Tradisi dan ketidaksamaan gender mendorong wanita meninggalkan kawasan luar bandar Jepun ketika populasi semakin menyusut

Tradisi bertembung dengan kawasan luar bandar yang semakin menyusut

Pada malam-malam musim panas di Prefektur Akita, golongan muda lelaki mengimbangi tiang buluh yang menjulang tinggi, dihiasi tanglung kertas bercahaya. Pesta kanto yang berusia berabad-abad itu memaparkan kekuatan dan keseimbangan yang mengagumkan, selain mencerminkan peraturan gender yang ketat. Lelaki mengusung tiang, manakala wanita bermain seruling dan gendang. Batas itu jarang dilangkaui. Bagi ramai wanita muda, tradisi ini melambangkan realiti lebih luas di kawasan luar bandar Jepun, tempat jangkaan terhadap peranan keluarga dan pekerjaan ditetapkan sejak awal dan berubah dengan perlahan. Akita terletak di tengah-tengah krisis demografi negara itu. Prefektur ini mempunyai penduduk paling berusia, kadar kelahiran terendah dan kemerosotan penduduk paling pantas di Jepun. Wanita muda meninggalkan kawasan itu pada kadar lebih tinggi berbanding lelaki muda, satu trend yang menurut pegawai dan penyelidik mempercepatkan penyusutan penduduk.

Dapatan kerajaan baru-baru ini menunjukkan kira-kira 27 peratus wanita muda mahu meninggalkan kampung halaman mereka, berbanding 15 peratus lelaki muda. Ramai menyebut peranan gender yang kaku dan peluang kerjaya yang terhad. Seluruh negara kehilangan hampir sejuta penduduk setiap tahun, manakala beberapa ratus perbandaran berdepan risiko nyata menjadi kosong menjelang pertengahan abad ini. Pemimpin luar bandar tahu mereka perlu mengekalkan wanita untuk mempunyai peluang memulihkan keadaan, namun perubahan di peringkat setempat masih perlahan.

Politik negara berubah dari segi simbolik. Jepun kini mempunyai wanita pertama di jawatan perdana menteri, Sanae Takaichi, seorang tokoh konservatif yang sejak sekian lama menyokong pandangan keluarga tradisional. Kedudukan Jepun masih rendah dalam ukuran kesaksamaan gender global. Kedudukan pemerkasaan politik wanita dalam penarafan jurang gender Forum Ekonomi Dunia bagi 2025 hampir di tangga terbawah dalam senarai negara yang dikaji. Pencapaian simbolik di peringkat tertinggi itu masih belum mengubah kehidupan seharian di tempat seperti Akita.

Mengapa wanita muda meninggalkan kawasan luar bandar Jepun?

Pekerjaan ialah sebab utama yang diberikan ramai wanita. Di prefektur luar bandar, wanita sering disalurkan ke jawatan sementara atau separuh masa. Pekerjaan tetap dan kenaikan pangkat jauh lebih lazim bagi lelaki. Jurang gaji, perjalanan pergi balik yang jauh dan kemudahan penjagaan anak yang terhad menyukarkan perancangan kerjaya. Di rumah, jangkaan terhadap kerja rumah dan penjagaan ahli keluarga masih kuat. Akibatnya, ramai wanita muda merasakan cita-cita mereka tidak sepadan dengan laluan yang tersedia di kampung halaman.

Ahli sosiologi Universiti Chuo, Masahiro Yamada, menghuraikan bagaimana budaya tempat kerja mendorong wanita pergi. Beliau mengkaji corak pekerjaan luar bandar dan struktur laluan kenaikan pangkat yang memihak kepada lelaki, khususnya di firma kecil dan sederhana. Sebelum bercakap terus terang tentang tentangan terhadap perubahan, beliau mengingatkan bahawa kemajuan memerlukan keputusan pengurus tempatan dan pemimpin masyarakat, bukan hanya undang-undang baharu dari Tokyo.

Masahiro Yamada, ahli sosiologi di Universiti Chuo, berkata: "Lelaki pertengahan umur dan lebih tua di kawasan luar bandar tidak mahu mengubah keadaan semasa yang mendiskriminasi wanita, apabila wanita terperangkap dalam pekerjaan sementara atau separuh masa dan hanya lelaki dinaikkan pangkat. Wanita tidak mahu bekerja di tempat-tempat ini, jadi mereka berpindah ke Tokyo."

