Thaksin Memohon Pengampunan dalam Empat Kes, Kementerian Kehakiman Thailand Bersedia Meneliti

Empat kes menuju keputusan saringan

Kementerian Kehakiman Thailand menerima permohonan pengampunan yang melibatkan empat kes terhadap bekas perdana menteri Thaksin Shinawatra. Menteri Kehakiman Pol Lt Gen Rutthaphon Naowarat berkata pada 4 November 2026 bahawa syor akan dikemukakan kepada jawatankuasa perdamaian nasional selepas saringan awal.

Kes-kes itu melibatkan pinjaman 4 bilion baht oleh Export Import Bank of Thailand, skim loteri kerajaan, perubahan konsesi telekomunikasi dan satelit melibatkan Thaicom, serta penyitaan aset bernilai 46 bilion baht. Thaksin mahukan pelepasan daripada liabiliti dan rekod berkaitan kes-kes yang menurut pasukan guamannya bermotifkan politik dipadamkan.

Setiausaha Tetap Kementerian Kehakiman Piyasiri Wattanawarangkul, yang mempengerusikan jawatankuasa kecil saringan, sedang menyiapkan permohonan itu untuk dimasukkan dalam agenda mesyuarat kedua. Kuasa membuat keputusan terletak pada Jawatankuasa Penuh bagi Promosi Masyarakat Aman, yang dipengerusikan Timbalan Perdana Menteri Pakorn Nilpraphan.

Rutthaphon berkata syor yang telah siap boleh dikemukakan secara berperingkat, tanpa menunggu semua petisyen diperiksa. Pendekatan itu membolehkan sesetengah pemohon menerima keputusan sementara pemeriksaan kes lain diteruskan.

Permohonan Thaksin membawa pertikaian utama tentang kelayakan ke hadapan jawatankuasa: peguamnya merujuk kepada asal-usul politik siasatan selepas rampasan kuasa 2006, manakala kes-kes itu turut melibatkan dakwaan rasuah, yang disenaraikan sebagai kategori yang dikecualikan daripada rangka kerja pengampunan. Jawatankuasa perlu memutuskan cara peruntukan kelayakan dan pengecualian terpakai terhadap permohonannya.

Permohonan Thaksin

Thaksin memberi kuasa kepada peguam peribadinya, Winyat Chatmontree, untuk mengemukakan petisyen itu pada 8 Oktober 2026. Winyat mendedahkan pemfailan tersebut pada 12 Oktober dan berkata permohonan itu disalurkan melalui pusat perkhidmatan bersama Pejabat Setiausaha Tetap Pejabat Perdana Menteri kepada pengerusi jawatankuasa perdamaian.

Winyat menyifatkannya sebagai permohonan supaya hak Thaksin untuk mendapat pengampunan diiktiraf dan dibebaskan daripada segala liabiliti di bawah undang-undang. Katanya, permohonan itu merangkumi semua kes berkaitan secara bersama, bukannya mengemukakan petisyen berasingan bagi setiap kes. Pegawai kemudian membincangkan permohonan itu sebagai melibatkan empat kes.

Winyat berkata anak guamnya mahu tuduhan terhadapnya digugurkan, menjalankan perniagaan persendirian dan berharap dapat hidup dengan aman tanpa kembali aktif dalam politik. Beliau meminta jawatankuasa mentafsir undang-undang itu secara luas, meneliti keadaan kes sepenuhnya dan mengelakkan diskriminasi.

Dalam kenyataan November, undang-undang itu dikenal pasti sebagai Akta Promosi Masyarakat Aman, B.E. 2569, bersamaan 2026. Namun, dalam kenyataannya pada Oktober, Winyat menamakan B.E. 2568, atau 2025. Perbezaan tahun perundangan itu masih belum dijelaskan dalam kenyataan berkenaan.

Siapa yang meneliti permohonan?

