Bagaimana S Vegiyathuman Menjadikan Acara Jalan Kaki dan Larian sebagai Pengikat Negara

Perpaduan melalui jalan kaki merentasi negara yang berbilang kaum

Selama setengah abad, suasana jalan raya yang sesak di Kuala Lumpur dan bandar-bandar lain membawa satu mesej mudah. Orang ramai yang bergerak seiring dapat membina negara yang lebih kukuh. Tokoh di sebalik gerakan itu ialah S Vegiyathuman, penganjur yang tidak kenal penat dan menganggap acara penyertaan ramai sebagai projek negara, bukan sekadar perlumbaan dalam kalendar. Pada Hari Malaysia, ketika perpaduan menjadi tumpuan, kisahnya ibarat pelajaran sivik yang disampaikan dengan kasut larian dan kasut berjalan.

Vegiyathuman, yang diraikan ramai sebagai Raja Jalan Kaki dan Larian, melihat sukan sebagai jambatan yang boleh dilalui sesiapa sahaja. Beliau tidak terlalu mementingkan podium. Baginya, yang lebih penting ialah siapa yang hadir, siapa yang berasa dialu-alukan dan bagaimana sesebuah bandar kembali hidup apabila ribuan orang memulakan perjalanan bersama-sama. Pendekatan beliau menjadikan hujung minggu biasa sebagai perhimpunan tempat rakyat Malaysia daripada pelbagai latar belakang berlatih, bersorak dan bergelak ketawa bersama.

Pernah beliau menjelaskan falsafah yang menjadi panduan bagi segala yang dibinanya. Beliau percaya semangat patriotik boleh dilihat bukan sahaja pada pingat atlet elit, tetapi juga pada jarak yang ditempuh bersama di jalan raya terbuka. Beliau berbicara tentang rentak dan tempo, serta bagaimana orang yang tidak dikenali menjadi jiran sepanjang berjalan kaki pada pagi yang panjang.

Memperkenalkan idea itu, Vegiyathuman berkata:

Ia juga tentang berjalan seiring dengan orang yang tidak dikenali, bergerak maju serentak, meraikan rentak bersama sebagai rakyat Malaysia.

Daripada juara sekolah kepada perancang acara besar-besaran

Dilahirkan pada 1941 di Bukit Mertajam, Vegiyathuman mula mencipta nama sebagai pelari muda. Mewakili Sekolah Menengah Bukit Mertajam, beliau menjuarai acara merentas desa di Pulau Pinang pada penghujung 1950-an. Jurulatihnya ketika itu ialah KS Nijhar, yang kemudiannya menceburi politik kebangsaan. Tahun-tahun pembentukan itu mengajarnya tentang disiplin latihan dan semangat kemasyarakatan yang dapat diwujudkan oleh sukan.

Beliau mengiktiraf bekas pentadbir olahraga A Vaithilingam sebagai insan yang membentuk kemahirannya sebagai penganjur. Daripada susun atur laluan dan peraturan hingga sistem catatan masa serta taklimat sukarelawan, beliau mempelajari asas teknikal sesebuah acara. Latihan itu menjadi landasan bagi gerakan yang berkembang selama beberapa dekad.

Pada 1960-an, beliau bertugas sebagai pemeriksa cap jari polis di Bukit Aman. Kerjanya stabil, tetapi hatinya tetap di trek dan jalan raya. Pada 1980-an, Datuk Bandar Kuala Lumpur Elyas Omar memintanya mengadakan larian Ahad di taman-taman bandar bagi menggalakkan kecergasan. Orang ramai menyambut baik. Melihat ribuan orang berkumpul memberinya keyakinan untuk merancang acara yang lebih besar, termasuk larian jalan raya yang mengubah pusat Kuala Lumpur menjadi pesta pergerakan.

