Industri Pelancongan Jepun Mengharungi Kemerosotan Pelawat China yang Belum Pernah Berlaku Sebelum Ini di Tengah Ketegangan Diplomatik

Rekod Dipecahkan, Namun Rekod Turut Merosot

Industri pelancongan Jepun berada di persimpangan yang menarik pada awal 2026. Selepas mencatat rekod 42.7 juta pelawat antarabangsa pada 2025, negara itu mengalami kemerosotan bulanan pertama dalam ketibaan pelawat asing dalam tempoh empat tahun. Puncanya jelas: konfrontasi diplomatik yang mencetuskan kemerosotan 61% tahun ke tahun dalam jumlah pelancong China pada Januari 2026, menurut data Pertubuhan Pelancongan Kebangsaan Jepun (JNTO).

Walaupun jumlah itu merosot dengan ketara daripada pasaran sumber terbesar Jepun, kemerosotan keseluruhan ketibaan pelancong pada Januari hanya 4.9%. Daya tahan ini menyerlahkan perubahan asas dalam komposisi ekonomi pelawat Jepun, apabila pelancong dari Korea Selatan, Taiwan, Amerika Syarikat dan Asia Tenggara bergegas mengisi kekosongan yang ditinggalkan pelancong China. Yen yang lemah terus menjadikan Jepun destinasi menarik, namun ketegangan diplomatik antara Tokyo dengan Beijing membayangi sektor yang sebelum ini berkembang pesat.

Bagi pemerhati seperti Karin Nordin, warga Malaysia berusia 33 tahun yang pernah menetap di Tokyo selama lebih setahun, perubahan itu jelas kelihatan di jalanan. Selepas pulang dari Jepun pada awal 2026, beliau mendapati bandar mata air panas seperti Kusatsu dan Zao, yang biasanya sesak dengan pelancong China, kini jauh lebih lengang. Harga hotel di kawasan pelancongan juga stabil dan tidak lagi melonjak ketika cuti yang diraikan di tanah besar China, petanda jelas bahawa corak permintaan telah berubah.

Pencetus Diplomatik yang Mengubah Corak Perjalanan

Kemerosotan pelancongan itu berpunca langsung daripada kenyataan yang dibuat oleh Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi pada November 2025. Dalam satu sidang parlimen, Takaichi mencadangkan bahawa kemungkinan China menyerang Taiwan boleh dianggap sebagai "ancaman kewujudan" kepada Jepun, satu tafsiran yang boleh memberikan justifikasi undang-undang bagi pengerahan tentera Jepun. China mendakwa Taiwan sebahagian daripada wilayahnya dan berikrar untuk menyatukannya semula dengan tanah besar, menggunakan kekerasan jika perlu.

Reaksi Beijing pantas dan berbilang pendekatan. Pegawai China menggesa pelancong dan pelajar supaya tidak ke Jepun, selain mengeluarkan nasihat perjalanan rasmi yang memberi amaran tentang ancaman keselamatan kepada rakyat. Kementerian Luar China kemudian menuduh Takaichi cuba menghidupkan semula sejarah ketenteraan Jepun. Pada Persidangan Keselamatan Munich pada Februari 2026, Menteri Luar China Wang Yi menyampaikan teguran keras berhubung kenyataan itu.

Rakyat Jepun tidak seharusnya lagi membiarkan diri mereka dimanipulasi atau diperdaya oleh golongan kanan jauh itu, atau oleh mereka yang mahu menghidupkan semula fahaman ketenteraan. Semua negara yang cintakan keamanan harus memberi amaran jelas kepada Jepun: jika negara itu memilih untuk kembali ke jalan ini, ia hanya akan menuju kemusnahan sendiri.

Jepun bertindak balas melalui saluran diplomatik, mengecam dakwaan Wang sebagai "tidak tepat dari segi fakta dan tidak berasas", sambil menegaskan bahawa keupayaan pertahanannya menangani persekitaran keselamatan yang semakin serius dan tidak ditujukan terhadap mana-mana negara tertentu. Pertukaran kenyataan itu menjadi pertikaian diplomatik paling serius antara kedua-dua negara dalam beberapa tahun kebelakangan ini, dengan sektor pelancongan menjadi mangsa malang percaturan geopolitik.

