Jepun Longgarkan Peraturan Keluarga Diraja tetapi Wanita Tetap Dilarang Menaiki Takhta

Jepun Memperketat Masa Depan Takhta Chrysanthemum

Parlimen Jepun meluluskan pindaan paling penting terhadap Undang-undang Keluarga Diraja dalam tempoh lebih tujuh dekad, satu keputusan yang akan mengubah susunan monarki warisan berterusan paling lama di dunia, namun membiarkan persoalan paling dipertikaikan tanpa penyelesaian. Rang undang-undang itu diluluskan oleh dewan atasan pada Jumaat, selepas diluluskan dewan bawahan seminggu sebelumnya. Ia membolehkan anggota wanita keluarga diraja mengekalkan status diraja selepas berkahwin dengan rakyat biasa dan membuka laluan untuk mengambil saudara lelaki jauh daripada cabang bekas keluarga diraja sebagai anak angkat. Namun, undang-undang itu sengaja mengelak isu yang mendominasi perbincangan awam selama bertahun-tahun: sama ada seorang wanita boleh menaiki Takhta Chrysanthemum. Puteri Aiko, 24 tahun dan anak tunggal Maharaja Naruhito, masih tidak dibenarkan mewarisi takhta, walaupun tinjauan menunjukkan sebahagian besar rakyat Jepun menyokong maharaja wanita. Keputusan itu mencerminkan ketegangan utama di Jepun moden: masyarakat yang mencapai kemajuan dalam kesaksamaan gender dalam banyak bidang kini mengekalkan salah satu tradisi patriarki paling tegar di pusat pemerintahan negara.

Perdebatan itu turut mendedahkan jurang ketara antara pendapat awam dengan pemimpin politik konservatif yang menggubal undang-undang. Tinjauan berulang kali mendapati sokongan terhadap maharaja wanita mencecah 83 peratus, namun gabungan pemerintah memilih untuk mengukuhkan pewarisan yang terhad kepada lelaki. Pengkritik memberi amaran bahawa langkah itu sekadar penyelesaian sementara yang mengelak persoalan utama sama ada institusi diraja boleh bertahan tanpa maharaja wanita. Keputusan itu mengundang kritikan daripada ahli sejarah, penggubal undang-undang pembangkang dan pakar perlembagaan yang berhujah bahawa reformasi tersebut menangani masalah segera, iaitu bilangan anggota keluarga yang semakin berkurangan, sambil mengabaikan krisis pewarisan yang lebih mendalam.

Perubahan di Bawah Undang-undang Baharu

Pindaan kepada Undang-undang Keluarga Diraja 1947 itu mempunyai dua teras praktikal. Pertama, anggota wanita keluarga diraja boleh mengekalkan status diraja selepas berkahwin. Di bawah peraturan lama, wanita yang berkahwin dengan rakyat biasa secara automatik kehilangan gelaran dan meninggalkan keluarga diraja, seperti yang dilakukan Puteri Mako pada 2021 apabila beliau berkahwin dengan kekasihnya semasa di kolej. Peraturan baharu bermakna para puteri boleh terus menjalankan tugas rasmi, menghadiri upacara dan mewakili keluarga tanpa melepaskan status sejak lahir. Kedua, undang-undang itu membuka laluan untuk mengambil sebagai anak angkat lelaki belum berkahwin berusia 15 tahun atau lebih, yang merupakan keturunan daripada 11 cabang bekas keluarga diraja. Cabang-cabang ini kehilangan status diraja selepas Perang Dunia Kedua, menyebabkan jumlah anggota keluarga diraja menyusut daripada 67 kepada 16 orang ketika ini. Lelaki yang diambil sebagai anak angkat itu sendiri tidak layak menjadi maharaja, tetapi anak lelaki yang mereka lahirkan boleh dimasukkan dalam garis pewarisan takhta.

