Berlindung di rumah atau berpindah ke pusat pemindahan? Panduan untuk penghuni apartmen konkrit bertetulang di Jepun

Siapa yang patut menggunakan pusat pemindahan dan bila berlindung di rumah lebih sesuai

Penghuni apartmen konkrit bertetulang di Jepun sering diberitahu supaya kekal di rumah ketika bencana dan mengelakkan pusat pemindahan. Ada yang mula percaya bahawa apartmen begitu kukuh sehingga pusat pemindahan tidak boleh digunakan melainkan bangunan runtuh. Itu satu salah faham. Pusat pemindahan disediakan untuk mereka yang berdepan risiko atau tidak dapat terus tinggal di rumah dengan selamat. Apabila rumah tidak rosak dan kawasan itu tidak menghadapi bahaya susulan, pihak berkuasa menjangkakan ramai penghuni berlindung di rumah supaya pusat pemindahan tersedia untuk mereka yang paling memerlukannya.

Pendekatan ini berasaskan keutamaan, bukan pengecualian. Konsepnya seperti tempat duduk keutamaan di dalam kereta api. Mereka yang memerlukan bantuan diberi akses terlebih dahulu, manakala orang lain memberi ruang jika mampu. Jika bangunan anda rosak, jika anda berada di zon bahaya, atau jika isi rumah anda merangkumi warga emas atau orang yang memerlukan sokongan perubatan, menggunakan pusat pemindahan ialah pilihan yang wajar. Pilihan yang tepat bergantung pada keadaan bangunan, risiko di kawasan kejiranan dan panduan kerajaan tempatan apabila keadaan berubah.

Masaki Tanaka, pakar kesiapsiagaan bencana apartmen, pernah membantu penghuni yang berdepan pilihan ini selepas gempa bumi besar. Beliau mengingatkan bahawa kenyataan umum di laman web pihak berkuasa tempatan boleh disalah tafsir. Laman setempat mungkin menggalakkan penghuni apartmen konkrit bertetulang supaya berlindung di rumah, tetapi ini bukan peraturan menyeluruh. Tanaka menegaskan bahawa kelayakan ditentukan berdasarkan keperluan dan keselamatan, bukannya jenis bangunan, dan penghuni tidak sepatutnya teragak-agak untuk pergi ke pusat pemindahan jika rumah mereka tidak selamat.

Bagaimana piawaian bangunan Jepun membentuk aspek keselamatan

Peraturan pembinaan Jepun berubah berdasarkan pengajaran daripada gempa bumi besar. Perubahan paling penting bagi apartmen berlaku pada 1981, apabila Piawaian Reka Bentuk Antiseismik Baharu mula berkuat kuasa. Bangunan yang diperakui mulai tahun itu mematuhi keperluan yang lebih ketat. Matlamatnya adalah untuk mengehadkan kerosakan ketika gegaran sederhana dan mencegah keruntuhan ketika gegaran sangat kuat yang diukur mengikut skala intensiti seismik Agensi Meteorologi Jepun.

Perubahan pada 1981

Peraturan lama menumpukan pada pencegahan keruntuhan pada intensiti sekitar 5 lebih. Piawaian 1981 menetapkan tahap yang lebih tinggi. Di bawah pendekatan baharu, bangunan yang mematuhinya sepatutnya hanya mengalami kerosakan kecil pada intensiti 5 lebih dan mengelakkan keruntuhan walaupun pada intensiti 6 lebih hingga 7. Banyak apartmen konkrit bertetulang yang dibina selepas 1981 menunjukkan prestasi lebih baik dalam gempa bumi kebelakangan ini berbanding bangunan lama. Namun begitu, mana-mana bangunan boleh menjadi tidak selamat jika anggota strukturnya rosak. Selepas gempa bumi Kumamoto pada 2016, jurutera mendapati tiang apartmen yang bengkok atau kehilangan keupayaan menanggung beban, sekali gus mewujudkan risiko sebenar walaupun pada rangka yang agak moden.

