Tokyo Terus Berkembang Ketika Jepun Semakin Susut: Mampukah Wilayah-Wilayah Maju dalam Era Kelahiran yang Semakin Merosot?

Tokyo terus berkembang sedangkan sebahagian besar Jepun semakin susut

Tokyo terus menarik penduduk, pekerjaan dan wang dari seluruh Jepun pada saat negara itu berdepan kemerosotan bersejarah dalam jumlah kelahiran. Penumpuan ini amat ketara. Kawasan metropolitan Tokyo, yang merangkumi Tokyo, Kanagawa, Saitama dan Chiba, menempatkan kira-kira 13 peratus penduduk Jepun pada penghujung Perang Dunia Kedua. Menjelang 1970, angka itu meningkat kepada 23 peratus. Kini, jumlahnya kira-kira 30 peratus, hampir satu daripada setiap tiga penduduk. Tokyo merupakan satu-satunya wilayah pada peringkat prefektur yang mencatat pertumbuhan penduduk dalam anggaran tahunan terkini, meningkat kira-kira 0.34 peratus berbanding tahun sebelumnya, sedangkan banyak prefektur luar bandar mengalami penyusutan.

Pada masa yang sama, tekanan demografi negara semakin meningkat. Penduduk Jepun memuncak pada kira-kira 128 juta orang pada 2008, kemudian menurun kepada sekitar 125 juta menjelang 2022. Pihak berkuasa demografi mengunjurkan jumlah itu merosot di bawah 100 juta sekitar pertengahan 2050-an dan kepada kira-kira 87 juta menjelang 2070. Kadar kesuburan kekal jauh di bawah paras yang diperlukan untuk mengekalkan kestabilan penduduk. Bahagian penduduk berusia lanjut meningkat pesat, manakala penduduk dalam usia bekerja semakin berkurangan. Masyarakat di luar kawasan ibu negara, yang mengalami kemerosotan paling ketara, tertanya-tanya bagaimana mereka dapat mengekalkan sekolah, hospital dan budaya tempatan apabila asas cukai menyusut dan kekurangan tenaga kerja semakin meluas.

Perbahasan itu kembali menjadi tumpuan politik negara. Pentadbiran baharu berjanji memberikan tumpuan lebih besar kepada ekonomi tempatan dan kesejahteraan. Gabenor memberi amaran bahawa penghijrahan berterusan golongan muda ke ibu negara akan mempercepat kemerosotan di wilayah yang sudah bergelut dengan jumlah kelahiran yang rendah dan penuaan pesat. Dalam Tokyo sendiri, sesetengah pegawai bimbang ibu negara itu terlalu cepat dianggap sebagai punca masalah, sedangkan ekonominya menggerakkan sebahagian besar pertumbuhan dan hasil cukai Jepun.

Bagaimana Jepun berpusat di Tokyo

Model pertumbuhan pascaperang yang berteraskan Jalur Pasifik melonjakkan Tokyo dan prefektur berdekatan. Kerajaan melaksanakan beberapa rancangan nasional menyeluruh untuk meningkatkan ekonomi wilayah melalui pembinaan jalan raya, landasan kereta api, pelabuhan dan taman perindustrian. Pelaburan itu memodenkan negara, namun turut menjadikan kawasan ibu negara tarikan yang tiada tandingan bagi ibu pejabat korporat, universiti terkemuka dan pekerjaan bergaji tinggi. Aliran masuk penduduk menyusul, lalu mewujudkan kitaran yang saling mengukuhkan dan sukar dibalikkan.

Pendekatan seragam dari atas ke bawah turut membawa kesan sampingan. Kawasan tempatan digalakkan mengikut satu acuan pembangunan. Akibatnya, identiti wilayah sering terhakis dan bukannya dibina berasaskan kekuatan tersendiri. Sejak 2014, gelombang baharu geran pemulihan wilayah cuba memulakan projek tempatan, manakala insentif cukai bertujuan mendorong syarikat memindahkan pekerjaan ke luar kawasan ibu negara. Hasilnya bercampur-campur. Harga hartanah di Tokyo melonjak, kos sara hidup dan pendidikan kekal tinggi, namun ramai anak muda masih melihat kawasan ibu negara sebagai laluan paling pasti kepada pekerjaan dan peluang.