Pengambilan Lelaki daripada Cabang Bekas Keluarga Diraja sebagai Anak Angkat

Peruntukan pengambilan anak angkat itu mungkin unsur paling kontroversi dalam reformasi berkenaan. Penyokong berhujah bahawa langkah itu perlu untuk mengelakkan keluarga diraja daripada mengecil sehingga tidak lagi dapat berfungsi. Mereka merujuk kepada pelbagai tugas awam, upacara keagamaan dan lawatan antarabangsa yang memerlukan bilangan minimum anggota diraja yang menjalankan tugas. Namun, pengkritik bimbang rancangan itu bergantung pada kelompok lelaki muda yang semakin kecil, yang mungkin tidak mahu mengorbankan kehidupan peribadi demi kehidupan sebagai anggota keluarga diraja yang dikawal ketat dan sentiasa diperhatikan. Sesetengah ahli sejarah memberi amaran bahawa sistem itu boleh secara tidak langsung mendesak individu menerima peranan yang tidak pernah mereka inginkan.

Wanita Boleh Kekal sebagai Anggota Diraja Selepas Berkahwin

Perubahan bagi wanita diraja kurang dipertikaikan dari sudut undang-undang, tetapi membawa makna sosial yang mendalam. Selama beberapa dekad, syarat yang mewajibkan puteri meninggalkan keluarga diraja selepas berkahwin dikritik sebagai lambang ketidaksamaan institusi. Membenarkan wanita kekal dalam keluarga diraja mengiktiraf peranan awam mereka dan menstabilkan bilangan anggota yang boleh menjalankan tugas diraja. Namun, undang-undang itu tidak memberikan status diraja kepada anak-anak atau suami mereka, sekali gus membiarkan persoalan tentang susunan keluarga mereka tanpa jawapan.

Perkara yang Tidak Disentuh oleh Undang-undang

Walaupun membawa beberapa perubahan, undang-undang itu tidak mengubah garis pewarisan takhta. Hanya lelaki keturunan sebelah bapa boleh mewarisi takhta, bermakna susunan semasa kekal dengan Putera Mahkota Akishino, adik lelaki maharaja; anak lelakinya, Putera Hisahito; dan bapa saudara maharaja, Putera Hitachi, yang berusia 90 tahun. Jika Putera Hisahito tidak mempunyai anak lelaki kelak, garis keturunan lelaki itu akan berdepan krisis yang mengancam kewujudannya. Keputusan untuk mengekalkan pewarisan yang terhad kepada lelaki meletakkan Perdana Menteri Sanae Takaichi, perdana menteri wanita pertama Jepun, dalam kedudukan yang ketara. Beliau menyifatkan garis keturunan lelaki sebagai asas kesahihan institusi diraja.

Hakikat sejarah yang tiada tolok bandingnya, iaitu garis keturunan diraja dikekalkan melalui keturunan lelaki selama 126 generasi, merupakan asas kewibawaan dan kesahihan maharaja.

Keengganan membuka laluan ke takhta kepada Puteri Aiko mendapat perhatian khusus kerana popularitinya. Beliau sering disambut orang ramai yang bersemangat ketika membuat penampilan awam dan semakin kerap memikul tugas rasmi. Penyokong reformasi berharap kedudukan beliau yang menonjol akan menjadikan hujah untuk maharaja wanita sukar disangkal. Sebaliknya, undang-undang baharu itu mengukuhkan tembok perundangan yang memisahkan beliau daripada takhta.

Mengapa Keluarga Diraja Semakin Kecil

Punca masalah semasa ini bermula pada 1947, apabila pihak pendudukan Amerika dan penggubal undang-undang Jepun menulis semula Undang-undang Keluarga Diraja. Selepas Perang Dunia Kedua, 51 anggota daripada 11 cabang sampingan disingkirkan daripada keluarga diraja, kebanyakannya sebagai langkah mengurangkan kos. Undang-undang baharu mengehadkan pewarisan kepada garis keturunan lelaki sebelah bapa dan mewajibkan wanita meninggalkan keluarga selepas berkahwin. Peraturan itu, bersama kadar kelahiran keluarga yang rendah, menyebabkan keluarga diraja kini hanya mempunyai 16 anggota dan tiga bakal pewaris.

