Robot Mula Beroperasi di 7-Eleven Jepun Ketika Kekurangan Pekerja Semakin Meruncing

Syif baharu di kedai serbaneka

Di sebuah 7-Eleven di Tokyo, syif malam dengan cara baharu telah bermula. Sebuah mesin kompak meluncur di sepanjang peti sejuk, memilih botol dan tin dengan lengan robotik, lalu menyusunnya dalam barisan yang kemas. Apabila pelanggan di lorong berkurangan, unit pembersih menggilap lantai dan mengelap tingkap. Skrin video berhampiran kaunter menghubungkan pelanggan yang membeli-belah lewat malam dengan ejen khidmat pelanggan jarak jauh. Suasana itu kelihatan futuristik, namun bukan sekadar gimik. Ia merupakan tindak balas terhadap masalah mudah: Jepun semakin kekurangan pekerja.

Seven-Eleven Japan melancarkan percubaan selama tiga bulan di sebuah kedai di ibu negara itu untuk menguji sama ada sekumpulan kecil robot dapat mengambil alih kerja rutin yang memakan masa dan memastikan kedainya beroperasi sepanjang masa. Syarikat itu memberi tumpuan kepada tugas yang menyita masa kakitangan, seperti memindahkan minuman dari tempat simpanan ke ruang pameran berpendingin dan melakukan pembersihan rutin. Menurut anggaran syarikat, pekerja menghabiskan satu hingga dua jam sehari untuk mengisi semula stok minuman sahaja. Jika program itu membuahkan hasil yang memberangsangkan, peruncit berkenaan merancang untuk memperluas konsep itu ke lebih banyak lokasi dengan sasaran mengurangkan beban kerja kira-kira 30 peratus, kemudian menggunakan masa yang dijimatkan itu untuk khidmat pelanggan dan penyediaan makanan segar.

Kedai serbaneka Jepun yang beroperasi 24 jam sehari, dikenali sebagai konbini, menjadi tumpuan komuniti dan menjual pelbagai barangan serta perkhidmatan, daripada makanan panas hingga pembayaran bil. Usaha memastikan premis itu terus dibuka sepanjang malam semakin sukar apabila pengambilan pekerja merosot dan kos buruh meningkat. Automasi kini beralih dari bilik belakang ke ruang hadapan kedai, bukan sebagai sesuatu yang baharu semata-mata, tetapi sebagai alat untuk memastikan kehidupan harian terus berjalan.

Mengapa 7-Eleven beralih kepada robot

Demografi menjadi punca utama perubahan ini. Kira-kira satu pertiga penduduk Jepun kini berusia lebih 65 tahun, manakala populasi usia bekerja telah menyusut sejak penghujung 1990-an. Kajian 2023 oleh Recruit Works Institute mengunjurkan kekurangan kira-kira 3.4 juta pekerja menjelang penghujung dekad ini dan sekitar 11 juta menjelang 2040. Perbandingan antarabangsa menunjukkan Jepun sudah banyak bergantung pada automasi industri. Persekutuan Robotik Antarabangsa meletakkan Jepun di tangga kelima dunia bagi kepadatan robot dalam sektor pembuatan, dengan 419 unit bagi setiap 10,000 pekerja. Bidang baharu ialah sektor perkhidmatan, yang menawarkan kebanyakan pekerjaan dan kini mengalami kekurangan tenaga kerja paling ketara.

Penggubal dasar dan eksekutif semakin melihat automasi sebagai cara mengekalkan pengeluaran, bukannya menghapuskan pekerjaan. Penganalisis di Tabung Kewangan Antarabangsa menyatakan Jepun mempunyai sejarah penerapan robotik dan mendapati bahawa dalam banyak keadaan, automasi seiring dengan peningkatan produktiviti serta pekerjaan yang kekal stabil dalam sektor pembuatan. Tumpuan kini beralih kepada sektor perkhidmatan, yang produktivitinya ketinggalan selama bertahun-tahun. Kedai serbaneka merupakan medan ujian yang sesuai kerana beroperasi tanpa henti, melakukan banyak tugas berulang dan terus berdepan kekosongan pekerja.