Faktor yang menjadikan Big Walk satu acara kebangsaan

Antara banyak acara yang dirancangnya, Malay Mail Big Walk, yang mesra dikenali sebagai Biggie, paling menonjol. Acara itu bermula pada 1960 dengan kurang daripada 3,000 peserta jalan kaki. Di bawah kendaliannya, ia berkembang menjadi karnival. Puluhan ribu orang menyertainya pada tahun-tahun kemuncaknya. Pejabat membentuk pasukan. Keluarga merancang hujung minggu mereka di sekitar acara itu. Penduduk kejiranan keluar menyaksikannya.

Biggie turut menjadi medan latihan untuk acara jalan kaki kompetitif, iaitu acara teknikal dalam olahraga. Dalam acara ini, sebelah kaki mesti sentiasa kelihatan menyentuh tanah, manakala kaki yang melangkah ke hadapan mesti lurus dari saat pertama kali menyentuh tanah sehingga melintasi bawah badan. Untuk melakukannya dengan betul, seseorang memerlukan latihan bertahun-tahun, bimbingan teliti dan pengadilan yang cermat. Acara itu menyediakan ruang untuk laluan tersebut berkembang.

Antara bakat yang muncul ialah K Thirumal, yang dirujuk Vegiyathuman sebagai bapa acara jalan kaki kompetitif Malaysia. Nama-nama lain termasuk V Subramaniam, Khoo Chong Beng, G Saravanan, Anastasia Karen Raj dan Yuan Yufang. Mereka tidak muncul begitu sahaja. Mereka berlatih di hadapan khalayak, dikelilingi rakyat yang menyaksikan bahawa kecemerlangan boleh bermula di jalan raya bandar apabila peluang tersedia.

Separuh maraton pertama dan kebangkitan larian bandar

Pada 1989, Vegiyathuman menganjurkan acara yang dianggap sebagai separuh maraton 21 kilometer pertama Malaysia. Beliau tidak mengejar tajuk utama. Beliau mahu memberikan cabaran baharu kepada orang ramai, cabaran yang memerlukan persediaan dan kesabaran, serta membina keyakinan setelah berjaya diselesaikan. Format separuh maraton menawarkan cabaran yang cukup besar untuk terasa hebat, namun masih mampu dicapai dengan latihan konsisten selama beberapa bulan.

Daripada langkah-langkah itu lahirlah cita-cita yang lebih besar. Beliau mengasaskan Kuala Lumpur International Marathon, yang kemudiannya membuka jalan kepada acara yang kini dikenali sebagai Standard Chartered KL Marathon. Menjelang 2013, acara itu menarik puluhan ribu peserta dan menawarkan antara jumlah hadiah terbesar di negara ini ketika itu. Acara tersebut meraikan warisan bandar dengan garisan mula dan penamat di Dataran Merdeka. Penganjur membina acara yang mengalu-alukan peserta baharu, keluarga, pasukan korporat dan atlet elit. Badan amal turut mendapat manfaat apabila pelari mengumpul dana sepanjang tempoh latihan.

Acara penyertaan ramai sebesar ini tidak muncul secara kebetulan. Ia memerlukan permit, perlindungan perubatan, penyelarasan trafik, sistem catatan masa, stesen air dan ribuan sukarelawan. Di sebalik sepanduk acara itu berdiri seorang lelaki yang mengutamakan perincian dan keselamatan mengatasi segala-galanya.

Kaedah beliau: mengutamakan keselamatan dan perincian

Mereka yang pernah bekerja dengannya menggambarkan seorang pemimpin yang memeriksa susun atur laluan pada waktu subuh, melatih pelaksanaan protokol kecemasan dan membimbing pasukan tentang masa tepat penutupan jalan serta pelepasan peserta. Bekas atlet lari berpagar kebangsaan Anto Keney Martin, yang menjadi sebahagian daripada pasukan RHB Centennial Run pada 2013, mengimbas kembali standard yang ditetapkan Vegiyathuman untuk kru dan sukarelawan.