Gred dan sistem struktur

Jepun turut menggunakan sistem Gred Seismik yang menilai prestasi yang dijangkakan. Gred 1 memenuhi kod asas, Gred 2 kira-kira 1.25 kali lebih kukuh dan diwajibkan bagi pusat pemindahan, manakala Gred 3 kira-kira 1.5 kali lebih kukuh dan digunakan untuk kemudahan penting seperti balai bomba. Pendekatan struktur berbeza mengikut ketinggian dan reka bentuk:

• Struktur kalis gempa ialah pendekatan standard yang menggunakan kekuatan dan kemuluran untuk menyerap gegaran.
• Sistem redaman menambah peranti atau dinding yang menyerap tenaga dan mengurangkan gegaran yang dirasai rangka bangunan.
• Pengasingan seismik meletakkan galas atau gelongsor antara bangunan dengan tanah untuk mengehadkan penghantaran gegaran, dan lazim digunakan pada bangunan yang lebih tinggi.

Kualiti reka bentuk penting, begitu juga usia, penyelenggaraan dan keadaan tanah. Apartmen lama di atas tanah lembut yang penyelenggaraannya tertangguh mungkin menghadapi risiko lebih tinggi berbanding apartmen baharu di atas tanah kukuh yang diselenggara dengan baik.

Bilakah penghuni apartmen patut berpindah ke pusat pemindahan

Keputusan sama ada hendak kekal atau berpindah boleh menimbulkan tekanan pada jam-jam pertama selepas bencana. Keselamatan perlu diutamakan. Jika mana-mana keadaan berikut berlaku, anda wajar berpindah ke pusat pemindahan atau lokasi yang lebih selamat. Ikuti pengumuman dan arahan pihak berkuasa tempatan pada hari kejadian kerana bahaya seperti gegaran susulan, kebakaran dan banjir boleh mengubah keadaan dengan cepat.

Pencetus khusus gempa bumi

• Kerosakan struktur yang jelas pada tiang, rasuk atau dinding, seperti retakan pepenjuru yang lebar, konkrit mengelupas sehingga tetulang terdedah, atau tiang yang kelihatan senget.
• Pintu dan tingkap tersekat di banyak unit pada tingkat yang sama selepas gegaran, kemungkinan tanda rangka bangunan berubah bentuk.
• Bangunan kelihatan condong, mendap secara tidak sekata dengan ketara, atau terdapat celah terbuka pada sambungan antara dinding dengan lantai.
• Deretan anak tangga runtuh atau retak sehingga laluan keluar tidak selamat. Jangan sekali-kali bergantung pada lif selepas gegaran.
• Gegaran susulan kuat dijangka dan unit anda sudah menunjukkan kerosakan ketara atau bahaya bukan struktur yang serius, seperti kaca pecah bertaburan di laluan keluar.
• Bangunan anda dibina sebelum 1981 dan belum diperkukuh, serta anda melihat kerosakan yang menimbulkan keraguan tentang keselamatannya untuk terus diduduki.

Risiko banjir, tsunami dan tanah runtuh

• Amaran, nasihat berjaga-jaga atau arahan pemindahan rasmi berkaitan tsunami. Segera pindah ke tempat yang lebih tinggi dan jangan kekal di apartmen pesisir jika anda berada di zon yang berisiko dilanda tsunami.
• Amaran banjir sungai atau banjir kilat bagi kawasan anda, khususnya jika pintu masuk bangunan atau tempat letak kereta berada di bawah aras jalan, atau jika anda bergantung pada peralatan di tingkat bawah tanah untuk bekalan kuasa atau pam.
• Amaran tanah runtuh jika apartmen terletak berhampiran cerun atau tebing, atau dalam zon bahaya tanah runtuh yang telah dipetakan.

Kebakaran, gas dan kemudahan asas

• Kebocoran gas, asap atau kebakaran di dalam bangunan atau struktur berhampiran yang boleh merebak.
• Gangguan bekalan elektrik dan air yang berpanjangan tanpa prospek pemulihan, khususnya bagi tingkat tinggi yang menyukarkan penghuni mengangkut air.
• Keperluan perubatan yang memerlukan bekalan elektrik stabil, penyimpanan sejuk atau sokongan profesional yang tidak dapat diperoleh di rumah.

Menilai keadaan bangunan selepas gempa

Mulakan dengan memeriksa keselamatan diri. Pakai kasut dan sarung tangan yang kukuh, periksa kebocoran gas melalui baunya, tutup injap utama jika mengesyaki kebocoran, dan elakkan penggunaan lilin atau api terbuka. Jangan gunakan lif sehingga bangunan diperiksa. Jika perlu melalui kawasan umum yang gelap, berhati-hati ketika menggunakan tangga dan jangan bersandar pada susur tangan yang rosak. Berhubung dengan jiran dan persatuan pengurusan untuk berkongsi pemerhatian serta menentukan tindakan seterusnya.