Tekanan sosial turut mendorong mereka pergi. Wanita muda yang pulang bercuti sering ditanya tentang perkahwinan dan anak sebelum sesiapa bertanya tentang pekerjaan atau pengajian. Ramai menggambarkan keresahan yang sukar dijelaskan, disebut moya moya, apabila mereka merasakan tindakan mencabar jangkaan gender boleh mengundang kritikan. Dalam suasana begitu, pergi mungkin terasa seperti satu-satunya cara untuk bernafas lega.

Tradisi, agama dan pesta kanto

Pesta ialah kebanggaan banyak pekan. Pesta juga membentuk jangkaan masyarakat. Dalam pesta kanto Akita, lelaki yang dikenali sebagai sashite mengusung tiang yang boleh mencecah 40 kaki, lengkap dengan palang kayu dan tanglung. Wanita ditugaskan mengiringi acara dengan muzik. Sesetengah pengamal merujuk kepercayaan Shinto untuk menjelaskan pembahagian peranan ini. Mesej yang diterima kanak-kanak perempuan bersama muzik dan tanglung itu jelas: sokong acara tersebut, tetapi jangan mengusung tiang.

Seorang pelajar kolej warga asing yang berlatih mengusung tiang diberitahu kisah lama bahawa dewi yang dikaitkan dengan tiang itu tidak suka disentuh wanita. Kisah itu diwarisi turun-temurun dan terus mempengaruhi penyertaan hingga hari ini.

Raz Tripp, seorang pelajar kolej yang mengusung tiang kanto, berkata: "Sebab hanya lelaki boleh menjadi sashite ialah dewi itu bersemayam dalam tiang tersebut dan dia tidak suka disentuh wanita. Dia cemburu."

Sesetengah wanita muda menerima peranan persembahan sebagai sebahagian daripada identiti pesta itu. Namun, mereka tetap membantah kelakuan yang berlaku di sebalik tabir. Seorang pelajar tahun akhir kolej mengimbas gangguan yang tidak diingini di majlis minum-minum berkaitan acara itu, dan berkata beliau menyokong budaya tanpa alasan yang sering diberikan untuk membenarkan kelakuan buruk.

Miwa Sawano, pelajar tahun akhir kolej dan bekas anggota kelab, berkata: "Saya menerima peranan gender dalam kanto sebagai sebahagian daripada budaya tradisional Akita, tetapi saya membantah majlis minum-minum kelab bersama penduduk tempatan. Perkara seperti gangguan seksual berlaku. Peserta kanto memakai seluar pendek, dan kaki gadis sering disentuh oleh lelaki tempatan."

Dasar menggalakkan pertumbuhan keluarga, tetapi punca utama berterusan

Banyak kerajaan tempatan mempromosikan manfaat penjagaan anak, acara mencari jodoh dan program pemadanan pasangan bagi meningkatkan kadar perkahwinan dan kelahiran. Usaha itu jarang menangani sebab wanita muda meninggalkan kawasan tersebut. Wanita yang pergi berkata mereka mahukan gaji setara, laluan kerjaya yang jelas, tempat kerja selamat dan kebebasan menentukan keluarga mengikut pilihan sendiri. Seruan untuk kesaksamaan sering dianggap tidak realistik di pekan kecil, sekali gus menguatkan perasaan bahawa kemajuan sukar dicapai.

Di Prefektur Yamanashi, seorang aktivis muda merakam lebih 100 temu bual dengan wanita luar bandar dan menyiarkannya dalam talian. Beliau bertemu pemimpin negara untuk menjelaskan mengapa dasar yang hanya menumpukan perkahwinan tidak dapat menghentikan penghijrahan keluar. Mesejnya mencerminkan perubahan cara ramai orang dewasa muda berfikir tentang pekerjaan, keluarga dan maruah. Mereka mahukan pilihan, bukannya arahan.

Ren Yamamoto, yang mengumpulkan kisah wanita luar bandar, berkata: "Dasar untuk menyokong wanita tertumpu pada penjagaan anak dan perkahwinan tanpa menangani sebab wanita meninggalkan kawasan luar bandar. Pembuat dasar belum berdepan dengan hakikat bahawa wanita mempunyai pilihan sendiri. Kami rasa kami dianggap sebagai mesin pembuat bayi."

