Krisis Kadar Kesuburan Singapura: Mampukah Perubahan Menyeluruh Membendung Kemerosotan?

Rekod Terendah dan Amaran tentang Kelangsungan Negara

Kadar kesuburan keseluruhan Singapura menjunam kepada 0.87 pada 2025, paras terendah dalam sejarah rekod negara itu dan jauh di bawah kadar penggantian 2.1 anak bagi setiap wanita yang diperlukan untuk mengekalkan populasi stabil. Timbalan Perdana Menteri Gan Kim Yong memberi amaran keras kepada Parlimen pada Februari 2026, menyifatkan trend itu sebagai "cabaran kewujudan" yang mengancam asas masyarakat dan ekonomi negara kota tersebut. Angka awal menunjukkan kira-kira 27,500 kelahiran dalam kalangan penduduk pada 2025, merosot 11 peratus berbanding tahun sebelumnya dan merupakan jumlah bayi baharu paling kecil sejak rekod mula dicatatkan.

Unjuran matematik kemerosotan ini memberikan gambaran suram untuk generasi akan datang. Berdasarkan trend semasa, bagi setiap 100 penduduk hari ini, mereka hanya akan mempunyai 44 anak dan 19 cucu. Tanpa campur tangan, populasi warga Singapura boleh mula menyusut menjelang awal 2040-an. Penuaan populasi yang pesat menambahkan lagi desakan, dengan satu daripada lima warga kini berusia 65 tahun atau lebih, berbanding satu daripada lapan hanya sedekad lalu. Peralihan demografi ini mengancam untuk mewujudkan nisbah tanggungan yang tidak mampan, apabila setiap orang dewasa yang bekerja menanggung 2.4 warga emas, sekali gus membebankan sistem penjagaan kesihatan dan rangka kerja pencen.

Pertimbangan Peribadi di Sebalik Angka

Di sebalik statistik ini ialah keputusan individu yang dibentuk oleh tekanan ekonomi dan perubahan budaya. Encik Chen, seorang perunding perniagaan berusia 31 tahun yang menyambut kelahiran anak pertamanya pada Disember 2024, mencerminkan dilema yang dihadapi ramai pasangan muda Singapura. Walaupun menganggap kebapaan "amat bermakna", beliau dan isterinya, seorang jururawat, memutuskan bahawa seorang anak sudah memadai. Majlis makan malam mingguan mereka bersama rakan-rakan kini terhenti, digantikan tuntutan penjagaan bayi yang berterusan.

Pertimbangannya mencerminkan kebimbangan lebih luas tentang budaya tempat kerja di Singapura. "Majikan tidak mendapat manfaat dengan memberi pekerja mereka lebih banyak masa bersama keluarga," katanya. "Mereka lebih untung daripada seseorang yang boleh menumpukan lebih banyak masa kepada kerja, bukan seseorang yang tergesa-gesa keluar untuk mengambil anak dari sekolah." Persepsi bahawa menjadi ibu bapa tidak serasi dengan kemajuan kerjaya ini mendorong ramai mengehadkan saiz keluarga atau memilih untuk tidak mempunyai anak langsung.

Cik Haslinda Hassan, seorang jururawat bujang berusia 37 tahun, mewakili satu lagi sisi trend ini. Dengan menyebut kos sara hidup yang tinggi dan keinginan untuk berdikari, beliau memilih untuk tidak mempunyai anak. "Mungkin saya agak mementingkan diri; saya cuma mahukan masa untuk diri sendiri," katanya. "Saya tidak perlukan anak untuk berasa lengkap." Sikap sebegini, yang suatu ketika dahulu dipandang serong oleh masyarakat, kini semakin diterima dalam kalangan milenial dan Gen Z, yang mengutamakan pembangunan kerjaya, perjalanan dan kepuasan diri berbanding struktur keluarga tradisional.

Daripada Hadkan Dua kepada Miliki Tiga atau Lebih

Krisis semasa membawa ironi sejarah yang ketara. Pada 1970-an, kerajaan Singapura giat mempromosikan kempen "Hadkan kepada Dua Anak", yang berjaya mengurangkan kadar kesuburan keseluruhan daripada 4.66 pada 1965 kepada paras di bawah kadar penggantian menjelang 1975. Kempen kesedaran awam, langkah yang tidak menggalakkan keluarga besar dalam pengagihan perumahan dan program perancangan keluarga menghasilkan peralihan demografi antara yang terpantas di dunia.

