Minat Seoul terhadap Unsur Nadir Mongolia Menguji Batas Diplomasi Sumber Asli

Perjanjian mineral dengan kesan melangkaui perdagangan

Korea Selatan beralih kepada Mongolia untuk mendapatkan unsur nadir dan mineral kritikal lain ketika China memperketat kawalannya terhadap rantaian bekalan global. Kerjasama itu menjanjikan akses baharu kepada bahan yang diperlukan untuk kenderaan elektrik, semikonduktor, dron, robotik dan peralatan ketenteraan. Ia juga meletakkan Mongolia di tengah-tengah persaingan yang melibatkan China, Rusia dan Amerika Syarikat.

Presiden Korea Selatan dan Mongolia menandatangani Perjanjian Perkongsian Ekonomi Komprehensif pada 11 Julai. Perjanjian itu menghapuskan tarif antara 2 hingga 5 peratus ke atas import tembaga, molibdenum dan unsur nadir dari Mongolia. Sebuah pusat penyelidikan bersama yang beroperasi sejak Disember sedang mengkaji mendapan mineral Mongolia dan kemungkinan laluan eksport.

Bagi Seoul, perjanjian itu sebahagian daripada usaha lebih luas untuk mengurangkan kebergantungan kepada bekalan China. Korea Selatan kini mempengerusikan gabungan 17 negara yang dilancarkan Washington bagi mempelbagaikan akses kepada mineral kritikal. Perjanjian itu mempunyai dimensi komersial, namun tujuan lebih luasnya berkait rapat dengan hubungan keselamatan antara Korea Selatan dan Amerika Syarikat.

Hubungan itu mungkin meletakkan Mongolia dalam kedudukan yang sukar. Negara itu sejak sekian lama cuba mengimbangi hubungan dengan dua negara jirannya yang besar sambil membina hubungan dengan apa yang disebutnya sebagai negara jiran ketiga, termasuk Korea Selatan, Amerika Syarikat, Jepun dan negara-negara Eropah.

Mengapa unsur nadir begitu bernilai?

Unsur nadir ialah kumpulan 17 logam. Namanya tidak bermaksud unsur itu tiada dalam kerak bumi. Kesukarannya terletak pada usaha mencari mendapan berkandungan tinggi dan mengasingkan unsur tersebut daripada batuan sekeliling. Pemprosesan mungkin memerlukan teknologi rumit, tenaga yang banyak dan kawalan sisa yang ketat.

Kuantiti kecil bahan unsur nadir penting untuk menghasilkan magnet kekal berkuasa tinggi. Magnet ini membantu motor kenderaan elektrik beroperasi dengan cekap dan turut digunakan dalam turbin angin, peralatan komputer, jentera tepat, pesawat, peluru berpandu, jet pejuang dan dron. Mineral kritikal lain seperti tembaga, tungsten dan molibdenum digunakan dalam sistem kuasa, peralatan aeroangkasa, perkakasan dan pengeluaran pertahanan.

China mempunyai kedudukan dominan dalam sektor ini. Anggaran yang dipetik dalam kajian meletakkan bahagian China pada kira-kira 59 peratus daripada perlombongan unsur nadir global dan sekitar 90 peratus kapasiti penapisan serta pemprosesan. Negara itu juga menghasilkan kebanyakan magnet kekal yang mengandungi neodimium dan disprosium, dua unsur yang digunakan dalam motor berprestasi tinggi dan peralatan canggih lain.

Amerika Syarikat mengimport kira-kira 70 peratus sebatian dan logam unsur nadirnya dari China antara 2020 hingga 2023, berdasarkan data Kajian Geologi Amerika Syarikat. Kebergantungan itu menjadikan bekalan mineral isu keselamatan selain kebimbangan perdagangan.

Apakah yang ditawarkan Mongolia dalam kerjasama ini?

Mongolia ialah antara negara yang paling kaya dengan mineral di dunia. Lebih daripada 80 jenis mineral telah dikenal pasti, termasuk tembaga, emas, uranium dan unsur nadir. Laporan berdasarkan tinjauan sedia ada meletakkan Mongolia dalam kalangan 10 negara teratas dari segi sumber mineral.

Negara itu mempunyai enam mendapan unsur nadir berdaftar dan 26 lokasi kewujudan yang diketahui. Satu anggaran meletakkan rizab unsur nadirnya pada kira-kira 31 juta tan, atau sekitar 16 peratus daripada jumlah dunia. Mongolia juga dianggarkan mempunyai rizab tembaga sebanyak 55 juta tan dan rizab arang batu sebanyak 175 bilion tan. Lombong Oyu Tolgoi di wilayah Gobi selatan ialah antara operasi tembaga dan emas terbesar di dunia.

