Thaksin Mohon Pengampunan bagi Kes Politik ketika Jawatankuasa Thailand Menilai Kelayakan

Permohonan menyeluruh untuk menghapuskan sabitan dan liabiliti

Bekas perdana menteri Thailand Thaksin Shinawatra memohon pengampunan bagi kes-kes yang menurutnya berpunca daripada konflik politik, termasuk penghakiman melibatkan aset yang dirampas bernilai 46,373,687,554.70 baht. Peguamnya, Winyat Chatmontree, berkata pada 12 Oktober 2026 bahawa Thaksin telah memberi kuasa untuk mengemukakan petisyen pada 8 Oktober, meminta Jawatankuasa Menggalakkan Masyarakat Aman Thailand mengiktiraf haknya mendapat pengampunan dan melepaskannya daripada semua liabiliti yang diliputi undang-undang.

Permohonan itu bukan sekadar mahu mengurangkan hukuman. Ia bertujuan menghapuskan pertuduhan dan sabitan politik terdahulu daripada rekodnya. Winyat berkata permohonan itu meliputi semua kes berkaitan secara serentak, bukannya mengemukakan permohonan berasingan bagi setiap kes. Ia diserahkan melalui pusat perkhidmatan bersama di Pejabat Setiausaha Tetap, Pejabat Perdana Menteri, dan ditujukan kepada pengerusi jawatankuasa itu.

Penerimaan dan kelayakan permohonan itu belum disahkan serta-merta. Chatchai Bangchuad, setiausaha tetap Pejabat Perdana Menteri merangkap setiausaha jawatankuasa itu, berkata beliau perlu menyemak terlebih dahulu sama ada petisyen berkenaan telah diterima. Beliau mengakui hak Thaksin untuk memohon, namun menjelaskan bahawa kes jenayah biasa yang tiada kaitan politik tidak layak.

Perbezaan itu menjadi teras permohonan berkenaan: Thaksin berhujah bahawa kes-kesnya termasuk dalam skop undang-undang yang bertujuan menangani konflik politik, namun jawatankuasa itu belum menerima hujah tersebut. Permohonannya juga dikemukakan ketika wujud perselisihan tentang cara mahkamah dan agensi keadilan lain harus melaksanakan pengampunan, serta sama ada defendan yang layak perlu menunggu keputusan jawatankuasa.

Skop undang-undang masyarakat aman

Thai Lawyers for Human Rights, sebuah organisasi bantuan guaman dan pemantauan hak asasi, menyatakan dalam kenyataan mengenai pelaksanaan bahawa Akta Menggalakkan Masyarakat Aman berkuat kuasa pada 24 Ogos 2026. Akta itu meliputi perbuatan yang layak, berpunca daripada perhimpunan atau ekspresi politik yang didorong konflik politik atau motif politik, antara 1 Januari 2005 dengan 16 Julai 2025.

Penggubal undang-undang meluluskan langkah itu pada Julai, dan kerajaan di bawah Perdana Menteri Anutin Charnvirakul menyifatkannya sebagai inisiatif pendamaian. Akta itu berpotensi memberi manfaat kepada ribuan orang yang didakwa semasa pergolakan politik susulan rampasan kuasa 2006 yang menyingkirkan Thaksin daripada tampuk kuasa. Namun, kelayakan bergantung pada perlakuan dan kesalahan yang diliputi Akta, bukan semata-mata penglibatan seseorang dalam politik.

Organisasi itu mengenal pasti perundangan tersebut sebagai Akta B.E. 2569, bersamaan 2026. Laporan mengenai permohonan Thaksin berbeza tentang tahunnya, dengan sesetengahnya menyebut Akta 2025. Tarikh kuat kuasa yang dinyatakan Thai Lawyers for Human Rights ialah 24 Ogos 2026. Menurut penjelasan organisasi itu, kes di bawah Seksyen 112 Kanun Jenayah, yang berkaitan kesalahan terhadap institusi raja, dikecualikan.

Menurut penjelasan organisasi itu tentang Seksyen 7, perlakuan yang layak tidak lagi dianggap sebagai kesalahan dan seseorang tidak lagi dianggap telah melakukannya. Ini lebih luas daripada pengurangan hukuman: ia menyentuh status undang-undang perlakuan itu sendiri. Sama ada kes-kes Thaksin memenuhi syarat tersebut ialah persoalan yang diminta petisyennya untuk diputuskan oleh jawatankuasa.

Hujah Thaksin bermula dengan rampasan kuasa 2006

Petisyen yang dilaporkan itu mengaitkan kes-kes terhadap Thaksin dengan konflik politik antara 2005 hingga 2016, dengan penekanan khusus pada rampasan kuasa 19 dan 20 September 2006. Petisyen itu menggambarkan kedudukannya sebagai perdana menteri yang dipilih dan pemimpin parti Thai Rak Thai, serta berhujah bahawa tindakan yang diambil dalam peranan tersebut merupakan ekspresi politik di bawah Seksyen 7.