Realiti Statistik Kemerosotan

Angka-angka menunjukkan betapa seriusnya gangguan itu. Pada Disember 2025, ketibaan pelawat China menjunam 45.3% kepada kira-kira 330,400 orang. Menjelang Januari 2026, kemerosotan itu meningkat kepada 61%, sekali gus menandakan penurunan bulanan pertama jumlah keseluruhan pelawat asing sejak sekatan COVID-19 ditarik balik. Sebagai perbandingan, China menyumbang kira-kira satu perempat daripada semua pelawat asing ke Jepun dan bahagian terbesar perbelanjaan pelawat masuk, iaitu 21%, menurut Agensi Pelancongan Jepun.

Masa berlakunya kemerosotan itu memburukkan kesannya. Tempoh Tahun Baharu Cina, yang biasanya menyaksikan lonjakan pelawat dari China, jatuh pada pertengahan Februari 2026 dan bukannya Januari, sekali gus menyukarkan perbandingan tahun ke tahun. Namun, walaupun mengambil kira peralihan kalendar ini, kemerosotan itu tetap ketara. JTB Corporation, agensi pelancongan terbesar Jepun, meramalkan jumlah ketibaan pelawat masuk akan menyusut kepada 41.4 juta pada 2026, iaitu penurunan 3% berbanding rekod tahun sebelumnya.

Kesan ekonominya melangkaui jumlah pelawat semata-mata. Lebihan pelancongan Jepun, yang dikira dengan menolak perbelanjaan rakyat Jepun di luar negara daripada perbelanjaan pelawat asing di Jepun, jatuh 10.4% tahun ke tahun pada Januari kepada JPY 590.1 bilion (kira-kira USD 3.7 bilion). Ini menandakan bulan kelapan berturut-turut penurunan bagi imbangan penting sektor perkhidmatan tersebut. Walaupun perbelanjaan pelawat masuk meningkat sedikit kepada JPY 819.4 bilion, perbelanjaan pelancong Jepun di luar negara melonjak 51.7% kepada JPY 229.3 bilion, sekali gus mengecilkan lebihan itu.

Peruncitan dan Hospitaliti Terasa Tekanan

Gedung serbaneka dan peruncit barangan mewah paling terkesan akibat ketiadaan pelancong China. Perniagaan ini sangat bergantung pada pelancong yang berbelanja besar untuk membeli kosmetik, jam tangan dan barang kemas bebas cukai. Yoshiharu Nishisaka, pengarah eksekutif Persatuan Gedung Serbaneka Jepun, mengukur kesannya dengan menyatakan bahawa jualan dan jumlah pelawat dari China masing-masing merosot kira-kira 40%.

Unjuran keuntungan operasi peruncit utama menunjukkan tekanan yang dihadapi. J. Front Retailing, pemilik rangkaian Daimaru Matsuzakaya, menjangkakan keuntungan operasi merosot 53% tahun ke tahun, manakala Matsuya meramalkan penurunan 81%. Jualan bebas cukai pada Disember merosot 16.6% di Daimaru Matsuzakaya dan 14.2% di Isetan Mitsukoshi Holdings. Seawal November, Sogo dan Seibu mula mengalihkan iklan media sosial yang sebelum ini disasarkan kepada China kepada khalayak di Asia Tenggara, Eropah dan Amerika Syarikat.

Perniagaan individu turut melaporkan kesan yang ketara. Di bandar Takayama, Wilayah Gifu, sebuah kedai kuih-muih melaporkan jualan merosot 20%. Hotel di Kyoto dan Kanazawa menurunkan kadar harga berikutan permintaan yang berkurangan. Institut Penyelidikan Jepun menganggarkan bahawa jika hubungan dua hala terus merosot, perbelanjaan pelancong China boleh jatuh sebanyak 1.2 trilion yen (USD 7.64 bilion) dalam tempoh setahun akan datang.

Zilmiyah Kamble, pensyarah kanan pengurusan hospitaliti dan pelancongan di James Cook University, menyifatkan kemerosotan itu sebagai "ketara tetapi tidak membawa bencana" dalam e-mel kepada CNBC. Beliau berkata, meskipun pelancong China merupakan antara pasaran pelawat masuk Jepun yang paling bernilai kerana perbelanjaan tinggi untuk barangan runcit dan mewah, Jepun secara tradisinya mempunyai portfolio pelancongan yang pelbagai, sekali gus lebih berdaya tahan terhadap kejutan yang menjejaskan pasaran tertentu.

