Penghapusan subsidi telur di Malaysia menghimpit peniaga kecil ketika kos makanan ternakan meningkat

Mengapa harga telur kini lebih mahal

Pada bulan selepas Malaysia menamatkan subsidi dan kawalan harga telur ayam pada 1 Ogos, peniaga makanan kecil dari Johor Bahru hingga Bintulu melaporkan margin yang semakin nipis dan terpaksa membuat pilihan sukar tentang harga menu. Seorang penjual takoyaki di tepi jalan di Johor Bahru berkata harga satu dulang yang berharga kira-kira RM9 pada awal tahun kini sekitar RM12.99. Pemilik kopitiam dan katerer yang menggunakan telur dalam kuantiti banyak mengekalkan harga buat masa ini, tetapi ramai berkata mereka perlu menyemak semula menu jika kos terus meningkat. Keadaan ini berbeza ketara daripada 2024, apabila kerajaan menurunkan harga runcit buat sementara waktu kira-kira 3 sen sebiji di Semenanjung selepas kos makanan ternakan reda. Perubahan ini mencerminkan peralihan dasar ke arah penetapan harga pasaran dan bantuan bersasar, dengan kerajaan menekankan keperluan membendung subsidi menyeluruh dan menjimatkan wang awam selepas membelanjakan kira-kira RM2.5 bilion untuk telur sejak awal 2022.

Pegawai berkata pemansuhan subsidi 10 sen sebiji berkemungkinan menaikkan harga sedikit, dengan anggaran antara kira-kira 2 hingga 4 sen sebiji. Sesetengah peniaga berkata harga belian sebenar mereka meningkat lebih daripada itu, bergantung pada gred, lokasi dan keadaan bekalan. Harga runcit di Sarawak dan Sabah lazimnya lebih tinggi berbanding di Semenanjung, manakala peniaga di beberapa daerah melaporkan bekalan tidak menentu. Perbezaan ini membantu menjelaskan mengapa perniagaan kecil terasa terhimpit walaupun purata harga utama kelihatan stabil di sesetengah bandar.

Punca asasnya ialah kos makanan ternakan, terutamanya jagung dan mil kacang soya, yang diimport Malaysia dalam kuantiti besar. Makanan ternakan lazimnya merangkumi sekitar 70 peratus kos pengeluaran penternak telur. Gangguan global sejak 2022, termasuk perang Rusia-Ukraine dan beberapa wabak selesema burung dalam pasaran ayam itik, menaikkan kos makanan ternakan dan memaksa pengeluar kecil mengurangkan operasi. Nilai ringgit yang mengukuh atau melemah turut memberi kesan kerana makanan ternakan diniagakan dalam dolar. Apabila kos makanan ternakan reda, harga cenderung stabil. Apabila kosnya meningkat, tekanan cepat dirasai di sepanjang rantaian, dari ladang hingga ke gerai penjaja.

Berapakah kenaikan harga yang dijangka

Sebelum subsidi ditamatkan, harga siling berkisar antara 38 hingga 42 sen sebiji bergantung pada gred. Penganalisis yang dipetik media serantau menjangkakan kenaikan sederhana sekitar 3 sen sebiji selepas harga pasaran diapungkan. Tinjauan pasaran pada Mei dan Jun, selepas subsidi dikurangkan separuh daripada 10 sen kepada 5 sen, mendapati ramai peruncit belum mengubah harga sementara menghabiskan stok sedia ada. Gambaran itu mungkin tidak mencerminkan keadaan sebenar bagi peniaga kecil yang membeli dengan lebih kerap atau daripada pemborong yang bekalannya lebih terhad. Bukti dari Johor Bahru dan bandar lain menunjukkan sesetengah peniaga sudah membayar harga dulang yang lebih tinggi dan menanggung perbezaannya bagi mengelakkan kehilangan pelanggan yang sensitif terhadap harga.

Cara peniaga kecil di Johor dan tempat lain menangani keadaan

Tekanan paling jelas dirasai oleh perniagaan mikro yang bergantung pada telur sebagai bahan harian. Seorang penjual takoyaki di Johor Bahru yang menggunakan kira-kira 15 biji telur Gred B sehari mengekalkan harga walaupun kos tepung dan minyak masak meningkat sedikit. Kesannya, pendapatan bersihnya berkurangan. Pemilik kopitiam dengan dua cawangan menggunakan kira-kira tiga dulang sehari dan cuba memastikan harga makanan kekal mampu dibayar pelanggan tetap, tetapi memberi isyarat bahawa semakan menu mungkin tidak dapat dielakkan jika kos meningkat lagi. Seorang katerer yang mengendalikan kira-kira 15 peti sehari berkata pesanan majlis besar paling sukar ditetapkan harganya kerana pelanggan cepat bertindak balas terhadap sebarang perubahan saiz hidangan atau kos seorang.