Thaksin berhujah bahawa rampasan kuasa itu menjadi asas kepada siasatan dan pendakwaan terhadapnya. Petisyen itu mencabar kesahihan pengumpulan bukti selepas itu dan merujuk konsep undang-undang yang dikenali sebagai buah daripada pohon beracun. Secara ringkas, konsep itu menyentuh persoalan sama ada bukti yang diperoleh melalui proses menyalahi undang-undang boleh menjejaskan bukti yang terhasil daripadanya.

Ini ialah hujah pemohon, bukannya dapatan bahawa siasatan atau penghakiman berkenaan menyalahi undang-undang. Petisyen itu meminta jawatankuasa menerima bahawa tindakan Thaksin sebagai ketua kerajaan berpunca daripada motif politik dan patut termasuk dalam pengampunan. Ia juga berhujah bahawa memegang jawatan politik tidak seharusnya mengecualikannya daripada takrif seseorang yang terlibat dalam ekspresi politik di bawah undang-undang itu.

Oleh itu, isu penentunya lebih khusus daripada persoalan sama ada Thaksin berdepan tentangan politik. Jawatankuasa perlu menilai sama ada perlakuan yang mendasari kes-kes tersebut memenuhi syarat undang-undang, termasuk kaitan politik dan kesalahan yang diliputi Akta.

Penghakiman aset dan tiga kes lain

Petisyen itu merujuk empat penghakiman daripada Bahagian Jenayah Mahkamah Agung bagi Pemegang Jawatan Politik. Salah satunya ialah kes Om.1/2553, melibatkan aset yang dirampas bernilai 46,373,687,554.70 baht, kira-kira 46.37 bilion baht. Tiga lagi dikenal pasti sebagai Om.4/2551, Om.5/2551 dan Om.10/2552.

Bagi kes aset itu, Thaksin merujuk Pengumuman No. 30 pihak berkuasa rampasan kuasa, bertarikh 30 September 2006. Petisyennya berhujah bahawa langkah tersebut disenaraikan pada item 29 dalam jadual yang dilampirkan pada undang-undang pengampunan dan penghakiman itu, bersama peruntukan undang-undang berkaitan, menjadikan kes berkenaan termasuk dalam skopnya. Hujah berkaitan turut dikemukakan bagi tiga penghakiman lain.

Jadual yang dilampirkan pada undang-undang ialah senarai yang menjadi sebahagian daripada perundangan tersebut. Dalam hal ini, hujah petisyen itu sebahagiannya bergantung pada kaitan antara asas undang-undang bagi penghakiman dengan langkah-langkah yang disenaraikan dalam jadual itu. Kewujudan sesuatu langkah dalam jadual tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa setiap kes yang berkaitan dengannya layak.

Thaksin juga berhujah bahawa penghakiman tersebut tidak menyatakan secara jelas bahawa beliau melakukan rasuah atau salah laku yang boleh menyebabkan beliau dikecualikan di bawah Seksyen 3. Itu kekal sebagai tafsiran beliau terhadap penghakiman berkenaan. Belum ada keputusan jawatankuasa yang menerima tafsiran itu diumumkan, dan bentuk remedi tepat yang tersedia dalam kes aset itu belum ditentukan.

Pengampunan hukuman dan pengampunan undang-undang berbeza tujuannya

Petisyen itu merujuk pengurangan hukuman Thaksin melalui pengampunan diraja dalam tiga kes kepada jumlah keseluruhan satu tahun. Ia menyatakan bahawa beliau telah selesai menjalani hukuman itu dan menggunakan pengurangan tersebut sebagai sebahagian daripada hujah untuk memulihkan kedudukan undang-undangnya di bawah Seksyen 7, 8 dan 9.

Pengurangan hukuman mengubah hukuman yang dikenakan. Pengampunan yang dimohon Thaksin akan melangkah lebih jauh dengan menghapuskan liabiliti bagi perlakuan yang layak dan menangani rekod jenayah yang terhasil. Oleh itu, selesai menjalani hukuman tidak dengan sendirinya menyelesaikan persoalan berasingan tentang kelayakan mendapat pengampunan.

Terdapat percanggahan yang belum diselesaikan antara keterangan dalam petisyen dengan laporan tentang tahanannya. Petisyen itu menyatakan beliau telah menjalani hukuman yang dikurangkan itu sepenuhnya. Satu laporan berasingan menyatakan beliau dibebaskan dengan parol dari Penjara Pusat Klongprem di Bangkok pada 11 Mei, selepas Mahkamah Agung memerintahkannya menjalani hukuman setahun pada 9 September tahun sebelumnya. Parol bermaksud pembebasan sebelum tamat tempoh pemenjaraan, tertakluk pada syarat; ia tidak sama dengan pemadaman sabitan.

