Singapura Berhati-hati ketika Negara Jiran ASEAN Menimbang Jadual dan Teknologi Tenaga Nuklear

Minat terhadap Nuklear Meningkat, Kejelasan Masih Terhad

Singapura menyuarakan sikap berhati-hati: meskipun terdapat gelombang pengumuman di seluruh Asia Tenggara, negara itu tidak dapat mengesahkan tahap kematangan rancangan nuklear negara jirannya. Menteri yang bertanggungjawab bagi Tenaga dan Sains dan Teknologi, Tan See Leng, memberitahu Parlimen bahawa para pegawai sedang bekerjasama dengan rakan antarabangsa, termasuk Agensi Tenaga Atom Antarabangsa, untuk membuat triangulasi berdasarkan data awam yang terhad. Kerajaan di rantau ini telah menyatakan hasrat untuk menggunakan tenaga nuklear pada 2030-an, namun pilihan teknologi dan jadual yang muktamad masih sedikit.

Kepentingannya semakin besar. Permintaan elektrik ASEAN dijangka meningkat tiga kali ganda menjelang 2050 apabila ekonomi berkembang dan infrastruktur digital diperluas. Arang batu dan gas membekalkan kira-kira dua pertiga tenaga elektrik rantau ini pada 2022, manakala tenaga boleh baharu menyumbang sekitar satu pertiga. Banyak kerajaan kini menyasarkan pengurangan pelepasan dan pengukuhan keselamatan tenaga. Gabungan faktor itu mendorong tenaga nuklear masuk dalam perbincangan dasar, dengan sokongan inisiatif serantau di bawah Pelan Tindakan ASEAN mengenai Kerjasama Tenaga.

Jadual yang ditetapkan masih bercita-cita tinggi. Kenyataan terkini menyebut sasaran seperti penjanaan tenaga nuklear di Filipina sekitar 2032, pentauliahan loji pertama Indonesia pada awal hingga pertengahan 2030-an, kemasukan tenaga nuklear dalam campuran tenaga Malaysia seawal 2031, serta penyambungan semula perancangan nuklear Vietnam bagi tempoh 2030 hingga 2035. Namun, tanpa pendedahan terperinci tentang projek, pelabur dan negara jiran mempunyai maklumat terhad tentang perkara yang akan dibina, lokasinya dan masanya.

Apa yang Dikatakan Singapura dan Mengapa Hal Ini Penting

Menjawab soalan penggubal undang-undang, Dr Tan berkata kerajaan tidak dapat mengesahkan keadaan semasa perancangan negara jiran. Maklumat awam yang tersedia amat terhad. Singapura sedang membandingkan data yang ada dengan input daripada agensi antarabangsa untuk membina gambaran yang lebih jelas dan memantau risiko. Beliau menambah bahawa beberapa negara telah menyebut tapak berpotensi, termasuk lokasi di kawasan terpencil Indonesia, namun jadual muktamad belum diterbitkan.

Singapura belum membuat keputusan untuk menggunakan tenaga nuklear. Negara itu sedang mengkaji pilihan tersebut sebagai sebahagian daripada strategi rendah karbon. Pihak Berkuasa Pasaran Tenaga sedang menilai teknologi nuklear termaju, manakala Agensi Alam Sekitar Negara memberi tumpuan kepada keselamatan dan langkah perlindungan. Kajian teknikal oleh firma kejuruteraan Britain, Mott MacDonald, meneliti reaktor modular kecil (SMR) yang disejukkan dengan air serta pelbagai reka bentuk Generasi IV. Dr Tan berkata jika negara jiran memilih reka bentuk termaju, tahap kesediaan Singapura berkemungkinan setanding dengan mereka.

Kedudukan Negara ASEAN Ketika Ini

Kemajuan di seluruh rantau ini berbeza-beza. Beberapa negara mempunyai reaktor penyelidikan untuk bidang perubatan, sains bahan dan latihan. Antaranya termasuk reaktor Triga Puspati Malaysia, kemudahan Indonesia di Serpong, Bandung dan Yogyakarta, serta reaktor Da Lat Vietnam. Pembinaan loji janakuasa memerlukan proses yang lebih panjang. Pendekatan Pencapaian Penting IAEA membahagikan perjalanan itu kepada lima peringkat, daripada pertimbangan awal hingga peluasan, dan mewajibkan kerajaan menubuhkan Organisasi Pelaksana Program Tenaga Nuklear bagi menangani 19 bidang infrastruktur. Peringkat pertimbangan lazimnya mengambil masa dua hingga tiga tahun, peringkat persediaan tiga hingga lima tahun, dan peringkat pelaksanaan tujuh hingga lapan tahun.

