Nepal Mansuhkan Skim Deposit Sisa Gunung Everest Selepas Dasar Gagal

Nepal Mansuhkan Skim Deposit Sisa Gunung Everest Selepas Dasar Gagal

Pihak berkuasa Nepal secara rasmi memutuskan untuk memansuhkan skim deposit sisa bagi pendaki Gunung Everest selepas menyimpulkan bahawa dasar itu gagal mengurangkan pengumpulan sampah di puncak tertinggi dunia dengan berkesan. Program yang dilaksanakan lebih sedekad lalu itu mewajibkan pendaki membayar deposit sebanyak $4,000. Wang itu hanya akan dipulangkan jika mereka kembali ke kem pangkalan dengan sekurang-kurangnya 8 kilogram sisa. Walaupun terdapat insentif kewangan, gunung itu masih dipenuhi kira-kira 50 tan sampah, mendorong kerajaan mencari penyelesaian yang lebih berkesan.

Himal Gautam, seorang pengarah di jabatan pelancongan, menjelaskan kepada BBC bahawa inisiatif itu diketepikan kerana ia "gagal menunjukkan hasil yang nyata." Beliau berkata isu sampah "masih belum selesai" dan pengurusan sistem deposit itu "menjadi beban pentadbiran." Walaupun kebanyakan pendaki menerima semula deposit mereka selama ini, menandakan mereka membawa turun sebahagian sampah, jenis sisa yang dikutip tidak menangani kawasan pencemaran paling kritikal.

Jurang Antara Altitud Rendah dengan Altitud Tinggi

Kegagalan utama skim deposit itu berpunca daripada lokasi khusus tempat sisa dikutip. Pihak berkuasa mendapati pendaki lazimnya memenuhi kuota dengan mengutip sampah dari kem-kem di altitud rendah, bukannya kawasan yang lebih tinggi dan terpencil, tempat kesan terhadap alam sekitar paling teruk. Mengutip sampah dari "Zon Maut" pada ketinggian melebihi 8,000 meter menuntut kekuatan fizikal dan berbahaya, menyebabkan pendaki mengutamakan keselamatan diri berbanding kerja pembersihan.

Tshering Sherpa, ketua pegawai eksekutif Jawatankuasa Kawalan Pencemaran Sagarmatha yang mengendalikan pusat pemeriksaan utama di gunung itu, menjelaskan keterbatasan pendekatan terdahulu. Katanya, dari kem-kem yang lebih tinggi, orang ramai cenderung membawa turun botol oksigen sahaja.

Barang lain seperti khemah, tin, kotak makanan berbungkus dan minuman kebanyakannya ditinggalkan di sana, sebab itulah kita melihat begitu banyak sampah bertimbun.

Encik Sherpa turut menunjukkan kelemahan matematik dalam peraturan lama. Seorang pendaki secara purata menghasilkan sehingga 12 kilogram sisa sepanjang ekspedisi yang boleh mengambil masa sehingga enam minggu untuk proses aklimatisasi dan pendakian. Namun, peraturan terdahulu hanya mewajibkan mereka membawa turun 8 kilogram. Ini membolehkan 4 kilogram sisa bersih terkumpul bagi setiap orang, sekali gus menambah timbunan sampah yang sudah sedia ada. Apabila lebihan ini didarabkan dengan ratusan pendaki yang cuba menakluki puncak setiap tahun, hasilnya ialah kemerosotan alam sekitar yang berterusan.

Kekurangan Pemantauan di Zon Kritikal

Satu lagi isu utama yang dikenal pasti pihak berkuasa ialah ketiadaan mekanisme pemantauan berkesan di altitud lebih tinggi. Encik Sherpa berkata, selain pusat pemeriksaan di atas Air Terjun Ais Khumbu, tiada pemantauan terhadap kegiatan pendaki. Kekurangan pengawasan ini bermakna selepas melepasi titik tersebut, pendaki boleh meninggalkan peralatan dan sisa tanpa bimbang dikenakan penalti atau dikesan. Bentuk muka bumi yang sukar menjadikan kaedah penguatkuasaan tradisional hampir mustahil, lalu kawasan altitud tinggi gunung itu seolah-olah menjadi zon bebas undang-undang bagi pelupusan sisa.