Pasaran Baharu Bergegas Mengisi Kekosongan

Ketika jumlah pelancong China merosot, pasaran lain berkembang pesat. Pada Januari 2026, ketibaan pelancong Korea Selatan meningkat 21.6% kepada rekod 1.18 juta orang, mengatasi tanah besar China sebagai sumber terbesar pelawat luar negara. Ketibaan dari Taiwan meningkat 17%, dengan jumlah pelawat Taiwan hampir dua kali ganda berbanding pelawat China pada Januari. Ketibaan pelawat Amerika meningkat 14%, manakala peningkatan turut dicatatkan dari Thailand dan Indonesia.

Perubahan ini mengubah taburan geografi pelancongan di Jepun. Tidak seperti pelancong China yang lazimnya tertumpu di Tokyo, Kyoto dan Osaka, gelombang baharu pelawat meneroka kawasan lain. Fukushima semakin popular dalam kalangan pelancong Taiwan, manakala padang golf dan mata air panas di wilayah Ehime menarik minat pelancong Korea Selatan. Pelancong Barat, termasuk dari Amerika, Australia dan Eropah, semakin tertarik dengan tapak bersejarah di Hiroshima.

Cheryl Ng, pelajar universiti dari Singapura yang melawat Hiroshima pada Februari, menyaksikan sendiri perubahan demografi itu. Beliau berkata kira-kira dua pertiga pelawat di Muzium Memorial Keamanan Hiroshima ialah warga Barat, satu perubahan ketara berbanding tahun-tahun sebelumnya. Penganalisis Oxford Economics berpendapat bahawa pengagihan semula ini boleh membantu mengurangkan tekanan pelancongan berlebihan di kawasan tumpuan tradisional seperti Kyoto, yang penduduk setempatnya semakin berasa tidak puas hati dengan jalan yang sesak dan tingkah laku pelawat yang mengganggu.

David Mann, ketua ekonomi Asia-Pasifik di Mastercard, kekal optimistik terhadap gambaran yang lebih luas. Beliau berkata jumlah keseluruhan ketibaan pelawat masuk ke Jepun kini kira-kira 34% lebih tinggi berbanding paras sebelum pandemik, manakala hasil pelancongan berkembang lebih pantas daripada jumlah pelawat berikutan peningkatan perbelanjaan setiap pelawat yang didorong oleh yen yang lemah.

Dinamika Penerbangan dan Pelarasan Laluan

Ketegangan diplomatik itu mewujudkan pihak yang meraih manfaat dan pihak yang rugi secara tidak dijangka dalam sektor penerbangan. Ketika syarikat penerbangan China mengurangkan penerbangan ke Jepun dan membatalkan ribuan perkhidmatan berjadual, syarikat penerbangan Jepun menyaksikan permintaan pada laluan ke China meningkat. Data daripada OAG, firma risikan penerbangan Britain, menunjukkan syarikat penerbangan Jepun menambah penerbangan ke China daripada 189 pada penghujung Oktober kepada 203 menjelang pertengahan Januari.

Syarikat penerbangan tambang rendah Peach Aviation dan Spring Japan menyaksikan peningkatan jumlah penumpang paling ketara. Trend yang berlawanan dengan jangkaan ini berpunca daripada struktur pasaran: meskipun syarikat penerbangan China mengurangkan kapasiti susulan nasihat perjalanan Beijing, permintaan bagi laluan China-Jepun kekal dalam kalangan pengembara perniagaan, pelancong bebas dan penumpang yang menggunakan Tokyo sebagai persinggahan bagi penerbangan merentasi Pasifik. Syarikat penerbangan Jepun menyerap sebahagian besar permintaan yang terpaksa beralih itu.

Kazuto Suzuki, profesor di Sekolah Siswazah Dasar Awam Universiti Tokyo, menjelaskan mekanisme perubahan ini. Syarikat penerbangan China mengurangkan penerbangan, maka penumpang beralih kepada syarikat penerbangan Jepun dan meningkatkan jumlah penumpang syarikat-syarikat itu. Namun, keadaan ini merupakan pelarasan pasaran jangka pendek dan bukannya keseimbangan jangka panjang yang mampan, memandangkan kapasiti keseluruhan antara kedua-dua negara kekal jauh di bawah paras sebelumnya.

Data Flight Master yang diberikan kepada media China menunjukkan bahawa Thailand kembali menduduki tempat pertama dalam senarai destinasi berlepas antarabangsa teratas bagi pengembara China semasa musim perjalanan Festival Musim Bunga 2026, manakala penerbangan ke Jepun merosot 43.7% tahun ke tahun. Sebanyak 2,376 penerbangan dari tanah besar China ke Jepun dibatalkan sepanjang tempoh Festival Musim Bunga, bersamaan kadar pembatalan 36%.

