China Mahu Bekalan Minyak Sawit Terjamin dari Indonesia Ketika Permintaan Meningkat dan Jakarta Mengintai B50

Mengapa China Mahukan Kepastian Bekalan Minyak Sawit

China meminta Indonesia menjamin penghantaran minyak sawit mentah secara konsisten ketika permintaan dalam negaranya meningkat. Permintaan itu disampaikan semasa lawatan baru-baru ini oleh Timbalan Menteri Pertanian dan Hal Ehwal Luar Bandar, Maierdan Mugaiti. Timbalan Menteri Pertanian Indonesia, Sudaryono, berkata Beijing turut meminta jaminan bekalan getah asli dan sarang burung walet, sekali gus menegaskan betapa pentingnya Indonesia dalam memenuhi permintaan China terhadap pelbagai komoditi pertanian.

Indonesia mencatat lebihan dagangan pertanian sebanyak 1.77 bilion dolar dengan China pada 2024. Minyak sawit mendahului dengan eksport bernilai 2.72 bilion dolar ke China, diikuti sarang burung walet sebanyak 428 juta dolar, getah sebanyak 363 juta dolar, kelapa sebanyak 270 juta dolar dan koko sebanyak 218 juta dolar. Angka itu menyerlahkan hubungan ekonomi kedua-dua negara yang semakin erat, dengan minyak sawit menjadi teras industri pemprosesan makanan, barangan pengguna dan kegunaan perindustrian di China.

Beijing mahukan kepastian jangka panjang bagi aliran minyak sawit dari negara pengeluar terbesar dunia itu, sementara Jakarta berusaha meningkatkan produktiviti dan memastikan eksport kekal boleh diharap, walaupun penggunaan dalam negara diperluas. Indonesia kini melaksanakan program B40, iaitu campuran diesel yang mengandungi 40 peratus biodiesel sawit, dan merancang beralih kepada B50 tahun depan. Kerajaan berkata matlamatnya adalah untuk menyokong keselamatan tenaga dalam negara dan mata pencarian penduduk luar bandar tanpa menjejaskan prestasi eksport.

Bagaimana Permintaan China yang Meningkat Bertemu Dasar Tenaga Indonesia

Permintaan China terhadap minyak sayuran meningkat seiring pertambahan penduduk, pendapatan dan perkembangan pesat sektor pembuatan makanannya. Minyak sawit banyak digunakan dalam mi segera, makanan bakar, konfeksi, makanan ringan dan produk penjagaan diri. Ia juga bersaing dengan minyak kacang soya, minyak sesawi dan minyak bunga matahari untuk kegunaan dapur dan industri. Harga yang kompetitif, bekalan stabil dan kepelbagaian kegunaan menjadikan minyak sawit pilihan menarik bagi pembeli di China, yang mengimport jumlah besar dari Asia Tenggara untuk dicampur dan ditapis.

Indonesia memainkan peranan utama dalam persamaan itu. Negara tersebut menghasilkan kira-kira 47 juta tan minyak sawit mentah pada 2023 dan menyumbang bahagian terbesar eksport global. Sektor ini menyokong jutaan pekerjaan dan menyumbang bahagian yang bermakna kepada keluaran negara. Pertumbuhan pengeluaran dan pengembangan kapasiti penapisan membolehkan Indonesia membekalkan pengimport utama seperti China, sambil membina daya tahan melalui program domestik yang menyokong permintaan.

Penggunaan dalam negara menunjukkan peningkatan apabila Indonesia memperluas penggunaan biodiesel dan industri hiliran. Antara 2018 hingga 2022, bahagian pengeluaran yang digunakan dalam negara meningkat daripada kira-kira satu pertiga kepada hampir separuh. Peralihan kepada B50 akan meningkatkan lagi permintaan tempatan. Oleh itu, pegawai mengutamakan peningkatan hasil, kecekapan penapisan dan penambahbaikan logistik bagi mengelakkan kekurangan eksport.