Laporan itu menyebut hukuman tersebut berkaitan penyalahgunaan kuasa dan konflik kepentingan ketika Thaksin menjadi perdana menteri sebelum rampasan kuasa 2006. Laporan itu turut mencatat kepulangannya ke Thailand pada 22 Ogos 2023, selepas 15 tahun di luar negara, penginapannya di Hospital Besar Polis dan bukannya di penjara, serta pembebasan parol terdahulu pada awal 2024. Jawatankuasa belum mengumumkan cara sejarah ini akan dinilai bersama tuntutan undang-undangnya sekarang.

Proses untuk mendapatkan keputusan petisyen

Chatchai berkata proses itu bermula dengan pengesahan bahawa permohonan telah diterima. Selepas itu, permohonan akan diserahkan kepada jawatankuasa kecil saringan yang dipengerusikan setiausaha tetap kehakiman, yang akan menentukan sama ada permohonan memenuhi kriteria untuk dipertimbangkan.

Jika melepasi saringan, petisyen itu akan dikemukakan kepada jawatankuasa utama yang dipengerusikan Timbalan Perdana Menteri Pakorn Nilprapunt. Chatchai berkata sesetengah kes mungkin memerlukan bukti sokongan atau alasan yang menunjukkan motif politik. Hasrat untuk mencapai pendamaian nasional tidak menggantikan penelitian terhadap kaitan antara kes-kes itu dengan kegiatan politik.

Menteri Kehakiman Pol Lt Gen Rutthapon Naowarat berkata beliau tidak tahu peruntukan mana yang dirujuk Thaksin dan akan menyerahkan keputusan kelayakan kepada jawatankuasa. Menjelaskan pengetahuannya yang terbatas tentang permohonan itu, menteri berkenaan berkata:

Peraturan dan kriteria sudah ditetapkan, tetapi saya belum tahu apa yang dipohonkannya.

Pegawai sedang menyusun petisyen, dan Chatchai berkata satu lagi mesyuarat dijangka diadakan tidak lama lagi, meskipun tarikh belum ditetapkan. Menurut laporan tentang kenyataannya, undang-undang memberikan jawatankuasa itu 180 hari untuk menyelesaikan tugasnya. Tiada tarikh mula bagi tempoh itu atau tarikh akhir khusus untuk petisyen Thaksin dinyatakan, maka tempoh tersebut belum boleh diterjemahkan sebagai tarikh keputusan yang pasti bagi permohonannya.

Mahkamah mengambil pendekatan berbeza

Permohonan Thaksin dikemukakan ketika berlaku pertikaian lebih luas tentang sama ada jawatankuasa perlu memutuskan setiap kes pengampunan. Thai Lawyers for Human Rights berhujah bahawa Seksyen 7 dan 8 mewajibkan mahkamah, polis dan pendakwa melaksanakan undang-undang itu secara langsung apabila kelayakan jelas, dan bukannya menambah proses rujukan kepada jawatankuasa.

Kenyataan organisasi itu menghuraikan amalan mahkamah yang berbeza sepanjang dua minggu pertama selepas Akta berkuat kuasa. Mahkamah Jenayah menamatkan beberapa kes perhimpunan serta-merta, tetapi menetapkan pendengaran sebulan kemudian bagi sesetengah tahanan yang memohon pembebasan. Mahkamah Jenayah Bangkok Selatan merujuk permohonan kepada jawatankuasa atas alasan jawatankuasa itu berkuasa menentukan kelayakan secara muktamad.

Mahkamah lain pula bertindak tanpa menunggu keputusan sedemikian. Mahkamah Jenayah Pusat bagi Kes Rasuah dan Salah Laku memerintahkan pembebasan seorang tahanan yang didakwa berhubung penutupan pusat mengundi pada 2013 selepas kira-kira seminggu pertimbangan, tanpa mengadakan pendengaran. Mahkamah Daerah Dusit mula menamatkan dua kes yang berpunca daripada perhimpunan P-Move tanpa memerlukan permohonan daripada pihak pembelaan.

Thai Lawyers for Human Rights berhujah bahawa peranan jawatankuasa termasuk menyelesaikan pertikaian tentang motif politik, sementara mahkamah tetap bertanggungjawab menamatkan prosiding yang layak. Organisasi itu merujuk perbincangan jawatankuasa perundangan pada 11 September 2025, apabila peruntukan yang akan menangguhkan pengampunan sehingga keputusan jawatankuasa dibuat telah digugurkan daripada draf.