Kesan Jangka Panjang terhadap Jenama dan Prospek Pemulihan

Selain kerugian hasil serta-merta, penganalisis bimbang kesetiaan jangka panjang pengguna China terhadap jenama Jepun akan terhakis. Kenta Maruyama, timbalan ketua penyelidik di Mitsubishi UFJ Research and Consulting, menjelaskan bahawa pengalaman melancong di Jepun sering merangsang permintaan terhadap restoran dan produk Jepun selepas pelancong pulang ke tanah air. "Kesan pintu masuk" ini membolehkan rangkaian restoran seperti Sushiro dan Saizeriya bertapak di China.

Kemerosotan jumlah pelawat yang berpanjangan boleh mengecilkan pengaruh budaya ini, sekali gus secara perlahan mengurangkan pengaruh jenama Jepun dan mengehadkan peluang pertumbuhan korporat. Pelancong China lazimnya mempunyai kadar kunjungan berulang yang tinggi, dengan 77.3% pernah melakukan dua atau lebih perjalanan ke Jepun. Pelawat berulang ini cenderung memilih destinasi serantau di luar Tokyo, menjadikan ketiadaan mereka lebih ketara di pasaran sekunder.

Persoalan bila pelancong China akan kembali masih belum terjawab. Penganalisis Oxford Economics berpendapat jumlah mereka "tidak mungkin pulih dalam masa terdekat", sekali gus mendorong perniagaan Jepun mendapatkan permintaan dari tempat lain. Gedung serbaneka memperluas kegiatan promosi di negara-negara ASEAN, manakala peruncit menambah stok produk yang popular dalam kalangan pengguna Eropah, Amerika dan Asia Tenggara.

Mann dari Mastercard berkata sebarang pemulihan berkemungkinan berlaku secara beransur-ansur, manakala Kamble dari James Cook University menegaskan keputusan perjalanan bukan sahaja dipengaruhi politik, tetapi juga keyakinan pengguna, naratif media sosial dan keadaan ekonomi yang lebih luas. Dengan sasaran pertumbuhan KDNK China bagi 2026 ditetapkan pada kadar sederhana 4.5 hingga 5%, paras terendah sejak 1991, dan ketegangan diplomatik yang tidak menunjukkan tanda-tanda reda, hubungan pelancongan antara dua ekonomi terbesar Asia itu berdepan musim dingin yang berpanjangan.

Perkara Utama

• Ketibaan pelancong China ke Jepun merosot 61% tahun ke tahun pada Januari 2026, kemerosotan paling besar dalam rekod, susulan ketegangan diplomatik berhubung kenyataan Perdana Menteri Sanae Takaichi mengenai keselamatan Taiwan.
• Jumlah keseluruhan pelawat asing ke Jepun hanya merosot 4.9% pada Januari, menandakan penurunan bulanan pertama dalam tempoh empat tahun tetapi turut menunjukkan daya tahan hasil kepelbagaian pasaran.
• Korea Selatan menggantikan China sebagai sumber pelawat terbesar, dengan ketibaan meningkat 21.6% kepada 1.18 juta pada Januari, manakala jumlah pelawat Taiwan meningkat 17%.
• Lebihan pelancongan Jepun mengecil 10.4% pada Januari apabila perbelanjaan pelancong Jepun di luar negara melonjak 51.7%, sementara perbelanjaan pelawat masuk mencatatkan pertumbuhan sederhana.
• Gedung serbaneka berdepan kemerosotan keuntungan yang teruk, dengan beberapa gedung menjangkakan penurunan melebihi 50%, memandangkan pelancong China sebelum ini menyumbang lebih 50% jualan bebas cukai peruncit utama.
• JTB meramalkan jumlah keseluruhan pelawat sebanyak 41.4 juta pada 2026, iaitu penurunan 3% berbanding 2025, dengan perbelanjaan beralih kepada pasaran Eropah, Amerika dan Asia Tenggara.
• Penganalisis memberi amaran bahawa ketiadaan pelancong China yang berpanjangan boleh mengurangkan "kesan pintu masuk" yang mendorong permintaan terhadap jenama dan restoran Jepun di China lama selepas pelawat pulang ke tanah air.