Angka itu disertai satu kelayakan penting. Mongolia kira-kira 16 kali lebih besar daripada Korea Selatan, namun sekitar 55 peratus wilayahnya belum diteroka secara terperinci. Anggaran rizab mungkin berubah apabila tinjauan geologi bertambah baik.

Perlombongan sudah mendominasi ekonomi Mongolia. Pada 2024, sektor itu menyumbang kira-kira 27 peratus daripada keluaran dalam negara kasar, 70.9 peratus daripada pengeluaran perindustrian dan 87.2 peratus daripada eksport. Kerajaan mahu menggunakan projek mineral baharu untuk menarik pelaburan sambil mengurangkan kebergantungan kepada arang batu dan penjualan bahan mentah.

Bolehkah Mongolia beralih daripada mengeksport bahan mentah?

Pegawai Mongolia berkata matlamatnya adalah membina kapasiti pemprosesan tempatan dan bukannya sekadar menghantar bijih yang belum diproses ke luar negara. Duta Sukhee Sukhbold menggesa agar teknologi dan pelaburan Korea digabungkan dengan sumber mineral Mongolia supaya kedua-dua negara dapat menghasilkan bahan bernilai lebih tinggi bersama-sama.

Kita mengeksport mineral mentah ke China dan menjualnya begitu sahaja. Tetapi dunia memerlukan lebih banyak produk yang diproses. Mengapa kita hanya mengeksport bahan mentah? Kita perlu memprosesnya dan menghasilkan produk yang diperlukan dunia.

Memproses bijih di Mongolia boleh mengurangkan jumlah bahan yang perlu merentasi wilayah negara lain. Tungsten, molibdenum dan bahan unsur nadir boleh dijadikan pekatan atau produk perantaraan sebelum dihantar. Langkah sedemikian akan menjadikan pengangkutan lebih cekap serta berpotensi mewujudkan pekerjaan dan kemahiran industri di Mongolia.

Pakar Korea Selatan sedang mengkaji sama ada loji pemprosesan boleh dibina berhampiran lombong Mongolia. Bahan siap kemudian boleh diangkut melalui udara dalam kuantiti lebih kecil, meskipun kargo udara mahal dan lebih sesuai untuk produk bertapis berbanding kuantiti bijih yang besar. Penghantaran pertama pekatan tungsten Mongolia diterbangkan ke Korea Selatan pada 27 Jun, menurut Profesor Song Byeong Gu dari Universiti Dankook.

Pelan itu berdepan kekangan praktikal. Loji pemprosesan memerlukan bekalan elektrik dan air yang boleh diharap, jalan raya, pekerja mahir serta perlindungan alam sekitar. Musim sejuk Mongolia yang teruk, jarak yang jauh dan prasarana terhad boleh meningkatkan kos pembinaan dan operasi. Sebuah loji sahaja tidak dapat menghapuskan semua risiko daripada rantaian bekalan yang masih bergantung pada negara jiran untuk peralatan, bahan api dan beberapa laluan pengangkutan.

Mengapa geografi menjadi kebimbangan terbesar Seoul?

Mongolia tidak mempunyai pesisir pantai. Sehingga 90 peratus eksportnya, termasuk mineral, perlu melalui rangkaian kereta api dan pelabuhan China atau Rusia sebelum sampai ke pasaran global. Keadaan ini memberikan negara itu pilihan yang lebih sedikit berbanding pembekal yang mempunyai pesisir pantai.

Pakar Korea Selatan memberi amaran bahawa China atau Rusia boleh melambatkan penghantaran, menaikkan kos kastam atau mewujudkan halangan pentadbiran jika mereka berpendapat mineral Mongolia disalurkan ke Amerika Syarikat atau Jepun. Profesor Jang Jae Hyuk dari Universiti Pengajian Luar Negara Hankuk menyifatkan sempadan itu sebagai kesesakan logistik yang serius.

Jika China mahu bertindak balas terhadap Amerika Syarikat, ia boleh menaikkan kos kastam dengan ketara atau sekadar melambatkan urusan di sempadan.

Pertikaian tidak memerlukan sekatan rasmi untuk menimbulkan kerosakan. Kelewatan di lintasan sempadan, pemeriksaan lebih ketat, perubahan akses kereta api atau kos insurans yang lebih tinggi boleh menjadikan projek tidak berdaya maju dari segi komersial. Perniagaan yang bergantung pada hanya satu atau dua laluan amat terdedah kepada tekanan sedemikian.

