Perubahan Keibubapaan di Jepun: Kerja, Penjagaan Anak dan Usaha Mencapai Keseimbangan Sebenar

Gambaran keibubapaan yang berubah di Jepun

Bapa di seluruh Jepun semakin memainkan peranan lebih besar dalam kehidupan keluarga. Data kerajaan menunjukkan rekod tertinggi lelaki mengambil cuti paterniti, manakala tinjauan mendapati bapa muda mahu mengurangkan waktu di pejabat agar dapat meluangkan lebih banyak masa bersama anak-anak. Pada masa yang sama, banyak tempat kerja masih menjangkakan hari kerja yang panjang dan kerja lebih masa pada saat akhir, sekali gus menambah tekanan kepada keluarga. Kehidupan seharian di rumah sedang berubah di Jepun, namun perubahan di tempat kerja masih perlahan.

Adakah lebih ramai bapa mengambil cuti?

Tinjauan kebangsaan terkini bagi tahun fiskal lalu mendapati peratusan bapa yang mengambil cuti paterniti melebihi 40 peratus, paras tertinggi pernah direkodkan. Ini menandakan perubahan besar berbanding dahulu. Sedekad lalu, sangat sedikit lelaki mengambil cuti, dan pada 2019, kadarnya masih dalam angka satu digit yang rendah. Lelaki di Jepun mempunyai akses kepada antara skim cuti ibu bapa bergaji paling panjang dalam kalangan negara berpendapatan tinggi, namun ramai yang mengambil cuti hanya berbuat demikian untuk tempoh singkat sebelum kembali bekerja. Jurang antara hak undang-undang yang besar di atas kertas dengan cuti yang pendek dalam amalan ini mencerminkan tekanan untuk terus mengikuti rentak kerja dan tidak membebankan rakan sepasukan.

Sikap juga semakin berubah. Dalam tinjauan kebangsaan terhadap 20,000 pekerja yang dijalankan oleh Pejabat Kabinet, 34.1 peratus lelaki berkata mereka mahu mengurangkan waktu bekerja, manakala lebih 40 peratus lelaki dan wanita berkata mereka mahu meluangkan lebih banyak masa bersama keluarga. Bapa muda menyuarakan hasrat paling kuat untuk berada di rumah, namun mereka turut menyenaraikan halangan sebenar: beban kerja yang berat, kekurangan kakitangan dan budaya tempat kerja yang memberikan ganjaran kepada mereka yang bekerja hingga lewat.

Kebangkitan ikumen

Kempen awam dan kosa kata baharu turut menyokong perubahan. Istilah ikumen, permainan kata yang bermaksud lelaki yang menjaga anak, mula digunakan dalam bahasa seharian pada penghujung 2000-an. Badan bukan untung seperti Fathering Japan mempromosikan gagasan bahawa keibubapaan ialah kemahiran yang dipelajari lelaki melalui pengalaman, dan pengurus, yang kadangkala dipanggil iku boss, harus menyokong pekerja yang mempunyai anak. Di jalanan bandar, semakin lazim melihat lelaki bersut membawa beg bimbit dan beg lampin ketika menghantar anak ke pusat jagaan. Isyarat budayanya jelas: menjaga anak juga tugas seorang bapa.

Waktu kerja panjang bertembung dengan penjagaan anak

Walaupun pemikiran berubah, waktu kerja yang panjang, perjalanan ulang-alik yang jauh dan budaya pejabat yang kaku menyukarkan bapa untuk meluangkan masa bersama anak. Kajian yang menggunakan set data kebangsaan besar melibatkan lebih 27,000 keluarga mendapati bahawa apabila bapa bekerja lebih lama, mereka menghabiskan lebih sedikit masa bersama anak pada hari bekerja mahupun hari rehat. Perjalanan ulang-alik yang lebih jauh memberi kesan serupa, mengurangkan masa untuk membaca cerita, memandikan anak, mengambil mereka dari pusat jagaan dan melakukan rutin petang yang membantu kelancaran kehidupan keluarga.

Perkara yang ditunjukkan kajian tentang masa dan penglibatan

Kajian kuantitatif terhadap keluarga bekerja di Jepun mengaitkan secara langsung ketersediaan masa bapa dengan struktur hari kerja mereka. Apabila waktu bekerja harian meningkat, bahagian tugas penjagaan anak yang dikendalikan bapa menurun, dan kemerosotan itu bukan hanya berlaku pada hari bekerja. Corak ini kekal walaupun ibu bekerja. Dapatan ini menunjukkan bahawa bagi banyak keluarga, halangannya bukan kekurangan motivasi tetapi kekangan masa. Jika syarikat menjangkakan pekerja bekerja hingga larut malam, masa untuk mengasuh anak akan terhapus.