Chatchai Bangchuad, setiausaha tetap Pejabat Perdana Menteri dan setiausaha jawatankuasa perdamaian, menjelaskan pada Oktober bahawa permohonan akan terlebih dahulu dirujuk kepada jawatankuasa kecil saringan yang dipengerusikan setiausaha tetap Kementerian Kehakiman. Jawatankuasa itu akan meneliti sama ada permohonan berkenaan layak sebelum mengemukakannya kepada jawatankuasa penuh.

Chatchai berkata motif politik merupakan sebahagian daripada penelitian itu. Kes biasa yang tiada kaitan dengan politik tidak termasuk dalam rangka kerja berkenaan, jelasnya, manakala sesetengah permohonan memerlukan bukti yang menyokong dakwaan motif politik.

Profesor Madya Yutthaporn Issarachai, anggota jawatankuasa kecil saringan dan ahli sains politik di Universiti Terbuka Sukhothai Thammathirat, berkata pada 2 November bahawa empat kes Thaksin belum dipertimbangkan dalam mesyuarat saringan pertama. Urus setia sedang mengumpulkan hujah undang-undang dan bukti. Beliau turut menyebut kemungkinan permohonan yang dikemukakan terus kepada jawatankuasa penuh melalui proses berbeza.

Dalam penjelasannya pada 4 November, Rutthaphon berkata langkah seterusnya ialah mengemukakan pandangan panel saringan kepada jawatankuasa penuh. Yutthaporn berkata panel saringan sendiri tidak mempunyai kuasa untuk menolak petisyen secara muktamad; kuasa itu terletak pada jawatankuasa penuh. Tiada tarikh diumumkan bagi mesyuarat saringan kedua atau keputusan permohonan Thaksin.

Tarikh penting dalam proses semakan

Proses ini merangkumi penubuhan panel saringan, pemfailan Thaksin dan mesyuarat pertama panel. Thailand menggunakan kalendar Era Buddha dalam tarikh rasmi; tolak 543 untuk mendapatkan tahun kalendar Gregorian yang sepadan.

• 24 Ogos 2026: Tarikh kuat kuasa Seksyen 8 bagi rekod jenayah politik yang layak, menurut Yutthaporn.
• 24 September 2026: Pakorn melantik jawatankuasa kecil saringan.
• 8 Oktober 2026: Winyat mengemukakan permohonan Thaksin dengan kebenarannya.
• 12 Oktober 2026: Winyat menerangkan permohonan itu kepada umum, manakala Chatchai menjelaskan tatacara saringan.
• 2 November 2026: Jawatankuasa kecil saringan mengadakan mesyuarat rasmi pertamanya. Empat kes Thaksin tiada dalam agendanya.
• 4 November 2026: Rutthaphon menjelaskan cara syor boleh dikemukakan kepada jawatankuasa penuh secara berperingkat.
• Januari 2027: Jawatankuasa mahu pemohon mengemukakan permohonan selewat-lewatnya bulan ini supaya pemeriksaan dapat dijalankan.
• 20 Mac 2027: Tarikh akhir yang ditetapkan untuk menyelesaikan proses awal jawatankuasa selama 180 hari.

Yutthaporn berkata tempoh 180 hari dikira dari mesyuarat pertama jawatankuasa penuh. Mesyuarat 2 November ialah sesi pertama jawatankuasa kecil saringan, iaitu badan berbeza yang menjalankan peranan awal.

Mengapa empat kes itu perlu melalui ujian kelayakan

Empat perkara yang dikaitkan dengan petisyen Thaksin melibatkan keputusan kerajaan dan hasil perundangan yang berbeza. Kes EXIM Bank berkaitan pinjaman sebanyak 4 bilion baht. Kes loteri melibatkan skim kerajaan yang menjual tiket berdasarkan nombor dua dan tiga digit. Satu lagi kes berhubung perubahan bayaran konsesi telekomunikasi dan satelit, termasuk Thaicom. Kes keempat melibatkan penyitaan aset bernilai 46 bilion baht.

