Skop Permohonan Penyitaan
HONG KONG. Kerajaan Hong Kong telah memulakan prosiding undang-undang untuk merampas aset bernilai lebih HK$127 juta (AS$16.22 juta) milik taikun media yang dipenjarakan, Jimmy Lai Chee-ying, sekali gus menandakan peningkatan terbaharu dalam kes keselamatan negara paling menonjol di bandar itu. Writ yang dikeluarkan Mahkamah Tinggi pada 21 April memperincikan senarai panjang akaun bank, pegangan saham korporat dan hartanah kilang kecil yang dikaitkan dengan pengasas akhbar Apple Daily yang telah ditutup itu, yang kini berusia 76 tahun. Tindakan undang-undang itu merupakan penggunaan undang-undang keselamatan negara wilayah itu yang belum pernah berlaku sebelum ini untuk melucutkan kekayaan peribadi yang dikumpulkan selama beberapa dekad kegiatan perniagaan dalam sektor pembuatan dan media daripada seorang individu yang telah disabitkan kesalahan.
Kandungan
Perbicaraan pelucuthakan dijadualkan pada 8 Julai di Mahkamah Tinggi, Bahagian Pertama, apabila pihak berkuasa akan memohon agar kekayaan Lai dipindahkan secara kekal kepada kawalan kerajaan menurut peruntukan undang-undang keselamatan negara yang dikenakan Beijing pada 2020. Pemerhati undang-undang berkata kes itu akan menguji batas kuasa pelucuthakan aset, yang membolehkan pihak berkuasa menyasarkan bukan sahaja hasil jenayah tetapi juga kekayaan yang diperoleh secara sah dan dianggap berkaitan dengan kesalahan keselamatan. Jurucakap pasukan guaman Lai enggan mengulas mengenai prosiding itu apabila dihubungi pihak media.
Dokumen mahkamah itu mendedahkan gambaran menyeluruh kewangan empayar Lai yang masih ada, merangkumi lebih 50 akaun bank yang dipegang atas namanya sendiri dan melalui pelbagai entiti korporat. Komponen tunggal terbesar melibatkan pegangan saham dalam dua syarikat persendirian, Comitex Holdings dan Dico Consultants, yang menurut penilaian pihak berkuasa bernilai lebih HK$71.3 juta (AS$9.10 juta) berdasarkan portfolio hartanah dan rizab perbankan firma berkenaan. Selain itu, kerajaan menyasarkan wang jaminan berjumlah HK$12 juta (AS$1.53 juta) yang didepositkan Lai semasa prosiding undang-undang terdahulu.
Permohonan itu turut meliputi saham dalam Next Digital, syarikat induk Apple Daily, yang mana Lai memegang 71.26 peratus kepentingan. Walaupun nilai semasa tepat pegangan media itu masih belum jelas, anggaran terdahulu meletakkan nilainya melebihi HK$343 juta (AS$44 juta) sebelum akhbar itu ditutup pada 2021. Sebanyak 17 syarikat disenaraikan dalam permohonan itu, menurut rekod mahkamah tempatan, termasuk syarikat di luar sektor media dan berkaitan dengan asal-usul Lai dalam perdagangan pakaian. Beberapa hartanah kilang kecil yang dikaitkan dengan kepentingan pembuatan itu turut disenaraikan bersama aset kewangan. Beberapa laporan menyatakan kerajaan secara khusus mahu merampas HK$56.5 juta daripada akaun bank, selain menyasarkan saham korporat secara berasingan, yang menunjukkan jumlah nilai aset yang dirampas mungkin melebihi wang tunai yang boleh dicairkan serta-merta.
Kuasa Undang-undang dan Kerangka Keselamatan Negara
Permohonan penyitaan itu dibuat di bawah peraturan pelaksanaan Undang-undang Keselamatan Negara Hong Kong, yang digubal Beijing pada Jun 2020 susulan beberapa bulan bantahan yang mencetuskan kekacauan di bekas tanah jajahan Britain itu. Undang-undang tersebut memberikan kuasa luas kepada pihak berkuasa untuk membekukan dan kemudian merampas harta yang diklasifikasikan berkaitan dengan kesalahan, yang ditakrifkan secara luas sebagai dana atau alat yang digunakan dalam pelaksanaan kesalahan keselamatan, serta hasil yang diperoleh daripada kegiatan sedemikian.
