Apabila Seorang Murid Membentuk Satu Kelas
Pada 3 Mac, hari pertama tahun persekolahan di Korea Selatan, Kang yang berusia 7 tahun melangkah masuk ke sebuah sekolah rendah di Pyeongchang, sebuah daerah luar bandar di Wilayah Gangwon, lalu duduk bersendirian. Dialah satu-satunya murid yang memulakan darjah satu pada hari itu. Upacara yang biasanya meriah, menjadi detik penting dalam hidup murid dengan puluhan kanak-kanak yang gementar dan ibu bapa yang bangga, sebaliknya hanya menampilkan seorang murid yang mewakili seluruh generasi.
Kandungan
Sekolah Kang, yang kini hanya mempunyai 18 murid keseluruhannya, terpaksa menggabungkan dua darjah dalam satu bilik darjah demi terus beroperasi. Untuk bertahan, sekolah itu menawarkan program khusus, termasuk perkhemahan, sukan air, lawatan bermain ski dan maraton membaca yang dirancang untuk menarik keluarga dari pusat bandar. Tujuh lagi murid menyertai sekolah itu tahun ini menerusi program pertukaran pendidikan luar bandar Wilayah Gangwon, membolehkannya mengekalkan lima kelas berasingan. Tanpa usaha ini, seorang pegawai sekolah memberitahu wartawan, kawasan tadahan sekolah itu mungkin langsung tidak mempunyai murid sekolah rendah.
Pemandangan yang suatu ketika dahulu sukar dibayangkan di sebuah negara yang begitu mementingkan pendidikan seperti Korea Selatan ini semakin kerap berlaku. Di seluruh Wilayah Gangwon sahaja, 20 sekolah rendah tidak menerima murid darjah satu tahun ini, manakala 21 lagi mengadakan upacara kemasukan untuk seorang murid sahaja. Wilayah itu kehilangan 121 kelas sekolah rendah berbanding tahun sebelumnya. Pada peringkat nasional, 210 sekolah rendah gagal menerima seorang pun murid baharu pada 2026, meningkat 81% berbanding 116 sekolah sedemikian hanya lima tahun lalu.
Skala Penyusutan Nasional
Krisis bilik darjah kosong tidak lagi terhad kepada kejadian terpencil di luar bandar, malah mengancam struktur pendidikan Korea Selatan. Menurut data Kementerian Pendidikan, lebih 4,000 sekolah rendah, menengah rendah dan menengah atas telah ditutup secara kekal di seluruh negara ketika jumlah murid semakin berkurangan. Sekolah rendah merangkumi sebahagian besar penutupan ini, iaitu 3,674 buah, berbanding 264 sekolah menengah rendah dan 70 sekolah menengah atas.
Angka di sebalik kemerosotan ini amat ketara. Kadar kesuburan keseluruhan Korea Selatan mencecah paras terendah dalam rekod, iaitu 0.72 pada 2023, sebelum meningkat sedikit kepada 0.75 pada 2024 dan 0.8 pada 2025. Untuk mengekalkan jumlah penduduk yang stabil, sesebuah negara memerlukan kadar kesuburan kira-kira 2.1 anak bagi setiap wanita. Korea Selatan kekal jauh di bawah paras itu selama bertahun-tahun dan kini mempunyai kadar kelahiran terendah di dunia.
Dalam tempoh lima tahun lalu sahaja, 158 sekolah telah ditutup, manakala 107 lagi dijangka ditutup dalam tempoh lima tahun akan datang. Rentak penutupan ini menunjukkan kemerosotan enrolmen akan bertambah pantas di wilayah-wilayah berbanding kawasan ibu negara, meskipun Seoul juga tidak lagi terkecuali. Wilayah Jeolla Utara mencatat jumlah penutupan yang dijangka paling tinggi, iaitu 16 sekolah, diikuti Wilayah Jeolla Selatan dengan 15, Wilayah Gyeonggi dengan 12 dan Wilayah Chungcheong Selatan dengan 11.
