Mengapa pencerobohan ke atas Taiwan kekal sebagai pertaruhan berisiko tinggi bagi China

Ruang masa yang sempit dan pertaruhan yang mahal

Desas-desus mengenai serangan yang bakal berlaku ke atas Taiwan semakin kuat, didorong oleh pembinaan ketenteraan China, latihan ketenteraan yang kerap berhampiran pulau itu dan spekulasi bahawa penyatuan semula merupakan matlamat utama legasi Xi Jinping. Dakwaan paling membimbangkan ialah imbangan kuasa telah beralih dengan ketara memihak kepada Beijing. Namun, meskipun memiliki kekuatan ketenteraan yang lebih besar, menyerang dan menduduki Taiwan akan menjadi antara operasi paling rumit dan berat dalam era moden. Faktor geografi, logistik, politik dan ekonomi semuanya menghalang kemenangan yang pantas dan muktamad. Keadaan ini mewujudkan paradoks strategik bagi Beijing. China mempunyai lebih banyak alat berbanding sebelum ini untuk menekan Taiwan, namun kemungkinan kegagalan yang nyata menjadi penghalang kepada penggunaan kekerasan.

Untuk menawan pulau itu, Tentera Pembebasan Rakyat China (PLA) perlu menyelaraskan operasi udara, laut, darat, siber, angkasa lepas dan peperangan elektronik merentasi selat sepanjang 130 kilometer. Selat Taiwan bukanlah parit yang tenang. Angin kencang, cetek di beberapa bahagian dan bergelora hampir sepanjang tahun. Pencerobohan merentasi selat itu memerlukan pemindahan dan sokongan berterusan bagi ratusan ribu anggota tentera serta peralatan mereka, mengatasi periuk api dan peluru berpandu, menguasai pangkalan pendaratan, menembusi kawasan bandar, kemudian menundukkan penduduk yang tidak menunjukkan minat untuk diperintah Beijing. Skala operasi ini akan jauh mengatasi serangan amfibia terkenal pada masa lalu.

Mana-mana kempen juga akan berlangsung di bawah pemerhatian kuasa luar. Amerika Syarikat mengekalkan dasar kesamaran strategik, tetapi undang-undang, pendirian dan pakatannya membayangkan tindak balas sekiranya paksaan bertukar menjadi perang. Jepun, Filipina dan pihak lain akan berdepan pilihan sukar berhubung akses dan sokongan. Pasaran akan bergolak, rantaian bekalan akan terganggu dan sekatan boleh menjejaskan ekonomi China yang bergantung pada perdagangan. Beijing boleh meningkatkan tekanan ketenteraan dan membina naratif undang-undang untuk menggambarkan tindakan sebagai penguatkuasaan undang-undang domestik, namun himpunan risiko menjadikan pencerobohan secara langsung satu pertaruhan dengan pulangan yang tidak menentu.

Realiti ini membentuk penilaian yang lebih berhati-hati. China boleh menghukum dan menekan Taiwan. China boleh mengganggu. China boleh memaksa. Namun, menukar tekanan itu menjadi pendudukan yang berjaya ketika berdepan pertahanan yang bertekad dan kemungkinan campur tangan asing ialah perkara yang sama sekali berbeza.

Geografi memihak kepada pihak pertahanan

Apabila medan pertempuran dipetakan, kelebihan pihak pertahanan semakin jelas. Selat itu kira-kira 130 kilometer pada titik paling sempit. Arus deras, ribut yang kerap dan ombak panjang mengehadkan tempoh lintasan yang selamat, lazimnya pada akhir musim bunga dan awal musim luruh. Menggerakkan armada besar-besaran dalam tempoh cuaca yang singkat mendedahkannya kepada pengesanan dan serangan. Garis pantai Taiwan juga menyukarkan pendaratan yang lancar. Pantai timur dikelilingi tebing curam dan perairan dalam. Pantai barat pula mempunyai laluan cetek, dataran lumpur serta hanya segelintir pantai dan pelabuhan yang boleh menampung peralatan berat. Lokasi yang sedikit itu telah dipetakan dengan baik, dipasangi periuk api dan diliputi sensor serta sistem tembakan.

Lintasan

Konvoi merentasi selat akan terdedah selama berjam-jam. Kapal amfibia, feri awam dan kapal bekalan perlu belayar dalam lingkungan jarak peluru berpandu Taiwan dan mungkin juga pasukan sekutunya. Periuk api laut, dron tentera laut pintar, kapal selam dan pesawat bersenjatakan peluru berpandu antikapal akan mengekori formasi itu. Pengiring laut dan udara China perlu mengekang pelancar musuh di darat, melindungi armada dan memastikan pertahanan udaranya kekal utuh ketika diserang berterusan. Walaupun dengan pengiring yang kuat, saiz dan kelajuan konvoi menjadikannya sasaran yang terdedah.