Di dalam kedai, tugas sebenar mesin

Projek rintis di Tokyo memberikan peranan berbeza kepada mesin yang berlainan. Satu unit dikhususkan untuk mengisi stok minuman dalam botol dan minuman beralkohol dalam tin di peti sejuk. Tugas ini dipilih dengan sengaja kerana mengisi semula minuman menyita masa kakitangan, memerlukan kerja di ruang sempit dan sejuk, serta perlu dilakukan beberapa kali sehari di kedai yang sibuk. Dengan menyerahkan tugas ini kepada robot, penyelia menjangkakan satu hingga dua jam masa kakitangan dapat diluangkan setiap hari untuk tugas yang lebih ketara seperti melayani pelanggan, menyediakan makanan atau mengemas rak di luar peti sejuk.

Unit lain mengendalikan kerja pembersihan. Robot-robot ini menyapu dan mengemop lantai serta menggilap tingkap, iaitu kerja yang sering ditangguhkan apabila kedai kekurangan pekerja. Projek rintis itu turut merangkumi stesen khidmat pelanggan jarak jauh. Skrin di kaunter membolehkan pelanggan menekan untuk mendapatkan bantuan langsung daripada ejen di lokasi lain, ketika juruwang mungkin sedang berehat atau jumlah kakitangan yang bertugas lebih sedikit. Matlamatnya adalah untuk memastikan kedai terus dibuka dan mutu perkhidmatan kekal konsisten tanpa memerlukan pasukan penuh bertugas di premis setiap malam.

Hiroki Takei, ketua operasi 7-Eleven, menjelaskan matlamat percubaan itu dalam satu kenyataan yang dikongsi dengan media tempatan.

Kami berhasrat meningkatkan produktiviti dan mewujudkan persekitaran yang membolehkan kami mencabar diri untuk menghasilkan rangkaian produk dan perkhidmatan baharu.

Pengurus syarikat akan menjejaki masa kerja yang dijimatkan, kadar kehabisan stok minuman dan tindak balas pelanggan terhadap susun atur baharu itu. Jika datanya memberangsangkan, pelaksanaan lebih meluas boleh bermula, dengan tumpuan awal pada kedai bandar yang sibuk, kekurangan kakitangan dan beban mengisi semula stok peti sejuk yang tinggi.

Robot di kaki lima, percubaan penghantaran di pinggir bandar Tokyo

Ketika percubaan di dalam kedai menangani tugas di dalam premis, 7-Eleven turut menguji robot penghantaran kecil di kaki lima awam. Di Hachioji, pinggir bandar di barat pusat Tokyo, syarikat itu menjalankan projek rintis penghantaran yang meliputi kira-kira 10,000 isi rumah. Pelanggan membuat pesanan melalui aplikasi 7NOW, kakitangan memuatkan robot di kedai, dan robot itu bergerak pada kelajuan berjalan kaki, kira-kira 6 kilometer sejam, mengikut lampu isyarat dan mengelak halangan. Tempoh penghantaran yang disasarkan ialah kira-kira 20 minit. Apabila robot tiba, pelanggan mengimbas kod QR untuk membuka ruang simpanan dan mengambil pesanan. Penyelia jarak jauh memantau robot dan boleh mengambil alih kawalan jika perlu.

Syarikat itu sengaja memilih kawasan berbukit dengan banyak cerun sebagai lokasi ujian bagi menguji keupayaan mesin dan mendapatkan maklum balas daripada penduduk lebih berusia. Jurucakap syarikat menjelaskan rasional di sebalik pemilihan lokasi itu.

Kami sengaja memilih kawasan yang mempunyai cerun dan penduduk yang semakin berusia untuk mengenal pasti masalah yang mungkin dihadapi sebelum perkhidmatan ini digunakan secara praktikal.