Perjalanan ulang-alik dan saiz tempat kerja turut memberi kesan

Masa perjalanan ulang-alik menguras tenaga dan mengurangkan kelonggaran. Analisis kebangsaan yang sama mendapati perjalanan lebih jauh dikaitkan dengan lebih sedikit kegiatan penjagaan anak dan kurang masa bersama anak. Saiz tempat kerja juga memainkan peranan. Lelaki di organisasi yang sangat besar cenderung meluangkan lebih sedikit masa bersama anak berbanding lelaki di syarikat lebih kecil. Kesan ini mungkin mencerminkan hierarki yang lebih berlapis, norma lebih ketat tentang bekerja hingga lewat atau kurang kebebasan untuk mengubah jadual.

Mengapa kerja lebih masa masih diberi ganjaran

Dapatan tinjauan menegaskan bahawa insentif berterusan masih mengekalkan lelaki di meja kerja. Dalam kalangan pekerja lelaki berusia 20 hingga 39 tahun yang kerap bekerja lebih masa, hampir satu pertiga berkata mereka yang bekerja hingga lewat dinilai lebih tinggi. Satu pertiga lagi berkata rakan sekerja atau bos tidak memahami apabila mereka cuba mengurangkan waktu bekerja. Hampir separuh menyebut beban kerja yang berat, manakala ramai turut menyatakan kekurangan tenaga kerja. Maklum balas ini membantu menjelaskan mengapa cuti singkat lazim diambil walaupun bapa mahukan lebih banyak masa di rumah.

Kesihatan mental bapa turut menjadi perhatian

Ketika lelaki memainkan peranan lebih besar di rumah, isu yang sekian lama dianggap hanya membabitkan ibu kini turut mendapat perhatian dalam kalangan bapa. Kemurungan selepas bersalin dalam kalangan lelaki memang wujud, dan doktor mula menanganinya. Tahun lalu, sebuah hospital di Wilayah Nagano membuka klinik pertama di Jepun yang khusus untuk kesihatan mental bapa dalam tempoh sekitar kelahiran, selepas kakitangan yang merawat ibu menyedari ramai suami turut bergelut.

Murakami Hiroshi, pakar kesihatan mental perinatal di Hospital Universiti Shinshu, menemui kira-kira 20 bapa setiap tahun dalam program pesakit luar. Beliau membangunkan perkhidmatan itu selepas ibu yang menerima rawatan membangkitkan kebimbangan tentang kesihatan pasangan mereka. Beliau berpendapat sokongan untuk bapa perlu berkembang seiring dengan dasar yang menggalakkan lelaki terlibat dalam keibubapaan.

Murakami berkata, “Apabila lelaki memainkan peranan lebih besar dalam keibubapaan atau mengambil cuti menjaga anak, kesihatan mental mereka boleh terjejas. Dasar dan sokongan klinikal perlu berkembang bersama.”

Bagi sesetengah orang, pencetusnya ialah trauma tertentu. Selepas anak sulung mereka lahir dalam keadaan tidak bernyawa, Ito Yoshiki dan isterinya, Rena, berdepan kesedihan dan tekanan yang semakin memuncak. Ito cuba menyokong isterinya ketika kesihatan fizikal dan mental wanita itu semakin merosot, namun beliau sendiri mengalami insomnia dan masalah lain. Kini beliau mengunjungi klinik itu sementara pasangan tersebut membuat persiapan untuk kelahiran anak mereka yang seterusnya.

Ito berkata, “Saya berasa tertekan untuk menjadi kuat dan tidak menunjukkan kelemahan. Tanpa lawatan ini, mungkin saya tidak akan meluahkan perasaan.”

Penyelidikan kualitatif bersama bapa dan penyelia menunjukkan pelbagai faktor mempengaruhi keputusan untuk mengambil cuti. Pada peringkat individu, sesetengah bapa bimbang kerjaya mereka terjejas, manakala yang lain melihat cuti sebagai peluang untuk berkembang sebagai ibu bapa. Di rumah, permintaan ibu untuk mendapatkan bantuan atau masalah kesihatan bayi boleh menjadi faktor penentu. Di pejabat, bos yang menyokong dan jadual fleksibel menggalakkan pengambilan cuti, sementara kebimbangan membebankan rakan sekerja memberi kesan sebaliknya. Norma sosial juga penting. Apabila peranan aktif bapa semakin ketara, lebih ramai lelaki menganggap cuti sebagai perkara biasa. Bukti kesihatan awam juga menunjukkan bahawa apabila bapa terlibat sejak awal, anak mendapat manfaat dan pemulihan ibu bertambah baik.