Pendaratan dan penembusan

Jika pangkalan pendaratan berjaya diwujudkan, tugas paling sukar akan bermula. Titik akses ke pantai Taiwan sempit dan dipetakan dengan baik. Peralatan berat boleh terperangkap di dataran lumpur dan pesisir yang bergantung pada pasang surut. Pergerakan ke pedalaman dibatasi sungai, gunung serta jumlah koridor jalan raya dan landasan kereta api yang terhad. Taipei terletak di dalam lembangan, dikelilingi kawasan tinggi dan boleh dimasuki melalui beberapa titik sempit yang boleh dimusnahkan atau disekat pihak pertahanan. Peperangan bandar di sebuah kota yang mempunyai jutaan penduduk memihak kepada pasukan kecil yang lincah, halangan improvisasi dan serang hendap. Malah pasukan penentang yang sederhana besar pun boleh memperlahankan maraan mekanis hingga hampir terhenti.

Serangan amfibia pada masa lalu memberi konteks, bukan panduan langsung. Pendaratan pihak Bersekutu di Normandy memerlukan penguasaan mutlak di udara dan laut, helah ketenteraan yang rumit serta pelabuhan buatan untuk menyokong pasukan. Taiwan memerlukan jarak yang lebih jauh, serangan moden yang lebih pantas dan keupayaan untuk bertahan di bawah pengawasan berterusan. Pihak pertahanan tidak perlu menang dalam sehari. Mereka hanya perlu menghalang kemenangan pantas dan membiarkan kemerosotan akibat geseran, logistik dan politik melemahkan momentum penceroboh.

Masalah pengangkutan amfibia

Memindahkan tentera moden merentasi perairan ialah masalah matematik yang sukar diselesaikan. PLA telah meningkatkan keupayaan pengangkutannya dengan kapal dok pengangkut amfibia besar dan kapal serang, namun kapal-kapal itu sahaja tidak mampu membawa jumlah yang diperlukan untuk penaklukan pantas. Feri awam jenis roll-on/roll-off dijangka menambah kapasiti pengangkutan tentera. Feri ini boleh memindahkan kenderaan dan anggota dengan pantas, namun bersaiz besar, perlindungannya tipis dan ia bergantung pada pelabuhan yang berfungsi atau lokasi pendaratan yang selamat.

China nampaknya sedang menguji kapal jambatan air modular yang boleh disambungkan menjadi tambak terapung, konsep yang mengingatkan kepada pelabuhan sementara yang digunakan dalam Perang Dunia Kedua. Secara teori, tambak itu boleh membolehkan feri awam memunggah kereta kebal dan trak ke darat di lokasi tanpa pelabuhan. Dalam praktiknya, sistem itu lambat dipasang, sukar dilindungi dan sangat terdedah kepada peluru berpandu, artileri, dron serta operasi khas. Satu serangan tepat pada bahagian tambak berhampiran pantai boleh memutuskan rangkaian itu dan menyebabkan kapal terkandas di luar pesisir.

Walaupun gelombang pertama berjaya tiba, ujian sebenar ialah mengekalkan sokongan kepada pasukan darat yang besar. Pertempuran berintensiti tinggi menggunakan bahan api, peluru, alat ganti, sokongan perubatan dan anggota gantian dengan kadar yang mengejutkan. Setiap tan yang dibawa menyeberang perlu diangkut dari pantai atau jeti sementara ke jalan raya yang boleh diputuskan oleh serangan, tanah runtuh atau jambatan yang diletupkan. Kawasan pendaratan laut akan menjadi sasaran utama serangan. Tanpa pelabuhan dan lapangan terbang yang selamat di darat, rantaian logistik penceroboh akan rapuh.

Pertahanan Taiwan telah dirombak

Taiwan telah mengalihkan tumpuannya daripada pertempuran simetri antara pasukan kepada model landak, yang bertujuan menjadikan pulau itu terlalu sukar dan menyakitkan untuk ditelan. Ini bermakna lapisan sensor, pelancar peluru berpandu bergerak, periuk api laut, bot serang pantas bersaiz kecil, pertahanan udara yang disebarkan dan unit wilayah yang dilatih menggunakan taktik gerila. Gagasannya mudah. Bertahan daripada serangan awal, terus melancarkan tembakan tepat dan menghalang PLA daripada meluaskan kawalannya dengan mudah.