Laluan kereta api melalui Rusia membawa risiko politik dan komersial tersendiri. Moscow kekal sebagai rakan transit penting bagi Mongolia, sementara hubungannya yang semakin rapat dengan Beijing meningkatkan kepentingan kerjasama tiga hala. China menggesa Rusia dan Mongolia supaya mengukuhkan hubungan tenaga, kewangan dan prasarana serta menentang apa yang disifatkan Presiden China Xi Jinping sebagai campur tangan luar.

Adakah perjanjian ini juga sebahagian daripada strategi rantaian bekalan AS?

Sesetengah penganalisis melihat perjanjian Korea Selatan-Mongolia sebagai sebahagian daripada aturan tiga negara yang lebih luas, melibatkan Washington. Korea Selatan mungkin mengimport mineral Mongolia, memproses sebahagiannya di dalam negara dan kemudian membekalkan bahan kepada pengilang Amerika di bawah pakatan yang semakin berkembang antara Seoul dan Washington.

Kemungkinan itu memberikan perjanjian berkenaan dimensi strategik. Jika China percaya sumber Mongolia digunakan untuk melemahkan kedudukannya atau menyokong pengeluaran pertahanan Amerika, Beijing boleh mengenakan tekanan melalui saluran perdagangan atau transit. Rusia juga mungkin membantah jika melihat aturan itu sebagai sebahagian daripada usaha Barat yang lebih luas untuk mengurangkan pengaruhnya di rantau ini.

Korea Selatan sudah menyokong projek yang bertujuan membina kapasiti pemprosesan di luar China. Amerika Syarikat telah memperoleh pegangan sebanyak 10.59 peratus dalam Korea Zinc, peleburan zink terbesar di dunia. Korea Zinc dan kerajaan Amerika menyokong kemudahan logam dan mineral kritikal bersepadu di Tennessee yang dianggarkan bernilai AS$7.4 bilion.

Syarikat Korea lain turut menjalankan projek berkaitan. LS Cable and System sedang membincangkan pembinaan loji magnet kekal unsur nadir di Virginia, manakala Posco International bekerjasama dengan ReElement Technologies dalam kemudahan pengasingan dan penapisan di Indiana. Projek-projek ini menunjukkan bahawa minat Seoul terhadap Mongolia berkait dengan usaha lebih luas membina rangkaian bekalan yang merangkumi perlombongan hingga pengeluaran akhir.

Bagaimanakah Mongolia mengimbangi hubungan dengan negara jirannya?

Dasar negara jiran ketiga Mongolia direka untuk meluaskan pilihan diplomatik dan ekonominya tanpa menimbulkan ketegangan dengan China atau Rusia. Faktor geografi menjadikan hubungan rapat dengan kedua-dua negara jiran itu sesuatu yang tidak dapat dielakkan. China ialah rakan dagang terbesar Mongolia dan destinasi utama eksport mineralnya. Rusia kekal penting bagi bekalan bahan api, pengangkutan dan hubungan tenaga.

Korea Selatan menjadi rakan strategik Mongolia pada 2021. Perdagangan dua hala meningkat daripada kira-kira AS$2.7 juta ketika hubungan diplomatik bermula pada 1990 kepada lebih AS$600 juta dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Kerjasama kini merangkumi perlombongan, prasarana, penjagaan kesihatan, pelancongan dan pendidikan.

Hubungan itu turut mendapat sokongan daripada bantuan pembangunan Korea. Kumpulan Korea telah terlibat dalam projek kemudahan perubatan, sumber air dan prasarana bandar. Sebuah konsortium Korea menyiapkan reka bentuk asas bagi laluan kereta api bawah tanah pertama Ulaanbaatar, dengan pembinaan dijangka bermula pada 2026.

Bagi Ulaanbaatar, kerjasama dengan Seoul membuka akses kepada teknologi dan pelaburan tanpa memerlukan penjajaran politik eksklusif. Duta berkenaan berkata Mongolia mahu berkomunikasi dan berdagang dengan semua rakan dan bukannya mengelaskan negara dalam kategori tetap. Usaha mengimbangi hubungan itu akan diuji jika eksport mineral dikaitkan secara langsung dengan persaingan AS-China.

Apakah pengajaran daripada uranium dan mineral lain?

Isu unsur nadir ialah sebahagian daripada usaha lebih luas Mongolia untuk mempelbagaikan sektor perlombongannya. Uranium, tembaga dan mineral lain menarik minat negara yang mencari pembekal baharu bagi tenaga, pembuatan dan teknologi.