Indonesia

Indonesia telah membincangkan pembinaan loji janakuasa nuklear pertamanya pada awal hingga pertengahan 2030-an. Satu rancangan menggariskan program pertama berkapasiti 500 megawatt yang dibahagikan antara dua loji, dengan pilihan termasuk reaktor modular kecil dan loji terapung yang sesuai untuk negara kepulauan. Syarikat utiliti nasional telah meneroka kerjasama dengan rakan dari Amerika Syarikat dan Jepun. Pembangun bebas telah mengemukakan reka bentuk garam cair dan unit terapung, dengan seorang pembangun menyasarkan operasi sekitar 2032. Indonesia juga melaporkan senarai tapak berpotensi yang semakin bertambah dan mempunyai pengalaman berdekad-dekad dalam mengendalikan reaktor penyelidikan. Negara itu masih bergantung pada bahan api fosil untuk sebahagian besar bekalan elektriknya, dan pelaksanaan tenaga nuklear bertujuan menambah bekalan rendah karbon yang stabil ketika permintaan meningkat.

Filipina

Filipina telah mengambil langkah untuk mewujudkan dasar bagi loji pertamanya dan menetapkan sasaran awal penggunaan tenaga nuklear sekitar 2032. Rancangan jangka panjang menyasarkan kapasiti beberapa gigawatt menjelang pertengahan abad ini. Penggubal undang-undang telah memajukan rangka kerja bagi pengawal selia bebas, sementara para pegawai telah berhubung dengan pembekal reaktor modular kecil, mikroreaktor dan unit terapung yang boleh membekalkan tenaga kepada kawasan terpencil. Manila juga sedang menimbang kemungkinan menggunakan semula kemudahan Bataan yang tidak beroperasi. Risiko bekalan gas menambah desakan, kerana pengeluaran dari medan Malampaya semakin merosot. Jabatan Tenaga telah menggariskan langkah untuk memberikan projek awal akses pasaran dan peraturan penetapan harga yang jelas bagi membuka peluang pembiayaan.

Vietnam

Vietnam menghentikan program terdahulu, kemudian membuka semula perbincangan ketika berusaha menggantikan arang batu pada 2030-an. Perancangan semasa merujuk kepada tapak Ninh Thuan 1 dan 2 bagi tempoh 2030 hingga 2035, dengan kapasiti beberapa ribu megawatt, diikuti peluasan menjelang 2050. Para pegawai sedang membuat persediaan untuk Kajian Infrastruktur Nuklear Bersepadu pada 2026 dan menjalin kerjasama dengan rakan berpengalaman dari Asia, Eropah dan Amerika Utara. Matlamatnya adalah untuk memperkukuh institusi dan tenaga kerja sebelum komitmen dibuat terhadap pembinaan.

Malaysia

Malaysia sedang mengkaji tenaga nuklear ketika menyasarkan sifar bersih menjelang 2050 dan berusaha mendapatkan bekalan elektrik yang boleh dipercayai bagi industri serta sektor pusat data yang berkembang. Penggubal dasar telah membincangkan kemungkinan memasukkan tenaga nuklear dalam campuran tenaga seawal 2031. Usaha kini tertumpu pada penilaian pra-kebolehlaksanaan, rangka kerja undang-undang dan penglibatan awam. Kerajaan sedang membuat persediaan untuk penanda aras antarabangsa dan membina keupayaan pengawasan. Penyokong menyatakan keperluan terhadap bekalan tenaga rendah karbon yang stabil dan potensi reaktor modular kecil untuk mengurangkan risiko kos permulaan. Pengkritik pula membangkitkan isu pengurusan sisa, keselamatan dan kos, serta menggesa pendekatan berperingkat dengan ketelusan yang kukuh.

Thailand

Thailand sedang meneroka penggunaan reaktor modular kecil pada penghujung 2030-an. Rancangan tenaga menyebut kira-kira 600 megawatt daripada unit ini sebagai sebahagian daripada peralihan lebih luas ke arah neutral karbon. Bangkok telah menyertai program kerjasama antarabangsa dan sedang membina keupayaan kawal selia sambil mengekalkan jadual yang fleksibel.