Pertahanan pesisir merangkumi halangan konkrit, pancang antisipendaratan dan medan periuk api yang telah dirancang terlebih dahulu. Bateri bergerak yang dilengkapi peluru berpandu Harpoon dan Hsiung Feng boleh bergerak, menembak dan bersembunyi. Pertahanan udara jarak dekat dan peluru berpandu yang boleh dibawa anggota, seperti Stinger, merumitkan serangan pada altitud rendah serta pendaratan helikopter. Tentera udara Taiwan bakal berdepan pertempuran udara yang sukar, maka keutamaannya ialah mengekalkan pesawat, umpan dan landasan, kemudian muncul semula apabila peluang terbuka. Bunker yang diperkukuh, landasan yang boleh dibaiki dengan pantas dan pos arahan yang disebarkan meningkatkan peluang untuk terus bertahan.

Di dalam bandar dan kawasan pergunungan, bentuk muka bumi memihak kepada pihak pertahanan yang mengenali kawasan itu. Pertempuran bandar melemahkan penyerang. Setiap persimpangan boleh dikawal, setiap tangga boleh dipasang perangkap dan setiap jalan boleh disekat dengan bangkai kenderaan. Di kawasan pergunungan, serang hendap dan artileri dari kedudukan tersembunyi boleh menghukum konvoi yang terpaksa menggunakan jalan raya. Latihan pertahanan awam, pengerahan anggota simpanan dan tumpuan kepada pemerintahan berasaskan misi bertujuan memastikan penentangan kekal tersusun walaupun nod pusat terganggu.

Paksaan tanpa pencerobohan

Beijing mempunyai pilihan lain untuk menekan Taiwan tanpa cuba mendaratkan pasukan. Langkah kuarantin yang diterajui agensi penguatkuasaan undang-undang boleh memperlahankan atau memeriksa kapal berhampiran pelabuhan utama atas alasan keselamatan atau peraturan kastam. Pengawal Pantai China ialah yang terbesar di dunia dan sering beroperasi bersama militia maritim, sehingga mengaburkan sempadan antara pihak awam dengan negara. Kempen sedemikian akan berusaha mendapatkan kerjasama syarikat perkapalan dan syarikat insurans tanpa sekatan laut rasmi. Langkah itu kurang meningkatkan ketegangan berbanding menutup selat secara langsung, namun tetap akan menimbulkan kesan ekonomi yang nyata terhadap Taiwan.

China juga telah membina kerangka undang-undang domestik untuk mewajarkan tindakan pada masa depan dan memenangi perang naratif. Undang-Undang Antipemisahan 2005 menetapkan syarat penggunaan kekerasan sekiranya China menganggap penyatuan secara aman mustahil atau jika Taiwan bergerak secara tegas ke arah pemisahan kekal. Dalam komunikasi negara, isu ini digambarkan sebagai hal dalaman yang tidak tertakluk kepada campur tangan luar. Kerangka undang-undang itu diperkuat oleh undang-undang yang memberikan kuasa luas kepada agensi maritim untuk mengawal selia kegiatan di perairan yang dituntut China, serta amalan mengisytiharkan zon larangan sementara semasa latihan ketenteraan.

Pegawai China sering merujuk Undang-Undang Antipemisahan ketika menggariskan garis merah. Undang-undang itu menyatakan bahawa Beijing boleh menggunakan kekerasan jika dianggap perlu dalam keadaan tertentu. Seperti yang dinyatakan dalam undang-undang tersebut:

Undang-undang negara China membenarkan penggunaan cara bukan secara aman dan langkah lain yang perlu jika segala kemungkinan untuk penyatuan semula secara aman telah habis sepenuhnya.

Dengan menggambarkan penguatkuasaan sebagai tindakan polis domestik, Beijing berusaha merumitkan tindak balas tentera laut dan pengawal pantai asing. Pendekatan ini berada dalam zon kelabu yang mengelakkan garis pencetus yang jelas, sambil terus meningkatkan tekanan terhadap Taiwan dan syarikat yang perlu memilih antara laluan dengan risiko.

Adakah kuasa luar akan bertindak balas

Pendirian Washington sengaja dibiarkan samar-samar. Akta Hubungan Taiwan 1979 mewajibkan Amerika Syarikat membekalkan senjata pertahanan dan mengekalkan keupayaan untuk menentang paksaan. Akta itu tidak mewujudkan perjanjian pertahanan rasmi. Namun begitu, undang-undang itu menetapkan pendirian yang masih membentuk perbahasan dasar hari ini:

Amerika Syarikat menganggap sebarang usaha untuk menentukan masa depan Taiwan dengan cara selain daripada secara aman, termasuk melalui boikot atau sekatan perdagangan, sebagai ancaman terhadap keamanan dan keselamatan rantau Pasifik Barat serta perkara yang amat membimbangkan Amerika Syarikat.