Jurutera di Jepun menggunakan kaedah standard untuk menilai kerosakan dan baki keupayaan bangunan konkrit bertetulang selepas gempa bumi. Pemeriksaan lapangan segera direka supaya mengambil pendekatan berhati-hati. Ini bermakna penilaian awal mungkin cenderung kepada langkah berjaga-jaga, terutama apabila anggota struktur telah mengalami ubah bentuk. Penilaian profesional memeriksa jenis dan corak retakan, sebarang kecondongan baki serta keadaan elemen yang menanggung beban. Hanya pemeriksa bertauliah atau jurutera struktur boleh mengisytiharkan bangunan selamat untuk terus digunakan, boleh digunakan dengan sekatan atau tidak selamat. Jika rangka menunjukkan retakan pepenjuru pada tiang, konkrit remuk di hujung tiang, atau satu tingkat kelihatan lebih lemah daripada tingkat di atasnya, pilihan paling selamat ialah berpindah dan mendapatkan pemeriksaan rasmi.

Dokumentasikan kerosakan dengan mengambil gambar dan mencatat nombor serta lokasi unit. Laporkan penemuan anda kepada pengurus hartanah dan talian bantuan kerajaan tempatan. Jika pemeriksa sibuk, gunakan pertimbangan yang wajar. Penghuni tidak sepatutnya kekal di kawasan yang berisiko ditimpa objek, seperti papan siling berat, jubin luar yang retak dan boleh tertanggal, atau parapet yang tidak stabil. Berpindah ke tingkat bawah hanya jika kawasan itu telah disahkan selamat dan laluan pemindahan masih terbuka.

Atur persatuan pengurusan anda sekarang

Keputusan lebih mudah dibuat apabila jiran telah membincangkannya terlebih dahulu. Persatuan pengurusan apartmen boleh menetapkan ambang praktikal untuk pemindahan dan perlindungan di rumah, serta menyediakan sistem yang melindungi semua penghuni, termasuk warga emas. Bekerjasama dengan pihak berkuasa tempatan dan, jika boleh, rujuk jurutera struktur sebelum berlakunya krisis supaya kriteria yang ditetapkan sesuai dengan reka bentuk dan usia bangunan anda.

• Sediakan pelan bencana yang menetapkan siapa akan memeriksa kawasan umum, siapa akan menghubungi pihak berkuasa tempatan dan di mana penghuni akan berkumpul selepas gegaran.
• Sediakan senarai nombor untuk dihubungi ketika kecemasan dan catat penghuni yang mungkin memerlukan bantuan tambahan.
• Rancang latihan berkala untuk menghadapi gempa bumi dan banjir. Sertakan latihan menggunakan tangga dan senario pada waktu malam.
• Simpan bekalan bersama seperti air, tandas mudah alih, selimut, kanvas, peralatan dan lampu berkuasa bateri di dalam bilik berkunci yang mudah diakses selepas gegaran.
• Labelkan injap penutup dan panel elektrik. Letakkan arahan ringkas berserta gambar rajah di lokasi tersebut.
• Persetujui peraturan sementara, seperti larangan menggunakan lif sehingga pemeriksaan selesai dan aturan pemeriksaan dari tingkat ke tingkat.
• Sediakan papan maklumat di lobi dan kaedah menghantar pesanan yang tidak bergantung pada satu platform sahaja.

Sokongan untuk warga emas dan penghuni rentan

Banyak kompleks apartmen mempunyai penduduk yang semakin berusia. Libatkan pengurus penjagaan dan ahli keluarga dalam perancangan. Tetapkan rakan sukarelawan untuk isi rumah yang mungkin memerlukan bantuan. Letakkan kerusi atau bangku di pelantar tangga untuk membantu mereka yang perlu berehat semasa pemindahan. Kenal pasti penghuni yang menggunakan peranti perubatan yang memerlukan bekalan elektrik dan bincangkan cara menyokong mereka jika gangguan bekalan berlanjutan melebihi sehari.

