Kebimbangan tentang tetulang terowong Hong Kong cetus penelitian terhadap perubahan reka bentuk Lebuhraya Pintasan Kowloon Tengah

Rakaman pembinaan persoalkan jaminan mengenai laluan bernilai HK$42.36 bilion

Rakaman konkrit dituang di sekeliling batang tetulang yang kelihatan tidak bersambung di Lebuhraya Pintasan Kowloon Tengah, Hong Kong, mencetuskan persoalan mengenai pembinaan terowong itu. Jabatan Lebuhraya berkata kerja tersebut mengikut reka bentuk alternatif yang diluluskan. Kerja yang dipertikaikan melibatkan struktur lantai terowong di bahagian Yau Ma Tei, yang dibuka pada 21 Disember 2025.

Jabatan itu berkata kontraktor menilai kesukaran pembinaan pada November 2024 dan mendapat kelulusan untuk mengubah sebahagian susunan tetulang sebelum konkrit dituang. Perubahan itu termasuk menggerudi konkrit sedia ada untuk memasukkan batang keluli tambahan dan menggunakan reka bentuk tanpa sengkang di beberapa bahagian lantai terowong.

Persoalan utama ialah sama ada perubahan yang diluluskan itu menjelaskan kedudukan batang yang kelihatan dalam rakaman. Jabatan itu telah menerangkan prosedur kelulusan dan pemeriksaannya, tetapi tidak mendedahkan lokasi tepat penggunaan reka bentuk alternatif atau mengeluarkan rekod yang diminta untuk menjelaskan sambungan yang kelihatan.

Senarai projek Laluan Kowloon Tengah Jabatan Lebuhraya menganggarkan kos projek itu sebanyak HK$42.36 bilion. Senarai itu mengenal pasti kontrak HY/2014/08, yang meliputi terowong Yau Ma Tei dan kerja berkaitan, sebagai kontrak bernilai HK$5.02 bilion yang diberikan kepada usaha sama Build King dan SK ecoplant, dengan usaha sama Arup dan Mott MacDonald sebagai jurutera pemastautin.

Tiada kegagalan struktur disahkan dalam laporan mengenai pertikaian itu. Jabatan berkenaan berkata lantai terowong masih dalam keadaan normal. Jurutera dan individu yang menyiarkan rakaman itu berbeza pendapat tentang sama ada jaminan tersebut menangani dengan secukupnya perkara yang kelihatan semasa pembinaan.

Perkara yang kelihatan dalam rakaman

Jason Poon, pengerusi kumpulan pemantau pembinaan China Technology, menyiarkan rakaman pekerja menuang konkrit ke dalam tetulang keluli lantai terowong. Beberapa batang di hujung yang bersebelahan dengan dinding konkrit kelihatan tidak diskrukan ke dalam penyambung berulir yang ditanam pada dinding itu.

Penyambung ini, yang lazim disebut pengganding mekanikal, menyambungkan batang tetulang supaya daya dapat dipindahkan merentasi sambungan. Batang yang terletak bersebelahan dengan penyambung tidak sama dengan batang yang dicantumkan padanya. Namun, penyambung yang tidak digunakan tidak dengan sendirinya membuktikan kecacatan jika susunan pengganti yang diluluskan menyediakan sambungan struktur yang diperlukan di tempat lain.

Perbezaan itu menjadi inti pertikaian. Poon mempersoalkan sama ada susunan pengganti tersebut benar-benar dipasang. Jabatan berkenaan berkata reka bentuk itu telah disemak dan pembinaan diperiksa, tetapi maklum balasnya tidak mengaitkan jaminan tersebut dengan setiap batang yang kelihatan dalam rakaman.

Laporan kepada umum juga tidak menetapkan keluasan sebenar kawasan terjejas, jumlah sambungan yang diubah atau sama ada video itu merakam keseluruhan tetulang pengganti. Rakaman tersebut menimbulkan persoalan khusus tentang pembinaan, bukannya memberikan penilaian menyeluruh terhadap terowong yang telah siap.