Budaya pejabat masih ketinggalan

Dasar di atas kertas tidak mengubah tabiat dalam sekelip mata. Sesetengah bapa masih berdepan penolakan spontan apabila cuba mengambil cuti atau apabila anak sakit. Kawanishi Keiji, bapa kepada tiga orang anak yang menguruskan pengambilan anak dari pusat jagaan pada hari bekerja, mencari pekerjaan yang kurang kerja lebih masa apabila anak pertamanya lahir. Namun, apabila beliau mengambil cuti untuk menjaga anak yang sakit, penyelianya menunjukkan rasa tidak senang dan membayangkan lelaki tidak sepatutnya berbuat demikian. Beliau bertukar kerja sekali lagi untuk mengurangkan tekanan terhadap isterinya.

Kawanishi berkata, “Secara tersirat, lelaki seolah-olah tidak sepatutnya mengambil cuti seperti itu.”

Yang lain membuat pilihan berbeza tanpa berhenti kerja. Perkhidmatan kerjaya yang menyasarkan ibu bapa melaporkan minat yang semakin meningkat daripada lelaki yang sama ada bertukar peranan untuk mendapatkan lebih fleksibiliti atau meminta syarat kerja baharu di tempat mereka bekerja. Sebuah penyedia perkhidmatan berkata kira-kira 30 peratus penggunanya ialah lelaki, angka yang pasti mengejutkan perekrut sedekad lalu. Pengasasnya, yang juga seorang bapa dan pernah bergelut mengimbangi kehidupan di rumah dengan kerja, berpendapat syarikat yang menyemak semula jadual, keperluan kakitangan dan kaedah penilaian akan dapat mengekalkan bakat serta mengurangkan kelesuan kerja.

Penyelidikan tentang persekitaran tempat kerja menyokong pandangan itu. Data tinjauan bapa di syarikat besar dan kecil menunjukkan bahawa apabila tempat kerja memenuhi keperluan keibubapaan dan memberi lelaki lebih kawalan terhadap cara mereka bekerja, penglibatan bapa dalam penjagaan anak meningkat. Dalam persekitaran yang penuh tekanan, penglibatan cenderung menurun. Corak itu selari dengan pengalaman banyak keluarga: suasana harian yang dibentuk pengurus sama pentingnya dengan dasar bertulis.

Sesetengah syarikat sedang menguji pendekatan praktikal untuk mengubah tingkah laku. Kirin Holdings membangunkan simulasi selama sebulan yang dinamakan Nari Kirin Mom and Dad Training bagi membolehkan pekerja merasai tekanan masa dalam keibubapaan. Dalam projek perintis itu, peserta diminta membatalkan mesyuarat apabila menerima panggilan olok-olok daripada pusat jagaan tentang anak yang demam, dan menyerahkan tugas kepada rakan sekerja dengan pelan serah tugas yang jelas. Kerja lebih masa menurun dengan ketara sepanjang percubaan itu, manakala keyakinan bakal ibu bapa meningkat. Selepas program itu diperluas, syarikat melaporkan kemajuan yang berterusan: hampir 100 peratus wanita mengambil cuti menjaga anak dan kembali bekerja, sementara bahagian lelaki yang mengambil cuti menjaga anak meningkat daripada 29 peratus pada 2017 kepada 50 peratus pada 2021. Latihan itu mengubah jangkaan dalam pasukan, dan perubahan tersebut berterusan selepas latihan tamat.

Eksperimen dasar dan perdebatan lebih luas

Dasar awam sedang berkembang, walaupun tidak semestinya dalam satu arah. Undang-undang Pembaharuan Gaya Kerja yang diluluskan pada 2018 mengehadkan kerja lebih masa dan menggalakkan penggunaan cuti bergaji. Sejak itu, kerajaan memperluas pilihan cuti ibu bapa dan memperkenalkan cuti khas selepas kelahiran untuk bapa bagi menggalakkan penglibatan awal. Kerajaan Metropolitan Tokyo juga mula menawarkan pilihan minggu kerja empat hari kepada kakitangannya serta mewujudkan cuti menjaga anak separa yang membolehkan pekerja mengurangkan waktu kerja harian. Matlamatnya ialah memudahkan ibu bapa kekal bekerja tanpa mengabaikan penjagaan anak di rumah.