Ketika memperkenalkan kenangan Martin, rakan-rakannya menekankan betapa beliau mengutamakan keselamatan dan kelancaran pelaksanaan dari mula hingga akhir. Martin mengingati bagaimana acara itu berjalan mengikut perancangan walaupun hujan mengancam jadual.

Beliau amat teliti dalam setiap aspek keselamatan dan kawalan keselamatan. Tiada ruang untuk kesilapan. Walaupun hujan turun mencurah-curah sebelum subuh, beliau orang pertama tiba di lokasi, memastikan pelepasan peserta berjalan lancar. Pengetahuannya yang luas membimbing kami semua.

Pendekatan yang konsisten selama beberapa dekad itu membantu orang ramai mempercayai perhimpunan ini. Pelari dan peserta jalan kaki tahu bahawa mereka berada di tangan yang selamat. Agensi bandar tahu bahawa perancangan dibuat secara realistik dan disampaikan dengan jelas. Penaja pula melihat jenama mereka dikaitkan dengan acara yang dikendalikan dengan teliti.

Membentuk atlet daripada pekerja bank dan pejabat hingga ke pasukan kebangsaan

Vegiyathuman tidak memisahkan penyertaan masyarakat daripada prestasi tinggi. Beliau percaya kedua-duanya boleh berkembang bersama. Antara hasil ciptaannya yang paling dibanggakan ialah kejohanan olahraga antara bank. Pekerja pejabat bertanding secara berkala, mendapatkan jurulatih dan membina disiplin melalui latihan mingguan. Kejohanan itu menyumbang kepada skuad kebangsaan dengan cara yang tidak diduga ramai. Pada satu ketika, katanya, pertemuan itu melahirkan sebahagian besar anggota pasukan kebangsaan.

Ketika menjelaskan pandangannya, beliau menceritakan bagaimana pekerja korporat boleh menjadi pencabar di peringkat antarabangsa dengan adanya struktur yang betul.

Pada kemuncaknya, pertemuan ini melahirkan sebahagian besar anggota pasukan kebangsaan. Pekerja bank ini tetap mampu berlatih dan menyerlah untuk Malaysia.

Aktivis akar umbi Dina Rizal mengiktiraf Vegiyathuman kerana meletakkan asas bagi usaha pembangunan belia yang lebih mantap dalam Persatuan Olahraga Wilayah Persekutuan. Program, bimbingan dan usaha mendekati masyarakat yang berterusan menyemai budaya yang terus menarik golongan muda menyertai acara trek dan jalan raya. Apabila remaja ini semakin yakin, seluruh sistem mendapat manfaat.

Suara Malaysia di pentas dunia

Pengaruhnya tidak terhenti di sempadan bandar. Vegiyathuman bertugas sebagai hakim acara jalan kaki di Sukan Olimpik Athens 2004 dan Kejohanan Olahraga Dunia di Seville pada 1999. Beliau juga menjadi pegawai teknikal di Sukan Paralimpik. Bertugas pada tahap itu memerlukan penguasaan teknikal, ketenangan dan pertimbangan yang mampu bertahan dalam penelitian. Ia merupakan tanda kepercayaan daripada komuniti olahraga antarabangsa.

Beliau turut mengendalikan kursus dan klinik di seluruh Asia, berkongsi pendekatan praktikalnya dengan pegawai dan penganjur muda. Sesi itu menumpukan perkara yang boleh menentukan kejayaan atau kegagalan sesebuah acara: perancangan keselamatan, latihan marshal, reka bentuk laluan, khidmat atlet dan penyelesaian konflik pada hari perlumbaan. Ramai yang kini mengendalikan acara di seluruh rantau ini mempelajari asas-asas tersebut daripadanya.