Ujian di kaki lima itu dijadualkan berlangsung hingga awal 2026. Perubahan undang-undang pada 2023 membuka jalan bagi percubaan sedemikian, dengan membenarkan robot penghantaran berkelajuan rendah menggunakan jalan awam tertakluk pada peraturan ketat mengenai kelajuan, pemantauan dan keselamatan. Projek itu turut menangani kekurangan pemandu lori yang membebankan penghantaran ke rumah dan logistik penghantaran jarak akhir di seluruh Jepun.

Persaingan lebih luas dalam automasi runcit

Rangkaian kedai serbaneka di seluruh Jepun bergerak ke arah yang sama. FamilyMart bekerjasama dengan syarikat pemula berpangkalan di Tokyo, Telexistence, untuk memperkenalkan sistem pengisian stok autonomi di ratusan kedai. Model TX SCARA syarikat itu direka untuk beroperasi di dalam peti minuman, bergerak di sepanjang rel untuk mengambil botol dan tin dari tempat simpanan sebelum meletakkannya di rak. Sistem itu boleh mengisi semula sehingga 1,000 barangan sehari dan beroperasi sepanjang masa. Platform AI menganalisis imej rak dan data jualan untuk menentukan barangan yang perlu diisi semula terlebih dahulu, manakala sensor kedalaman dan warna memandu pergerakan lengan robot. Apabila berlaku masalah, pengendali jarak jauh boleh beralih kepada mod kawalan jarak jauh melalui konsol realiti maya dan membetulkan isu itu dalam beberapa saat. FamilyMart membayar penggunaan sistem itu melalui langganan robot sebagai perkhidmatan, bukannya membeli mesin berkenaan secara terus.

Lawson, satu lagi rangkaian utama, telah menguji robot pengisi rak yang dikendalikan dari jarak jauh dan meninjau peluasan percubaan apabila sistem semakin autonomi. Pendekatan ini bersifat pragmatik. Kawalan jarak jauh membolehkan pembangun mengumpul data latihan dan mengendalikan keadaan luar jangka, sementara kedai mendapat manfaat daripada fleksibiliti tenaga kerja. Pengendali jarak jauh boleh log masuk dari mana-mana sahaja, sekali gus membuka peluang kepada pekerja yang tidak dapat berulang-alik atau lebih menyukai waktu kerja fleksibel.

Di luar peruncitan kedai serbaneka, syarikat e-dagang dan elektronik telah menguji robot penghantaran, mencerminkan usaha lebih luas untuk mencari cara mengekalkan operasi perkhidmatan dengan lebih sedikit pemandu dan kakitangan kedai. Perkembangan pada 2025 ini mencerminkan ujian berperingkat selama bertahun-tahun yang mengubah robot daripada bahan pameran baharu kepada alat untuk melaksanakan tugas tertentu yang berulang.

Teknologi tanpa istilah teknikal

Robot pengisi rak di dalam kedai dibina untuk satu tujuan. Kamera mengimbas peti sejuk, membandingkan apa yang dilihat dengan pelan susun atur kedai, kemudian mengesan ruang kosong di rak. Perisian menyusun keutamaan barangan mengikut tahap segera, dengan mengambil kira jualan terdahulu dan waktu. Robot meluncur di sepanjang rel panduan, mencapai ke dalam bekas simpanan, mencengkam botol atau tin pada titik pengambilan yang telah dikira, lalu meletakkannya di ruang yang betul. Jika mengesan perkara luar biasa seperti barang terjatuh atau ruang rak yang terhalang, robot itu memaklumkan penyelia manusia. Gabungan autonomi untuk langkah rutin dan campur tangan manusia dengan pantas apabila berlaku perkara luar biasa membantu mengurangkan kesilapan tanpa memerlukan penyeliaan sepenuh masa di premis.