Singapura dan negara lain

Singapura sedang mengkaji reaktor modular kecil sebagai pilihan yang boleh membekalkan kira-kira 10 peratus daripada keperluan elektriknya menjelang 2050, tertakluk pada faktor keselamatan dan kos. Kemboja dan Myanmar baru mengambil langkah awal. Di seluruh ASEAN, para menteri telah membincangkan rangka kerja kesediaan serantau bagi berkongsi amalan terbaik dan menyelaraskan langkah perlindungan.

Teknologi yang Sedang Dipertimbangkan

Dua pendekatan mendominasi perbincangan. Reaktor konvensional besar yang disejukkan dengan air membekalkan tenaga stabil dalam jumlah besar dan mempunyai sejarah operasi yang panjang di banyak negara. Reka bentuk termaju berusaha mencapai tahap keselamatan yang sama atau lebih baik, dengan lebih banyak fleksibiliti dan kitaran bahan api yang berbeza. Kedua-dua pendekatan boleh menyokong matlamat iklim jika projek disiapkan mengikut bajet dan jadual.

Reaktor konvensional berbanding reka bentuk termaju

Reaktor konvensional menggunakan sistem air bertekanan atau air mendidih dengan lapisan keselamatan berlebihan. Teknologi ini terbukti, tetapi rumit untuk dibina. Reka bentuk termaju merangkumi konsep Generasi IV seperti sistem penyejukan gas suhu tinggi, garam cair, natrium dan plumbum. Banyak reka bentuk menambah ciri keselamatan pasif yang bergantung pada daya semula jadi seperti graviti dan perolakan, bukannya pam. Sesetengahnya menyasarkan suhu lebih tinggi yang boleh menyokong haba industri dan pengeluaran hidrogen, selain penjanaan elektrik.

Reaktor modular kecil

Reaktor modular kecil biasanya berkapasiti antara 50 hingga 300 megawatt bagi setiap unit. Reaktor ini direka untuk dibuat di kilang, kemudian dihantar dan dipasang di tapak. Kelebihannya ialah tempoh pembinaan yang lebih singkat, keperluan pembiayaan yang lebih rendah bagi setiap unit dan penyepaduan yang lebih mudah dengan grid bersaiz sederhana. Beberapa modul boleh ditambah secara berperingkat apabila permintaan meningkat. Namun, reka bentuk ini masih menghadapi risiko pelaksanaan pertama seumpamanya. Satu program di Amerika Syarikat menyaksikan unjuran harga elektrik meningkat daripada kira-kira 55 dolar kepada 89 dolar bagi setiap megawatt jam sebelum dibatalkan, menunjukkan betapa anggaran kos awal boleh berubah. Dalam jangka panjang, pengalaman pelaksanaan dan penyeragaman boleh mengurangkan kos.

Aplikasi terapung dan bukan penjanaan elektrik

Loji terapung memasang reaktor pada kapal atau tongkang yang dibina khas dan ditambat berhampiran pantai. Loji ini boleh membekalkan tenaga kepada pulau, pelabuhan dan zon perindustrian, serta boleh dipindahkan untuk pengisian semula bahan api atau penyelenggaraan. Pembangun berpendapat bahawa pendekatan ini mengurangkan kekangan tanah dan boleh mempercepat pelaksanaan. Namun, pengawal selia masih perlu menilai keselamatan maritim, perancangan kecemasan dan perlindungan alam sekitar. Reaktor termaju juga membuka peluang penggunaan bukan penjanaan elektrik seperti penyahgaraman dan haba proses, yang boleh meningkatkan daya maju ekonomi projek.

Keselamatan, Sisa dan Kepercayaan Awam

Keselamatan dan pengurusan sisa membentuk keyakinan awam. ASEAN terletak di zon yang aktif dari segi seismik. Hal ini tidak menolak penggunaan tenaga nuklear, tetapi meningkatkan keperluan terhadap pemilihan tapak dan kejuruteraan yang teliti. Reka bentuk mesti memenuhi piawaian seismik yang ketat dan merangkumi perancangan kecemasan yang mantap. Reaktor lebih baharu menggunakan sistem pasif dan susun atur yang lebih ringkas untuk mengurangkan kemungkinan kemalangan serius.