Dua perubahan dimasukkan dalam reka bentuk alternatif

Jabatan itu berkata kontraktor dan kakitangan kejuruteraan pemastautin mendapati beberapa lokasi sempit dan memerlukan banyak tetulang. Oleh itu, pelaksanaan reka bentuk asal akan menimbulkan kesukaran praktikal.

Cadangan pindaan itu mempunyai dua unsur: menggerudi lubang di lokasi yang sesuai dan memasukkan batang tetulang tambahan, serta menggunakan reka bentuk tanpa sengkang untuk sebahagian struktur lantai terowong. Unsur kedua penting kerana pertikaian itu melibatkan kedua-dua sambungan pada dinding dan susunan tetulang di dalam papak.

Sengkang ialah batang tetulang yang lebih kecil, yang melingkari atau menyambungkan batang lain. Bergantung pada reka bentuk struktur, sengkang boleh mengekalkan kedudukan tetulang dan membantu menahan ricih, iaitu daya yang cenderung menyebabkan bahagian struktur bersebelahan menggelongsor antara satu sama lain. Keperluannya dalam sesuatu papak bergantung pada beban yang dikira dan tetulang lain yang digunakan.

Jabatan itu berkata susunan yang disemak memenuhi keperluan menanggung beban, menahan tegangan dan mengekalkan keselamatan struktur. Jabatan itu juga menyifatkan pendekatan tersebut sebagai amalan yang diterima dalam industri pembinaan. Ini menjelaskan pendirian kerajaan tentang reka bentuk itu, tetapi tidak mendedahkan pengiraan atau butiran pemasangan yang diperlukan untuk menilai sendiri lokasi yang dipertikaikan.

Penjelasan jabatan tentang kelulusan dan pemeriksaan

Menurut Jabatan Lebuhraya, jurutera pemeriksa bebas menyemak data berkaitan dan menerima reka bentuk alternatif itu sebelum pelaksanaannya. Kakitangan kejuruteraan pemastautin kemudian meluluskan kerja dan memeriksa tapak sebelum membenarkan konkrit dituang.

Jabatan itu berkata pasukan kejuruteraan dan unit audit kejuruteraannya turut menyemak rekod pembinaan serta menjalankan pemeriksaan. Ini merupakan langkah yang berasingan: semakan reka bentuk menilai sama ada struktur yang dicadangkan sepatutnya berfungsi, manakala pemeriksaan tapak menilai sama ada pekerja membinanya mengikut kelulusan.

Perbezaan itu menjadi lebih penting selepas tetulang ditutupi konkrit. Rekod kerja sebelum konkrit dituang boleh membantu menentukan lokasi, jenis dan sambungan batang yang tidak lagi kelihatan.

Jabatan itu mengakui menerima pertanyaan serupa pada November 2024 dan menjawabnya pada Disember tahun itu. Jabatan berkenaan berkata kerja berkaitan lantai terowong itu siap pada awal 2025, dan pemantauan rutin sejak pembukaan mendapati struktur tersebut dalam keadaan normal. Kerajaan juga berkata sebarang pelanggaran yang ditemui akan ditangani dengan serius dan tindakan sewajarnya akan diambil.

Apabila ditanya di mana reka bentuk alternatif itu digunakan dan bagaimana reka bentuk tersebut menjelaskan batang yang kelihatan tidak bersambung, jabatan berkenaan mengulangi penjelasannya tentang reka bentuk yang disemak dan penyeliaan. Jabatan itu tidak memberikan butiran lokasi atau rekod pembinaan sokongan yang diminta.

Jurutera berbeza pendapat tentang maksud batang yang kelihatan

Jurutera struktur kanan Ni Xueren, yang nama Cinanya ialah 倪學仁, menjelaskan bahawa kaedah menggerudi yang diterangkan oleh jabatan itu melibatkan penggerudian lubang pada konkrit yang telah mengeras, memasukkan batang tetulang dan mengikatnya dengan pelekat.