Adakah B50 akan mengetatkan aliran eksport

Peralihan kepada campuran 50 peratus itu bertujuan mengurangkan import bahan api, menyokong pekebun kecil dan menstabilkan pendapatan ladang ketika harga global tidak menentu. Kumpulan perniagaan dan jurutera telah membincangkan langkah peralihan B45 yang lebih mudah dilaksanakan, namun hala tuju dasar sudah jelas. Program tenaga akan diperluas. Ini menimbulkan cabaran perancangan bagi pengeksport yang memerlukan jumlah bekalan yang boleh dijangka, serta pembeli di China yang mahukan kontrak bertahun-tahun.

Jakarta berkata eksport boleh dikekalkan pada tahap kukuh dengan meningkatkan produktiviti di tanah sedia ada dan mengurus keperluan domestik dengan teliti. Jika pelaksanaan menepati rancangan itu, pembeli China boleh mendapat bekalan yang lebih terjamin tanpa menjejaskan bekalan dalam negara Indonesia.

Cabaran Kelestarian yang Membentuk Perdagangan

Kisah minyak sawit juga berkait dengan penggunaan tanah. Pengembangan ladang kelapa sawit merupakan pemacu utama kehilangan hutan di Indonesia sepanjang dua dekad lalu. Penyelidik menganggarkan kira-kira satu pertiga kehilangan hutan primer berkait dengan tanaman itu ketika kemuncaknya. Trend tersebut semakin reda. Penebangan hutan yang dikaitkan dengan kelapa sawit perindustrian merosot dengan ketara dalam dekad lalu, dengan purata sekitar 32 ribu hektar setahun antara 2018 hingga 2022, iaitu sebahagian kecil daripada paras sedekad sebelumnya. Angka itu meningkat pada 2022, namun kekal jauh di bawah paras tertinggi terdahulu walaupun pengeluaran terus meningkat.

Pelepasan masih menjadi kebimbangan. Kebakaran di tanah gambut yang dikeringkan dan mendapan gambut melepaskan sejumlah besar gas rumah hijau. Walaupun hanya sebahagian kecil ladang terletak di tanah gambut, kawasan itu menyumbang sebahagian besar pelepasan sektor tersebut. Anggaran menunjukkan pengeluaran minyak sawit perindustrian melepaskan purata kira-kira 220 juta tan setara karbon dioksida setahun antara 2015 hingga 2022, dengan kawasan tanah gambut menyumbang sebahagian besar jumlah itu. Mengekalkan tanah gambut dalam keadaan basah, mencegah kebakaran dan menghalakan pelaburan baharu daripada kawasan sensitif penting untuk mengurangkan pelepasan sambil mengekalkan pengeluaran.

Tekanan pasaran dan dasar korporat juga berubah. Komitmen sifar penebangan hutan kini meliputi bahagian besar eksport minyak sawit Indonesia, dan kebanyakan eksport minyak sawit ditapis dihantar dari kilang penapisan yang menerbitkan senarai pembekal. Walaupun kebolehkesanan semakin baik, pembeli di China, India dan Indonesia cenderung mendapatkan bahagian bekalan yang lebih besar dengan risiko penebangan hutan yang tinggi berbanding pembeli di Amerika Syarikat, Kesatuan Eropah atau United Kingdom. Peraturan baharu di Eropah mewajibkan bukti kukuh bahawa produk bebas daripada penebangan hutan, sekali gus mengubah cara rantaian bekalan mendokumenkan asal usul dan status penggunaan tanah.

China sedang beralih kepada perdagangan komoditi pertanian yang lebih lestari sebagai sebahagian daripada strategi keselamatan makanan yang lebih luas, termasuk daya tahan iklim dan pengurangan sisa. Kebolehkesanan minyak sawit masih menjadi cabaran pada skala nasional, memandangkan jumlah pengeluar dan pedagang yang besar. Penyelarasan lebih rapat mengenai piawaian dengan pembekal utama, sistem data bersama dan insentif untuk mendapatkan bekalan bersijil akan membantu China mengurangkan risiko berkaitan penggunaan tanah, di samping memberi keyakinan kepada pengeluar Indonesia bahawa pelaburan dalam amalan lebih bersih akan mendapat ganjaran.

