Universiti Jepun Bergabung Tenaga Tangani Kekurangan Bakat
Dua institusi sains dan teknologi terkemuka Jepun bergabung tenaga untuk menangani cabaran negara yang kritikal. Institut Sains dan Teknologi Nara (NAIST) dan Institut Sains dan Teknologi Okinawa (OIST) mengumumkan pada Rabu penubuhan program kerjasama yang dirancang untuk menarik dan mengekalkan calon kedoktoran antarabangsa. Inisiatif itu, yang dinamakan Meja Bulat Tiga Heliks untuk Bakat Ph.D. Antarabangsa, atau TRI-PhD, merupakan tindak balas strategik terhadap keperluan Jepun yang semakin meningkat terhadap penyelidik berkemahiran tinggi dalam era kemerosotan demografi. Program ini memberi tumpuan khusus kepada fasa pembangunan kerjaya, bagi memastikan graduan antarabangsa berjaya beralih ke sektor industri Jepun dan tidak membawa kepakaran mereka ke tempat lain.
Kandungan
Pengumuman itu dibuat ketika kerajaan Jepun mempergiat usaha untuk mengukuhkan daya saing negara di tengah-tengah kemerosotan jumlah penduduk. Dengan kadar kelahiran negara itu mencecah paras terendah dalam rekod, iaitu 1.15 anak bagi setiap wanita pada 2024, dan unjuran menunjukkan jumlah penduduk akan merosot di bawah 100 juta dalam tempoh dua hingga tiga dekad, kelompok bakat tempatan tidak lagi mencukupi untuk memacu inovasi dalam bidang termaju. Realiti demografi ini mendorong penggubal dasar Jepun menilai semula sikap tertutup terhadap imigresen yang diamalkan sejak sekian lama, khususnya berkaitan golongan profesional berpendidikan tinggi yang boleh menyumbang dengan segera kepada produktiviti ekonomi.
NAIST dan OIST membawa kekuatan tersendiri kepada kerjasama ini. NAIST menjalin hubungan erat dengan sektor perindustrian di rantau Kansai, manakala OIST beroperasi sebagai universiti siswazah antarabangsa yang menggunakan bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar utama. Kemudahan dari segi bahasa ini menghapuskan salah satu halangan terbesar bagi sarjana antarabangsa yang mempertimbangkan kerjaya jangka panjang di Jepun, kerana syarat bahasa sering menghalang calon yang sebenarnya layak.
Merapatkan Jurang antara Penyelidikan dengan Industri
Program TRI-PhD memberi tumpuan kepada titik peralihan penting dalam kerjaya akademik: peralihan daripada pengajian kedoktoran kepada pekerjaan profesional. Tidak seperti program biasiswa tradisional yang hanya menumpukan latihan akademik, inisiatif ini menekankan pembinaan laluan yang kukuh antara universiti dengan sektor swasta. Matlamatnya adalah untuk menyalurkan penyelidik antarabangsa yang terlatih tinggi ke syarikat Jepun, sekali gus menangani kekurangan berlarutan pakar dalam sektor sains dan teknologi.
Konsep tiga heliks merujuk kepada kerjasama tiga pihak berkepentingan utama: institusi akademik, badan kerajaan dan industri swasta. Model ini mengiktiraf bahawa inovasi mampan memerlukan penyepaduan erat antara universiti penyelidikan dengan perusahaan komersial. Dengan menganjurkan sesi pertemuan dan acara rangkaian secara terancang, program ini bertujuan menghubungkan pelajar Ph.D. asing dengan bakal majikan sejak awal kerjaya akademik mereka, sekali gus melancarkan peralihan ke alam pekerjaan di Jepun.
Pendekatan yang berfokuskan industri ini menangani kritikan lama terhadap program kedoktoran Jepun. Dari segi sejarah, graduan antarabangsa mempunyai pilihan pekerjaan tempatan yang terhad di luar bidang akademik, menyebabkan ramai terpaksa pulang ke negara asal atau berpindah ke pasaran yang lebih terbuka. Dengan memperkenalkan bakat antarabangsa secara sistematik kepada budaya korporat dan peluang penyelidikan di Jepun, inisiatif ini berharap dapat membalikkan penghijrahan tenaga mahir serta mengekalkan modal insan yang bernilai.