Angka di sebalik perubahan

Kawasan metropolitan Tokyo kini menempatkan hampir 38 juta orang, kira-kira 30 peratus penduduk Jepun. Kawasan itu juga menghasilkan bahagian keluaran negara yang jauh lebih besar berbanding saiznya. Ekonomi Tokyo sahaja, diukur berdasarkan keluaran dalam negara kasar (KDNK) nominal, dianggarkan menyumbang lebih daripada satu perlima jumlah keseluruhan Jepun. Lebih separuh ibu pejabat syarikat tersenarai terletak di ibu negara. Penumpuan ini membentuk laluan kerjaya, rangkaian inovasi dan aliran modal yang terus menarik bakat ke metropolis itu.

Pengurangan penduduk memperhebat krisis

Struktur demografi Jepun sedang berubah dengan pantas. Jumlah kelahiran jatuh di bawah 800,000 pada 2022 dan dijangka terus menurun dalam beberapa dekad akan datang. Unjuran menunjukkan penduduk boleh menyusut kira-kira 30 peratus antara 2020 hingga 2070. Bahagian penduduk berusia 65 tahun ke atas ialah kira-kira 29 peratus pada 2022 dan boleh menghampiri 39 peratus menjelang 2070. Penduduk dalam usia bekerja merosot daripada kira-kira 68 peratus pada 2000 kepada bawah 60 peratus dan diunjurkan terus menurun. Perubahan ini membebankan perkhidmatan kesihatan, pencen, pendidikan dan perkhidmatan tempatan, terutama di luar pusat bandar besar yang mempunyai jarak perjalanan jauh dan sumber kewangan terhad.

Ahli demografi mengunjurkan satu lagi perubahan struktur. Penduduk asing, yang jumlahnya meningkat dalam beberapa tahun kebelakangan ini, mungkin membentuk bahagian lebih besar daripada penduduk menjelang 2070. Pertambahan itu boleh membantu mengisi sebahagian kekosongan tenaga kerja, tetapi tidak akan mengimbangi kemerosotan penduduk di seluruh negara. Penggubal dasar sedang membincangkan laluan imigresen yang lebih fleksibel, di samping menggalakkan peningkatan produktiviti dan penyertaan tenaga kerja yang lebih tinggi dalam kalangan wanita serta golongan berusia. Besarnya cabaran itu menjadikan langkah yang paling bercita-cita tinggi sekalipun satu perlumbaan dengan masa.

Punca penurunan kelahiran dan aliran migrasi yang memihak kepada ibu negara

Beberapa faktor mendorong penurunan kadar kesuburan. Kos membesarkan anak tinggi, dan paling membebankan isi rumah berpendapatan rendah. Peningkatan pekerjaan tidak tetap telah meluaskan jurang pendapatan, sekali gus menyukarkan pembentukan keluarga. Kadar perkahwinan menurun apabila gaya hidup dan jangkaan berubah. Perumahan, penjagaan anak dan budaya kerja semuanya mempengaruhi keputusan golongan muda untuk mempunyai anak serta tempat yang mereka pilih untuk menetap.

Pola migrasi dalaman menambah satu lagi tekanan. Universiti dan pasaran pekerjaan Tokyo terus menarik aliran graduan sekolah menengah dan kolej. Kawasan ibu negara menawarkan rangkaian majikan, pelanggan dan pelabur yang padat, sekali gus memperluas peluang. Rekod jumlah pelawat antarabangsa pada 2024 dan pertambahan penduduk asing turut menumpukan kegiatan di Tokyo dan sekitarnya. Dinamik ini boleh mewujudkan kitaran apabila ibu negara mendapat lebih banyak perkhidmatan, pekerjaan dan hasil cukai, sedangkan pekan serta bandar kecil kehilangan daya tampung penduduk yang penting.