Cara AI pengisi rak berfungsi

Sistem dalam kategori ini lazimnya menjalankan beberapa model penglihatan komputer serentak. Satu model mengenal pasti produk, model lain menganggarkan kedalaman untuk memandu lengan robot, model ketiga mengesan ruang kosong atau barang yang tersalah letak, dan model keempat memeriksa perkara luar biasa. Pembangun melatih model ini menggunakan gabungan rakaman sebenar di kedai dan imej sintetik yang dijana dalam simulasi. Perisian itu berjalan pada komputer pinggir bersaiz kompak di dalam mesin, membolehkannya membuat keputusan serta-merta walaupun sambungan rangkaian perlahan. Data kedai seperti sejarah jualan dan sasaran inventori dihantar kepada robot dari awan untuk memperhalus keutamaan dan mengurangkan kejadian kehabisan stok.

Langkah keselamatan robot penghantaran

Robot di kaki lima menggunakan sistem yang berbeza. Robot ini bergantung pada lidar dan kamera untuk mengesan tepi jalan, pejalan kaki dan haiwan peliharaan, mematuhi lampu isyarat di lintasan, serta merancang laluan bagi mengelak halangan. Sensor mengesan pergerakan secara tiba-tiba. Jika seorang kanak-kanak meluru di hadapannya, robot itu akan berhenti. Protokol keselamatan mengehadkan kelajuan kepada kadar berjalan kaki, dan setiap robot dihubungkan dengan pusat kawalan jarak jauh supaya penyelia manusia boleh campur tangan jika berlaku kekeliruan atau laluan terhalang. Gabungan had kelajuan rendah, laluan berpagar geografi dan sokongan manusia direka untuk mengurangkan risiko sementara teknologi itu terus berkembang.

Buruh, pelanggan dan pertimbangan sosial

Perbezaan terbesar antara perdebatan di Jepun dengan perdebatan di tempat lain ialah konteksnya. Ramai eksekutif tidak cuba menggantikan pekerja. Mereka cuba memastikan syif diisi apabila tidak dapat mencari kakitangan yang mencukupi. Unjuran demografi negara itu menunjukkan hala tuju yang jelas. Bilangan penduduk usia bekerja akan berkurangan pada tahun-tahun akan datang, sedangkan kedai masih perlu memastikan rak berisi dan lantai bersih. Robot boleh mengisi kekosongan dan membolehkan kakitangan memberi tumpuan kepada tugas yang memerlukan pertimbangan dan empati, seperti membantu pelanggan warga emas, menguruskan pemulangan barang atau menyediakan menu tempatan.

Sesetengah pihak dalam kesatuan pekerja mengingatkan bahawa kesan automasi berbeza mengikut tempat kerja dan kemahiran. Niki Harada, pegawai Kesatuan Pekerja Restoran Jepun, menjelaskan persoalan yang masih belum terjawab mengenai pekerjaan dalam sektor perkhidmatan.

Sukar untuk mengetahui sekarang apakah kesan robot terhadap restoran. Ia mungkin bermakna bilangan pekerja berkurangan, tetapi mungkin juga mewujudkan pekerjaan baharu.

Bagi pelanggan, pengalaman membeli-belah mungkin terasa sedikit berbeza pada waktu sunyi. Ejen sokongan jarak jauh di skrin mungkin mengendalikan pembayaran yang rumit atau pengesahan umur, sementara robot mengemas berhampiran. Senario terbaik ialah rak kosong berkurangan dan penghantaran menjadi lebih pantas untuk mereka yang paling memerlukannya. Percubaan di Hachioji menyasarkan penduduk lebih berusia yang sukar mendaki cerun sambil membawa beg berat. Jika robot itu terbukti boleh diharap, kedai serbaneka berhampiran boleh menjadi hab kecil untuk barangan keperluan yang dihantar pada hari yang sama.

Kebimbangan masih wujud. Robot di kaki lima perlu bergerak di ruang sempit, menghadapi cuaca buruk dan kemungkinan vandalisme. Privasi juga menjadi pertimbangan kerana sistem penglihatan merakam imej ruang awam. Peruncit dan pihak berkuasa tempatan perlu menetapkan peraturan yang jelas mengenai penyimpanan data, pelaporan insiden dan insurans. Sistem berkelajuan rendah dengan campur tangan manusia mengurangkan risiko, namun pengendali perlu membuktikan keselamatannya kekal terjamin apabila bilangan robot bertambah.