Bentuk sebarang tindak balas bergantung pada skala tindakan China. Kuarantin terhad mungkin mendorong tekanan diplomatik, sekatan terhadap pegawai, bantuan kepada pengawal pantai Taiwan dan lebih banyak rondaan oleh tentera laut negara sekutu. Sekatan laut atau pencerobohan berkemungkinan mencetuskan rangkaian pilihan ketenteraan yang lebih luas. Ini termasuk sokongan risikan, operasi siber, penghantaran awal bekalan peluru kritikal dan serangan terhadap aset tentera laut China jika diarahkan. Keupayaan jarak jauh Amerika Syarikat, seperti pesawat pengebom halimunan, kapal selam serang dan pesawat bersenjatakan peluru berpandu antikapal, direka untuk beroperasi di wilayah yang mempunyai pertahanan kukuh. Sistem baharu seperti pesawat pengebom B 21 dibina untuk serangan menembusi pertahanan dan serangan dari jarak jauh, yang boleh merumitkan perancangan China.

Peranan sekutu serantau akan menjadi penentu. Jepun menguasai laluan akses yang penting untuk penghantaran bekalan semula dan telah membangunkan doktrin serta pasukan peluru berpandu yang berorientasikan pertahanan pulau-pulau terpencil. Filipina telah memperluas akses pasukan Amerika Syarikat di lokasi penting yang menghadap ke selat dan Laut China Selatan. Australia, Korea Selatan dan rakan kongsi Eropah boleh menyediakan sokongan logistik, penyelarasan sekatan dan kehadiran maritim. Namun, campur tangan sekutu tidak terjamin. Politik domestik, tahap kesanggupan mengambil risiko dan pendedahan ekonomi akan membentuk pilihan setiap ibu negara.

Kejutan ekonomi akibat konflik

Pertempuran mengenai Taiwan akan menggoncang ekonomi global. Pulau itu merupakan hab semikonduktor canggih, termasuk cip yang dihasilkan pengeluar paling maju di dunia. Gangguan akan menjejaskan segala-galanya, daripada telefon dan pelayan hingga kereta dan peranti perubatan. Laluan perkapalan merentasi selat dan perairan berdekatan membawa sebahagian besar perdagangan global. Pengalihan laluan kapal akan menambah kos dan masa, manakala premium insurans akan melonjak.

Ekonomi China terjalin erat dengan pasaran global. Sekatan terhadap bank, kawalan eksport teknologi penting dan boikot tidak rasmi boleh melemahkan pertumbuhan. Import tenaga akan tertekan, terutama jika syarikat insurans mengehadkan perlindungan atau gangguan tentera laut merebak. Taiwan akan mengalami kerosakan serta-merta, namun China juga akan menanggung harga yang tinggi. Pasaran tidak menyukai ketidaktentuan. Konfrontasi berpanjangan boleh mempercepat usaha mempelbagaikan sumber di luar rantaian bekalan China dan melemahkan pelaburan.

Latihan ketenteraan, simulasi perang dan pengajarannya

Tentera China kerap mengadakan latihan udara dan laut di sekitar Taiwan, termasuk pertunjukan kekuatan besar-besaran yang mensimulasikan pengepungan. Reaksi penduduk Taiwan berbeza-beza. Ramai meneruskan kehidupan harian meskipun amaran dan tajuk berita meningkat di luar negara. Perbezaan persepsi ini mencerminkan hakikat yang sukar. Skala latihan boleh diubah untuk menyampaikan mesej, tetapi latihan itu tidak menghapuskan kekangan sebenar yang akan dihadapi penceroboh apabila logistik, cuaca dan tembakan musuh mula memberi kesan.

Tentera Taiwan menguji rancangannya sendiri setiap tahun menerusi kitaran latihan Han Kuang. Simulasi meja dan latihan lapangan menguji ketahanan pemerintahan, komunikasi sandaran serta tindak balas bersama terhadap gangguan zon kelabu dan perang berintensiti tinggi. Tumpuan diberikan kepada masalah praktikal, seperti memindahkan pos arahan selepas serangan, memastikan pesawat disebarkan dan terus terbang serta menyelaraskan serangan pesisir ketika diserang secara elektronik. Matlamatnya bukan untuk memenangi senario yang telah ditetapkan. Matlamatnya ialah mengenal pasti kelemahan dan memperbaikinya.

