepada golongan muda serta ibu bapa, namun banyak cabaran masih wujud, khususnya di kawasan luar bandar dan berpendapatan rendah.
• Kehamilan awal membawa kesan kesihatan, sosial dan ekonomi yang serius kepada kanak-kanak perempuan dan anak-anak mereka, menjadikan perdebatan pendidikan seks isu penting bagi masa depan negara.