Strategi Negara untuk Menarik Bakat Global
Kerjasama NAIST-OIST beroperasi dalam kerangka kerja kerajaan yang lebih luas untuk membalikkan penghijrahan tenaga penyelidik mahir Jepun. Pada Jun 2025, Pejabat Kabinet melancarkan J-RISE (Penyelidikan dan Inovasi Jepun demi Kecemerlangan Saintifik), dengan peruntukan ¥100 bilion ($677 juta) khusus untuk menarik bakat penyelidikan global. Pelaburan besar ini menandakan pengiktirafan Tokyo bahawa negara itu tidak lagi boleh bergantung sepenuhnya kepada penyelidik tempatan untuk bersaing di pentas dunia.
Universiti lain turut melancarkan inisiatif seumpamanya. Universiti Tohoku, yang dipilih sebagai Universiti Kecemerlangan Penyelidikan Antarabangsa pertama Jepun, menerima ¥15.4 bilion (kira-kira $100 juta) pada tahun fiskal ini, dengan komitmen peruntukan tahunan sebanyak ¥10 bilion untuk 25 tahun akan datang. Projek UREX-Tohoku mereka menawarkan pakej imbuhan yang menyamai atau melebihi piawaian antarabangsa, dana permulaan yang besar serta sokongan khusus untuk keluarga penyelidik.
Asako Sugimoto, Naib Presiden Eksekutif Penyelidikan di Universiti Tohoku, menjelaskan falsafah institusi mereka.
Di Universiti Tohoku, penyelidik mempunyai lebih banyak kebebasan untuk meneroka idea baharu, dan kami akan menggalakkan kerjasama yang boleh membantu mewujudkan bidang penyelidikan baharu. Tiada yang mustahil; setiap idea berpeluang berkembang menjadi sesuatu yang nyata. Apa pun latar belakang, jantina atau kewarganegaraan anda, selagi anda mempunyai idea dan menyertai komuniti kami, kami akan membantu anda mencapai matlamat.
Agensi kerajaan juga memodenkan pendekatan mereka terhadap pengambilan bakat antarabangsa. Persatuan Jepun bagi Promosi Sains (JSPS) menawarkan beberapa laluan biasiswa untuk penyelidik prakedoktoran dan pascadoktoran dari Amerika Utara, Eropah, Afrika dan Asia Tenggara. Program ini menyediakan peluang penyelidikan berstruktur di bawah bimbingan kumpulan penyelidikan terkemuka Jepun. Selain itu, JETRO (Pertubuhan Perdagangan Luar Jepun) mengendalikan portal Japan Open for Professionals, yang menghubungkan bakat global dengan majikan Jepun serta memudahkan akses kepada maklumat tentang pekerjaan dan kehidupan di negara itu.
Persaingan Global Semakin Sengit
Usaha pengambilan bakat Jepun berlangsung dalam pasaran yang semakin sesak. Negara-negara di seluruh dunia sedang mengubah dasar imigresen untuk menarik golongan profesional berkemahiran tinggi, khususnya dalam bidang sains, teknologi, kejuruteraan dan matematik (STEM). China melancarkan program visa K minggu ini, menyasarkan graduan STEM asing muda dengan kelebihan khusus, iaitu mereka tidak perlu mendapat tawaran kerja untuk memasuki negara itu, menetap atau memperoleh kebenaran bekerja.
Inisiatif China ini muncul pada saat yang strategik. Amerika Syarikat baru-baru ini mengumumkan rancangan mengenakan yuran tahunan $100,000 bagi visa H-1B, saluran utama yang digunakan syarikat teknologi Amerika untuk mengambil pakar asing. Dengan hanya 85,000 kuota H-1B ditawarkan setiap tahun menerusi sistem cabutan bertuah, serta kos yang kini jauh lebih tinggi, ramai bakal pemohon sedang mencari pilihan lain.
Kanada mengambil langkah agresif untuk menarik penyelidik yang meninggalkan Amerika Syarikat. Belanjawan kerajaan Kanada 2025 memperuntukkan CA$1.7 bilion ($1.2 bilion) untuk menarik bakat antarabangsa, termasuk CA$1 bilion dalam tempoh 13 tahun bagi kerusi penyelidikan dipercepat dan dana khusus untuk membantu felo pascadoktoran serta pelajar kedoktoran berpindah. Belanjawan itu secara khusus merangkumi laluan imigresen dipercepat untuk pemegang visa H-1B Amerika Syarikat.
Eropah melancarkan Inisiatif Choose Europe, program bernilai €500 juta yang dirancang untuk menarik penyelidik global terkemuka melalui peluasan geran Majlis Penyelidikan Eropah dan penggandaan elaun perpindahan. Namun, universiti Eropah menghadapi cabaran besar, dengan 40% institusi di England beroperasi dalam keadaan defisit kewangan dan program biasiswa Jerman berdepan pemotongan akibat kekangan belanjawan.