Adakah Tokyo punca masalah atau sebahagian daripada penyelesaian?

Pakar berpendapat bahawa menyalahkan Tokyo semata-mata tidak mengambil kira gambaran yang lebih besar. Rangkaian yang padat dan skala kawasan ibu negara menjadikannya enjin ekonomi bertaraf dunia. Mengalihkan penduduk dari metropolis ke setiap prefektur luar bandar tidak realistik tanpa membina pekerjaan dan perkhidmatan yang mampu bersaing di tempat lain. Sesetengah penyelidik mencadangkan agar perbincangan beralih daripada kerangka mudah Tokyo lawan luar bandar kepada usaha meningkatkan kepuasan hidup di setiap wilayah, sama ada bandar atau luar bandar, melalui pekerjaan, perumahan, penjagaan anak, mobiliti dan hubungan masyarakat yang lebih baik.

Takeshi So, profesor perancangan bandar di Universiti Reitaku, berpendapat kekuatan kawasan ibu negara terletak pada produktivitinya, bukan sekadar saiznya. Katanya, matlamat dasar sepatutnya meningkatkan hasil tanpa memusnahkan perkara yang membolehkan metropolis itu berfungsi.

Ini menunjukkan produktiviti luar biasa kawasan tersebut. Untuk mengagihkan semula penduduk ke kawasan luar bandar, penting untuk mengekalkan tahap produktiviti semasa. Namun, cara untuk mencapainya masih belum jelas.

Pendekatan politik juga sedang berubah. Perdana Menteri Shigeru Ishiba meletakkan kesejahteraan wilayah dalam agenda dan mengumumkan mekanisme baharu untuk membangunkan ekonomi serta persekitaran kehidupan tempatan. Dalam ucapan kempen di Prefektur Fukushima, beliau membingkaikan tugas itu sebagai tanggungjawab kepimpinan masyarakat, bukan golongan elit negara.

Bukan golongan elit di ibu negara yang mengubah negara. Sebaliknya, rakyat di wilayah tempatan, warga biasa.

Paradoks megacity

Penyelidikan tentang bandar yang semakin susut di Asia Timur menunjukkan wujudnya kitaran apabila penurunan penduduk negara dan pertumbuhan di satu kawasan bandar dominan saling mengukuhkan. Di Jepun, kitaran itu berupa penumpuan unipolar di Tokyo. Bandar kecil dan terpencil boleh terkeluar daripada kitaran pembangunan bandar yang lazim apabila terlalu ramai penduduk berpindah, manakala metropolis utama semakin menghampiri had dalam aspek perumahan, pengangkutan dan kemampuan. Ahli akademik menggambarkan paradoks megacity, iaitu skala yang semakin besar membawa kos dan risiko baharu terhadap kemampanan.

Pemikir bandar Tokyo sendiri menyatakan bahawa bandar besar boleh menjadi alat penyelesaian, bukan sekadar masalah. Dengan jumlah penduduk yang mula menyusut, banyak penyelesaian di Tokyo bergantung pada perubahan kecil yang diterajui pemilik, bukannya pembangunan semula dari atas ke bawah. Menukar hartanah kosong untuk memenuhi keperluan masyarakat dan mewujudkan rangkaian ruang hijau kecil ialah langkah praktikal yang sesuai dengan corak pemilikan yang berpecah-pecah. Pengajaran bagi ibu negara dan bandar wilayah ialah membina daya tahan dari satu blok ke satu blok, sambil menggunakan teknologi dan semangat sivik untuk merapatkan jurang perkhidmatan.