Keadaan demografi menjadi semakin meruncing apabila baki pewaris lelaki semakin berusia. Putera Hisahito, yang dilahirkan pada 2006, merupakan satu-satunya pewaris daripada generasinya. Putera Mahkota Akishino berusia 60 tahun, manakala Putera Hitachi berusia 90 tahun. Keluarga diraja juga berdepan kekurangan anggota untuk melaksanakan ratusan tugasan tahunan, daripada lawatan ke wilayah hingga upacara keagamaan di Istana Diraja.

Pendapat Awam Berbanding Kuasa Politik

Pendirian masyarakat tentang pewarisan takhta oleh wanita jelas dan konsisten selama bertahun-tahun. Tinjauan yang dijalankan sejak beberapa bulan kebelakangan ini mendapati antara 70 hingga 83 peratus responden menyokong langkah membenarkan wanita menjadi maharaja. Satu tinjauan pada Jun menunjukkan lebih 70 peratus menyokongnya, manakala tinjauan lain mendapati 83 peratus menyokong idea itu. Jurang antara angka tersebut dengan undang-undang yang akhirnya diluluskan mencetuskan tuduhan bahawa penggubal undang-undang mengabaikan kehendak rakyat.

Seiichiro Noboru, bekas diplomat Jepun yang mempunyai hubungan dengan keluarga diraja, berhujah bahawa rancangan kerajaan bertentangan dengan pendapat umum. Beliau merujuk kepada teks perlembagaan bagi menyokong hujahnya.

Perkara 1 Perlembagaan Jepun menyatakan bahawa Maharaja ialah lambang negara dan kedudukannya ditentukan oleh kehendak rakyat.

Parti pembangkang di dewan atasan membantah rang undang-undang itu, malah beberapa anggota gabungan pemerintah turut menyuarakan rasa tidak senang. Dewan bawahan meluluskan langkah itu selepas perbahasan jawatankuasa yang hanya berlangsung beberapa jam, sekali gus mencetuskan kritikan bahawa badan perundangan terburu-buru menangani perkara yang menyentuh asas negara.

Preseden Sejarah: Maharaja Wanita dan Peralihan Meiji

Desakan Jepun untuk mengekalkan takhta khusus bagi lelaki sering digambarkan sebagai tradisi purba, namun rekod sejarah lebih rumit. Dalam tempoh hampir 12 abad, lapan wanita pernah memerintah sebagai maharaja, kebanyakannya pada zaman Asuka dan Nara dari 592 hingga 794. Namun, semua maharaja wanita ini merupakan keturunan garis lelaki, dan tiada seorang pun mewariskan takhta kepada anak sendiri. Pemerintahan mereka lazimnya dianggap sebagai aturan sementara sehingga pewaris lelaki yang sesuai boleh mengambil alih.

Sistem moden yang mengehadkan pewarisan kepada lelaki diwujudkan pada 1889, apabila kerajaan Meiji meluluskan Undang-undang Keluarga Diraja yang pertama. Pemimpin Meiji melihat maharaja sebagai ketua patriarki sebuah negara berasaskan keluarga dan pemerintah tertinggi tentera, dengan status separa ketuhanan dalam Shinto. Wanita berkahwin di bawah kod sivil Meiji dari segi undang-undang tertakluk kepada suami mereka. Undang-undang Meiji turut membenarkan gundik, sebagai tindak balas praktikal terhadap kesukaran berpanjangan untuk mendapatkan pewaris lelaki yang hidup. Ahli sejarah menyatakan bahawa hampir separuh daripada 125 maharaja Jepun dilahirkan oleh gundik, satu fakta yang merumitkan dakwaan tentang kemurnian garis keturunan lelaki.