Persaingan sengit turut berlaku di Asia. Korea Selatan menyasarkan untuk menempatkan 300,000 pelajar asing menjelang 2027, manakala Taiwan merancang menarik 25,000 pelajar Asia Tenggara setiap tahun bagi menangani kekurangan tenaga kerja. Australia baru-baru ini mengumumkan peningkatan 9% pada had kemasukan pelajar asing, dengan keutamaan diberikan kepada pemohon dari Asia Tenggara.
Asia Tenggara dan Afrika: Sasaran Strategik
Strategi pengambilan Jepun semakin menyasarkan wilayah tertentu yang sedang melalui peralihan demografi dan ekonomi. Inisiatif Pendidikan Perniagaan Afrika (ABE), yang dilancarkan pada 2013 dan diperbaharui sebagai ABE Initiative 3.0 pada 2019, menawarkan peluang kepada 3,000 belia Afrika untuk belajar di universiti Jepun dan menjalani latihan industri di perusahaan Jepun dalam tempoh enam tahun. Lebih 1,400 peserta dari 54 negara telah menyertainya, sekali gus membina rangkaian antara sektor swasta Afrika dengan syarikat Jepun.
Asia Tenggara merupakan satu lagi kelompok demografi yang penting. Kira-kira 132,000 pelajar Vietnam melanjutkan pengajian di luar negara sejak beberapa tahun kebelakangan ini, merangkumi hampir 40% daripada semua pelajar Asia Tenggara yang belajar di luar negara. Malaysia dan Indonesia masing-masing menghantar lebih 50,000 pelajar ke luar negara, manakala Thailand menyumbang kira-kira 32,000. Kini, Jepun menempatkan lebih ramai pelajar Vietnam berbanding mana-mana negara berbahasa Inggeris, dengan memanfaatkan kedudukan geografi yang berdekatan serta peningkatan kedudukan universiti serantau.
Seramai 23 universiti Asia Timur memasuki kelompok 100 teratas QS World University Rankings pada 2024, peningkatan 35% sejak 2015. Reputasi akademik yang semakin meningkat ini menjadikan Jepun destinasi yang semakin menarik bagi pelajar yang sebelum ini hanya mempertimbangkan institusi Barat.
Cabaran dan Peluang
Walaupun langkah pengambilan ini agresif, usaha pengantarabangsaan Jepun masih berdepan cabaran besar. Halangan bahasa kekal sebagai rintangan utama bagi penyelidik asing yang mahu membina kerjaya jangka panjang dalam industri Jepun. Universiti seperti OIST beroperasi sepenuhnya dalam bahasa Inggeris, tetapi kebanyakan syarikat tempatan menggunakan bahasa Jepun sebagai bahasa kerja, sekali gus menyukarkan graduan Ph.D. antarabangsa yang mencari pekerjaan di luar syarikat multinasional.
Integrasi budaya turut menimbulkan cabaran tambahan. Sejarah imigresen Jepun agak terkawal berbanding negara Barat, dengan warga asing merangkumi kurang daripada 3% jumlah penduduk. Keadaan masyarakat yang homogen ini boleh menyebabkan sarjana antarabangsa berasa terasing, khususnya mereka yang berpindah bersama keluarga. Program seperti program khusus untuk pasangan dan teman hidup di Universiti Tohoku cuba menangani kebimbangan ini, tetapi penyesuaian budaya secara meluas memerlukan perubahan masyarakat yang lebih besar.
Urusan visa dan laluan ke pemastautinan tetap juga perlu dipermudah. Walaupun Jepun telah melonggarkan beberapa syarat untuk golongan profesional berkemahiran tinggi, laluan daripada visa pelajar kepada pemastautinan tetap masih kurang jelas berbanding di Kanada atau Australia, yang menawarkan sistem berasaskan mata dengan kriteria yang terang.
Namun, trend global semasa mungkin memihak kepada usaha pengambilan Jepun. Pergolakan politik di Amerika Syarikat, termasuk laporan mengenai pembatalan puluhan ribu visa pelajar antarabangsa dan pemotongan dana kepada universiti penyelidikan utama, telah menimbulkan ketidaktentuan dalam kalangan penyelidik asing. Tinjauan Nature pada Mac 2025 mendapati tiga perempat saintis yang berpangkalan di Amerika Syarikat sedang mempertimbangkan untuk meninggalkan negara itu. Penghijrahan ini membuka peluang luar biasa kepada institusi Jepun untuk menarik penyelidik berpengalaman.