Menjelang pertengahan 1980-an, penggubal dasar menyedari kejayaan mereka telah menjadi beban. Slogan berubah kepada "Miliki Tiga Anak atau Lebih, Jika Mampu", lalu memulakan dasar prokelahiran selama empat dekad, termasuk bonus bayi, rebat cukai, subsidi penjagaan kanak-kanak dan keutamaan perumahan untuk keluarga. Walaupun usaha ini dilakukan, kadar kesuburan terus merosot, daripada 1.41 pada 2001 kepada 0.87 sekarang. Keadaan berterusan ini menunjukkan bahawa campur tangan dasar mungkin sukar mengatasi faktor struktur yang lebih mendalam.

Julius Mok, calon PhD yang mengkaji dasar Singapura di Universiti Melbourne, menilai keadaan itu dengan terus terang.

Apa yang kerajaan sedari dan kini cemas mengenainya, dengan alasan yang munasabah, ialah dasar-dasar ini tidak berkesan.

Kekecewaan ini menggambarkan realiti yang dihadapi penggubal dasar setelah menyaksikan pelbagai pakej insentif gagal membalikkan trend jangka panjang. Kemerosotan berterusan menunjukkan bahawa insentif kewangan semata-mata tidak dapat mengatasi kesan sikap antikelahiran atau menangani perubahan asas dalam keutamaan hidup masyarakat berpendidikan.

Fenomena Global dengan Kelainan Setempat

Situasi Singapura mencerminkan corak lebih luas yang menjejaskan hampir semua ekonomi maju. Pertubuhan Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi melaporkan kadar kesuburan purata dalam kalangan negara anggotanya telah berkurang separuh, daripada 3.3 anak bagi setiap wanita pada 1960 kepada hanya 1.5 pada 2022. Korea Selatan yang berjiran mencatat paras terendah dunia, iaitu 0.72 pada 2023, manakala Jepun, Taiwan, Hong Kong dan bandar-bandar utama China turut berdepan angka yang sama membimbangkan.

Namun, pengalaman terkini Korea Selatan memberi sedikit harapan. Selepas lapan tahun berturut-turut mencatat kemerosotan, kadar kesuburan Korea meningkat sedikit kepada 0.8 pada 2025, susulan pelaburan besar-besaran kerajaan yang melebihi 360 trilion won (kira-kira AS$250 bilion) sejak 2006. Projek Sokongan Kelahiran Seoul menyediakan perumahan kebajikan untuk pasangan pengantin baharu, menambah kapasiti pusat jagaan harian dan menawarkan geran tunai sebanyak 2 juta won bagi setiap kelahiran. Kelayakan cuti ibu bapa kini dilanjutkan sehingga tiga tahun bagi pasangan, sekali gus menyampaikan "mesej yang lantang dan jelas bahawa mereka serius mahu mengubah norma gender", menurut Profesor Jean Yeung dari Universiti Nasional Singapura.

Pemulihan di Korea menunjukkan usaha berterusan dan terselaras merentas pelbagai sektor boleh memperlahankan kemerosotan, walaupun membalikkannya sepenuhnya masih sukar dicapai. Bagi Singapura, yang sudah melaksanakan banyak langkah serupa, cabarannya ialah mengenal pasti gabungan dasar dan perubahan budaya tertentu yang dapat mengubah tingkah laku masyarakat tempatan.

Budaya Tempat Kerja dan Jurang Gender

Penyelidikan akademik semakin menunjukkan bahawa dinamika tempat kerja merupakan halangan utama kepada pembentukan keluarga. Kajian terbaharu oleh Penolong Profesor Senhu Wang dari Jabatan Sosiologi Universiti Nasional Singapura mendapati aturan kerja fleksibel boleh meningkatkan dengan ketara hasrat untuk mempunyai anak dalam kalangan warga Singapura belum berkahwin berusia 25 hingga 39 tahun. Kajian itu mendapati pengurangan waktu bekerja khususnya meningkatkan kemungkinan lelaki merancang untuk mempunyai anak, manakala semua bentuk fleksibiliti meningkatkan hasrat wanita.