Kesan kehilangan wanita terhadap pekan, sekolah dan majikan

Apabila wanita pergi, sekolah kehilangan bakal pelajar, klinik kehilangan bakal jururawat dan pekerja penjagaan, manakala kilang kecil kehilangan pengurus. Satu kajian mendapati kira-kira 43 peratus perbandaran, kebanyakannya di kawasan luar bandar, berisiko lenyap apabila bilangan wanita dalam usia subur berkurangan. Tanda-tandanya sudah kelihatan: kekurangan pekerja, kedai yang ditutup dan jutaan rumah kosong yang dikenali sebagai akiya.

Sesetengah pemimpin luar bandar melihat lambakan akiya sebagai peluang. Mereka mengajak penduduk baharu mengubah suai rumah terbiar dan memulakan perniagaan kecil. Di sebuah komuniti pulau, pasangan muda membeli sebuah akiya dengan harga kira-kira 6,500 dolar, membelanjakan sekitar 19,000 dolar untuk membaikinya dan menjadikannya rumah tumpangan, kemudian memulakan kerja pengubahsuaian kedua untuk rumah sendiri. Program visa tempatan membantu mereka memulakan ladang kecil dan perniagaan madu. Kisah-kisah ini menunjukkan bagaimana hartanah kosong boleh menarik penduduk dan wang baharu.

Penduduk baharu boleh membawa tenaga dan idea, tetapi mereka tidak dapat menggantikan kehadiran berterusan wanita muda tempatan. Rumah tumpangan pelancongan dan ladang tidak memulihkan sekolah, klinik dan pejabat yang bergantung pada keluarga yang menetap untuk jangka panjang. Ekonomi luar bandar memerlukan kedua-duanya: pelabur luar yang komited kepada tempat itu dan wanita tempatan yang boleh membina kerjaya serta membesarkan generasi seterusnya jika mereka memilih untuk berbuat demikian.

Politik di peringkat tertinggi, perubahan di peringkat setempat

Sanae Takaichi mencipta sejarah sebagai wanita pertama Jepun yang berkhidmat sebagai perdana menteri. Rekod lamanya dalam parti pemerintah lebih menunjukkan kesinambungan berbanding pembaharuan dasar gender. Beliau menentang beberapa langkah yang disokong ramai pejuang kesaksamaan, termasuk membenarkan pasangan berkahwin mengekalkan nama keluarga masing-masing. Pencapaian simbolik tidak menjamin peraturan baharu dalam pengambilan pekerja dan kenaikan pangkat di kilang luar bandar atau pejabat kerajaan tempatan. Ia juga tidak mengubah siapa yang dijemput mengusung tiang pesta.

Kedudukan rendah Jepun dalam ukuran jurang gender Forum Ekonomi Dunia mencerminkan jurang dalam perwakilan politik, kepimpinan korporat dan gaji. Kawasan luar bandar sering ketinggalan apabila perubahan berlaku kerana kawasan itu bergantung pada firma lebih kecil dan rangkaian yang diatur melalui hubungan lama. Sebab itulah dasar negara perlu dilaksanakan di peringkat tempatan, dan kepimpinan tempatan perlu melibatkan wanita.

Memecahkan tabu

Berbicara tentang ketidaksamaan gender boleh terasa berisiko di pekan kecil. Wartawan dan penganjur masyarakat menggambarkan tekanan supaya isu itu tidak dilaporkan atau dibincangkan. Ketakutan terhadap tindak balas negatif membuatkan ramai orang berdiam diri. Apabila seseorang bersuara, mereka sering menanggung kesan peribadi serta-merta. Namun, sikap berdiam diri juga membawa akibat. Masyarakat kehilangan golongan muda yang mahu didengari dan peluang untuk memperbaharui tradisi agar terus bertahan.

Suara tempatan mula membuka ruang. Wartawan bebas mula melaporkan kaitan antara penyusutan penduduk dengan peranan gender. Pelajar dan bekas pelajar kelab pesta berkongsi rasa bangga terhadap tradisi, serta kekecewaan terhadap aspek yang mengecualikan atau memudaratkan. Perbualan ini masih berhati-hati, namun penting bagi pekan yang mahu terus kekal dalam peta.

Miwako Miura, wartawan bebas di Akita, berkata: "Semakin jauh anda masuk ke kawasan luar bandar, semakin ramai orang cuba mengelak daripada bercakap tentang isu gender. Orang takut jika mereka berkata sesuatu yang melampaui batas, mereka akan dikritik. Ia tabu."

Apa yang boleh mendorong lebih ramai wanita kekal di komuniti luar bandar?