Mengapa dasar terdahulu tidak mencapai sasaran

Jepun berulang kali cuba mengimbangi pertumbuhan negara. Lima pusingan rancangan nasional menyalurkan dana besar kepada infrastruktur dan berusaha mengekalkan penduduk di tempat mereka tinggal. Projek itu meningkatkan keterhubungan, tetapi tidak dapat menandingi tarikan ekonomi Tokyo yang berkelompok. Kemudian, dasar desentralisasi memberikan lebih banyak tugas dan kuasa budi bicara kepada pihak berkuasa perbandaran. Pada praktiknya, banyak kerajaan tempatan berdepan kekangan kakitangan dan kewangan, manakala aliran migrasi terkuat masih menuju ke ibu negara.

Geran pemulihan wilayah yang dilancarkan pada 2014 membuka ruang kepada inisiatif tempatan. Sesetengah prefektur dan bandar memanfaatkannya dengan baik, tetapi trend penduduk seluruh negara tidak berubah. Penggabungan perbandaran, yang mengurangkan jumlah perbandaran daripada kira-kira 10,000 selepas perang kepada sekitar 1,700 hari ini, meningkatkan kecekapan tetapi menyebabkan ramai penduduk tinggal jauh dari perkhidmatan. Kini, sesebuah perbandaran sering tidak lagi mampu mengekalkan sendiri semua kemudahan awam. Kawasan berjiran perlu berkongsi hospital, pusat kebudayaan dan sekolah khusus melalui pengurusan bersama serta rangkaian perkhidmatan.

Dasar penduduk juga memberikan tumpuan kepada keluarga. Kerajaan memperluas elaun anak serta sokongan untuk kelahiran dan pendidikan awal, dan sedang meneliti pembaharuan tempat kerja bagi mengurangkan beban keibubapaan. Langkah ini besar dan mahal. Pembiayaan berskala besar mencabar bagi negara yang mempunyai hutang awam tinggi. Walaupun dasar keluarga diperkukuh, momentum demografi bermakna jumlah kelahiran akan terus rendah untuk beberapa tahun akan datang. Oleh itu, penyampaian perkhidmatan dan bentuk bandar perlu disesuaikan.

Usaha semasa wilayah-wilayah

Sesetengah pekan mula merancang masa depan yang lebih kecil tetapi lebih sejahtera. Pada Julai, pekan Sayo di Prefektur Hyogo mengisytiharkan dirinya sebagai pekan shukuju, iaitu pendekatan yang bermaksud mengecil dan memperkaya. Selepas dua tahun perbincangan masyarakat, Sayo menerima pakai model yang diterajui penduduk dan meneliti perkara yang menjadikan kehidupan bermakna jika pekan itu terus mengecil. Jumlah penduduknya kini hampir 14,000 orang, kira-kira 8,000 lebih rendah berbanding ketika penggabungan pada 2005 yang membentuk perbandaran semasa. Kumpulan tempatan sedang menilai semula acara dan perkhidmatan agar sesuai dengan masa depan yang lebih sederhana. Contoh mudahnya ialah menyesuaikan skala perayaan dan meningkatkan penyertaan belia supaya tradisi terus hidup tanpa membebankan sukarelawan yang mengendalikannya.

Seorang pegawai pekan yang terlibat dalam usaha itu menjelaskan bahawa gagasan mengecil boleh kedengaran negatif, sebab itulah penglibatan masyarakat menjadi teras projek tersebut.

Kami baru sahaja bermula. Kami mahu meluaskan pemahaman dan penyertaan.

Tempat lain pula bersaing dengan Tokyo dengan membangunkan pekerjaan dan gaya hidup yang menarik mengikut kelebihan masing-masing. Prefektur Fukuoka melabur dalam semikonduktor, bioteknologi dan sokongan untuk syarikat pemula, sambil memudahkan penduduk asing menetap melalui bantuan berbilang bahasa setempat. Program latihannya menyediakan ribuan jurutera, manakala hab baharu menghubungkan usahawan dengan sumber pembiayaan dan mentor. Fukuoka menunjukkan bagaimana bandar di luar ibu negara boleh menggabungkan mutu kehidupan yang baik dengan laluan kerjaya untuk mengekalkan bakat dan menarik penduduk baharu.