Cadangan yang lebih luas turut dibincangkan. Seorang ahli ekonomi terkemuka yang mengkaji penuaan dan trend penduduk menggesa cuti paterniti diwajibkan, dengan merujuk kesan kuota bapa di Scandinavia, yang memperuntukkan sebahagian cuti yang tidak boleh dipindahkan kepada pasangan lalu mendorong lebih ramai lelaki mengambilnya. Beliau turut mencadangkan peranan lebih besar untuk pekerja lebih berusia bagi mengisi kekosongan tenaga kerja apabila pekerja muda mengambil cuti, serta menyebut teknologi baharu dan reka bentuk aliran kerja yang lebih baik sebagai cara mengekalkan produktiviti.

Pakar budaya tempat kerja menggesa perubahan pada peraturan gaji. Satu cadangan daripada seorang profesor di Universiti Kyoto berpendapat bahawa kadar bayaran kerja lebih masa yang lebih tinggi akan mendorong syarikat mengambil lebih ramai kakitangan atau melabur dalam sistem digital supaya tugas rutin tidak bergantung pada waktu kerja yang berlebihan. Ini boleh mengurangkan kebiasaan bekerja hingga lewat tanpa sebab dan menjadikan hari kerja yang lebih pendek lebih diterima, baik oleh ibu bapa mahupun mereka yang tidak mempunyai anak.

Para pejuang hak turut menekankan peranan pengurus. Badan bukan untung seperti Fathering Japan mempromosikan gagasan iku boss, iaitu penyelia yang mengharapkan mutu kerja yang baik dan menghormati masa keibubapaan. Apabila pemimpin menunjukkan teladan itu, ibu bapa mengambil cuti, rakan sekerja membantu dengan lancar dan pasukan tetap mencapai matlamat. Budaya biasanya berubah paling pantas pada peringkat ini.

Latar belakang demografi

Semua usaha ini berlaku dalam keadaan tekanan demografi. Kadar kesuburan keseluruhan Jepun turun kepada 1.20 pada 2023, jauh di bawah paras 2.1 yang diperlukan untuk mengekalkan kestabilan penduduk tanpa imigresen. Jumlah kelahiran menurun selama sembilan tahun berturut-turut, kepada 720,988 pada 2024, menurut kementerian kesihatan. Jumlah kematian mencecah 1.62 juta pada tahun yang sama. Penduduk semakin berkurangan dan menua, manakala umur median menghampiri 50 tahun. Perkahwinan juga semakin merosot, jatuh di bawah setengah juta pada 2023 buat kali pertama dalam kira-kira sembilan dekad.

Negara yang mencatat waktu kerja sangat panjang, termasuk Jepun dan Korea Selatan, cenderung mempunyai kadar kelahiran lebih rendah. Apabila hari kerja berlarutan hingga lewat, ibu bapa menangguhkan kehadiran anak atau berhenti selepas mendapat seorang anak. Wanita di Jepun masih melakukan jauh lebih banyak kerja penjagaan tanpa gaji berbanding lelaki. Statistik buruh antarabangsa menunjukkan lelaki di Jepun secara purata meluangkan kira-kira 68 minit sehari untuk kerja rumah dan penjagaan keluarga, berbanding 242 minit bagi wanita. Mengurangkan jurang ini memerlukan pembahagian tugas yang berbeza di rumah serta hari kerja yang lebih pendek dan boleh dijangka.

Kerajaan mempunyai senarai panjang langkah, daripada subsidi penjagaan anak dan peluasan tempat di pusat jagaan hinggalah program perintis seperti aplikasi mencari pasangan yang disediakan kerajaan. Namun, pengalaman keluarga menunjukkan bahawa selagi waktu kerja panjang tidak dikurangkan dan budaya pejabat tidak menerima peranan aktif bapa, kesan insentif kewangan dan perkhidmatan baharu akan terbatas. Ibu bapa juga berkata mutu penjagaan sama pentingnya dengan jumlahnya. Apabila pusat jagaan boleh diharap dan fleksibel, kedua-dua ibu bapa dapat bekerja sehari penuh tanpa panggilan kecemasan yang merosakkan rancangan.

Langkah seterusnya yang boleh membawa perubahan

Inti isu ini ialah masa. Syarikat yang mengurangkan mesyuarat tidak perlu, merancang keperluan kakitangan untuk mengurus acara sekolah dan hari anak sakit, serta menetapkan rutin serah tugas yang jelas akan memudahkan ibu bapa kekal fokus dan produktif. Pasukan yang menilai hasil kerja dan bukannya jumlah jam bekerja membolehkan bapa dan ibu menguruskan pengambilan anak serta waktu tidur tanpa perlu meminta kelonggaran khas. Pengurus yang merancang cuti ibu bapa seawal pengumuman kehamilan, bukannya menunggu sehingga tarikh bersalin, melancarkan peralihan untuk semua pihak.