Selepas meneliti rakaman itu, Ni berkata batang tersebut kelihatan tidak diskrukan ke dalam pengganding mahupun dimasukkan ke dalam lubang gerudi. Penilaiannya disampaikan dengan kata-kata berikut, diterjemahkan daripada bahasa Cina:

Tidak normal.

Ni mempersoalkan bagaimana susunan itu boleh diperbetulkan ketika konkrit sedang dituang. Beliau turut membangkitkan kebimbangan mengenai tetulang yang padat, dengan mengatakan keadaan itu boleh menyukarkan konkrit sampai ke bahagian bawah struktur dengan sempurna. Kebimbangannya ialah konkrit mungkin terpisah dan bukannya membentuk jisim yang kukuh dan berterusan di sekeliling keluli.

Beliau berhujah bahawa batang yang tidak disambungkan pada antara muka struktur mungkin tidak memindahkan dayanya ke struktur yang lebih luas seperti yang dimaksudkan, sekali gus menjadikannya lebih terdedah kepada kegagalan. Ini merupakan penilaian terhadap susunan pembinaan yang kelihatan, bukannya dapatan daripada ujian papak yang telah siap.

Ahli dewan perwakilan kejuruteraan Bok Kwok ming berpandangan berbeza. Beliau berkata kekangan di tapak boleh menyebabkan batang tidak sejajar dengan pengganding dan penggerudian serta pemasangan batang di tempat lain merupakan alternatif yang lazim. Jika jabatan mengetahui dan menyelia perubahan itu, beliau percaya penggantian tersebut mungkin telah dilaksanakan dengan betul dan selamat.

Bok turut berhujah bahawa masalah besar mungkin sudah dapat dilihat selepas hampir setahun operasi. Laporan jabatan bahawa keadaan masih normal menyokong gambaran tentang prestasi semasa, tetapi pemerhatian itu dan tempoh yang telah berlalu tidak memberikan butiran pemasangan yang masih belum didedahkan.

Dakwaan tentang ketahanan belum disahkan

Poon membuat dakwaan lebih luas tentang mutu kerja dan jangka hayat lantai terowong. Beliau berkata struktur itu dirancang untuk bertahan selama 120 tahun dan tetulang yang dipertikaikan boleh mengurangkan tempoh itu sebanyak separuh, sekali gus berpotensi memerlukan perbelanjaan awam tambahan untuk pembaikan.

Beliau berhujah bahawa kekurangan sengkang boleh menyebabkan batang bergerak semasa konkrit dituang atau apabila dikenakan beban trafik, lalu mengakibatkan keretakan. Beliau juga mendakwa kelembapan boleh menyumbang kepada perubahan bentuk dan keretakan, membolehkan air masuk serta menyebabkan tetulang keluli berkarat.

Semua ini merupakan dakwaan, bukannya dapatan yang telah disahkan tentang terowong itu. Tiada pengiraan, tinjauan keadaan atau keputusan ujian yang dipetik dalam pertikaian ini menunjukkan jangka hayat terowong itu berkurang daripada 120 tahun kepada 60 tahun. Angka 120 tahun itu sendiri dikaitkan dengan Poon dan bukannya disahkan dalam dokumen rasmi projek yang dibincangkan di sini.

Keretakan dan kemasukan air boleh menjejaskan ketahanan konkrit bertetulang kerana kakisan boleh merosakkan keluli yang tertanam serta konkrit di sekelilingnya. Sama ada proses itu berlaku di terowong ini, dan sama ada tetulangnya menimbulkan risiko seperti yang dihuraikan Poon, masih belum dibuktikan.

Poon juga berkata gambar jenis dan kuantiti keluli yang disimpan di tapak kelihatan lebih selaras dengan kaedah pembinaan asal. Gambar sedemikian boleh membantu meneliti persoalan tentang perolehan dan pemasangan, tetapi tidak dapat membuktikan dengan sendirinya batang mana yang akhirnya dipasang atau bagaimana batang itu disambungkan.