Hujah undang-undang Thaksin tertumpu pada siasatan yang menyusuli rampasan kuasa pada September 2006. Jawatankuasa Pemeriksaan Aset, yang ditubuhkan di bawah pentadbiran tentera, menyiasat perkara-perkara yang kemudiannya dikendalikan penyiasat antirasuah, pendakwa raya dan mahkamah.

Permohonan itu merujuk kepada jadual undang-undang berkenaan, termasuk perkara 31, yang meliputi individu tertentu yang dituduh, didakwa atau terkesan dalam apa jua cara oleh pengumuman dan perintah badan tentera yang bertanggungjawab atas rampasan kuasa. Pasukan Thaksin berhujah bahawa asal-usul prosiding itu membuka laluan untuk permohonan dipertimbangkan di bawah peruntukan tersebut.

Rangka kerja itu turut mengecualikan kes rasuah. Oleh itu, pengelasan undang-undang bagi setiap perkara menjadi teras keputusan: jawatankuasa perlu meneliti kedua-dua dakwaan kaitan dengan perintah tentera dan sekatan terhadap jenis kesalahan yang layak mendapat pelepasan.

Bekas pemimpin Baju Merah Nattawut Saikuar mempertahankan hak Thaksin untuk memohon dalam kenyataan di Facebook pada 2 November. Beliau berhujah bahawa kes-kes itu bermula melalui kuasa kepimpinan rampasan kuasa dan berkata keputusan terletak pada jawatankuasa.

Perkara yang dibincangkan dalam mesyuarat pertama

Mesyuarat saringan pada 2 November mempunyai 23 perkara dalam agenda keseluruhannya. Dalam agenda itu, lima perkara melibatkan tunjuk perasaan politik dan membabitkan tujuh individu. Angka yang lebih besar merujuk kepada keseluruhan agenda mesyuarat; angka yang lebih kecil merujuk kepada kes tunjuk perasaan dan individu yang terlibat.

Dua daripada tujuh individu itu ialah bekas perdana menteri Abhisit Vejjajiva dan bekas timbalan perdana menteri Suthep Thaugsuban. Panel menyokong pengampunan bagi perkara berkaitan tunjuk perasaan Jawatankuasa Pembaharuan Demokratik Rakyat dan menyokong penamatan siasatan Jabatan Siasatan Khas yang berkaitan.

Panel saringan mendapati tindakan mereka memenuhi kriteria bagi kes yang melibatkan tunjuk perasaan politik. Syor tersebut menggambarkan bentuk penelitian yang kini menanti pemohon lain: mengenal pasti perbuatan, meneliti kaitan politiknya dan menentukan sama ada ia menepati kategori berkanun.

Yutthaporn berkata perbincangan melibatkan beberapa kumpulan besar kes dan individu daripada kem politik berbeza sepanjang kira-kira dua dekad. Beliau turut berkata bekas perdana menteri Yingluck Shinawatra belum mengemukakan petisyen pengampunan setakat 2 November.

Maksud pelepasan bagi pemohon

Undang-undang itu dikatakan meliputi kes yang layak dan berkaitan dengan tunjuk perasaan politik antara 1 Januari 2005 hingga 16 Julai 2025. Pengecualiannya merangkumi kesalahan di bawah Seksyen 112 berkaitan institusi raja, rasuah, kecederaan tubuh badan serius di bawah Seksyen 297 dan kesalahan tertentu yang melibatkan pihak persendirian.

Bagi pemohon yang layak, pelepasan boleh melibatkan penamatan siasatan, pengguguran kes daripada prosiding mahkamah, pembebasan individu daripada tahanan atau pembersihan rekod jenayah. Tindakan yang sesuai bergantung pada sama ada kes seseorang masih disiasat, sedang dibicarakan di mahkamah atau sudah selesai.

Yutthaporn berkata Seksyen 8 menetapkan rekod jenayah politik yang layak ditamatkan mulai 24 Ogos 2026. Katanya, agensi seperti Polis Diraja Thailand boleh bertindak dalam lingkungan tanggungjawab masing-masing tanpa menunggu keputusan berasingan daripada jawatankuasa.