Contoh-contoh itu melibatkan defendan lain dan tidak membuktikan kelayakan Thaksin. Namun, contoh tersebut menunjukkan bahawa prosedur rujukan boleh mempengaruhi kelajuan seseorang menerima remedi. Laporan organisasi itu turut mengkritik ketidakpastian tentang pelantikan anggota jawatankuasa sebelum penubuhannya; laporan kemudian menyatakan jawatankuasa mengadakan mesyuarat pertamanya pada 21 September.

Tarikh penting di sebalik permohonan

Rangkaian tarikh ini membezakan kelulusan dan pelaksanaan undang-undang daripada permohonan khusus Thaksin. Ia juga membantu membezakan kebimbangan terdahulu tentang penubuhan jawatankuasa daripada persoalan kemudian tentang bila petisyennya akan dipertimbangkan.

• 19 dan 20 September 2006: Rampasan kuasa yang dikenal pasti dalam petisyen Thaksin sebagai titik mula kes-kes terhadapnya.
• 11 September 2025: Perbincangan jawatankuasa perundangan yang dirujuk Thai Lawyers for Human Rights tentang pelaksanaan pengampunan tanpa menunggu keputusan jawatankuasa bagi setiap kes.
• Julai 2026: Penggubal undang-undang meluluskan perundangan masyarakat aman.
• 24 Ogos 2026: Akta itu berkuat kuasa.
• 21 September 2026: Jawatankuasa dilaporkan mengadakan mesyuarat pertamanya, sehari sebelum tarikh akhir 22 September yang dikenal pasti Thai Lawyers for Human Rights.
• 8 Oktober 2026: Tarikh Winyat nyatakan bagi pemberian kuasa oleh Thaksin dan penyerahan petisyen.
• 12 Oktober 2026: Winyat mendedahkan permohonan itu kepada umum.

Tiada tarikh pendengaran atau keputusan bagi Thaksin diumumkan. Pengesahan penerimaan, saringan alasan undang-undang dan pertimbangan oleh jawatankuasa utama ialah langkah-langkah yang berasingan.

Hasrat untuk tidak terlibat dalam politik

Winyat menggambarkan permohonan itu sebagai usaha memulihkan reputasi Thaksin dan membolehkannya menjalankan perniagaan serta menjalani kehidupan yang aman. Ketika menjelaskan hasrat bekas perdana menteri itu, peguam berkenaan berkata:

Thaksin mahu mencari rezeki dan hidup dengan aman. Usianya semakin lanjut dan beliau tidak mahu terlibat dalam politik atau menceburi kehidupan politik.

Laporan berbeza tentang usianya: petisyen itu menyebut Thaksin berusia 77 tahun, manakala laporan mengenai parolnya dan respons menteri kehakiman menyebut beliau berusia 76 tahun. Kedua-dua laporan tidak menjelaskan perbezaan itu.

Terdapat laporan tentang bantahan aktivis politik selepas permohonan itu diketahui umum, namun tiada aktivis dikenal pasti dan tiada hantaran dipetik. Dakwaan bahawa pengampunan boleh memulihkan pangkat atau jawatan Thaksin, atau membolehkannya menyertai politik dengan lebih aktif, belum disahkan sebagai kesan undang-undang petisyen ini. Dakwaan itu juga berbeza daripada keterangan peguamnya tentang hasrat Thaksin.

Perkara yang dapat dipastikan lebih terhad: Thaksin memohon supaya liabilitinya dihapuskan dan rekodnya dibersihkan, sementara pegawai berkata kelayakan politik perlu diteliti. Tiada keputusan yang memberikan pengampunan, memulangkan aset yang dirampas atau memulihkan sebarang jawatan diumumkan.

Perkara Utama

• Peguam Thaksin berkata petisyen yang dikemukakan pada 8 Oktober 2026 memohon pengampunan dan pelepasan liabiliti merentas kes-kes berkaitan.
• Permohonan itu merujuk penghakiman melibatkan aset dirampas bernilai 46.37 bilion baht dan tiga lagi kes Mahkamah Agung.
• Akta itu meliputi perlakuan politik yang layak dari 1 Januari 2005 hingga 16 Julai 2025, dan mengecualikan kes Seksyen 112.
• Pegawai berkata kes mesti mempunyai kaitan politik; hak untuk memohon tidak membuktikan kelayakan.
• Jawatankuasa kecil saringan akan menilai petisyen sebelum dirujuk kepada jawatankuasa yang dipengerusikan Pakorn Nilprapunt.
• Mahkamah melaksanakan prosedur yang berbeza, mendorong Thai Lawyers for Human Rights menggesa pelaksanaan yang konsisten dan segera.
• Tiada tarikh keputusan atau pemberian pengampunan kepada Thaksin diumumkan.