Pakar undang-undang berkata undang-undang itu menetapkan ambang pelucuthakan aset yang lebih rendah berbanding prosiding jenayah tradisional, dengan membenarkan penyitaan berdasarkan kaitan dengan jenayah keselamatan negara tanpa memerlukan piawaian bukti terperinci yang lazim dalam kes penipuan atau pengubahan wang haram. Kerajaan Hong Kong mempertahankan peruntukan ini sebagai mekanisme yang perlu untuk memutuskan rangkaian pembiayaan yang mungkin menyokong kegiatan yang mengancam keselamatan negara.
Dalam pengumumannya pada 2 April, kerajaan menyatakan bahawa perintah pelucuthakan bertujuan menghalang pesalah, rakan subahat atau ejen mereka daripada menggunakan harta yang berkaitan dengan kesalahan untuk meneruskan perbuatan yang mengancam keselamatan. Kenyataan itu menegaskan bahawa langkah sedemikian merupakan amalan antarabangsa yang lazim bagi membanteras jenayah serius dan melindungi kepentingan awam, sambil menyatakan bahawa hak dan kepentingan sah penduduk Hong Kong terus dilindungi.
Daripada Perdagangan Pakaian kepada Empayar Media
Perjalanan Jimmy Lai daripada pekerja kilang yang melarikan diri sebagai pelarian kepada salah seorang tokoh media paling dikenali di Hong Kong bermula dalam industri pakaian, tempat beliau membina syarikat pengurusan rantaian bekalan yang kini menjadi sasaran permohonan penyitaan itu. Beliau menceburi bidang media pada 1995 dengan menubuhkan Apple Daily, sebuah tabloid yang menggabungkan gosip selebriti dengan laporan politik yang agresif serta sokongan terbuka terhadap reformasi demokratik.
Akhbar itu menjadi pengkritik lantang terhadap pentadbiran tempatan Hong Kong dan kerajaan pusat Beijing, khususnya semasa bantahan 2019 terhadap rang undang-undang ekstradisi yang akan membolehkan suspek dibicarakan di tanah besar China. Pihak berkuasa secara konsisten menggambarkan Lai sebagai dalang di sebalik demonstrasi tersebut, yang menyaksikan jutaan penduduk turun ke jalan raya selama beberapa bulan.
Pada Disember 2024, Mahkamah Tinggi mensabitkan Lai atas dua pertuduhan berkonspirasi untuk bersekongkol dengan kuasa asing dan satu pertuduhan berkonspirasi untuk menerbitkan bahan menghasut. Mahkamah mengenal pasti beliau sebagai penggerak dan perancang utama usaha menggunakan Apple Daily serta pengaruh peribadinya untuk melemahkan kuasa kerajaan dan merosakkan hubungan antara Beijing dengan Hong Kong. Hukuman penjara 20 tahun yang dijatuhkan pada Februari 2025 merupakan hukuman paling berat setakat ini di bawah undang-undang keselamatan negara.
Kecaman Antarabangsa dan Pembelaan Tempatan
Permohonan penyitaan aset itu mencetuskan kritikan keras daripada pertubuhan hak asasi manusia antarabangsa dan kerajaan asing. Ketua Hak Asasi Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Volker Turk, secara terbuka mengecam hukuman penjara 20 tahun terhadap Lai dan menuntut keputusan itu segera dibatalkan. Amnesty International mengiktiraf Lai sebagai tahanan hati nurani, dengan berhujah bahawa beliau dianiaya semata-mata kerana menggunakan kebebasan bersuara dan memperjuangkan kebebasan media.
Sarah Brooks, Pengarah China Amnesty International, mengeluarkan kenyataan menjelang prosiding perbicaraan terdahulu yang menyoroti ketidakteraturan prosedur dalam kes Lai.
Penahanan praperbicaraan seorang lelaki berusia 76 tahun selama bertahun-tahun hanya kerana akhbarnya berani mengkritik kerajaan dan melaporkan perbincangan awam jelas memperlihatkan kemerosotan penghormatan terhadap hak asasi manusia di Hong Kong. Kes Lai tidak dibicarakan oleh juri; sebaliknya, keputusan terletak pada seorang hakim yang dipilih sendiri oleh ketua eksekutif Hong Kong. Lai, seperti hampir semua tertuduh lain dalam kes keselamatan negara, dinafikan hak untuk diikat jamin dan dihalang daripada memilih peguamnya sendiri.
Sebaliknya, pegawai Hong Kong mempertahankan tindakan undang-undang itu dengan tegas. Ketua Eksekutif John Lee berkata Lai wajar menerima hukumannya, sambil menggambarkan taikun itu sebagai individu yang melakukan banyak jenayah keji dan perbuatan jahat yang tidak terhingga. Media yang menyokong Beijing secara konsisten menggambarkan Lai sebagai pengkhianat yang menyokong kepentingan AS dan meminta sekatan asing dikenakan terhadap pegawai tempatan dan tanah besar.