Kebanyakan petani di luar bandar kini sudah lanjut usia, manakala kampung-kampung di seluruh kawasan pedalaman sebahagian besarnya tiada kanak-kanak, menyebabkan sekolah kecil hampir mustahil mendapatkan murid tempatan. Wilayah Gangwon mengakui bahawa menambah jumlah penduduk usia persekolahan pada hakikatnya tidak realistik. Sebaliknya, pegawai berusaha mengecilkan saiz kelas mengikut apa yang mereka sebut sebagai "keperluan sosial", dengan matlamat meningkatkan mutu pendidikan walaupun jumlah murid berkurangan. Namun, apabila enrolmen merosot, kuota guru dan belanjawan pengambilan turut berkurangan, menjadikan matlamat sederhana itu sukar dicapai.
Krisis Menjangkau Ibu Negara
Selama bertahun-tahun, Seoul menjadi benteng yang menghalang kemerosotan luar bandar, apabila keluarga berpindah dari kawasan pedalaman ke ibu negara untuk mencari peluang yang lebih baik. Corak itu kini berubah. Sebuah sekolah yang beroperasi seperti biasa di Daerah Gangseo, Seoul, tidak mempunyai murid darjah satu buat kali pertama tahun ini, memecahkan batas yang sebelum ini hanya melibatkan kampus yang ditutup untuk kerja pembinaan semula. Di Gwangju, dua sekolah yang mempunyai sejarah lebih satu abad, Sekolah Rendah Jungang dan Sekolah Rendah Samdo, juga tidak menerima murid baharu.
Sejak 2015, sembilan sekolah di Seoul telah ditutup akibat kekurangan murid. Sekolah Rendah Hwayang di Gwangjin-gu, yang dibuka pada 1983 dengan 18 kelas, menggambarkan kemerosotan ketara itu. Jumlah muridnya merosot daripada 420 pada 2008 kepada 183 pada 2013, kemudian 151 pada 2018. Menjelang 2023, jumlah itu susut kepada hanya 84 murid, dengan tujuh murid darjah satu sahaja. Sekolah itu ditutup pada Februari 2024.
Sekolah Menengah Rendah Gongjin di Gangseo-gu hanya mempunyai 47 murid ketika ditutup pada 2020. Kesemua lapan sekolah yang ditutup di Seoul mempunyai kurang daripada 100 murid pada waktu penutupan. Laporan yang dikeluarkan Pejabat Pendidikan Metropolitan Seoul mengunjurkan jumlah sekolah kecil, iaitu sekolah dengan kurang daripada 100 murid dan tidak lebih daripada lima kelas, akan meningkat kepada 127 menjelang 2029, iaitu 1.6 kali ganda berbanding 80 buah tahun ini.
Di tempat yang dahulunya dipenuhi gelak tawa kanak-kanak di Sekolah Rendah Hwayang, kini hanya bunyi dedaun bergesel dan kicauan burung sesekali memecah kesunyian. Penduduk warga emas yang bertongkat kini berjalan di kawasan sekolah yang lengang untuk bersenam pada waktu petang. Berhampiran pintu pagar sekolah, taman permainan yang dahulunya dipenuhi buaian dan gelongsor kini menjadi tempat letak kereta untuk penduduk kejiranan. Ryu Myung-jin, 73 tahun, yang tinggal lima minit dari situ, kini sering berkunjung ke sana. "Oleh sebab ini kawasan sekolah, banyak pokok di sini. Biasanya saya datang selepas makan tengah hari untuk berjalan-jalan dan bersenam," katanya. "Bangku dan tangga yang luas memudahkan saya mencari tempat untuk duduk."
Daripada Bilik Darjah kepada Kafe dan Muzium
Bukan semua sekolah yang ditutup dibiarkan usang. Ada yang memulakan lembaran baharu dengan misi pendidikan khusus atau tujuan kemasyarakatan. Sekolah Rendah Yeomgang, yang ditutup pada Mac 2020, terbiar sehingga menjadi lokasi baharu Sekolah Yeomyung, sekolah pertama yang mendapat akreditasi kerajaan untuk pembelot Korea Utara. Sekolah alternatif itu dibuka pada 2004 oleh gereja dan kumpulan advokasi, dan menyediakan pendidikan kepada golongan muda yang menetap semula di Selatan selepas melarikan diri dari Utara.