Organisasi masyarakat sivil di Taipei juga telah menganjurkan simulasi meja peringkat operasi bersama jeneral bersara dari Taiwan, Jepun dan Amerika Syarikat untuk meneliti pelbagai tindakan China hingga 2030. Simulasi ini sering bermula dengan gangguan dan meningkat kepada serangan terhadap pulau-pulau terpencil, kemudian diikuti percubaan penuh untuk mendarat di pulau utama Taiwan. Pengajarannya mengukuhkan apa yang sudah ditunjukkan oleh geografi dan pengiraan. Kemenangan pantas hampir mustahil. Tugas pihak pertahanan ialah bertahan dan merumitkan rancangan penyerang pada setiap langkah.

Perkara yang boleh mencetuskan penggunaan kekerasan dan rupa bentuk pengekangan

Pemimpin China mengaitkan isu ini dengan kedaulatan dan kebangkitan semula negara, namun mereka juga menunjukkan kesabaran apabila kos dilihat tinggi. Tempoh masa yang sering disebut dalam perbahasan awam, seperti 2027, paling jauh pun hanyalah penanda aras perancangan. Ia bukan tarikh akhir yang muktamad. Peristiwa pencetus yang boleh mendorong Beijing menggunakan kekerasan termasuk pengisytiharan kemerdekaan Taiwan secara rasmi, krisis domestik yang mendorong keperluan untuk menyatukan rakyat menerusi nasionalisme, atau salah perkiraan besar ketika pertembungan ketenteraan di laut atau udara.

Pengekangan juga mempunyai logiknya sendiri. Beijing boleh terus mengasingkan Taipei dari segi diplomatik, menekan ekonominya dengan sekatan bersasar dan mengadakan rondaan ketenteraan yang kerap untuk melemahkan pertahanan Taiwan. Langkah undang-undang, seperti mengumumkan garis pangkal lurus atau memperluas bidang kuasa penguatkuasaan undang-undang, bertujuan mewujudkan tanggapan bahawa keadaan ini tidak dapat dielakkan tanpa mengisytiharkan perang secara rasmi. Setiap langkah menguji keteguhan masyarakat antarabangsa dan menormalkan kehadiran China yang lebih besar berhampiran pulau itu. Bagi Taiwan dan rakan kongsinya, tindak balasnya ialah gabungan pelaburan pertahanan yang berterusan, rondaan yang jelas untuk menegakkan hak pelayaran dan kenyataan tegas bahawa paksaan membawa akibat.

Sekilas Pandang

• Pencerobohan ke atas Taiwan memerlukan PLA melaksanakan kempen bersama yang rumit merentasi selat bergelora sepanjang kira-kira 130 kilometer sambil menghadapi serangan berterusan.
• Pantai yang terhad, laluan berbahaya dan titik sempit di kawasan bandar mengukuhkan pertahanan Taiwan serta menghalang kemaraan pantas ke pedalaman.
• Pengangkutan amfibia China masih bergantung pada feri awam dan tambak terapung percubaan, yang terdedah kepada peluru berpandu, periuk api dan dron.
• Taiwan mempunyai pertahanan berlapis, daripada peluru berpandu antikapal bergerak dan periuk api laut kepada pertahanan udara yang disebarkan serta unit wilayah untuk pertempuran di bandar dan kawasan pergunungan.
• Beijing boleh meningkatkan tekanan tanpa perang melalui kuarantin ala penguatkuasaan undang-undang, taktik zon kelabu dan langkah undang-undang yang menggambarkan tindakan sebagai penguatkuasaan domestik.
• Undang-Undang Antipemisahan menetapkan syarat penggunaan kekerasan, manakala undang-undang Amerika Syarikat menyatakan bahawa paksaan terhadap Taiwan merupakan perkara yang amat membimbangkan.
• Tindak balas Amerika Syarikat dan sekutunya boleh merangkumi sekatan, penghantaran bekalan semula, sokongan risikan serta, jika diarahkan, serangan jarak jauh dan sekatan maritim.
• Konflik akan menggoncang pasaran global, mengganggu bekalan cip dan membentuk semula laluan perdagangan di seluruh Asia Timur.
• Latihan ketenteraan China yang kerap dan simulasi perang Taiwan menyerlahkan tekanan yang semakin meningkat, namun turut mendedahkan skala cabaran logistik dan bentuk muka bumi yang bakal dihadapi China.
• Risiko paling mungkin dalam jangka terdekat ialah langkah paksaan tanpa pencerobohan. Kemungkinan pencerobohan secara langsung meningkat jika berlaku pencetus politik atau salah perkiraan.