Dapatan itu menyerlahkan ketidaksamaan gender yang berterusan dalam pembahagian kerja rumah. Wanita masih memikul tanggungjawab penjagaan anak yang tidak seimbang serta menanggung kos dari segi peluang kerjaya, sementara lelaki berdepan budaya tempat kerja yang tidak menggalakkan cuti ibu bapa. Di Korea Selatan, walaupun kedua-dua ibu bapa layak mendapat cuti ibu bapa selama setahun, hanya 3.4 peratus bapa yang layak mengambil manfaat itu pada 2020, berbanding 12.7 peratus di Jepun. Lelaki Korea hanya meluangkan 49 minit sehari untuk kerja tanpa gaji, kira-kira satu pertiga daripada purata OECD, manakala wanita menghabiskan masa tiga setengah jam.

Garis Panduan Tiga Pihak mengenai Permohonan Aturan Kerja Fleksibel yang baharu di Singapura, yang dilaksanakan baru-baru ini, bertujuan menangani halangan tersebut. Namun, norma budaya mungkin lebih sukar diubah berbanding rangka kerja dasar. Penyelidikan menunjukkan pekerjaan profesional, dengan jangkaan keibubapaan intensif dan budaya kerja berlebihan, menanggung kos kesuburan yang amat tinggi. Menangani isu struktur ini bukan sahaja memerlukan perubahan perundangan, tetapi juga penyusunan semula asas terhadap jangkaan produktiviti dan ukuran prestasi.

Pengajaran daripada Negara yang Menentang Trend

Ketika kebanyakan negara maju bergelut dengan kadar kelahiran yang merosot, beberapa negara berjaya mengekalkan kestabilan atau mencatat peningkatan melalui kejuruteraan sosial yang menyeluruh. Perancis mengekalkan kadar kesuburan sekitar 1.8, antara yang tertinggi di Kesatuan Eropah, menerusi sokongan penjagaan kanak-kanak sejagat, cuti ibu bapa yang panjang dan elaun bulanan untuk keluarga yang bermula apabila mendapat anak kedua. Manfaat ini dirangka bukan sebagai bantuan mengurangkan kemiskinan, tetapi sebagai infrastruktur sivik yang menjadikan keibubapaan kebiasaan merentas semua tahap pendapatan.

Hungary mengambil pendekatan kewangan yang lebih agresif dengan menawarkan penghapusan hutang gadai janji dan pengecualian cukai pendapatan seumur hidup bagi wanita yang mempunyai empat anak atau lebih. Sejak dasar ini dilaksanakan pada 2010-an, kadar kesuburan Hungary meningkat daripada 1.25 kepada 1.6 menjelang 2021, manakala bilangan wanita yang mempunyai empat anak atau lebih berganda dalam tempoh sedekad. Israel pula menjadi satu lagi kes luar biasa, dengan mengekalkan kadar kesuburan sekitar 3.0 menerusi rawatan persenyawaan in vitro yang dibiayai kerajaan dan budaya yang menyokong pembentukan keluarga dalam kalangan masyarakat beragama mahupun sekular.

Contoh-contoh ini menunjukkan bahawa dasar boleh mempengaruhi kadar kesuburan apabila menangani keseluruhan halangan: kewangan, logistik dan budaya. Pendekatan Singapura kini sudah merangkumi unsur daripada kisah kejayaan ini, termasuk subsidi penjagaan kanak-kanak dan sokongan rawatan reproduksi berbantu. Persoalannya, adakah penambahbaikan tambahan mampu mengatasi kekangan unik negara kota itu, termasuk kepadatan penduduk yang ekstrem, persaingan pendidikan yang sengit dan budaya tempat kerja yang kompetitif.

Imigrasi dan Teras Kewarganegaraan

Menyedari bahawa kadar kesuburan domestik sahaja tidak dapat mengekalkan jumlah penduduk, Singapura merancang menerima 25,000 hingga 30,000 warga baharu setiap tahun dalam tempoh lima tahun akan datang, selain 40,000 penduduk tetap. Timbalan Perdana Menteri Gan menegaskan bahawa walaupun dengan kemasukan ini, pertumbuhan populasi warga akan perlahan kepada kira-kira 0.5 peratus setahun. Kerajaan berikrar mengekalkan keseimbangan etnik dan memastikan pembangunan infrastruktur seiring dengan perubahan jumlah penduduk.

Kebergantungan pada imigrasi ini menimbulkan ketegangan antara keperluan demografi dengan identiti nasional. Tan Poh Lin, felo penyelidikan kanan di Sekolah Dasar Awam Lee Kuan Yew, memberi amaran bahawa tanpa teras kewarganegaraan yang besar, Singapura berisiko menjadi "sekadar satu lagi destinasi menarik untuk migrasi antarabangsa", bukannya sebuah negara yang berakar umbi. Cabarannya ialah mengintegrasikan pendatang baharu sambil mengekalkan perpaduan sosial tersendiri yang menjadi ciri pembangunan Singapura.