Tiada satu penyelesaian tunggal, tetapi beberapa langkah praktikal jelas menonjol. Yang pertama ialah pekerjaan yang lebih baik. Kerajaan luar bandar boleh merangka insentif pengambilan pekerja dan anugerah yang mengiktiraf syarikat kerana menawarkan gaji setara, laluan kenaikan pangkat yang jelas dan penilaian telus. Bank wilayah dan kumpulan perniagaan boleh mengaitkan pembiayaan dan perolehan dengan piawaian tempat kerja yang adil. Peraturan antipenggangguan mesti dikuatkuasakan di pejabat, sekolah dan organisasi pesta, dengan saluran pelaporan dan tindakan susulan yang jelas.

Perkhidmatan penjagaan anak dan warga emas perlu diperluas dari segi jumlah dan waktu operasi. Ramai wanita pergi bukan kerana mereka menolak keluarga, tetapi kerana sokongan praktikal tidak mencukupi. Laluan bas yang boleh diharap, jagaan harian yang dilanjutkan dan program selepas sekolah boleh menentukan sama ada seseorang dapat mengekalkan pekerjaan atau terpaksa berhenti. Internet berkelajuan tinggi dan hab kerja bersama berkos rendah membolehkan pekerjaan jarak jauh dan hibrid dilakukan di luar bandar besar. Pilihan itu boleh membantu pasangan mengelakkan kebiasaan apabila pekerjaan lelaki menentukan tempat tinggal keluarga.

Budaya boleh berkembang tanpa kehilangan akar umbinya. Jawatankuasa pesta boleh membuka peranan baharu, membentuk pasukan campuran dan menetapkan tatakelakuan untuk latihan serta acara masyarakat. Sesetengah tradisi pernah disesuaikan apabila faktor keselamatan atau logistik memerlukannya. Mengemas kini peraturan penyertaan ialah cara jujur untuk menghormati sejarah dan orang yang memastikan tradisi itu terus hidup hari ini.

Miwa Sawano, pelajar tahun akhir kolej, berkata: "Biarkan Akita mengalami penyusutan penduduk. Sejujurnya, tiada cara untuk menghentikannya. Mereka tidak akan sedar mereka ada masalah sehinggalah wanita pergi."

Kekecewaan Sawano menggambarkan hakikat yang sukar. Ramai wanita tidak lagi menunggu izin untuk mengubah keadaan. Mereka pergi, membina kerjaya dan mencari komuniti yang seiring dengan matlamat mereka. Pekan yang mahu mereka kembali perlu bersaing dari segi maruah, keselamatan dan peluang.

Perkara utama

• Prefektur Akita mempunyai penduduk paling berusia, kadar kelahiran terendah dan kemerosotan penduduk paling pantas di Jepun, menjadikannya kajian kes tentang ketidaksamaan gender di kawasan luar bandar.
• Kira-kira 27 peratus wanita muda mahu meninggalkan kampung halaman, berbanding 15 peratus lelaki muda, dengan menyebut peranan gender yang kaku dan peluang pekerjaan yang terhad.
• Wanita di kawasan luar bandar sering disalurkan ke pekerjaan sementara atau separuh masa, manakala laluan kenaikan pangkat memihak kepada lelaki.
• Peraturan pesta dan adat berasaskan Shinto, seperti hanya lelaki dibenarkan mengusung tiang dalam pesta kanto Akita, mencerminkan dan mengukuhkan pengasingan gender.
• Dasar kerajaan yang mempromosikan penjagaan anak dan pemadanan jodoh sering terlepas pandang punca utama yang mendorong wanita pergi.
• Penyelidik memberi amaran bahawa kira-kira 43 peratus perbandaran berisiko lenyap apabila bilangan wanita dalam usia subur berkurangan.
• Akiya, atau rumah kosong, membuka peluang kepada penduduk baharu, namun pengubahsuaian dan pelancongan tidak dapat menggantikan kehilangan keluarga muda tempatan.
• Perdana menteri wanita pertama Jepun, Sanae Takaichi, menyokong pandangan keluarga tradisional, manakala kedudukan negara dalam penarafan gender kekal rendah.
• Penggerak perubahan tempatan, termasuk pelajar, wartawan dan penganjur, mencabar tabu serta menuntut tempat kerja yang selamat, adil dan moden.
• Mengekalkan lebih ramai wanita di kawasan luar bandar Jepun memerlukan gaji setara, laluan kenaikan pangkat, penjagaan anak, penguatkuasaan antipenggangguan dan amalan budaya yang inklusif.