Pakar ekonomi masyarakat menyokong peta Jepun yang mempunyai banyak pusat, dengan lebih banyak pekan dan bandar menjadi nod yang kukuh. Mereka menyeru pergerakan dalaman penduduk, barangan dan wang yang lebih baik; hubungan antara pengeluaran dengan kehidupan seharian; bantuan bersama; serta takrifan semula pengeluaran yang menghargai kecekapan alam sekitar dan kemahiran manusia. Dalam pandangan ini, tradisi dan budaya tempatan bukan perkara sampingan. Kedua-duanya ialah aset yang mengikat golongan muda kepada tempat asal dan menarik bekas penduduk untuk pulang, sekali gus menyokong perkhidmatan serta perniagaan kecil yang menjadikan kehidupan seharian berjalan lancar.

Strategi yang boleh mengubah arah trend

Tiada satu dasar pun dapat membalikkan kemerosotan penduduk atau menamatkan dominasi Tokyo. Tugasnya ialah membantu wilayah berkembang maju dengan penduduk yang lebih sedikit, sambil memastikan ibu negara kekal produktif dan selesa didiami. Ini bermakna melabur dalam perkhidmatan yang sampai kepada penduduk di tempat mereka berada, membentuk pekan yang lebih kompak dan saling terhubung, serta membina laluan kerjaya sebenar di luar kawasan ibu negara. Kejayaan juga perlu dinilai berdasarkan mutu kehidupan, bukan jumlah penduduk semata-mata.

• Jadikan kerja jarak jauh ciri tetap pekerjaan di seluruh negara. Sokong pejabat satelit, hab kerja bersama dan bilik darjah digital berkualiti tinggi supaya laluan kerjaya serta pendidikan tidak memerlukan perpindahan ke ibu negara.
• Kaitkan pelepasan cukai korporat dengan penciptaan pekerjaan yang boleh diukur di luar wilayah Tokyo. Beri ganjaran kepada syarikat yang memindahkan pasukan teras, bukan sekadar peti pejabat pos, dan bantu perusahaan kecil serta sederhana berkembang ke pasaran wilayah.
• Labur dalam internet yang pantas dan boleh dipercayai untuk setiap pekan dan kampung. Akses digital menjadi asas kepada perkhidmatan kesihatan, pendidikan dan keusahawanan moden.
• Gunakan van ulang-alik pandu sendiri, penghantaran dron dan teleperubatan untuk membawa perkhidmatan kepada warga emas serta penduduk terpencil. Projek perintis boleh bermula di laluan tetap dan diperluas apabila peraturan serta piawaian keselamatan semakin matang.
• Bina rangkaian perkhidmatan bersama antara perbandaran berjiran. Gabungkan hospital, sekolah khusus dan kemudahan kebudayaan untuk mencapai skala yang sesuai, dengan pembahagian kos yang adil.
• Guna pakai perancangan yang berpusat pada pengangkutan awam dan pergerakan berjalan kaki. Tumpukan perumahan dan perkhidmatan harian di kawasan teras yang mudah diakses, dan tukarkan infrastruktur berlebihan di tempat yang penduduknya semakin berkurangan.
• Tukar rumah dan kedai kosong menjadi pusat penjagaan kanak-kanak, ruang harian warga emas dan unit kediaman merangkap tempat kerja. Sediakan geran pengubahsuaian yang mudah serta perkhidmatan permit sehenti untuk mempercepat penukaran guna.
• Pastikan sokongan keluarga mudah dilihat dan boleh dijangka. Tambah tempat penjagaan kanak-kanak, galakkan waktu kerja fleksibel dan pilihan kerja jarak jauh, serta sediakan bantuan perumahan untuk keluarga muda di bandar wilayah.
• Sambut lebih ramai pelajar asing, jururawat, jurutera dan usahawan. Sediakan sokongan bahasa, pengiktirafan kelayakan dan laluan jelas ke arah pemastautinan jangka panjang supaya masyarakat dapat mengekalkan jiran baharu.
• Ukur perkara yang penting. Pantau kebahagiaan, tempoh perjalanan ke tempat kerja, akses kepada penjagaan kanak-kanak dan hubungan sosial. Terbitkan papan pemuka ringkas supaya penduduk dapat menilai kemajuan dan meminta pemimpin bertanggungjawab.
• Agihkan pelawat ke luar ibu negara. Promosikan makanan, alam semula jadi dan budaya wilayah, urus pelancongan berlebihan di kawasan sesak, serta gunakan pas pengangkutan untuk menggalakkan perjalanan ke kawasan yang kurang dikenali.

