AmanahRaya Menggantung Urus Niaga Tiga Dana Ketika Pendedahan kepada Bon Zetrix AI Diteliti

Tiga dana dibekukan ketika tekanan penebusan meningkat

AmanahRaya Investment Management Sdn Bhd (ARIM) menggantung semua urus niaga dalam tiga dana berkuat kuasa serta-merta, dengan menyatakan peningkatan permintaan penebusan dan risiko kredit yang lebih tinggi melibatkan pelaburan tertentu. Pengumuman pada 13 Oktober itu menghalang pelabur daripada mengeluarkan wang, membuat pelaburan baharu atau bertukar masuk atau keluar daripada dana terjejas.

Dana berkenaan ialah AmanahRaya Syariah Trust Fund (ARSTF), AmanahRaya Syariah Income Fund (ARSIF) dan AmanahRaya Unit Trust Fund (ARUTF). ARIM, anak syarikat Amanah Raya Bhd, berkata penggantungan sementara itu memberinya masa untuk menilai kecairan dan penilaian pelaburan, sambil melindungi kepentingan semua pemegang unit.

Keputusan itu dibuat ketika pendedahan dana berkenaan kepada bon Islam terbitan Zetrix AI Bhd diteliti. Jumlah pegangan mereka dilaporkan melebihi RM500 juta tetapi kurang daripada RM600 juta. Nilai pasaran Zetrix AI susut kira-kira RM5 bilion dalam tempoh sebulan lalu apabila jualan besar-besaran mengurangkan pegangan pengarah urusannya Wong Thean Soon, yang juga dikenali sebagai TS Wong.

Dua perbezaan penting perlu diberi perhatian oleh pelabur. Dalam pengumumannya, ARIM tidak menamakan pelaburan yang menyebabkan penggantungan itu, walaupun secara berasingan mengesahkan pendedahan kepada nota Zetrix AI. ARIM turut berkata penggantungan itu, dengan sendirinya, tidak menandakan kegagalan penerbit membayar hutang atau kerugian pelaburan yang telah direalisasikan. Sekatan terhadap akses kepada wang ialah perkara serius, tetapi tidak sama dengan peminjam gagal membuat bayaran.

Maksud penggantungan bagi pelabur

Sekatan itu meliputi semua langganan, penebusan dan pertukaran, bukan pengeluaran wang sahaja. Pelabur tidak boleh menebus unit untuk mendapatkan wang tunai, membeli unit tambahan atau memindahkan pegangan masuk atau keluar daripada tiga dana itu sepanjang urus niaga digantung.

ARIM berkata langkah itu diambil selaras dengan keperluan kawal selia yang berkenaan. Pengurus dana itu menjelaskan tujuannya dalam satu kenyataan:

Langkah ini bertujuan melindungi kepentingan semua pemegang unit serta memastikan layanan yang adil dan saksama. Ia memberikan masa untuk menilai kecairan, menyemak penilaian pelaburan dan menentukan tindakan yang sesuai, sambil mengurangkan keperluan menjual aset pada diskaun besar yang boleh menjejaskan nilai kepentingan pemegang unit,

Kebimbangannya ialah untuk memenuhi lonjakan permintaan pengeluaran, dana mungkin perlu menjual pelaburan pada harga yang tertekan. Jualan itu boleh mengunci kerugian dan menyebabkan pelabur yang kekal dalam dana menanggung kesannya. Penggantungan urus niaga memberi pengurus masa untuk menilai risiko itu, namun pada masa sama menghalang pelabur daripada mengakses wang yang mungkin mereka perlukan.

Berapakah jumlah hutang Zetrix AI yang dipegang dana?

ARIM mengesahkan bahawa ketiga-tiga dana secara kolektif memegang kurang daripada 30% bon Zetrix AI. Berdasarkan jumlah hutang RM2 bilion yang dilaporkan, pegangan 30% bersamaan RM600 juta, maka peratusan yang didedahkan itu menunjukkan jumlahnya di bawah paras tersebut. Laporan menyatakan nilai pegangan melebihi RM500 juta, tetapi had bawah itu tidak dapat dipastikan berdasarkan kenyataan peratusan sahaja.

Perbezaan antara bahagian hutang penerbit dengan bahagian aset dana amat penting. Memegang kurang daripada 30% bon Zetrix AI tidak bermakna setiap dana melaburkan kurang daripada 30% portfolionya dalam syarikat itu. Jumlah aset ketiga-tiga dana, peruntukan masing-masing dan pembahagian nota antara dana tidak didedahkan.

Tanpa angka tersebut, pelabur tidak dapat mengira sejauh mana setiap dana bergantung pada Zetrix AI atau menganggarkan kesan perubahan penilaian bon terhadap unit mereka. Jumlah pendedahan itu menunjukkan skala pegangan, tetapi tidak menentukan nilai kerugian atau menunjukkan sama ada ketiga-tiga dana menghadapi tekanan yang sama.