Mongolia dianggarkan mempunyai kira-kira 190,000 tan sumber uranium dikenal pasti, dengan jumlah sumber yang mungkin mencecah 1.5 juta tan. Pembangunan yang dicadangkan bagi mendapan Zuuvch Ovoo bersama syarikat Perancis Orano dijangka memerlukan pelaburan kira-kira AS$1.6 bilion, dengan pengeluaran disasarkan bermula sekitar 2028.

Projek uranium bergerak perlahan di Mongolia disebabkan pertikaian pelesenan, perubahan undang-undang dan kebimbangan awam mengenai pencemaran air, pendedahan radioaktif serta kerosakan kawasan ragut. Kesukaran ini menjadi amaran bagi projek unsur nadir. Pelabur memerlukan peraturan yang boleh dijangka, piawaian alam sekitar yang jelas dan keyakinan awam yang lebih kukuh jika Mongolia mahu menjadi pembekal yang konsisten.

Kazakhstan menawarkan satu contoh bagaimana dasar yang konsisten dan kepakaran teknikal dapat menukar rizab mineral kepada pengeluaran berterusan. Pihak berkuasa Mongolia sedang mengkaji pengalaman itu ketika berusaha menarik modal asing sambil mengekalkan bahagian hasil awam yang lebih besar melalui dana kekayaan berdaulat.

Apakah yang boleh menentukan kejayaan perjanjian ini?

Kerjasama itu bergantung pada lebih daripada sekadar pemeteraian perjanjian perdagangan. Tinjauan geologi perlu mengesahkan bahawa mendapan cukup besar dan sesuai untuk perlombongan komersial. Kerajaan dan syarikat kemudian perlu membiayai lombong, loji pemprosesan, jalan raya, sistem kuasa dan aturan di sempadan.

Kebimbangan alam sekitar juga akan membentuk sokongan awam. Pemprosesan unsur nadir boleh menghasilkan sisa toksik jika tidak diurus dengan baik, manakala perlombongan mungkin menjejaskan bekalan air dan kawasan ragut. Masyarakat luar bandar Mongolia akan mengharapkan rundingan yang telus dan pembahagian manfaat ekonomi yang adil.

Seoul juga perlu memutuskan sejauh mana risiko yang sanggup ditanggungnya. Membeli bijih dari Mongolia mungkin mengurangkan kebergantungan langsung kepada China, namun tidak mewujudkan rantaian bekalan yang benar-benar bebas selagi akses kereta api dan pelabuhan masih dikawal China dan Rusia. Membina kapasiti pemprosesan di Mongolia boleh mengurangkan jumlah penghantaran, namun tidak dapat menghapuskan sepenuhnya pendedahan kepada risiko politik.

Bagi Mongolia, persoalan utamanya ialah sama ada kerjasama asing dapat menyokong pembangunan industri dan bukannya mengulangi corak eksport bahan mentah dengan nilai tempatan yang terhad. Bagi Korea Selatan, persoalannya ialah sama ada sumber baharu yang menjanjikan itu dapat dihubungkan dengan pengangkutan yang selamat dan pemprosesan yang boleh diharap. Bagi Washington, kerjasama ini ialah satu bahagian daripada usaha lebih besar untuk mengurangkan pengaruh China terhadap bahan yang digunakan dalam ekonomi moden.

Kesimpulan

• Korea Selatan dan Mongolia menandatangani perjanjian yang menghapuskan tarif ke atas import tembaga, molibdenum dan unsur nadir Mongolia.
• Mongolia mempunyai mendapan besar unsur nadir, tembaga, emas, uranium dan arang batu, namun sebahagian besar wilayahnya masih belum dikaji dengan baik.
• China mengawal kira-kira 59 peratus perlombongan unsur nadir dan 90 peratus kapasiti penapisan serta pemprosesan.
• Sehingga 90 peratus eksport Mongolia perlu melalui rangkaian pengangkutan China atau Rusia.
• Korea Selatan sedang mengkaji pembinaan loji pemprosesan di Mongolia dan kaedah alternatif untuk menghantar bahan bertapis.
• Kerjasama itu menyokong dasar negara jiran ketiga Mongolia sambil menghubungkan Seoul dengan lebih erat kepada strategi mineral kritikal Washington.
• Perlindungan alam sekitar, peraturan yang stabil dan transit yang boleh diharap akan menentukan sama ada perjanjian itu berkembang menjadi kerjasama industri yang berkekalan.