Langkah praktikal boleh diambil. Majikan boleh menjejak kekerapan pasukan bekerja hingga lewat dan meminta pengurus menjelaskan peningkatan mendadak. Mereka boleh memendekkan perjalanan ulang-alik dengan membenarkan kerja jarak jauh beberapa hari seminggu. Mereka boleh menerbitkan panduan yang jelas untuk mengambil alih tugas rakan sekerja yang bercuti supaya bapa yang mengambil cuti sebulan atau tiga bulan kembali kepada pasukan yang terus berfungsi lancar. Mereka juga boleh melatih penyelia tentang asas cuti paterniti, termasuk ayat mudah untuk menggalakkan cuti dan bukannya memberikan reaksi negatif.

Perkhidmatan kesihatan juga perlu berkembang. Saringan kemurungan bapa, kaunseling asas dan kumpulan sokongan boleh ditawarkan bersama perkhidmatan untuk ibu. Hospital dan klinik yang sudah menyokong ibu selepas bersalin boleh menjemput bapa menghadiri kelas dan menyediakan laluan kepada rawatan jika masalah tidur, keresahan atau kesedihan timbul. Bukti awal dari Nagano menunjukkan bahawa apabila klinik mengalu-alukan bapa, lelaki yang mungkin berdiam diri lebih cenderung untuk bersuara.

Pembuat dasar boleh terus menyusun semula insentif supaya ibu bapa tidak menanggung kosnya seorang diri. Peraturan cukai dan faedah yang mesra keluarga tidak sepatutnya merugikan pasangan yang memperoleh pendapatan kedua. Kadar bayaran kerja lebih masa boleh menghalang amalan menjadikan hari kerja panjang sebagai kebiasaan. Majikan sektor awam boleh terus menguji minggu dan hari kerja yang lebih pendek, kemudian menerbitkan hasilnya untuk menggalakkan syarikat swasta mencontohi langkah yang berkesan. Yang paling penting, ukuran yang perlu diperhatikan bukan sekadar jumlah bapa yang mengambil cuti, tetapi juga tempoh cuti mereka dan sejauh mana mereka terlibat selepas kembali bekerja. Perubahan berkekalan akan terlihat dalam rutin petang di rumah dan cara pasukan merancang kerja supaya ibu bapa tidak perlu meminta maaf kerana menjemput anak mereka.

Kesimpulan

• Rekod tertinggi bapa di Jepun mengambil cuti paterniti pada tahun fiskal lalu, melebihi 40 peratus, tetapi ramai mengambil cuti singkat.
• Tinjauan menunjukkan satu pertiga lelaki mahu mengurangkan waktu kerja, namun beban kerja berat, kekurangan tenaga kerja dan penilaian yang mengutamakan kerja lebih masa menyebabkan hari kerja kekal panjang.
• Kajian kebangsaan berskala besar mengaitkan waktu kerja lebih panjang, perjalanan ulang-alik lebih jauh dan tempat kerja lebih besar dengan penglibatan bapa yang lebih rendah dalam penjagaan anak.
• Klinik pertama Jepun untuk kesihatan mental bapa dalam tempoh sekitar kelahiran sedang merawat lelaki bagi kemurungan selepas bersalin dan tekanan berkaitan.
• Tempat kerja yang memenuhi keperluan keibubapaan dan memberi pekerja autonomi menyaksikan penglibatan bapa yang lebih tinggi, manakala tekanan kerja mengurangkannya.
• Program perintis syarikat seperti simulasi keibubapaan Kirin mengurangkan kerja lebih masa dan meningkatkan pengambilan cuti menjaga anak oleh lelaki dalam tempoh beberapa tahun.
• Tokyo memperkenalkan pilihan minggu kerja empat hari dan cuti menjaga anak separa untuk kakitangannya sebagai sebahagian daripada eksperimen yang lebih luas.
• Pakar mencadangkan langkah seperti cuti paterniti wajib dan kadar tambahan kerja lebih masa yang lebih tinggi untuk mengubah tingkah laku dan corak pengambilan pekerja.
• Kadar kesuburan Jepun turun kepada 1.20 pada 2023 dan jumlah kelahiran merosot kepada 720,988 pada 2024, meningkatkan keperluan mendesak untuk menyokong keluarga.
• Kemajuan bergantung pada hari kerja yang lebih pendek, pengurus yang menyokong, penjagaan anak yang boleh diharap dan penglibatan bapa yang berterusan selepas cuti tamat.