Perubahan menu dan margin

Sesetengah pengusaha mengubah suai resipi untuk memanjangkan penggunaan telur tanpa menjejaskan mutu. Ini mungkin melibatkan pelarasan nisbah adunan, menggantikan nasi goreng dengan tambahan sayur, atau menghidangkan pencuci mulut berasaskan telur dalam saiz lebih kecil. Apabila pelanggan menetapkan bajet yang ketat, katerer kadangkala mengurangkan bilangan telur dalam hidangan supaya jumlah bil tidak berubah. Kesannya, margin pengusaha menjadi lebih kecil dan hidangan pelanggan kadangkala lebih ringkas.

Mengapa menaikkan harga berisiko

Gerai penjaja dan kafe kecil bersaing dalam pasaran yang sesak, dengan kenaikan kecil sekalipun boleh menyebabkan pelanggan beralih ke pesaing di hujung jalan. Peniaga bimbang pelarasan harga yang dibuat dengan cepat boleh menyebabkan pelanggan tetap menjauh atau mencetuskan kritikan di media sosial. Ramai lebih suka harga borong kekal stabil untuk suatu tempoh supaya mereka dapat merancang menu dan pembelian secara pukal. Beberapa pengusaha meminta pemantauan lebih rapi terhadap perubahan harga borong, terutamanya semasa peralihan dasar, supaya harga runcit tidak berubah-ubah dari minggu ke minggu.

Adakah harga runcit benar-benar meningkat

Laporan dari beberapa bandar menunjukkan keadaan yang berbeza-beza. Di Kuala Lumpur, sesetengah peruncit berkata harga kekal sama ketika mereka menghabiskan stok lama dan menjangkakan sebarang kenaikan akan kecil jika bekalan terus lancar. Di Perlis dan Sabah, pekedai runcit berkata mereka menunggu untuk melihat harga penghantaran baharu. Pasukan penguat kuasa kerajaan meneruskan pemeriksaan bagi mencegah kenaikan harga yang tidak wajar, manakala pegawai negeri memberi amaran bahawa pemeriksaan akan dipertingkat jika harga meningkat melebihi paras munasabah.

Lee Chun Sian, yang mengusahakan gerai di Pasar Raja Bot di Kuala Lumpur, berkata bekalan merupakan faktor utama kestabilan harga. Beliau menyifatkan harga kekal stabil sementara stok sedia ada dihabiskan.

Walaupun tanpa subsidi, harga tidak sepatutnya naik banyak jika bekalan konsisten.

Puan Wong, seorang lagi peniaga di Kuala Lumpur, berkata pemilik kedai memerhatikan dengan teliti sebarang tanda kenaikan harga yang tidak wajar dan akan mempertimbangkan sentimen pelanggan sebelum menaikkan harga.

Kami sudah menerima senarai harga baharu, tetapi kami akan bermesyuarat minggu depan untuk memutuskan sama ada semakan harga perlu dibuat. Jika kami menaikkan harga terlalu banyak, pelanggan akan mengadu.

Pengguna Nurul Othman menggesa orang ramai supaya bertenang dan tidak mengosongkan rak. Pembelian panik boleh menukar pelarasan yang terkawal menjadi kekurangan bekalan sebenar.

Pembelian paniklah yang mengganggu bekalan. Tidak perlu menyorok barang, beli seperti biasa sahaja.

Mengapa sesetengah peniaga lebih terkesan berbanding yang lain

Lokasi, skala pembelian dan masa pembelian menjelaskan kebanyakan perbezaan. Pekedai runcit atau pasar raya yang membeli secara pukal boleh mendapatkan harga lebih baik dan mengambil masa lebih lama untuk mengubah harga runcit. Penjual jalanan yang membeli dalam kuantiti kecil dengan lebih kerap merasai turun naik harga serta-merta. Jarak dari hab pengedaran utama juga penting. Harga runcit di Sabah dan Sarawak sering lebih tinggi berbanding di Semenanjung Malaysia disebabkan kos pengangkutan dan logistik.