Pengurusan sisa jangka panjang merupakan satu lagi cabaran. Kebanyakan negara menggunakan pendekatan berperingkat. Bahan api terpakai disejukkan di dalam kolam, kemudian dipindahkan ke bekas kering di tapak untuk disimpan selama beberapa dekad. Akhirnya, bahan itu dikumpulkan di kemudahan selamat dengan langkah perlindungan yang kukuh. Sesetengah pembekal menawarkan perkhidmatan pengambilan semula dan kitar semula, yang boleh mengurangkan beban tempatan. Kerajaan masih perlu menyediakan undang-undang yang jelas, pembiayaan dan pengawasan awam bagi setiap langkah.

Tenaga kerja juga merupakan perkara praktikal yang perlu diberi perhatian. Pengendali loji janakuasa, pengawal selia dan petugas kecemasan memerlukan kemahiran khusus. Latihan memerlukan masa. Anggaran di rantau ini menunjukkan kekurangan tenaga mahir mencecah ribuan orang bagi program berskala penuh. Kerjasama dengan pengendali berpengalaman, skim biasiswa dan pusat latihan serantau dapat membina keupayaan.

Ahli ekonomi tenaga di IAEA, Brianna Lazerwitz, memberi amaran bahawa pelabur melihat projek nuklear secara berbeza daripada aset besar yang lain. Beliau menekankan gabungan risiko pembangunan, jadual yang panjang dan peraturan liabiliti yang rumit.

Projek nuklear mempunyai risiko unik bagi pelabur berbanding projek infrastruktur besar yang lain.

Cabaran Pembiayaan dan Peranan Pelabur Besar

Pembiayaan menjadi faktor penentu. Reaktor besar memerlukan berbilion-bilion dolar, tempoh pinjaman yang panjang dan dasar yang stabil. Unit yang lebih kecil sekalipun memerlukan keyakinan terhadap kos pembinaan dan jualan elektrik. Satu usaha berprofil tinggi untuk membangunkan reaktor modular kecil di Amerika Syarikat menyaksikan jangkaan harga elektrik meningkat daripada kira-kira 55 dolar kepada 89 dolar bagi setiap megawatt jam sebelum dibatalkan, sekali gus menonjolkan ketidaktentuan kos bagi projek pertama seumpamanya.

Pakar di rantau ini menggesa satu pakej penyelesaian. Antara cadangan termasuk melibatkan bank pembangunan pelbagai hala pada peringkat awal, membahagikan projek kepada beberapa fasa, mendapatkan komitmen pembelian bekalan daripada pengguna elektrik besar seperti pusat data dan taman perindustrian, serta menggubal peraturan yang jelas dan bebas untuk mengurangkan risiko yang dilihat pelabur. Minat pelabur semakin meningkat apabila lebih banyak kerajaan menyokong tenaga nuklear dalam strategi sifar bersih, dan sekumpulan pembiaya global menggesa kapasiti nuklear digandakan tiga kali menjelang 2050.

Menteri tenaga ASEAN juga sedang membangunkan instrumen serantau. Para pegawai baru-baru ini mengumumkan Rangka Kerja Kesediaan Tenaga Nuklear ASEAN untuk membantu negara membuat penanda aras kemajuan dan menyediakan institusi. Usaha itu berjalan seiring dengan inisiatif pembiayaan baharu bagi grid rentas sempadan, yang boleh menyokong penyepaduan tenaga nuklear yang boleh dipercayai dengan menyalurkan tenaga ke kawasan yang memerlukannya.

Kerjasama Serantau dan Grid Kuasa ASEAN

Usaha integrasi tenaga ASEAN semakin rancak. Projek Integrasi Kuasa Laos-Thailand-Malaysia-Singapura membuktikan perdagangan rentas sempadan boleh dilaksanakan, dengan membekalkan elektrik daripada tenaga hidro di Laos melalui Thailand dan Malaysia ke Singapura. Para menteri berkata rantau ini telah menyiapkan sembilan daripada 18 sambungan yang dirancang di bawah Grid Kuasa ASEAN, dengan kapasiti melebihi 10 gigawatt dan sasaran 25 gigawatt menjelang 2030.

Timbalan Perdana Menteri Malaysia, Fadillah Yusof, berkata projek Laos-Thailand-Malaysia-Singapura menyediakan model perniagaan berdaya maju yang boleh diperluas ke seluruh blok itu. Beliau menambah bahawa grid yang dikongsi meningkatkan keselamatan bekalan dengan membolehkan negara jiran saling membantu ketika permintaan memuncak atau penjanaan rendah.