Sesetengah langkah ini memerlukan perbelanjaan. Banyak juga memerlukan penyelarasan antara kementerian, prefektur dan dewan bandar. Hasilnya boleh menjadi besar. Wilayah yang memastikan perkhidmatan penting berada dekat, menyediakan pilihan pekerjaan yang meyakinkan dan menawarkan laluan jelas ke arah kehidupan yang baik boleh mengekalkan lebih ramai anak muda serta menarik penduduk yang ingin pulang. Ibu negara dapat mengurangkan tekanan terhadap perumahan dan pengangkutan sambil mengekalkan peranannya sebagai pusat perniagaan global. Jepun yang terdiri daripada banyak bandar akan berbeza daripada zaman pertumbuhan pesat selepas perang. Negara itu masih boleh makmur dengan cara baharu jika pemimpin dan penduduk secara konsisten memilih untuk mengutamakan mutu kehidupan.

Inti pati

• Kawasan metropolitan Tokyo kini menempatkan kira-kira 30 peratus penduduk Jepun, meningkat daripada 13 peratus pada 1945 dan 23 peratus pada 1970.
• Tokyo merupakan satu-satunya prefektur yang mencatat pertumbuhan dalam anggaran tahunan terkini, sedangkan banyak prefektur luar bandar mengalami penyusutan.
• Jumlah penduduk Jepun boleh merosot kepada kira-kira 87 juta menjelang 2070, dengan bahagian penduduk berusia lanjut menghampiri 39 peratus.
• Jumlah kelahiran jatuh di bawah 800,000 pada 2022 dan dijangka terus merosot, menyebabkan kadar kesuburan kekal jauh di bawah paras penggantian.
• Ekonomi Tokyo menghasilkan lebih daripada satu perlima KDNK negara, dan lebih separuh ibu pejabat syarikat tersenarai terletak di ibu negara.
• Pelancongan dan pertambahan penduduk asing meningkatkan kegiatan di Tokyo dan sekitarnya, meskipun dasar kerajaan berusaha menyokong wilayah lain.
• Ahli akademik menggambarkan paradoks megacity, apabila kemerosotan negara dan pertumbuhan di kawasan bandar dominan saling mengukuhkan.
• Perdana Menteri Shigeru Ishiba berjanji memberikan tumpuan lebih besar kepada kesejahteraan wilayah dan ekonomi tempatan.
• Sayo di Prefektur Hyogo menerima pendekatan mengecil dan memperkaya, dengan matlamat meningkatkan mutu kehidupan yang diterajui penduduk ketika jumlah penduduk menurun.
• Fukuoka menunjukkan bagaimana bandar wilayah boleh bersaing dengan mewujudkan pekerjaan dalam industri maju dan mengalu-alukan bakat global.
• Langkah utama termasuk kerja jarak jauh, insentif korporat untuk pekerjaan di wilayah, perkhidmatan bersama antara perbandaran dan perancangan berpusat pada pengangkutan awam.
• Kejayaan wajar dinilai berdasarkan kepuasan hidup, akses kepada perkhidmatan dan peluang, bukan jumlah penduduk semata-mata.