Imigrasi bukan sekadar menambah tenaga ekonomi, malah menjadi perlindungan demografi daripada perangkap kadar kesuburan rendah. Sebagai strategi, langkah ini tidak dapat menyelesaikan sepenuhnya isu asas kemerosotan kelahiran tempatan. Pendekatan dua hala kerajaan bertujuan memaksimumkan sokongan kesuburan sambil mengurus perubahan komposisi penduduk yang tidak dapat dielakkan akibat imigrasi.

Perubahan Menyeluruh dan Persoalan yang Belum Terjawab

Susulan krisis ini, Menteri di Pejabat Perdana Menteri Indranee Rajah akan mempengerusikan kumpulan kerja baharu yang ditugaskan meneliti sokongan terhadap perkahwinan dan keibubapaan secara menyeluruh. Inisiatif itu menjanjikan "perubahan menyeluruh di peringkat masyarakat", dengan tumpuan pada tiga aspek: mengubah pemikiran masyarakat tentang pembentukan keluarga, menyelaraskan budaya tempat kerja dengan keperluan keluarga dan menggerakkan seluruh komuniti untuk menyokong ibu bapa. Langkah ini mengakui bahawa insentif kewangan secara berasingan sebelum ini tidak mencukupi.

Penyelidik mencadangkan beberapa "perkara yang dianggap tidak boleh dipersoalkan" untuk diteliti kerana mungkin secara tidak sengaja menghalang pembentukan keluarga. Dasar Singapura yang mengurangkan kebergantungan kepada kereta, meskipun baik untuk alam sekitar, menimbulkan kesukaran logistik bagi keluarga yang menjaga anak kecil dan ibu bapa lanjut usia pada masa yang sama. Dasar perumahan pula, meskipun menyediakan skim keutamaan untuk pasangan berkahwin, mungkin tidak cukup memenuhi keperluan ruang keluarga besar. Kumpulan kerja itu juga boleh mempertimbangkan pembiayaan bersama bagi aturan pengganti tugas semasa cuti ibu bapa supaya rakan sekerja tidak berasa terbeban, serta menggubal perlindungan hak untuk memutuskan hubungan kerja bagi mengurangkan tekanan bekerja selepas waktu pejabat.

Tinjauan Perkahwinan dan Keibubapaan yang diperluas, dijadualkan pada 2026, akan menjejaki perubahan sikap bagi membantu merangka saranan. Belum pasti sama ada langkah-langkah ini mampu membalikkan kemerosotan kadar kesuburan selama beberapa dekad. Profesor Madya Tan Ern Ser dari Institut Kajian Dasar berkata, walaupun dasar "lebih banyak masa, lebih banyak wang" diperlukan, ia masih tidak mencukupi. Beliau mencadangkan supaya ganjaran intrinsik menjadi ibu bapa diberi penekanan, iaitu "kegembiraan dapat mencurahkan kasih sayang dan menerima kasih sayang daripada darah daging sendiri."

Perkara Utama

• Kadar kesuburan keseluruhan Singapura mencatat paras terendah dalam sejarah, iaitu 0.87 pada 2025, dengan hanya 27,500 kelahiran dalam kalangan penduduk direkodkan
• Tanpa campur tangan, populasi warga akan mula menyusut menjelang awal 2040-an, dengan setiap orang dewasa yang bekerja berpotensi menanggung 2.4 warga emas
• Kadar kesuburan Korea Selatan pulih sedikit daripada 0.72 kepada 0.8 selepas pelaburan besar-besaran, sekali gus menawarkan pengajaran berpotensi buat Singapura
• Kumpulan kerja baharu kerajaan akan melaksanakan "perubahan menyeluruh di peringkat masyarakat" dengan menangani budaya tempat kerja, sikap masyarakat dan sokongan komuniti
• Penyelidikan menunjukkan aturan kerja fleksibel boleh meningkatkan dengan ketara hasrat untuk mempunyai anak, khususnya dalam kalangan pekerja profesional
• Singapura merancang menerima 25,000 hingga 30,000 warga baharu setiap tahun bagi mengimbangi kadar kelahiran rendah sambil mengekalkan keseimbangan etnik
• Contoh antarabangsa dari Perancis, Hungary dan Israel menunjukkan pendekatan dasar yang menyeluruh boleh menstabilkan kadar kesuburan