Nattawut menyifatkan matlamat segera Thaksin sebagai membersihkan rekod jenayahnya. Katanya, Thaksin tidak lagi mempunyai baki hukuman penjara daripada kes-kes yang telah selesai selepas pembebasannya.

Nattawut turut berkata kes Thaksin di bawah Seksyen 112 berada di Mahkamah Rayuan dan akan diteruskan melalui mahkamah kerana kesalahan itu dikecualikan secara jelas daripada undang-undang berkenaan. Oleh itu, permohonan pengampunan itu berjalan seiring dengan proses mahkamah berasingan yang melibatkan pertuduhan tersebut.

Tarikh akhir, cabaran mahkamah dan dakwaan politik

Jawatankuasa menyasarkan untuk menyelesaikan tugasnya dalam tempoh 180 hari, dengan 20 Mac 2027 ditetapkan sebagai tarikh akhir. Yutthaporn berkata jawatankuasa mahu permohonan dikemukakan selewat-lewatnya pada Januari supaya pegawai mempunyai masa untuk mengumpulkan fakta dan meneliti isu undang-undang.

Rangka kerja itu membenarkan dua lanjutan sehingga 90 hari setiap satu jika kerja belum selesai. Kedua-dua lanjutan itu boleh menambah sehingga 180 hari, sama dengan tempoh awal. Namun, pegawai berkata sasaran mereka ialah menyelesaikannya dalam tempoh 180 hari pertama.

Rutthaphon berkata Pakorn mahu jawatankuasa penuh bermesyuarat secepat mungkin. Beliau menjangkakan keputusan akan dibuat sebaik sahaja syor lengkap dibentangkan dalam mesyuarat, sementara panel saringan meneruskan pemeriksaan petisyen lain secara serentak.

Yutthaporn berkata pemohon yang petisyennya ditolak oleh jawatankuasa penuh boleh mencabar keputusan itu di Mahkamah Pentadbiran. Keputusan pentadbiran ialah penggunaan kuasa kerajaan yang memberi kesan kepada hak seseorang; semakan kehakiman membolehkan mahkamah meneliti cabaran terhadap keputusan tersebut.

Yutthaporn turut menolak dakwaan bahawa pengampunan dirundingkan sebagai pertukaran undi Parti Pheu Thai dalam perbahasan usul tidak percaya. Beliau menafikan dakwaan bahawa usaha awal dibuat untuk membatalkan kelayakan Thaksin dan berkata panel saringan tidak menerima tekanan atau lobi. Nattawut secara berasingan turut menolak dakwaan mengenai pertukaran undi itu.

Bagi Thaksin, langkah prosedur seterusnya ialah penelitian oleh panel saringan dan pengemukaan pandangannya kepada jawatankuasa Pakorn. Bagi pemohon lain, keputusan untuk mengemukakan syor yang telah siap secara berperingkat bermakna kes mereka boleh diteruskan tanpa menunggu semua petisyen selesai diputuskan.

Perkara Utama

• Peguam Thaksin memfailkan permohonan pengampunan pada 8 Oktober 2026; pegawai mengenal pasti empat kes dalam skopnya.
• Kementerian Kehakiman sedang menyediakan permohonan itu untuk mesyuarat saringan kedua selepas ia tiada dalam agenda 2 November.
• Kuasa membuat keputusan terletak pada jawatankuasa perdamaian penuh yang dipengerusikan Timbalan Perdana Menteri Pakorn Nilpraphan.
• Pasukan Thaksin merujuk kepada asal-usul siasatan selepas rampasan kuasa 2006; rangka kerja itu turut mengecualikan kes rasuah.
• Tarikh akhir awal yang ditetapkan jawatankuasa ialah 20 Mac 2027, dengan kemungkinan dua lanjutan sehingga 90 hari setiap satu.
• Yutthaporn berkata pemohon yang ditolak boleh mencabar keputusan jawatankuasa di Mahkamah Pentadbiran.