Kos makanan ternakan, mata wang dan rantaian bekalan di sebalik sebiji telur

Harga telur Malaysia berkait dengan pasaran komoditi global. Penternak mengimport sebahagian besar jagung dan mil kacang soya mereka. Apabila peperangan atau cuaca mengganggu hasil tuaian di negara pengeksport utama, atau kos penghantaran melonjak, harga makanan ternakan meningkat. Konflik Rusia-Ukraine menyekat sebahagian aliran bijirin dan menaikkan harga, sekali gus meningkatkan kos pengeluaran. Wabak selesema burung dalam pasaran ayam itik boleh mengehadkan bekalan serantau dan meningkatkan halangan perdagangan.

Kitaran komoditi menambah satu lagi lapisan. Apabila permintaan dunia terhadap daging meningkat, lebih banyak makanan ternakan diperlukan untuk membesarkan haiwan, lalu menaikkan harga bijirin. Dasar bahan api bio boleh mengalihkan jagung dan minyak sayuran ke pasaran tenaga, sekali gus mengehadkan bekalan untuk kegunaan makanan. Pergerakan mata wang juga memberi kesan besar. Ringgit yang lemah menjadikan makanan ternakan lebih mahal, walaupun harga global stabil. Apabila ringgit mengukuh, kos makanan ternakan bagi pengimport boleh berkurangan dan memberi ruang kepada penternak untuk mengekalkan harga ladang.

Mengapa kekurangan bekalan pada 2023 penting

Pada penghujung 2022 dan awal 2023, Malaysia mengalami bekalan yang ketat malah mengimport telur dari India untuk menstabilkan pasaran. Pusat penetasan India menghantar puluhan juta biji telur dalam tempoh beberapa bulan, sekali gus membantu harga turun daripada paras rekod. Kejadian itu menunjukkan betapa cepatnya perdagangan rentas sempadan dapat menampung kekurangan, tetapi juga memperlihatkan kebergantungan pasaran telur pada keadaan di luar kawalan Malaysia. Apabila pembekal berhampiran menangani wabak penyakit atau turut berdepan lonjakan kos, import menjadi lebih sukar diperoleh.

Sabah dan Sarawak berdepan harga lebih tinggi dan bekalan lebih terhad

Perniagaan kecil di Sarawak, termasuk pusat jagaan kanak-kanak yang bergantung pada telur sebagai sumber protein murah, memberi amaran bahawa penamatan subsidi secara berperingkat akan memburukkan lagi harga yang sememangnya lebih tinggi di negeri itu. Pengusaha di Bintulu menyifatkan harga dulang telur Gred B jauh lebih tinggi daripada paras di Semenanjung, dan berkata kenaikan kecil sekalipun bagi setiap biji memberi kesan besar kepada bajet mingguan untuk menyediakan makanan kepada kanak-kanak. Pekedai runcit melaporkan telur biasa kadangkala sukar didapati, manakala pilihan premium seperti telur diperkaya selenium dan telur organik lebih mudah diperoleh tetapi mahal.

Keadaan setempat ini mungkin berbeza daripada purata nasional, yang banyak dipengaruhi pasaran Semenanjung Malaysia yang lebih besar dan kompetitif. Pengangkutan, penyimpanan dan laluan pengedaran di kawasan pedalaman Sabah dan Sarawak menambah kos. Jika pemborong mengutamakan pusat bandar yang mempunyai kadar jualan lebih pantas, pekan kecil mungkin mengalami bekalan lebih terhad dan perubahan harga lebih ketara.

Penjelasan kerajaan dan tindakan penguatkuasaan

Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan menyifatkan pemansuhan subsidi sebagai langkah yang diambil selepas bekalan stabil dan kos pengeluaran reda daripada paras tertinggi. Pegawai berhujah bahawa harga terapung lebih mencerminkan kos sebenar dan menyokong industri yang mampan. Mereka menjangkakan kenaikan sederhana bagi setiap biji telur dan menegaskan bahawa pemantauan akan diteruskan. Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup meneruskan pemeriksaan di pasar basah dan pasar raya, manakala pemimpin negeri berkata penguatkuasaan akan dipertingkat jika berlaku kenaikan yang tidak wajar. Sesetengah negeri dan agensi terus mengadakan jualan khas barangan keperluan, termasuk telur, pada harga di bawah pasaran bagi mengurangkan tekanan terhadap isi rumah.