Skala Pencemaran Everest yang Semakin Meningkat

Masalah sisa di Everest merangkumi lebih daripada sampah yang kelihatan. Gunung itu berdepan pelbagai bentuk pencemaran yang mengancam ekosistemnya yang rapuh. Ekspedisi altitud tinggi memerlukan banyak peralatan sokongan hayat, termasuk khemah, tali, tangga dan dapur gas mudah alih. Apabila ditinggalkan, barangan ini mencacatkan pemandangan dan boleh mengambil masa ratusan tahun untuk terurai dalam persekitaran yang sejuk dan gersang.

Sisa manusia pula menimbulkan cabaran yang lebih sukar dikesan. Oleh sebab suhu beku di altitud tinggi menghalang penguraian semula jadi, najis tidak mereput. Ahli geologi Alton Byers menganggarkan kira-kira 5,400 kilogram sisa manusia dikutip dari kem pangkalan setiap tahun, namun sebahagian besarnya kekal di gunung atau dihanyutkan ke dalam sungai ketika salji mencair. Pencemaran ini mendatangkan risiko kesihatan kepada pendaki dan masyarakat setempat, termasuk kemungkinan menyebabkan penyakit bawaan air seperti kolera dan hepatitis A.

Mikroplastik dan Bahan Pencemar Tersembunyi

Kajian saintifik telah mengesan mikroplastik di seluruh kawasan gunung itu. Penilaian terhadap sampel salji yang dijalankan pada 2019 menemui mikroplastik dalam 53 daripada 56 sampel, dengan kepekatan tertinggi di Kem Pangkalan Everest. Zarah-zarah ini kebanyakannya terdiri daripada gentian pakaian luar poliester. Kehadiran bahan tersebut menunjukkan pencemaran turut meresap ke kawasan paling terpencil di planet ini, berpunca daripada kelengkapan dan pakaian yang digunakan ribuan pendaki serta pengembara yang mengunjungi kawasan itu setiap tahun.

Kesedaran orang ramai tentang isu ini meningkat sejak kebelakangan ini susulan rakaman tular yang menunjukkan keadaan gunung tersebut. Video yang dikongsikan platform Everest Today merakam sampah, silinder oksigen dan khemah terbiar bertaburan di atas salji berhampiran kem-kem altitud tinggi. Rakaman itu mencetuskan kemarahan dalam talian, dengan ramai penonton menyifatkan pemandangan tersebut memilukan dan menuntut peraturan lebih ketat bagi melindungi ekosistem Himalaya.

Yuran Tidak Boleh Dibayar Balik dan Renjer

Bagi menggantikan sistem deposit yang tidak berkesan itu, pihak berkuasa Nepal mencadangkan strategi baharu yang berteraskan yuran pembersihan tidak boleh dibayar balik. Pegawai kementerian pelancongan berkata yuran itu berkemungkinan ditetapkan pada kadar $4,000 bagi setiap pendaki, sama seperti jumlah deposit terdahulu. Berbeza daripada skim yang membolehkan wang dipulangkan, dana ini akan digunakan untuk membiayai operasi pembersihan dan pemantauan secara aktif, bukannya sekadar disimpan sebagai deposit jaminan.

Hasil kutipan yuran itu akan digunakan untuk membina pusat pemeriksaan di Kem Dua dan menempatkan renjer gunung bagi meronda kawasan lebih tinggi. Renjer ini akan memastikan pendaki membawa turun sampah mereka. Mingma Sherpa, pengerusi majlis perbandaran luar bandar Pasang Lhamu, berkata masyarakat Sherpa telah melobi perubahan ini selama bertahun-tahun.

Selama ini kami mempersoalkan keberkesanan skim deposit itu kerana kami tidak mengetahui sesiapa yang dikenakan penalti kerana tidak membawa turun sampah mereka. Tiada dana khusus, tetapi kini yuran yang tidak boleh dibayar balik ini akan mewujudkan dana yang membolehkan kami menjalankan semua kerja pembersihan dan pemantauan ini.

Pelan Tindakan Lima Tahun dan Penggunaan Teknologi

Struktur yuran baharu itu merupakan sebahagian daripada pelan tindakan pembersihan gunung lima tahun yang lebih menyeluruh dan baru-baru ini diluluskan kabinet. Jaynarayan Acarya, jurucakap kementerian pelancongan, berkata pelan itu dirangka "untuk segera menangani masalah sisa yang mendesak di gunung-ganang kita." Strategi itu merangkumi langkah mengehadkan jumlah pendaki berdasarkan daya tampung gunung dan potensi kesesakan, langkah yang mendapat tentangan daripada sesetengah usahawan tempatan yang bimbang akan menjejaskan pendapatan pelancongan.