Khidmat, kepimpinan dan anugerah yang diraih sepanjang perjalanan

Di Malaysia, khidmat baktinya panjang dan konsisten. Beliau berkhidmat sebagai setiausaha agung Persatuan Olahraga Wilayah Persekutuan (FTAA) dari 1985 hingga 2016, sebelum memegang jawatan presiden pada 2017. Beliau melepaskan jawatan pada 2020 selepas membentuk persatuan itu sebagai wadah untuk acara akar umbi dan pertandingan elit. Ramai dalam dunia sukan menganggap FTAA sebagai sebuah keluarga yang menjaga ahlinya dan menyambut pendatang baharu dengan sama mesranya.

Beliau menerima gelaran Datuk sempena Hari Wilayah Persekutuan pada 2014. Pada 2024, beliau dimasukkan ke dalam Dewan Kemasyhuran Majlis Olimpik Malaysia, satu pengiktirafan yang turut diberikan kepada pegawai dan atlet lain yang membina rekod sukan negara. Penghormatan itu mencerminkan kerjaya yang menggabungkan pengetahuan teknikal dengan semangat kemasyarakatan yang tidak pernah luntur.

Mereka yang pernah menyaksikannya bekerja mengingati malam-malam yang panjang, panggilan telefon kepada pembekal, pemeriksaan saat akhir di stesen air dan kata-kata semangat yang disampaikan dengan tenang kepada peserta kali pertama yang gementar. Kehadirannya menenangkan pasukan dan meningkatkan standard dalam kalendar acara larian jalan raya dan jalan kaki.

Kehidupan hari ini dan makna legasi baginya

Hari ini, pada usia 84 tahun, beliau menggunakan kerusi roda selepas mengalami kecederaan saraf tunjang dan telah menetap di sebuah pusat jagaan dengan bantuan sejak 2020. Jadualnya kini lebih lapang, tetapi kebanggaannya terhadap atlet muda masih jelas. Apabila beliau menyaksikan program anjuran FTAA dan rakan-rakannya, beliau melihat bayangan usaha yang dipupuknya selama beberapa dekad.

Ketika menyentuh kesinambungan itu, beliau menceritakan bagaimana generasi seterusnya mengambil tanggungjawab dan meneruskan misi tersebut.

Apabila saya melihat program akar umbi di WP hari ini, dan cara golongan muda dikenal pasti serta dibimbing, usaha saya tidak sia-sia. Generasi baharu pentadbir menjalankan tugas dengan baik, dan saya bangga melihat usaha ini diteruskan.

Beliau berkali-kali berkata bahawa usaha itu bukan tentang dirinya. Sebaliknya, ia tentang menyediakan ruang untuk orang ramai berasa diterima, sama ada mereka bakal juara atau peserta kali pertama yang lebih banyak berjalan daripada berlari.

Bagi saya, ini bukan tentang kemasyhuran peribadi. Ini tentang memberi rakyat Malaysia peluang untuk menjadi sebahagian daripada sesuatu yang lebih besar. Sama ada anda bakal juara atau sekadar mahu menamatkan acara jalan kaki, anda tetap diterima.

Namun, tujuan itu tidak selalu dapat menghilangkan rasa rindu. Dahulu, rakan-rakan daripada arena olahraga mengisi hari-harinya dan beliau merindui mereka.

Ada kalanya saya berasa sunyi di sini. Saya merindui rakan-rakan dalam keluarga olahraga.

Presiden FTAA V Pulanthiran merumuskan pandangan ramai dalam dunia sukan tentang sumbangan mentornya.

Beliau memberi inspirasi kepada ramai pegawai dan atlet, menjadi mentor mereka serta sahabat kepada setiap orang yang ditemuinya. Selama empat dekad, Vegiyathuman menjadi nadi olahraga Malaysia. Beliaulah tangan ghaib yang memastikan sukan masyarakat terus berdenyut.