Pola Sekatan Kewangan
Dokumen mahkamah yang difailkan pada Selasa itu merupakan kemuncak kempen berbilang tahun untuk menyekat keupayaan kewangan Lai. Pada Mei 2021, biro keselamatan Hong Kong membekukan aset bernilai kira-kira HK$500 juta yang dikaitkan dengan penerbit itu, termasuk sahamnya dalam Next Digital dan akaun bank syarikat. Tindakan itu dibuat beberapa hari selepas hampir 200 pegawai polis menyerbu ibu pejabat Apple Daily, menahan Lai dan beberapa eksekutif dalam penggunaan pertama undang-undang keselamatan negara terhadap sebuah saluran media.
Apple Daily menghentikan penerbitan pada Jun 2021 susulan pembekuan aset dan serbuan polis kali kedua, sementara syarikat induk akhbar itu akhirnya dibubarkan. Tiga firma yang dikaitkan dengan Apple Daily baru-baru ini diisytiharkan sebagai organisasi terlarang dan dikeluarkan daripada daftar syarikat, sekali gus memutuskan lagi hubungan Lai dengan bekas pegangan medianya.
Permohonan penyitaan semasa itu turut merangkumi denda HK$2 juta yang dikenakan susulan sabitan kes penipuan pada 2022, yang kemudiannya dibatalkan pada Februari 2025. Ini menunjukkan pihak berkuasa mahu merampas walaupun dana yang mungkin dipulangkan kepada Lai selepas sabitan bersalahnya yang terdahulu diketepikan.
Implikasi Perniagaan dan Kebimbangan terhadap Kedaulatan Undang-undang
Selain kesan langsung terhadap keluarga Lai, penyitaan aset itu mencetuskan kebimbangan dalam kalangan komuniti perniagaan antarabangsa mengenai jaminan hak milik persendirian di Hong Kong. Lembaga editorial The Wall Street Journal menyifatkan tindakan itu sebagai amaran kepada syarikat yang beroperasi di bawah pemerintahan Parti Komunis China, sambil menyatakan perniagaan kini berisiko bertembung dengan pegawai pemerintah yang tidak pernah puas merampas wang dan harta benda daripada musuh mereka.
Mark L. Clifford dan L. Gordon Crovitz menulis dalam penerbitan itu bahawa perniagaan tahu lebih baik daripada melabur di tempat yang aset persendirian dirampas mengikut kehendak Parti Komunis China. Penyitaan itu menyimpang daripada reputasi sejarah Hong Kong sebagai ekonomi bercukai rendah dengan campur tangan minimum, yang dibina atas kedaulatan undang-undang yang kukuh serta perlindungan hak milik yang diwujudkan semasa pemerintahan kolonial Britain.
Tindakan itu selaras dengan pola sejarah lebih luas yang diperhatikan para pengkritik, iaitu usahawan swasta di tanah besar China berdepan tuduhan daripada operasi perniagaan haram hingga pelanggaran cukai, yang kerap mengakibatkan pelucuthakan aset. Penggunaan kaedah serupa di Hong Kong di bawah kerangka keselamatan negara meningkatkan kebimbangan terhadap kemerosotan perlindungan undang-undang yang pernah membezakan bandar itu daripada bidang kuasa tanah besar.
Perkara Penting
- Pihak berkuasa Hong Kong berusaha merampas aset bernilai lebih HK$127 juta (AS$16.22 juta) daripada taikun media Jimmy Lai yang dipenjarakan, dengan perbicaraan mahkamah dijadualkan pada 8 Julai.
- Aset yang disasarkan termasuk saham dalam 17 syarikat, lebih 50 akaun bank, wang jaminan dan hartanah. Aset tunggal terbesar ialah pegangan bernilai HK$71.3 juta yang dikaitkan dengan Comitex Holdings dan Dico Consultants.
- Permohonan penyitaan itu dibuat di bawah peraturan pelaksanaan Undang-undang Keselamatan Negara, yang membenarkan pelucuthakan harta yang berkaitan dengan jenayah yang mengancam keselamatan negara.
- Lai, 76, sedang menjalani hukuman penjara 20 tahun selepas disabitkan atas kesalahan berkonspirasi untuk bersekongkol dengan kuasa asing dan menerbitkan bahan menghasut melalui akhbar Apple Daily yang telah ditutup.
- Kumpulan hak antarabangsa mengecam penyitaan aset itu sebagai serangan terhadap hak milik dan kebebasan media, manakala pegawai Hong Kong mempertahankannya sebagai langkah yang perlu demi keselamatan negara dan amalan antarabangsa yang lazim.