Pelan itu turut meneliti penggunaan teknologi canggih untuk membantu kerja mengutip sisa. Dalam tempoh lima tahun akan datang, kerajaan akan menjalankan kajian kebolehlaksanaan penggunaan kereta kabel dan dron untuk mengutip sampah dari kawasan di atas kem pangkalan. Selain itu, sistem penjejakan GPS akan diuji secara perintis bagi memudahkan pengesanan dan pengambilan jenazah manusia, yang semakin kelihatan apabila salji dan ais mencair.

Perubahan kawal selia lain termasuk taklimat wajib tentang penjagaan kebersihan gunung sebelum ekspedisi. Pendaki dan ketua ekspedisi akan diwajibkan mengemukakan komitmen bertulis berhubung pelupusan sisa. Jawatankuasa Kawalan Pencemaran Sagarmatha telah mewajibkan penggunaan beg najis di atas kem pangkalan sejak 2024, dan langkah tegas seumpamanya dijangka diteruskan.

Pendekatan Perbandingan dan Usaha Masyarakat

Pakar berpendapat Nepal boleh mendapat manfaat dengan meneliti cara negara lain menguruskan kegiatan pendakian gunung. China, yang mengawal bahagian utara Everest, hanya mengeluarkan 300 permit pendakian kepada warga asing setiap tahun dan mewajibkan seorang pemandu bagi setiap pendaki. Kawalan lebih ketat ini mengurangkan tekanan terhadap alam sekitar dan membolehkan pengurusan pergerakan yang lebih baik berbanding bahagian Nepal, yang mencatat rekod 478 permit dikeluarkan dalam satu musim baru-baru ini.

Sementara kerajaan menyelaraskan dasar, kumpulan lain mengambil tindakan secara langsung. Tentera Nepal telah menerajui usaha mengutip sisa sejak 2019. Dalam ekspedisi baru-baru ini, satu pasukan mendaki hingga ke puncak Everest khusus untuk mengutip sisa, dengan sasaran mengeluarkan kira-kira 10 tan bahan dari kawasan itu. Kempen yang diketuai tentera ini, bersama inisiatif pertubuhan bukan kerajaan, memberikan kelegaan sementara, namun tumpuan masih diberikan kepada usaha mewujudkan sistem jangka panjang yang mampan.

Penyelidik akademik dari Universiti Colorado Boulder menyokong model tadbir urus kolaboratif. Pendekatan ini akan melibatkan sektor swasta, agensi kerajaan dan pertubuhan berasaskan komuniti bekerjasama, bukannya hanya bergantung pada peraturan "arahan dan kawalan". Mereka berhujah bahawa penglibatan agensi pengembaraan dan pemilik rumah persinggahan dalam kitar semula serta pengurangan sisa penting untuk penyelesaian berkekalan, sekali gus meninggalkan amalan semasa yang menyaksikan sisa sering dibakar di lubang terbuka berhampiran kampung.

Perkara Utama

• Nepal memansuhkan skim deposit sisa $4,000 untuk pendaki Everest selepas 11 tahun kerana tidak berkesan.
• Pendaki menghasilkan purata 12kg sisa tetapi di bawah peraturan lama hanya diwajibkan membawa turun 8kg.
• Dasar baharu menggantikan deposit yang boleh dibayar balik dengan yuran pembersihan $4,000 yang tidak boleh dibayar balik bagi membiayai renjer dan pusat pemeriksaan.
• Pelan tindakan lima tahun merangkumi kemungkinan penggunaan dron, kereta kabel dan penjejakan GPS untuk mengutip sisa serta mengambil jenazah.
• Gunung itu mempunyai kira-kira 50 tan sisa, termasuk najis manusia dan mikroplastik.
• Di bawah skim terdahulu, pemantauan hampir tidak wujud di kawasan atas Air Terjun Ais Khumbu.
• Tentera Nepal terus menjalankan kempen pembersihan secara manual dengan sasaran mengutip bertan-tan sampah setiap tahun.