Ketahui status seismik bangunan anda

Semak tarikh pensijilan bangunan. Jika sebelum 1981, tanyakan sama ada penilaian seismik atau kerja pengukuhan pernah dilakukan. Jurutera boleh mengira indeks seismik yang mencerminkan kekuatan dan kemuluran dengan mengambil kira ketidakteraturan dan kemerosotan keadaan. Indeks ini membantu menentukan sama ada kerja pengukuhan wajar dilakukan. Kaedah lazim untuk mengukuhkan konkrit bertetulang termasuk menambah dinding konkrit baharu, memasang pendakap keluli dan membalut tiang dengan lapisan pengukuh. Sesetengah bangunan ikonik telah memasang sistem pengasingan seismik yang memisahkan struktur daripada gegaran tanah. Data daripada gempa bumi lalu menunjukkan bangunan yang telah diperkukuh cenderung mengalami kerosakan yang lebih sedikit.

Bagi kebanyakan kondominium, kewangan dan tadbir urus menentukan perkara yang boleh dilaksanakan. Dana penyelenggaraan bangunan lama mungkin terhad dan lembaga penghuni mungkin berhati-hati terhadap projek besar. Walaupun begitu, pembaikan bersasar dan naik taraf separa boleh meningkatkan keselamatan. Selepas gempa bumi, pembaikan asas boleh memulihkan sebahagian besar prestasi bangunan. Suntikan retakan dengan epoksi, penggantian konkrit yang rosak dan pembaikan tetulang telah membantu struktur yang diuji mendapatkan semula kekakuan dan kekuatannya. Pelan yang bermula dengan penilaian, mengenal pasti kerja keutamaan dan menetapkan jadual simpanan memberi penghuni hala tuju yang jelas untuk menjadikan bangunan lebih selamat.

Bekalan yang perlu disimpan di rumah dan dibawa ke pusat pemindahan

Perlindungan di rumah paling berkesan apabila keluarga bersedia untuk berdikari selama beberapa hari. Simpan barang di dalam almari atau berhampiran pintu masuk, dalam bekas yang kukuh. Sediakan beg pemindahan berasingan yang boleh dibawa ke pusat pemindahan dalam masa singkat.

Kit perlindungan di rumah

• Air yang mencukupi sekurang-kurangnya untuk tiga hari, dengan bekalan tambahan untuk memasak dan kebersihan. Simpan botol kecil supaya mudah diangkat ke tingkat lebih tinggi.
• Makanan sedia dimakan, pembuka tin, dapur mudah alih dengan bahan api dan perkakas makan.
• Lampu suluh dan lampu kepala dengan bateri ganti, radio mudah alih dan bank kuasa.
• Bekalan pertolongan cemas, ubat preskripsi, cermin mata ganti dan barangan kanta lekap.
• Kit tandas mudah alih, beg tugas berat, tisu basah, pensanitasi dan tuala.
• Sarung tangan kerja, pelitup muka, topi keledar dan kasut kukuh untuk setiap ahli keluarga.
• Selimut, pakaian panas, pakaian hujan dan alas tidur yang ringkas.
• Salinan dokumen pengenalan diri, senarai nombor untuk dihubungi, peta bercetak dan wang tunai dalam pecahan kecil.
• Peralatan dan bekalan seperti pita pelekat, tali, alat pelbagai guna dan wisel.

Beg pemindahan

• Air, snek berkalori tinggi dan cawan atau botol.
• Selimut ringan atau beg tidur, alas nipis dan bantal ringkas.
• Barangan kebersihan diri dan tuala kecil.
• Ubat-ubatan, alat bantuan dan ringkasan maklumat perubatan.
• Kabel pengecas, bank kuasa dan radio kecil.
• Pelitup muka, sarung tangan dan pensanitasi tangan.
• Salinan kad pengenalan, maklumat kediaman, pen penanda dan pita untuk menandakan ruang anda.
• Barangan untuk kanak-kanak, warga emas atau haiwan peliharaan mengikut keperluan, termasuk lampin atau sangkar haiwan.

Pengajaran daripada bencana terkini dan konteks antarabangsa

Peristiwa di Jepun menunjukkan bahawa apartmen konkrit bertetulang boleh melindungi nyawa, tetapi kadangkala penghuninya tetap perlu berpindah. Selepas gempa bumi Kumamoto pada 2016, beberapa tiang apartmen mengalami perubahan bentuk yang serius. Penghuni bangunan tersebut perlu berpindah walaupun lantai dan dinding kelihatan sebahagian besarnya masih utuh. Pengalaman itu mengukuhkan satu mesej penting kepada penghuni apartmen: jangan menilai keselamatan hanya berdasarkan kerosakan dalaman di unit sendiri. Perkara paling penting ialah keadaan struktur dan kebolehgunaan laluan keluar.