Mengapa sukan masyarakat masih penting dalam negara berbilang kaum

Acara seperti Biggie dan maraton Kuala Lumpur lebih daripada sekadar kegiatan sehari. Acara-acara ini menjadikan jalan raya ruang bersama. Seorang pelari dari Shah Alam akhirnya berlari seiring dengan peserta jalan kaki dari Batu Caves, lalu jarak antara mereka semakin rapat. Sukarelawan menghulurkan cawan daripada meja yang sama kepada peserta dengan pelbagai warna pakaian dan lambang. Pergaulan itu, yang berulang tahun demi tahun, membina rasa hormat dan kesedaran tentang ruang bersama.

Acara penyertaan ramai turut membawa manfaat praktikal. Latihan mendorong orang ramai mengamalkan tabiat harian yang lebih baik. Kumpulan yang terbentuk di sekitar acara larian atau jalan kaki mingguan biasanya kekal. Peserta berkenalan merentasi perbezaan usia, bahasa dan pekerjaan. Sukarelawan muda mempelajari logistik dan tanggungjawab terhadap masyarakat. Agensi bandar pula belajar menguruskan orang ramai dengan tenang dan cekap, kemahiran yang berguna ketika kecemasan atau acara kebangsaan. Kemahiran ini terus bertambah dari semasa ke semasa.

Aspek kesihatan awam juga penting. Berjalan kaki mudah dilakukan dan berkos rendah, sekali gus mengurangkan halangan yang sering menjauhkan orang daripada sukan. Apabila acara terasa selamat dan mengalu-alukan semua, keluarga turut serta bersama-sama. Kanak-kanak melihat orang dewasa menunjukkan kesungguhan dan kesabaran. Mereka belajar bahawa menamatkan acara sama pentingnya dengan memenanginya.

Legasi Vegiyathuman berakar pada kebenaran mudah itu. Acara jalan kaki atau larian yang diurus dengan baik boleh menjadi sekolah kecil tentang kewarganegaraan. Ia mengajar ketepatan masa, sikap saling menyokong, menghormati peraturan dan berbangga dengan pencapaian bersama. Ia juga memberi kenangan untuk disimpan. Ramai rakyat Malaysia masih mengingati pingat pertama mereka, penamat pertama di Dataran Merdeka atau kali pertama mereka hadir dengan rasa gementar lalu pulang sebagai sebahagian daripada pasukan. Perasaan itu membawa mereka kembali, dan mengajak rakan-rakan turut serta.

Perkara Utama

• S Vegiyathuman memperjuangkan penyertaan ramai sebagai jalan menuju perpaduan, menjadikan acara larian dan jalan kaki di bandar sebagai perhimpunan kebangsaan
• Beliau membantu mengembangkan Malay Mail Big Walk daripada acara kecil menjadi karnival yang disertai puluhan ribu orang serta medan mencungkil bakat acara jalan kaki kompetitif
• Beliau menganjurkan separuh maraton 21 kilometer pertama Malaysia pada 1989 dan mengasaskan Kuala Lumpur International Marathon, yang membuka jalan kepada KL Marathon moden
• Model penganjuran acaranya mengutamakan keselamatan, ketepatan dan keterangkuman masyarakat, sekali gus meningkatkan standard penganjur di seluruh negara
• Kejohanan olahraga antara bank yang dilancarkannya membangunkan saluran bakat untuk pasukan kebangsaan dalam acara trek dan padang
• Di peringkat antarabangsa, beliau bertugas sebagai hakim acara jalan kaki di Sukan Olimpik Athens 2004 dan Kejohanan Olahraga Dunia di Seville pada 1999
• Beliau menerajui Persatuan Olahraga Wilayah Persekutuan selama beberapa dekad dan menerima gelaran Datuk pada 2014, sebelum dimasukkan ke dalam Dewan Kemasyhuran OCM pada 2024
• Kini berusia 84 tahun dan menggunakan kerusi roda, beliau terus memberi inspirasi kepada pentadbir dan atlet muda dengan mesej tentang rasa diterima dan tujuan bersama