Zetrix AI melancarkan program bon Islam bernilai RM2 bilion pada November 2022. Terbitan awalnya berjumlah RM1 bilion, sebelum dinaikkan kepada RM2 bilion pada pertengahan 2025. Hasil terbitan itu bertujuan menyokong pembangunan teknologi yang melibatkan produk rantaian blok dan kecerdasan buatan, serta membiayai semula hutang sedia ada. Nota itu diterbitkan secara berperingkat dengan tempoh matang tiga tahun.

Mengapa pengurangan pegangan Wong penting kepada pemegang bon

Satu syarat yang dilampirkan pada program bon itu menghendaki Zetrix AI memastikan Wong tidak melupuskan saham dengan cara yang menyebabkan beliau bukan lagi pemegang saham tunggal terbesar tanpa persetujuan pemegang bon. Syarat sedemikian, yang dipanggil kovenan, ialah komitmen kontrak yang direka untuk melindungi pemberi pinjaman.

Jumlah pegangan langsung dan tidak langsung Wong merosot daripada 29.955% pada 27 Julai kepada kira-kira 6.4% menjelang Selasa yang dirujuk dalam laporan penggantungan. Itu merupakan penurunan kira-kira 23.6 mata peratusan, atau sekitar 79% daripada peratusan pegangan terdahulu. Namun, beliau kekal sebagai pemegang saham terbesar syarikat itu.

Kovenan itu berkaitan kedudukan beliau berbanding pemegang saham lain, bukannya peratusan minimum yang dinyatakan dalam laporan. Oleh itu, pengurangan pegangan beliau mengecilkan penampan yang melindungi kedudukan tersebut, tetapi penurunan itu sahaja tidak membuktikan syarat berkenaan telah dilanggar.

Pendedahan terdahulu meletakkan pegangan Wong pada 8.245% pada 8 Oktober, selepas beliau menjual 46.88 juta saham pada harga 7.5 sen sesaham, bernilai kira-kira RM3.52 juta. Ketika itu, pegangan langsung beliau ialah 4.898%, atau 386.83 juta saham, manakala pegangan tidak langsung melalui Asia Internet Holdings Sdn Bhd ialah 3.347%, atau 264.31 juta saham.

Pemfailan kepentingan pengarah terdahulu yang diumumkan pada 7 Oktober merekodkan urus niaga pada 6 Oktober. Wong melupuskan 5,542,089 saham yang dipegang secara langsung dan memperoleh jumlah yang sama secara tidak langsung melalui Asia Internet Holdings Sdn Bhd pada harga RM0.220 sesaham. Beliau turut melupuskan 18,560,000 saham langsung pada harga RM0.080 sesaham dan 53,349,200 saham tidak langsung pada harga RM0.083 sesaham. Setakat notis 7 Oktober, pegangan langsung beliau berjumlah 453,708,314 saham, atau 5.745%, manakala pegangan tidak langsung berjumlah 264,310,974 saham, atau 3.347%. Peratusan itu tidak termasuk 180,898,600 saham perbendaharaan. Pemfailan ini mengesahkan kedudukan pegangan saham yang lebih awal; ia tidak menyokong angka keseluruhan pada 8 Oktober atau angka kira-kira 6.4% yang dilaporkan kemudian.

Angka 8 Oktober dan angka 6.4% yang dilaporkan selepas itu merujuk kepada titik masa berlainan dalam jualan besar-besaran yang berterusan, dan tidak semestinya bercanggah. Wong berkata pelupusan saham itu terpaksa dilakukan, bukan secara sukarela, serta mendakwa kemungkinan wujud pakatan sulit dan manipulasi harga. Dakwaan itu belum dibuktikan.

Penelitian terhadap penarafan dan jualan besar-besaran saham yang lebih luas

MARC Ratings meletakkan penarafan Zetrix AI dalam status MARCWatch Developing selepas pegangan Wong merosot dengan ketara, yang menurut agensi itu sebahagian besarnya berpunca daripada panggilan margin. Panggilan margin berlaku apabila pemberi pinjaman meminta cagaran tambahan atau pembayaran balik selepas nilai aset yang dicagarkan jatuh. Menjual saham yang dicagarkan boleh menjadi salah satu cara memenuhi permintaan itu.