Dasar cukai juga diselaraskan untuk mengehadkan tekanan terhadap barangan asas. Kementerian Kewangan menegaskan bahawa keperluan harian, termasuk telur, tidak dikenakan Cukai Jualan. Pihak berkuasa menyemak beberapa aspek peluasan Cukai Jualan dan Perkhidmatan pada pertengahan 2025 susulan maklum balas orang ramai, menaikkan ambang bagi sesetengah perkhidmatan dan menjelaskan pengecualian supaya perniagaan mikro dan kecil tidak menanggung kos yang tidak perlu. Program bantuan bersasar, seperti kredit untuk isi rumah berpendapatan rendah membeli barangan keperluan, turut membantu melindungi sesetengah keluarga daripada kenaikan harga.

Permintaan peniaga kecil

Peniaga kecil mahukan harga borong yang stabil, pemantauan perbezaan serantau yang lebih terperinci dan langkah perlindungan yang jelas bagi mengelakkan kenaikan mendadak. Beberapa peniaga berkata subsidi menyeluruh memberikan kelegaan sementara tetapi tidak menghalang turun naik mendadak akibat perubahan kos makanan ternakan global. Ramai lebih mengalu-alukan harga yang boleh dijangka berbanding subsidi yang diadakan dan dihentikan silih berganti sehingga menyukarkan perancangan. Mereka juga meminta bantuan untuk menaik taraf kemudahan penyimpanan dan logistik supaya dapat membeli dalam kuantiti lebih besar ketika harga menguntungkan tanpa menjejaskan kesegaran.

Tinjauan industri dan aspek perniagaan

Syarikat ayam itik besar melaporkan margin yang lebih baik ketika kos makanan ternakan rendah. Pada 2024, beberapa pengeluar tersenarai mencatatkan pendapatan kukuh walaupun harga saham merosot berikutan kebimbangan tentang penamatan subsidi menyeluruh. Firma penyelidikan menyatakan pengeluar masih boleh meraih keuntungan tanpa subsidi jika kos makanan ternakan terkawal dan ringgit stabil. Risikonya ialah lonjakan semula kos makanan ternakan. Jika harga jagung dan mil kacang soya meningkat, pengeluar akan meminta harga ladang yang lebih tinggi untuk melindungi margin, dan tekanan itu akan dirasai peruncit serta premis makanan.

Pengeluaran telur Malaysia meningkat, dengan data rasmi menunjukkan hasil kira-kira 16.7 bilion biji telur pada 2023 dan kadar sara diri melebihi 100 peratus. Penggunaan tahunan kira-kira 11.6 bilion biji. Secara teori, lebihan itu menyediakan penampan, tetapi isu pengedaran dan kos masih boleh menyebabkan bekalan setempat terhad. Apabila dasar berubah, tempoh pelarasan penting bagi peniaga kecil yang membeli setiap hari dan mempunyai aliran tunai yang terhad. Penetapan harga berasaskan pasaran boleh menggalakkan pelaburan dan kecekapan dalam jangka panjang, namun ia memerlukan penguatkuasaan rapi bagi membendung pakatan harga atau kenaikan yang tidak wajar serta komunikasi yang jelas supaya peruncit dapat merancang stok dan harga.

Pengajaran daripada kekurangan bekalan dan kejutan global

Tiga tahun lalu menunjukkan bagaimana kejutan luar mempengaruhi pasaran telur. Peperangan menjejaskan penghantaran bijirin, wabak penyakit melanda ternakan dan perubahan tarif mengganggu aliran perdagangan. Pada awal 2025, tarif baharu di ekonomi utama menggoncang pasaran global. Jika langkah sedemikian mengurangkan perdagangan ayam itik global atau mengubah permintaan, kos pengeluaran bagi pengeluar seluruh dunia boleh berubah. Walaupun Malaysia tidak bergantung pada Amerika Syarikat untuk import telur, ketegangan perdagangan yang lebih luas boleh mengubah harga makanan ternakan dan kos pengangkutan, yang akhirnya mempengaruhi harga runcit di pasaran tempatan.