Model perniagaan ini boleh diperluas kepada semua negara ASEAN dalam rangka kerja Grid Kuasa ASEAN.

Kerjasama grid penting bagi tenaga nuklear. Bekalan kuasa asas yang boleh dipercayai dapat menjadi tunjang sistem tenaga, tetapi loji juga mendapat manfaat daripada kawasan pengimbangan yang lebih luas. Sambungan rentas sempadan membantu ketika berlaku gangguan atau penyelenggaraan, dan membolehkan pengagihan tenaga yang fleksibel seiring dengan peningkatan bahagian tenaga solar dan angin.

Langkah yang Boleh Diambil Singapura

Pilihan Singapura mencerminkan kekangannya. Tanah terhad, sumber angin tidak banyak, dan penggunaan maksimum tenaga solar di bumbung sekalipun hanya dapat memenuhi sebahagian kecil permintaan. Perjanjian import membantu, namun keselamatan jangka panjang menunjukkan keperluan terhadap bekalan tenaga rendah karbon yang stabil di dalam negara atau berhampiran sempadannya. Reaktor modular kecil termaju merupakan salah satu pilihan kerana tapaknya lebih kecil, mempunyai ciri keselamatan pasif dan berpotensi disesuaikan dengan grid pulau itu.

Para pegawai sedang membina keupayaan, melibatkan orang ramai dan mengekalkan hubungan rapat dengan rakan antarabangsa. Kajian pra-kebolehlaksanaan pada 2012 menyimpulkan bahawa loji lama tidak sesuai untuk sebuah negara kota yang padat. Keadaannya berubah dengan adanya reka bentuk baharu. Kajian semasa Singapura bertujuan menjawab soalan terperinci mengenai pemilihan tapak, perancangan kecemasan, sisa dan insurans, serta peranan import dan Grid Kuasa ASEAN.

Semasa lawatan baru-baru ini, Ketua Pengarah IAEA, Rafael Mariano Grossi, berkata Singapura mempunyai kepakaran teknikal dan institusi untuk bergerak pantas sebaik sahaja membuat pilihan.

Singapura mungkin contoh paling sempurna bagi sebuah negara yang memerlukan tenaga nuklear.

Keputusan akan bergantung pada keselamatan, kebolehpercayaan, kemampuan dari segi kos dan prestasi alam sekitar dalam konteks tempatan. Kerajaan berkata penglibatan awam akan diteruskan, dengan kemas kini berkala mengenai manfaat dan risiko reaktor termaju.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Singapura berkata negara itu tidak dapat mengesahkan tahap kematangan rancangan nuklear negara jirannya dan sedang membandingkan data awam yang terhad dengan input daripada IAEA.
• Permintaan elektrik ASEAN dijangka meningkat tiga kali ganda menjelang 2050. Arang batu dan gas masih membekalkan kira-kira dua pertiga tenaga elektrik.
• Sasaran serantau menunjukkan penjanaan tenaga nuklear pertama di Filipina sekitar 2032, Indonesia pada awal hingga pertengahan 2030-an, dan Vietnam antara 2030 hingga 2035. Malaysia sedang menimbang kemasukannya seawal 2031.
• Indonesia sedang mengkaji pilihan reaktor modular kecil dan terapung serta telah membincangkan banyak tapak berpotensi. Filipina sedang membina pengawal selia dan rangka kerja dasar serta menyasarkan kapasiti beberapa gigawatt menjelang pertengahan abad ini.
• Vietnam telah menyambung semula perancangan bagi tapak Ninh Thuan dan akan memohon kajian infrastruktur IAEA pada 2026.
• Reaktor modular kecil menawarkan pelaksanaan yang fleksibel tetapi membawa risiko kos dan pelesenan sebagai teknologi pertama seumpamanya.
• Keselamatan, sisa dan keperluan tenaga kerja kekal penting bagi kepercayaan awam dan kredibiliti kawal selia.
• Pembiayaan rumit. Antara cadangan termasuk projek berfasa, sokongan bank dan komitmen pembelian daripada pengguna elektrik besar.
• ASEAN sedang memajukan integrasi grid kuasa. Projek Laos-Thailand-Malaysia-Singapura menjadi model bagi perdagangan rentas sempadan.
• Singapura sedang mengkaji reka bentuk nuklear termaju dengan serius, sementara usaha membina keupayaan dan melibatkan orang ramai sedang dijalankan.