Ketika ini, 16 guru mendidik 84 murid berusia antara 14 hingga 33 tahun di bangunan bekas sekolah rendah itu. Ia satu-satunya kes yang diketahui di Seoul apabila sebuah sekolah yang ditutup diubah menjadi institusi pendidikan. Pengetua Cho Myung-sook menekankan nilai kemudahan sekolah yang dilengkapi taman permainan dan trek luar. "Murid di sini tidak pernah berpeluang bersekolah di Utara, dan ramai yang membesar tanpa penjagaan sewajarnya daripada ibu bapa atau orang dewasa lain. Bagi mereka, sekolah bukan sekadar tempat belajar. Sekolah ialah ruang selamat yang membuat mereka rasa disokong, sekali gus membantu mereka menyesuaikan diri dengan masyarakat Korea," jelasnya.
Di bangunan lama, anak-anak sebenarnya tidak mempunyai ruang untuk berlari-lari atau bersukan bersama. Tetapi di sini, sekadar dapat bermain di luar pun membawa perubahan besar. Saya melihat pertelingkahan antara mereka semakin berkurangan, dan mereka nampak lebih stabil dari segi emosi. Taman permainan memberikan mereka rasa kekitaan yang sebenar, sekali gus mendorong mereka untuk belajar.
Cho berpendapat penggunaan bangunan sekolah yang ditutup sebagai kemudahan pendidikan untuk kumpulan terpinggir seperti murid kurang upaya atau mereka daripada latar belakang berbilang budaya dapat membantu menggalakkan keterangkuman sosial. "Dunia yang kita diami terdiri daripada pelbagai jenis manusia, dan kita tidak dapat memilih siapa yang tinggal bersebelahan dengan kita. Pendidikan sebenarnya tentang membantu orang ramai berhubung dan memahami satu sama lain. Jika sekolah yang dilupakan dapat dijadikan tempat untuk murid yang ketinggalan, ketika itulah pendidikan benar-benar membawa perubahan."
Di kawasan luar bandar, sekolah kecil lebih mudah dijadikan kemudahan kebudayaan. Muzium Seni Ami di Dangjin, Wilayah Chungcheong Selatan, dahulunya ialah Sekolah Rendah Yudong. Dibuka pada 2011, muzium itu kini menganjurkan pameran bermusim lukisan dan instalasi dengan kerjasama seniman tempatan yang sedang meningkat naik. Kafe Owal School, terletak di sebuah perkampungan pergunungan di Chuncheon, Wilayah Gangwon, dahulunya ialah Sekolah Cawangan Gadeok yang ditutup pada 1982. Kini beroperasi sebagai kafe, restoran dan rumah tumpangan, tempat itu menjadi destinasi popular bagi mereka yang mencari pengalaman kesejahteraan.
Halangan Peraturan dan Kemerosotan Bandar
Walaupun terdapat kisah kejayaan ini, ratusan bekas tapak sekolah masih tidak digunakan. Daripada 4,008 sekolah yang ditutup di seluruh negara, 376 masih terbiar. Daripada jumlah itu, 266 dibiarkan kosong selama lebih sedekad, manakala 82 tidak digunakan selama lebih 30 tahun. Punca kemerosotan ini berakar umbi dalam peraturan hartanah Korea Selatan.
Sekolah milik kerajaan pusat atau kerajaan tempatan hanya boleh dijual atau dipajak kepada institusi awam atau swasta untuk tujuan awam seperti pendidikan, kebajikan sosial, kebudayaan, sukan awam atau sokongan kepada petani yang pulang ke kampung serta warga asing yang berpindah ke kawasan luar bandar. Sekolah-sekolah itu tidak boleh disewakan kepada perniagaan biasa yang berorientasikan keuntungan seperti kafe atau penginapan, sekali gus mewujudkan halangan besar untuk menggunakannya bagi tujuan komersial.