Permintaan pembeli selain harga

Pengimport utama semakin mahukan bukti bahawa produk bebas daripada penebangan hutan, kebolehkesanan kilang dan ladang serta perlindungan pekerja. Pensijilan membantu, namun pembeli juga mahukan pengesahan bebas dan sistem aduan yang bertindak pantas apabila isu timbul. Kontrak yang menetapkan keperluan ini, dengan jadual masa yang jelas dan sokongan supaya petani dapat mematuhinya, semakin menjadi sebahagian daripada perdagangan harian. Bagi Indonesia dan China, program bersama yang membiayai penanaman semula di tanah terosot, memperluas pemantauan satelit dan melatih pekebun kecil dapat menjadikan kelestarian kelebihan pasaran, bukan sekadar kos.

Rancangan Indonesia Meningkatkan Hasil Tanpa Membuka Tanah Baharu

Indonesia berhasrat meningkatkan pengeluaran dengan menjadikan ladang sedia ada lebih produktif, bukannya membuka hutan baharu. Menanam semula pokok tua dengan anak benih berhasil tinggi, menambah baik penggunaan baja dan meningkatkan amalan penuaian boleh menaikkan hasil dengan ketara. Akses jalan raya, penyimpanan dan kecekapan kilang yang lebih baik juga mengurangkan kerugian serta meningkatkan mutu minyak sawit mentah yang dihantar kepada pengeksport.

Banyak pokok milik pekebun kecil sudah melepasi tempoh produktiviti puncak. Penanaman semula boleh menggandakan hasil dari semasa ke semasa, namun petani memerlukan pembiayaan peralihan sementara menunggu pokok baharu matang. Program kredit, jaminan pembelian dan bantuan teknikal amat penting supaya ladang kecil dapat menggantikan pokok lama tanpa kehilangan mata pencarian dalam tempoh antara penanaman dengan tuaian pertama.

Pihak berkuasa juga mempergiat penguatkuasaan terhadap ladang yang beroperasi tanpa permit sah atau di dalam kawasan perlindungan. Audit tanah dan semakan undang-undang sedang dijalankan di beberapa wilayah. Tindakan berprofil tinggi di landskap sensitif menunjukkan bahawa penguatkuasaan merupakan sebahagian daripada strategi eksport yang mengutamakan pematuhan undang-undang dan akses pasaran jangka panjang, selain peningkatan hasil.

Pekebun kecil sebagai teras

Pekebun kecil menghasilkan sebahagian besar minyak sawit Indonesia. Usaha membawa mereka ke dalam rantaian bekalan yang boleh dijejaki dan disahkan amat penting jika pertumbuhan eksport ingin diselaraskan dengan matlamat kelestarian. Model koperasi, perjanjian pembelian terjamin dan ketelusan harga mengurangkan ketidakseimbangan kuasa antara petani dengan orang tengah. Alat digital yang mendokumenkan sempadan ladang dan menghubungkan penghantaran kepada kilang tertentu dapat mengurangkan kos pensijilan serta risiko tersisih.

Pembiayaan awam dan swasta boleh disalurkan kepada penanaman semula di tanah terosot, pemulihan gambut dan latihan pekebun kecil. Pembeli di China yang membuat komitmen kontrak jangka panjang dengan syarat kelestarian boleh membiayai bersama usaha ini, sekali gus membina bekalan yang boleh diharap sambil meningkatkan hasil sosial dan alam sekitar.