Ketegangan Perlembagaan dan Kesahihan Institusi

Reformasi itu turut menimbulkan persoalan tentang perlembagaan Jepun pascaperang. Perkara 1 menyatakan bahawa maharaja ialah lambang negara dan kedudukannya berpunca daripada kehendak rakyat. Perkara 14 menjamin kesaksamaan di sisi undang-undang. Pengkritik berhujah bahawa sistem pewarisan yang mengecualikan wanita berdasarkan gender sukar diselaraskan dengan prinsip-prinsip tersebut. Kerajaan mempertahankan undang-undang itu dengan menyatakan bahawa institusi diraja mempunyai sifat yang istimewa, namun pihak lawan membalas bahawa perlembagaan menjadikan kewibawaan maharaja bergantung pada persetujuan rakyat.

Maharaja Naruhito menyentuh isu itu dengan keterusterangan yang luar biasa dalam sidang media bulan lalu.

Saya berharap perbincangan tentang cara memastikan bilangan anggota keluarga diraja dapat dikekalkan akan mendapat pemahaman rakyat.

Komen terbuka maharaja yang jarang dibuat tentang isu itu menonjolkan betapa sensitifnya perdebatan berkenaan. Dengan menekankan keperluan untuk mendapatkan pemahaman rakyat, beliau meletakkan persoalan itu tepat pada pihak yang ditetapkan oleh perlembagaan: rakyat Jepun.

Langkah Seterusnya untuk Puteri Aiko dan Putera Hisahito

Kesan segera undang-undang baharu itu ialah peningkatan sederhana dalam bilangan anggota yang boleh membantu menjalankan tugas awam keluarga diraja. Persoalan jangka panjangnya ialah sama ada perubahan itu mencukupi untuk memastikan kelangsungan monarki. Keseluruhan rancangan pewarisan kini bergantung pada Putera Hisahito mendapat anak lelaki kelak. Jika beliau tidak berbuat demikian, atau jika garis keturunan lelaki terputus pada bila-bila masa, Jepun akan berdepan krisis yang cuba ditangguhkan, bukannya diselesaikan, oleh undang-undang ini.

Bagi Puteri Aiko, undang-undang itu mengesahkan bahawa masa depannya kekal di luar garis pewarisan, tanpa mengira kelayakan atau daya tarikan beliau di mata masyarakat. Keputusan itu membiarkan ruang untuk reformasi pada masa hadapan, namun laluan politik untuk melantik maharaja wanita masih disekat oleh tentangan konservatif. Sesetengah sarjana memberi amaran bahawa dengan berpegang pada garis keturunan lelaki, institusi itu berisiko menjadi tidak mampu menyesuaikan diri dengan masyarakat yang sepatutnya dilambangkannya.

Perkara Utama

• Parlimen Jepun meluluskan pindaan besar pertama kepada Undang-undang Keluarga Diraja sejak 1947, yang membolehkan wanita diraja mengekalkan status mereka selepas berkahwin dan membenarkan pengambilan sebagai anak angkat keturunan lelaki daripada cabang bekas keluarga diraja.
• Reformasi itu tidak membenarkan wanita mewarisi takhta, maka Puteri Aiko kekal tidak layak walaupun sokongan awam terhadap maharaja wanita meluas.
• Garis pewarisan kini terhad kepada tiga lelaki: Putera Mahkota Akishino, anak lelakinya Putera Hisahito dan bapa saudara maharaja yang berusia 90 tahun, Putera Hitachi.
• Perdana Menteri Sanae Takaichi, perdana menteri wanita pertama Jepun, mempertahankan pewarisan khusus untuk lelaki sebagai asas kesahihan institusi diraja.
• Tinjauan menunjukkan 70 hingga 83 peratus responden Jepun menyokong langkah membenarkan seorang wanita menaiki Takhta Chrysanthemum.
• Pengkritik berkata reformasi itu gagal menyelesaikan krisis pewarisan jangka panjang dan mungkin bercanggah dengan jaminan perlembagaan tentang kesaksamaan serta kedaulatan rakyat.