Sekolah Menengah Perempuan Chungil di Yuseong-gu, Daejeon, telah terbiar selama hampir dua dekad sejak ditutup pada 2005. Tapak sekolah itu dibeli sebuah kumpulan pemaju untuk pembinaan kediaman, tetapi projek berkenaan digantung kerana lokasinya terlalu hampir, kira-kira 200 meter, dengan Penjara Daejeon, yang boleh menghalang bakal pembeli rumah. Dengan tingkap yang pecah, dinding dilitupi tumbuhan menjalar dan genting bumbung yang runtuh, bilik darjah di sekolah yang dahulunya sibuk itu kini menjadi lokasi penggambaran popular bagi YouTuber tempatan yang menghasilkan kandungan bertemakan seram.
Pegawai bimbang tapak sekolah yang lama terbiar mungkin mempercepat kemerosotan kawasan bandar di daerah masing-masing. "Sekolah terbiar yang dibiarkan tidak digunakan untuk tempoh lama sering menjadi tempat berkumpul golongan muda bermasalah atau tempat perlindungan bagi gelandangan malah penjenayah," jelas seorang pegawai Pejabat Yuseong-gu.
Pakar menyatakan pelbagai halangan peraturan sebagai faktor utama kelewatan menggunakan tapak-tapak itu. "Di Seoul, misalnya, tapak bekas sekolah tertakluk kepada sekatan nisbah keluasan lantai dan nisbah liputan bangunan selama 10 tahun selepas penutupan. Kajian kebolehlaksanaan awal, iaitu penilaian yang dikendalikan kerajaan terhadap daya maju ekonomi dan nilai awam sesuatu projek, juga boleh mengambil masa sekurang-kurangnya dua tahun untuk disiapkan," kata Ma Kang-rae, profesor perancangan bandar dan hartanah di Universiti Chung-Ang. "Keperluan untuk menyemak peraturan sedia ada dan membangunkan pendekatan yang lebih berdaya maju bagi menggunakan kemudahan sekolah terbiar semakin mendesak."
Fenomena Serantau
Krisis demografi Korea Selatan bukan sesuatu yang unik di Asia Timur. Taiwan berdepan masalah hampir serupa, dengan kadar kesuburan 0.865 pada 2023, jauh di bawah paras penggantian 2.1. Antara 2011 hingga 2021, jumlah murid sekolah rendah dan menengah rendah di Taiwan merosot daripada 2.3 juta kepada kurang daripada 1.8 juta. Pihak berkuasa bimbang krisis ekonomi bakal berlaku apabila jumlah penduduk warga emas meningkat tanpa pembayar cukai yang bekerja mencukupi untuk menyara mereka.
Di Taiwan, sekolah swasta paling awal terjejas, dengan puluhan buah menghadapi penutupan dan 15 kolej serta universiti ditutup sejak 2014. Empat daripada 103 universiti swasta di Taiwan telah diarahkan tutup, dan para pendidik menjangkakan 40 hingga 50 lagi akan menyusul menjelang 2028. Kerajaan, seperti kerajaan di Korea Selatan, China dan Jepun, telah mencuba pelbagai insentif kewangan dan perubahan peraturan untuk menggalakkan orang ramai mempunyai lebih ramai anak. Namun, orang ramai terus enggan, dengan menyebut tekanan peranan gender tradisional, kos sara hidup yang meningkat dan kesukaran mengimbangi kerjaya.
Fenomena ini turut berlaku di luar Asia. Di London, kelas sekolah rendah semakin kosong hampir dua kali ganda lebih pantas berbanding mana-mana bahagian lain di England. Sejak 2018, sekolah rendah di ibu negara itu kehilangan 8.1% murid, bersamaan 2,060 kelas. Sekolah rendah England mempunyai lebih 611,000 tempat kosong tahun lalu, cukup untuk mengisi 23,000 bilik darjah, sekali gus mencatat kadar kekosongan tertinggi sejak rekod mula disimpan.
Trend yang selari ini menunjukkan perubahan demografi global yang menjejaskan negara maju, apabila pembandaran, peningkatan kos sara hidup dan perubahan struktur keluarga bergabung sehingga menurunkan kadar kelahiran ke paras yang tidak mampan.