Menteri Kewangan Kanada François-Philippe Champagne menjelaskan pemikiran persaingan yang mendorong usaha pengambilan bakat di Amerika Utara.
Kanada ialah tempat terbaik untuk didiami, dan bakat terbaik dari seluruh dunia mahu datang ke sini kerana mereka melihat peluang untuk menyumbang kepada penyelidikan termaju. Kami akan memastikan golongan terbaik dan paling cemerlang terus memilih Kanada untuk berinovasi, mencipta dan mengembangkan industri kami.
Pendirian ini semakin mendapat gema dalam kalangan pembuat dasar Jepun, apabila pegawai menyedari peluang yang terbuka susulan ketidakstabilan di Amerika Syarikat.
Keperluan Ekonomi
Usaha agresif Jepun untuk mendapatkan bakat kedoktoran antarabangsa berpunca daripada realiti ekonomi yang ketara. Dengan masyarakat yang paling cepat menua di dunia dan tenaga kerja yang menyusut kira-kira 500,000 orang setahun, negara itu menghadapi kekurangan kritikal dalam bidang teknikal lanjutan. Robotik, kecerdasan buatan, bioteknologi dan sains bahan memerlukan kemasukan berterusan penyelidik kreatif untuk mengekalkan daya saing industri.
Pengintegrasian calon Ph.D. antarabangsa ke dalam industri Jepun membawa manfaat berganda. Penyelidik ini membawa perspektif pelbagai serta rangkaian antarabangsa yang boleh membantu peluasan perniagaan Jepun di peringkat global. Mereka juga mengisi kekosongan teknikal khusus dalam bahagian penyelidikan dan pembangunan korporat yang tidak dapat dipenuhi oleh graduan tempatan.
Inisiatif TRI-PhD secara khusus menyasarkan integrasi industri ini, dengan mengiktiraf bahawa pendidikan kedoktoran melibatkan pelaburan besar daripada sektor awam dan swasta. Apabila graduan antarabangsa meninggalkan Jepun selepas menamatkan pengajian, negara pesaing yang mendapat manfaat daripada pelaburan itu. Dengan mewujudkan laluan pekerjaan yang tersusun, NAIST dan OIST berhasrat mengekalkan modal insan ini, sekali gus memastikan latihan lanjutan menghasilkan nilai ekonomi dalam negara.
Kejayaan bergantung pada komitmen berterusan kerajaan dan rakan korporat. Pengambilan bakat hanyalah fasa awal; pengekalan memerlukan gaji yang kompetitif, peluang kemajuan kerjaya yang jelas serta budaya tempat kerja yang inklusif. Ketika persaingan global untuk mendapatkan bakat saintifik terus meningkat, keupayaan Jepun menukar pelajar sementara kepada penyumbang tetap mungkin menentukan kedudukan jangka panjangnya dalam ekonomi inovasi global.
Ringkasan
- NAIST dan OIST melancarkan Meja Bulat Tiga Heliks untuk Bakat Ph.D. Antarabangsa (TRI-PhD) bagi menghubungkan pelajar kedoktoran asing dengan peluang dalam industri Jepun
- Jepun mencatat kadar kelahiran terendah dalam rekod, iaitu 1.15 pada 2024, dengan unjuran jumlah penduduk merosot di bawah 100 juta dalam tempoh 20 hingga 30 tahun
- Kerajaan Jepun memperuntukkan ¥100 bilion ($677 juta) menerusi inisiatif J-RISE untuk menarik bakat penyelidikan global
- Visa K baharu China menyasarkan graduan STEM tanpa mewajibkan tawaran kerja, sekali gus bersaing secara langsung dengan dasar visa H-1B Amerika Syarikat yang ketat dan kini berharga $100,000 setahun
- Kanada memperuntukkan CA$1.7 bilion untuk menarik penyelidik antarabangsa, termasuk laluan khusus bagi pemegang visa H-1B Amerika Syarikat
- Jepun kini menempatkan lebih ramai pelajar Vietnam berbanding mana-mana negara berbahasa Inggeris, mencerminkan perubahan corak mobiliti pelajar global
- Inisiatif ABE menyasarkan untuk membawa 3,000 pelajar dan profesional Afrika ke Jepun dalam tempoh enam tahun, sekali gus mengukuhkan hubungan ekonomi dengan benua itu