Perdagangan dan Geopolitik di Sebalik Jaminan Bekalan

China ialah rakan dagang terbesar Indonesia, dengan membeli sebahagian besar eksport bukan minyak dan membekalkan sebahagian besar import. Hubungan itu merangkumi jauh lebih banyak daripada komoditi, termasuk infrastruktur, industri dan teknologi. Indonesia mencatat lebihan dagangan keseluruhan secara konsisten sejak beberapa tahun kebelakangan ini, namun sering mengalami defisit dagangan dua hala dengan China, menandakan saling kebergantungan yang mendalam serta pergantungan kepada mesin dan input perindustrian China.

Dalam konteks itu, jaminan bekalan minyak sawit bukan sekadar urus niaga komersial, malah isyarat strategik. Bagi Beijing, ia mengukuhkan keselamatan makanan dan barangan pengguna. Bagi Jakarta pula, ia menukar eksport utama kepada hasil yang stabil dan boleh dijangka untuk membiayai pembangunan luar bandar, pengembangan biodiesel dan program penanaman semula. Permintaan itu turut mencerminkan trend lebih luas apabila ekonomi besar berusaha menjamin bekalan barangan asas sebagai tindak balas terhadap kejutan iklim, gangguan perkapalan dan turun naik harga komoditi.

Mengapa urus niaga jangka panjang menarik bagi kedua-dua pihak

Perjanjian pembelian jangka panjang boleh melancarkan turun naik harga dengan mengaitkan jumlah bekalan kepada harga penanda aras berserta julat atau had tertentu. Perjanjian itu boleh merangkumi piawaian mutu, sasaran kebolehkesanan dan sokongan pembiayaan untuk menaik taraf ladang. Bagi Indonesia, perjanjian sedemikian mengurangkan risiko kejatuhan permintaan secara mendadak serta membantu kilang dan loji penapisan merancang kapasiti. Bagi China, ia menjamin bekalan input yang konsisten untuk pemproses makanan dan syarikat barangan pengguna, selain mengurangkan pendedahan kepada kekurangan bekalan pasaran.

Pelaburan bersama dalam penyimpanan, logistik dan kebolehkesanan digital akan mengurangkan kos. Jika kontrak memberikan ganjaran harga istimewa bagi bekalan yang disahkan bebas daripada penebangan hutan, kelestarian menjadi kelebihan komersial dan bukannya halangan.

Petunjuk Pasaran Minyak Sayuran Global

Minyak sawit bersaing dengan minyak kacang soya, sesawi dan bunga matahari, yang dipengaruhi cuaca dan politik di pelbagai rantau. Kemarau di kawasan utama penanaman kacang soya atau hasil sesawi yang rendah di negara pengeksport utama boleh mengetatkan imbangan bekalan minyak sayuran. Dalam keadaan sedemikian, minyak sawit sering menjadi tonggak bekalan global kerana pengeluarannya lebih tertumpu dan kitaran penuaian lebih stabil. Itulah antara sebab China mempelbagaikan sumber import minyak makan, sambil mengekalkan hubungan kukuh dengan Indonesia bagi bekalan minyak sawit.

Indonesia dan Malaysia bersama-sama membekalkan lebih empat perlima eksport minyak sawit global. Harga sensitif terhadap pengeluaran bermusim, perubahan dasar di negara pengeluar dan kos pengangkutan. Apabila Indonesia mengalihkan lebih banyak minyak sawit mentah kepada biodiesel, bekalan untuk eksport boleh mengetat. Apabila hasil meningkat susulan penanaman semula dan pengurusan ladang yang lebih baik, lebihan bekalan eksport bertambah. Kestabilan sistem ini bergantung pada dasar domestik yang jelas dan peraturan perdagangan yang boleh dijangka, agar penapis dan pembeli yakin untuk membuat perancangan awal.

Persaingan bekalan dari Malaysia

Malaysia ialah pengeluar kedua terbesar dan pembekal utama kepada China. Negara itu sedang meningkatkan kadar pensijilan dan mempromosikan amalan lestari untuk mempertahankan bahagian pasarannya. Pembeli China sering membahagikan tender antara Indonesia dengan Malaysia bagi mengurangkan risiko logistik dan mutu. Indonesia mempunyai kelebihan dari segi skala dan potensi pertumbuhan yang lebih besar, namun persaingan mendorong kedua-dua pembekal menumpukan perhatian pada mutu, kebolehpercayaan dan prestasi kelestarian.