Implikasi Politik dan Pengurangan Pendidikan
Krisis ini mempunyai implikasi politik yang besar bagi pentadbiran baharu Korea Selatan. Presiden Lee Jae-myung, yang memenangi pilihan raya mengejut selepas pemecatan bekas Presiden Yoon Suk-yeol, berdepan cabaran menangani bilik darjah kosong dan guru yang berhenti beramai-ramai, sambil cuba meningkatkan kadar kesuburan yang terendah di dunia. Beliau telah berjanji menyediakan pakej rangsangan fiskal untuk merancakkan pertumbuhan dan mengurangkan peningkatan kos sara hidup bagi "menghalang kehidupan rakyat daripada menjadi semakin sukar."
Kesan kemerosotan enrolmen sudah dirasai dalam jawatan perguruan. Kementerian Pendidikan mengumumkan bahawa jawatan guru bagi tahun akademik 2025 akan dikurangkan sebanyak 2,232 di seluruh negara. Jawatan di sekolah rendah akan dikurangkan sebanyak 1,289, manakala jawatan guru sekolah menengah rendah akan berkurangan sebanyak 1,700. Sebagai tindak balas, pejabat pendidikan wilayah dan metropolitan memperkenalkan langkah sementara, termasuk mengurangkan saiz kelas di sesetengah sekolah kepada kira-kira 10 hingga 15 murid dan menambah bilangan kelas untuk menampung lebihan kapasiti.
Ahli Parlimen Jin Sun-mee, yang mendedahkan statistik penutupan itu, menggesa kerajaan menyediakan pelan jangka panjang untuk menjadikan kemudahan yang tidak digunakan sebagai aset kepada komuniti setempat, dan bukannya membiarkannya menjadi beban. Cabarannya ialah mengimbangi keperluan pendidikan segera dengan realiti demografi jangka panjang, memastikan sumber tidak dibazirkan untuk mengekalkan infrastruktur bagi murid yang mungkin tidak akan tiba, sambil mengekalkan peluang untuk komuniti yang semakin merosot.
Bagi Kang dan kelas darjah satu yang hanya mempunyai seorang murid di Pyeongchang, masa depan masih tidak menentu. Sekolahnya terus berjuang untuk bertahan melalui program inovatif dan pertukaran antara wilayah, tetapi angka yang dihadapinya semakin mencabar setiap tahun. Ketika Korea Selatan bergelut dengan penyusunan semula asas sistem pendidikannya, gambaran seorang kanak-kanak yang mewakili seluruh darjah menjadi peringatan jelas tentang musim sejuk demografi yang melanda semenanjung itu.
Perkara Utama
- Lebih 4,000 sekolah ditutup secara kekal di seluruh Korea Selatan akibat kemerosotan jumlah murid, dengan 210 sekolah rendah tidak menerima murid baharu pada 2026
- Kadar kesuburan Korea Selatan sebanyak 0.8 kekal yang terendah di dunia, jauh di bawah kadar penggantian 2.1 yang diperlukan untuk mengekalkan kestabilan jumlah penduduk
- Krisis ini merebak dari wilayah luar bandar seperti Gangwon ke bandar-bandar utama termasuk Seoul, yang menyaksikan sembilan sekolah ditutup sejak 2015
- Daripada 4,008 sekolah yang ditutup di seluruh negara, 376 masih tidak digunakan, dengan 266 terbiar lebih sedekad akibat sekatan peraturan terhadap penggunaan semula
- Sesetengah kemudahan telah digunakan semula sebagai sekolah untuk pembelot Korea Utara, muzium seni atau kafe, tetapi peraturan ketat mengehadkan penggunaannya untuk tujuan berorientasikan keuntungan
- Lebih 2,200 jawatan guru dipotong di seluruh negara apabila enrolmen merosot, walaupun pegawai berusaha mengecilkan saiz kelas untuk mengekalkan mutu pendidikan
- Krisis bilik darjah kosong yang serupa turut menjejaskan Taiwan, Jepun, China malah London, menandakan perubahan demografi yang lebih meluas di negara maju
- Presiden baharu Lee Jae-myung berdepan cabaran berganda untuk mengurus keruntuhan infrastruktur pendidikan sambil cuba membalikkan trend kesuburan melalui rangsangan ekonomi