Rekod rasmi projek menjelaskan tanggungjawab

Kerajaan mengenal pasti usaha sama Build King dan SK ecoplant sebagai kontraktor bagi kontrak terowong Yau Ma Tei, yang bermula pada Januari 2018. Skopnya turut merangkumi pembinaan semula sebahagian Jejambat Jalan Gascoigne dan penggantian kemudahan awam yang terjejas.

Laporan berasingan mengenai dakwaan Poon menamakan Hin Fung Engineering sebagai kontraktor terowong. Ini berbeza daripada pengenalpastian kontraktor utama oleh kerajaan. Laporan itu tidak memastikan sama ada Hin Fung berperanan sebagai subkontraktor dalam kerja yang dipertikaikan, maka kedua-dua nama itu tidak wajar dianggap merujuk kepada pihak yang sama.

Laporan penyeliaan projek Mott MacDonald menyatakan usaha samanya dengan Arup menyediakan perkhidmatan reka bentuk, kejuruteraan dan penyeliaan pembinaan merentasi lapan kontrak. Laporan itu menghuraikan platform penyeliaan digital yang menggabungkan maklumat daripada operasi enam kontrak, selain pemodelan maklumat bangunan atau BIM, yang menghubungkan model tiga dimensi dengan data projek.

Syarikat itu berkata model tersebut merangkumi rekod pembinaan dan akan menyokong penyelenggaraan serta operasi selepas pembukaan. Penjelasan itu menetapkan keupayaan penyimpanan rekod yang dirancang untuk projek berkenaan. Namun, ia tidak menjawab dakwaan khusus tentang tetulang atau menerbitkan reka bentuk yang disemak bagi papak yang dipertikaikan.

Laporan itu juga mendokumentasikan kekangan di sekitar Yau Ma Tei, termasuk utiliti, bangunan berhampiran dan keperluan mengekalkan aliran trafik semasa pembinaan. Kekangan tersebut memberikan konteks kepada penjelasan jabatan tentang kesukaran praktikal, tetapi tidak menentukan sama ada sebarang perubahan tetulang tertentu dilaksanakan dengan betul.

Maklumat pengganding melibatkan pakej terowong yang berbeza

Laporan bekalan Terowong Tengah daripada pembekal tetulang Dextra menyatakan syarikat itu membekalkan pengganding mekanikal Fortec+ untuk projek Terowong Tengah. Laporan itu menyenaraikan penggunaannya pada panel pratuang, laluan masuk terowong dan jalan masuk.

Dextra berkata proses penyediaannya merangkumi ujian hujung batang berulir di bawah beban tegangan dalam julat elastik keluli. Ini bermakna daya tarikan dikenakan pada batang tanpa melepasi tahap yang akan menyebabkan perubahan bentuk kekal.

Syarikat itu turut menyenaraikan bolt batu keluli, bolt geseran boleh kembang, paip payung dan batang yang digunakan untuk penegangan sebagai antara bekalannya. Bekalan ini melibatkan beberapa aspek pembinaan terowong dan struktur, bukan hanya sambungan lantai yang dipertikaikan.

Perbezaan lokasi itu penting: kenyataan Dextra merujuk kepada pakej Terowong Tengah dan tidak mengenal pasti pembekal atau sistem sambungan yang digunakan dalam rakaman Yau Ma Tei. Huraian syarikat itu menjelaskan tujuan pengganding dan ujian kilang, tetapi tidak mengesahkan pemasangannya di lokasi yang sedang diteliti.

Kronologi dan pembukaan seterusnya

Rekod rasmi menetapkan tarikh pembukaan bahagian Yau Ma Tei pada 21 Disember 2025. Laporan tentang cabaran Poon yang menyusul meletakkan tarikh maklum balas jabatan pada 7 Oktober 2026, dengan dakwaan awamnya dibuat pada keesokan pagi. Rujukan relatif kepada tahun lalu atau hampir setahun beroperasi perlu dibaca berdasarkan tarikh tersebut.