Kemajuan Jepun dalam kod pembinaan dan kerja pengukuhan telah mengurangkan kerosakan akibat banyak gempa bumi kebelakangan ini. Jurutera menunjukkan bahawa rangka konkrit bertetulang yang dibaiki boleh memulihkan sebahagian besar prestasi seismiknya. Perbandingan antarabangsa menonjolkan kepentingan piawaian, penguatkuasaan dan kesiapsiagaan masyarakat. Negara yang mempunyai kod lebih lemah dan penguatkuasaan yang kurang lazimnya mengalami lebih banyak kerosakan bangunan dan tempoh pemulihan yang lebih lama. Tumpuan Jepun pada peraturan kukuh, latihan berkala dan perancangan kejiranan telah membantu penduduk membuat pilihan yang lebih selamat ketika krisis.

Bagaimana pusat pemindahan beroperasi dalam amalan

Pusat pemindahan di Jepun biasanya ditempatkan di sekolah awam atau dewan komuniti, dikendalikan oleh pihak berkuasa tempatan dengan sokongan sukarelawan. Ruangnya terhad dan privasinya sederhana, sebab itu ramai penduduk memilih untuk kekal di rumah jika selamat. Mereka yang menggunakan pusat pemindahan dijangka membawa barang keperluan jika mampu, termasuk alas tidur, pelitup muka dan barangan khas untuk kesihatan atau penjagaan kanak-kanak. Sesetengah pusat menerima haiwan peliharaan di kawasan yang ditetapkan, tetapi dasar ini berbeza mengikut pihak berkuasa tempatan. Semak dasar setempat semasa membuat perancangan sebelum bencana.

Keutamaan diberikan kepada mereka yang tidak dapat tinggal di rumah akibat kerosakan, pendedahan kepada bahaya, keperluan kesihatan atau ketiadaan kemudahan asas. Penghuni apartmen konkrit bertetulang tidak dikecualikan. Tanaka, pakar kesiapsiagaan apartmen, menjelaskan cara memahami dasar ini dan sebab dasar itu penting demi keadilan dan keselamatan.

Anggapan bahawa penghuni apartmen konkrit bertetulang tidak boleh menggunakan pusat pemindahan adalah tidak benar. Pusat pemindahan disediakan untuk mangsa yang berisiko atau tidak dapat tinggal di rumah. Mereka yang rumahnya tidak rosak dan berada di kawasan selamat lazimnya dijangka berlindung di rumah jika mampu, tetapi pusat pemindahan bukan tempat yang dilarang bagi mereka.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Penghuni apartmen konkrit bertetulang boleh menggunakan pusat pemindahan jika rumah mereka tidak selamat atau mereka berdepan risiko.
• Perlindungan di rumah digalakkan jika apartmen tidak rosak dan kawasan itu tidak menghadapi bahaya susulan.
• Bangunan yang diperakui mulai 1981 mematuhi peraturan seismik yang lebih kukuh untuk mengehadkan kerosakan dan mencegah keruntuhan.
• Tanda yang memerlukan pemindahan termasuk tiang atau rasuk rosak, pintu tersekat di beberapa unit, kebakaran atau kebocoran gas, amaran tsunami atau banjir serta gangguan bekalan berpanjangan.
• Jangan gunakan lif selepas gegaran dan jauhi kawasan yang berisiko ditimpa objek.
• Hanya pemeriksa bertauliah boleh menentukan sama ada bangunan selamat untuk terus digunakan selepas gempa bumi.
• Persatuan pengurusan perlu menetapkan kriteria pemindahan, menyimpan senarai nombor untuk dihubungi, mengadakan latihan dan menyediakan bekalan bersama.
• Penilaian seismik dan kerja pengukuhan seperti penambahan dinding, pendakap keluli atau pembalutan tiang boleh meningkatkan keselamatan, khususnya pada bangunan lama.
• Sediakan kit di rumah untuk kegunaan beberapa hari dan beg pemindahan untuk berpindah segera ke pusat pemindahan.
• Ikuti arahan pihak berkuasa tempatan semasa bencana dan sesuaikan rancangan apabila keadaan berubah.