Ketika kekurangan bekalan memuncak pada 2023, Malaysia segera mendapatkan bekalan dari India, membuktikan manfaat pilihan import yang fleksibel dan hubungan yang terjalin dengan berbilang pengeluar. Kajian akademik mengenai rangkaian perdagangan telur global menunjukkan aliran serantau yang lebih padat dan saling terhubung. Hubungan itu membantu meredakan kesan kejutan, tetapi juga bermakna harga tempatan terdedah kepada peristiwa jauh di luar sempadan negara. Bagi makanan ruji seperti telur, yang menjadi sumber protein mampu milik untuk isi rumah berpendapatan rendah dan sederhana, gabungan daya tahan domestik dan saluran import yang pelbagai kekal penting.

Faktor yang mengekalkan kestabilan harga

Harga cenderung stabil apabila tiga keadaan dipenuhi: kos makanan ternakan terkawal, wabak penyakit dapat dibendung dan pengedaran dari ladang ke peruncit berjalan lancar. Langkah kerajaan yang menyokong keadaan itu termasuk pemantauan selesema burung, pelaporan telus mengenai trend pasaran makanan ternakan dan bantuan bersasar di tempat pengangkutan serta penyimpanan masih lemah. Pemeriksaan runcit mencegah kenaikan harga yang tidak wajar, manakala mesej awam yang menghalang pembelian panik membantu memastikan bekalan di rak kekal mencukupi.

Langkah yang boleh diambil pengguna dan perniagaan kecil sekarang

Pengguna boleh mengurangkan pembaziran dan merancang pembelian mengikut keperluan sebenar, sekali gus membantu mencegah kekurangan bekalan sementara. Jika jualan khas menawarkan harga lebih rendah, isi rumah boleh membeli satu dulang dan berkongsi dengan jiran, bukannya menyorok bekalan. Pengusaha kecil boleh meratakan kos dengan mengumpulkan pembelian bersama gerai berdekatan, mencuba gred alternatif apabila mutunya setanding dan melabur dalam penyimpanan yang mengekalkan kesegaran untuk beberapa hari tambahan. Penyusunan menu juga membantu. Kafe boleh menawarkan hidangan yang menggunakan lebih sedikit telur ketika harga mingguan melonjak, kemudian memasukkannya semula apabila kos reda.

Komunikasi dengan pelanggan penting. Apabila sesebuah gerai menjelaskan bahawa tambahan 10 sen bagi setiap biji bersamaan RM3 untuk satu dulang, pelanggan lebih memahami perubahan kecil pada harga menu. Penetapan harga yang telus membina kepercayaan, terutamanya apabila pengusaha turut menjelaskan tempoh mereka mengekalkan harga walaupun kos meningkat. Peniaga juga boleh memantau petunjuk pasaran makanan ternakan dan bertukar maklumat dengan pembekal untuk menentukan masa pembelian.

Perkara Penting

• Malaysia menamatkan subsidi 10 sen sebiji telur dan kawalan harga pada 1 Ogos, selepas membelanjakan kira-kira RM2.5 bilion untuk bantuan telur sejak 2022.
• Peniaga kecil di Johor Bahru dan bandar lain melaporkan harga dulang lebih tinggi dan margin lebih kecil, dengan ramai menangguhkan kenaikan harga menu untuk mengekalkan pelanggan.
• Pegawai menjangkakan kenaikan harga sederhana sekitar 2 hingga 4 sen sebiji, tetapi perubahan harga runcit berbeza mengikut wilayah, gred dan keadaan bekalan.
• Kos makanan ternakan, yang merangkumi kira-kira 70 peratus kos pengeluaran, kekal sebagai faktor utama. Jagung dan mil kacang soya diimport dan terdedah kepada perubahan harga global serta mata wang.
• Sabah dan Sarawak sering berdepan harga runcit lebih tinggi akibat faktor logistik dan bekalan yang lebih terhad, sekali gus menambah tekanan kepada pusat jagaan kanak-kanak dan perniagaan kecil.
• Pasukan penguat kuasa meneruskan pemeriksaan pasaran, manakala barangan keperluan seperti telur dikecualikan daripada Cukai Jualan. Sesetengah negeri mengadakan jualan khas untuk meringankan perbelanjaan isi rumah.
• Pengeluaran Malaysia mencapai kira-kira 16.7 bilion biji telur pada 2023, melebihi keperluan domestik, tetapi isu pengedaran dan kos masih boleh menyebabkan bekalan setempat terhad.
• Kejutan global, termasuk peperangan, wabak penyakit dan ketegangan perdagangan, boleh mengubah kos makanan ternakan dan pengangkutan, lalu mempengaruhi harga telur tempatan.