Bentuk Jaminan Bekalan

Memorandum antara kerajaan boleh menetapkan prinsip mengenai jumlah bekalan, mutu dan kelestarian. Syarikat swasta kemudian akan melaksanakan kontrak pembelian berbilang tahun yang merujuk kepada harga niaga hadapan antarabangsa serta merangkumi jadual penghantaran yang diselaraskan dengan kitaran pengeluaran Indonesia. Kontrak boleh membenarkan pelarasan bermusim, dengan jumlah pilihan ketika musim puncak tuaian dan jumlah minimum di luar musim puncak, sekali gus memberi rentak yang sesuai kepada pengeksport dan pembeli.

Levi eksport yang stabil, kewajipan bekalan domestik yang telus dan sasaran campuran biodiesel yang jelas akan mengurangkan risiko dasar. Perjanjian logistik boleh merangkumi kapasiti penyimpanan di pelabuhan Indonesia, tempahan pengangkutan jangka panjang dan rancangan kontingensi bersama bagi kelewatan akibat cuaca. Pengesahan bebas, pemantauan berasaskan satelit dan protokol aduan awam akan menyokong aspek kelestarian serta memberi keyakinan kepada kedua-dua pihak bahawa perdagangan itu sejajar dengan jangkaan global.

Risiko yang masih boleh mengganggu aliran bekalan

• Kejutan cuaca seperti El Nino atau hujan lebat berpanjangan boleh mengurangkan hasil dan melambatkan penuaian.
• Perubahan levi eksport atau kewajipan pasaran domestik boleh mengubah jumlah bekalan yang tersedia kepada pembeli asing.
• Peralihan daripada B40 kepada B50 meningkatkan permintaan tempatan dan perlu diseimbangkan dengan komitmen eksport.
• Peraturan penebangan hutan di pasaran destinasi mewajibkan kebolehkesanan ketat dan boleh menyekat kargo yang tidak mematuhi peraturan.
• Gangguan perkapalan atau kesesakan pelabuhan boleh melambatkan penghantaran dan meningkatkan kos pengangkutan.
• Turun naik besar mata wang dan harga minyak sayuran global boleh menyukarkan pelaksanaan kontrak tanpa klausa penetapan harga yang kukuh.

Ringkasan

• China meminta Indonesia menjamin bekalan minyak sawit mentah jangka panjang, selain getah dan sarang burung walet, ketika permintaan meningkat.
• Indonesia mencatat lebihan dagangan pertanian sebanyak 1.77 bilion dolar dengan China pada 2024, dengan eksport minyak sawit bernilai 2.72 bilion dolar.
• Jakarta akan beralih daripada B40 kepada B50 tahun depan bagi meningkatkan keselamatan tenaga, sambil berjanji memastikan eksport kekal boleh diharap.
• Penebangan hutan yang dikaitkan dengan kelapa sawit perindustrian menurun daripada paras tertinggi terdahulu, namun pelepasan dari tanah gambut kekal sebagai cabaran utama.
• Dasar sifar penebangan hutan dan kebolehkesanan semakin meluas, tetapi pembeli masih mahukan bukti yang lebih kukuh tentang rantaian bekalan bersih.
• Indonesia merancang meningkatkan hasil di tanah sedia ada melalui penanaman semula dan sokongan kepada pekebun kecil, bukannya membuka hutan baharu.
• China kekal sebagai rakan dagang terbesar Indonesia, menjadikan perjanjian bekalan keutamaan strategik dan komersial.
• Kontrak pembelian berbilang tahun dengan syarat kelestarian, penetapan harga yang jelas dan pelaburan logistik boleh menjamin aliran bekalan yang boleh diharap.