Peraturan dan tempoh masa yang perlu diperhatikan

Perubahan penting berlaku pada 2023 apabila Jepun membenarkan robot penghantaran berkelajuan rendah menggunakan jalan awam dengan syarat tertentu, termasuk pemantauan jarak jauh, amaran bunyi dan had kelajuan yang ketat. Perubahan undang-undang ini memindahkan percubaan penghantaran dari kawasan kampus persendirian ke kawasan kejiranan sebenar. Bandar dan jabatan polis kini menyelaras dengan peruncit mengenai laluan ujian, lintasan dan waktu operasi. Rangka kerja ini menyerupai peraturan bagi peranti mobiliti perlahan dan memberi tumpuan pada usaha mengurangkan konflik dengan pejalan kaki.

Percubaan di dalam kedai 7-Eleven berlangsung kira-kira tiga bulan sebelum syarikat memutuskan sama ada format itu akan diperluas ke lebih banyak lokasi. Ujian penghantaran di kaki lima di Hachioji dijadualkan berlangsung hingga awal 2026. Para eksekutif akan menilai kebolehpercayaan, penerimaan pelanggan dan kos bagi setiap penghantaran berbanding harga gaji dan bahan api. Kos perkakasan lazimnya menurun apabila pengeluaran meningkat, manakala perisian bertambah baik apabila sistem belajar daripada lebih banyak jam operasi. Kelajuan peluasan akan bergantung pada sama ada percubaan itu secara konsisten mengurangkan beban kerja dan mengekalkan mutu perkhidmatan yang tinggi.

Perkara Penting

• 7-Eleven sedang menguji robot di sebuah kedai di Tokyo untuk mengisi semula stok minuman, membersihkan lantai dan tingkap, serta membantu pelanggan melalui skrin khidmat jarak jauh.
• Syarikat itu akan menilai percubaan di kedai selama kira-kira tiga bulan dan menyasarkan pengurangan beban kerja pekerja sekitar 30 peratus jika pendekatan itu diperluas.
• Robot penghantaran di kaki lima sedang diuji di Hachioji, dengan perkhidmatan kepada kira-kira 10,000 isi rumah. Pesanan dibuat melalui aplikasi 7NOW dan penghantaran disasarkan tiba dalam kira-kira 20 minit.
• Robot penghantaran bergerak pada kelajuan berjalan kaki, mematuhi lampu isyarat dan dipantau dari jarak jauh supaya penyelia manusia boleh campur tangan jika perlu.
• Perubahan peraturan pada 2023 membenarkan robot penghantaran berkelajuan rendah menggunakan jalan awam, membuka peluang untuk ujian di kawasan kejiranan sebenar dengan syarat keselamatan yang ketat.
• Jepun menghadapi kekurangan pekerja yang serius, dengan unjuran kekurangan tenaga kerja sebanyak 3.4 juta menjelang 2030 dan kira-kira 11 juta menjelang 2040, sekali gus mendorong peruncit beralih kepada automasi.
• FamilyMart telah pun menggunakan robot pengisi rak autonomi di ratusan kedai, menunjukkan cara pengisian semula stok minuman boleh diautomasikan pada skala besar.
• Sistem ini menggabungkan operasi autonomi dengan kawalan manusia dari jarak jauh, menggunakan kamera dan AI untuk tugas rutin serta kawalan jarak jauh bagi menangani keadaan luar jangka.
• Peruncit menggunakan robot untuk membantu kakitangan yang terhad, memastikan kedai 24 jam terus dibuka dan meningkatkan ketersediaan barangan untuk pelanggan warga emas yang sukar membeli-belah sendiri.
• Kejayaan percubaan ini bergantung pada kebolehpercayaan, keselamatan di ruang awam, penerimaan pelanggan serta sama ada kosnya lebih berbaloi berbanding kaedah pengambilan pekerja dan penghantaran tradisional.