• Disember 2017: Pembinaan projek Laluan Kowloon Tengah bermula.
• Januari 2018: Kontrak terowong Yau Ma Tei bermula.
• November 2024: Jabatan itu berkata pasukan pembinaan menilai kesukaran berkaitan tetulang dan menerima pertanyaan serupa.
• Disember 2024: Jabatan itu berkata pihaknya menjawab pertanyaan tersebut.
• Awal 2025: Jabatan itu berkata kerja berkaitan lantai terowong siap.
• 16 Disember 2025: Jabatan kerajaan mengadakan taklimat mengenai aturan pembukaan.
• 21 Disember 2025: Bahagian Yau Ma Tei dibuka kepada trafik.
• 7 dan 8 Oktober 2026: Pertikaian yang menyusul dilaporkan melibatkan maklum balas jabatan, diikuti dakwaan awam Poon.

Pengumuman pembukaan pada Disember Jabatan Lebuhraya berkata perjalanan antara Yau Ma Tei dengan Kowloon Bay boleh dipendekkan daripada kira-kira 30 minit kepada kira-kira lima minit. Ini bersamaan penjimatan masa yang diunjurkan sebanyak 25 minit, atau kira-kira 83%, dan bukannya hasil yang diukur serta dikemukakan dalam kenyataan itu.

Pengumuman tersebut merancang lapan laluan bas beroperasi ketika pembukaan dan empat lagi pada 2026. Ia menyatakan kutipan tol akan bermula apabila keseluruhan lebuh raya pintasan, termasuk bahagian Kowloon Bay, dibuka pada 2026. Maklum balas jabatan yang dikeluarkan kemudian menyebut 6 Disember sebagai tarikh pembukaan yang dirancang bagi bahagian penghubung itu.

Perkara yang masih belum terjawab

Jabatan itu secara berasingan berkata bahan turapan memenuhi piawaian dan jalan berkenaan lulus ujian kerataan, sebagai respons kepada aduan tentang permukaan yang tidak rata. Kerataan permukaan dan tetulang yang tertanam menangani isu yang berbeza. Lulus ujian turapan tidak menentukan bagaimana batang pada papak itu disambungkan.

Persoalan yang masih belum terjawab melibatkan lokasi tepat reka bentuk yang disemak, lukisan dan pengiraan yang diluluskan, serta rekod pemeriksaan yang mengaitkan kelulusan tersebut dengan kerja dalam rakaman. Jaminan jabatan bahawa keadaan struktur masih normal adalah relevan, tetapi tidak mendedahkan butiran itu kepada umum.

Tiada program ujian khas, tarikh akhir pendedahan maklumat atau dapatan rasmi tentang tetulang yang cacat diumumkan dalam laporan mengenai pertikaian itu. Perkembangan pengangkutan seterusnya yang dinyatakan ialah pembukaan bahagian Kowloon Bay yang dirancang pada 6 Disember. Kontroversi tetulang itu masih berupa pertikaian antara penjelasan rasmi tentang perubahan yang diluluskan dan diperiksa dengan persoalan sama ada perubahan itu menjelaskan pembinaan yang kelihatan.

Perkara Utama

• Bahagian Yau Ma Tei dibuka pada 21 Disember 2025 sebagai sebahagian daripada projek yang dianggarkan bernilai HK$42.36 bilion.
• Rakaman pembinaan kelihatan menunjukkan beberapa batang tetulang tidak dicantumkan pada pengganding dinding.
• Jabatan itu berkata reka bentuk alternatif yang diluluskan menggunakan batang tambahan yang dimasukkan ke dalam lubang gerudi dan menggugurkan sengkang di beberapa bahagian lantai.
• Pihak berkuasa berkata semakan bebas, pemeriksaan tapak dan audit telah dijalankan, dan lantai terowong masih dalam keadaan normal.
• Lokasi tepat dan rekod sokongan bagi perubahan reka bentuk yang dipertikaikan tidak didedahkan dalam maklum balas yang dihuraikan.
• Dakwaan bahawa jangka hayat terowong boleh berkurang separuh belum disokong oleh ujian atau pengiraan yang diterbitkan.
• Bahagian penghubung Kowloon Bay dijadualkan dibuka pada 6 Disember.