Dalam pengumuman penarafan asalnya, MARC Ratings menyatakan tindakan itu meliputi penarafan AA-IS bagi Program Nota Jangka Sederhana Islam (IMTN) Zetrix AI sehingga RM2.0 bilion. Agensi itu meletakkan pegangan Wong pada 12.1%, terdiri daripada kepentingan langsung 6.5% dan tidak langsung 5.6%, turun daripada 30%. Agensi itu berkata pengurangan tersebut mengecilkan penampan bagi pematuhan terhadap kovenan positif yang menghendaki beliau kekal sebagai pemegang saham tunggal terbesar kumpulan itu, dan memberi amaran bahawa pengurangan selanjutnya boleh menyebabkan pelanggaran kovenan.

MARC Ratings turut menilai pinjaman yang meningkat kepada RM2.2 bilion pada akhir Jun 2026 berbanding RM160.5 juta pada 2021, di samping perbelanjaan pembangunan terkumpul sebanyak RM3.7 bilion, bersamaan 56% daripada jumlah aset. Agensi itu berkata penarafan akan dinilai semula dan tindakan sewajarnya diambil apabila jualan besar-besaran itu stabil, manakala status pemantauan akan ditamatkan setelah agensi memperoleh gambaran lebih jelas tentang kestabilan pegangan saham dan trajektori pendapatan yang menyokong liputan hutang selaras dengan penarafan semasa.

Pemantauan penarafan itu meningkatkan penelitian terhadap kedudukan kredit syarikat, tetapi tidak harus dianggap sebagai pengisytiharan kegagalan membayar hutang. Kebimbangan yang dilaporkan tertumpu pada penampan yang semakin kecil bagi kovenan pemegang saham. Tiada kegagalan membayar nota dikenal pasti dalam laporan mengenai penggantungan itu.

Nilai pasaran Zetrix AI merosot kira-kira 90% sejak akhir Ogos dan mencecah paras terendah 13 tahun pada 6.5 sen pada 5 Oktober. Pada 9 Oktober, sahamnya ditutup pada 8.5 sen, naik satu sen atau 13.33%, sekali gus meletakkan nilai kumpulan itu pada RM686.7 juta. Kenaikan harian itu tidak membalikkan kejatuhan yang jauh lebih besar.

Kejatuhan itu menyusuli laporan bahawa anak syarikatnya, MyEG, digantung daripada peranannya sebagai ejen kutipan bagi Jabatan Pengangkutan Jalan Malaysia (JPJ) berhubung tunggakan RM314 juta. Perkembangan itu merupakan sebahagian daripada rangkaian peristiwa yang dilaporkan di sebalik tekanan terhadap harga saham. Namun, ia tidak dengan sendirinya membuktikan status pembayaran bon Zetrix AI atau mengukur kerugian dana.

Wong turut mengurangkan pegangan dalam syarikat tersenarai lain. Beliau tidak lagi menjadi pemegang saham besar Cuscapi pada September selepas melupuskan kira-kira 103.6 juta saham, mewakili hampir 11% syarikat itu. Pemfailan berasingan pada Oktober merekodkan beliau keluar daripada status pemegang saham besar Excel Force MSC selepas melupuskan 24.05 juta saham pada 5 Oktober. Jualan ini menunjukkan pengurangan pegangan itu turut melibatkan syarikat selain Zetrix AI.

Petunjuk daripada hasil bon

Satu terbitan berperingkat bernilai RM215 juta yang diterbitkan pada Mac 2024 menawarkan kadar kupon 5.8%. Hasil yang dilaporkan meningkat kepada 5.97%, iaitu perbezaan 0.17 mata peratusan atau 17 mata asas. Satu mata asas bersamaan seperseratus mata peratusan.

Kupon ialah kadar bayaran yang ditetapkan berdasarkan nilai muka bon. Hasil mengukur pulangan tersirat berdasarkan harga pasaran dan bayaran yang dijangka. Apabila harga bon jatuh sedangkan bayaran kontraknya kekal sama, hasil biasanya meningkat. Pergerakan hasil yang dilaporkan itu selaras dengan tekanan jualan atau permintaan pelabur terhadap pulangan yang lebih tinggi untuk memegang hutang berkenaan.

Angka itu tidak mencukupi untuk mengira kerugian ketiga-tiga dana. Laporan tidak memberikan harga urus niaga, kos belian dana, pegangan mereka dalam terbitan berperingkat itu atau penilaian portfolio terkini. Angka RM215 juta ialah nilai terbitan berperingkat tersebut, bukannya jumlah pegangan ARIM yang didedahkan.

Kira-kira RM5 bilion yang terhapus daripada nilai pasaran saham Zetrix AI juga berasingan daripada sebarang kerugian bonnya. Saham dan bon memberikan pelabur tuntutan yang berbeza terhadap sesebuah syarikat. Kejatuhan mendadak harga saham boleh meningkatkan kebimbangan terhadap kewangan atau obligasi kontrak peminjam, tetapi tidak boleh terus digunakan untuk menganggarkan kerugian pemegang bon.

Rangkaian peristiwa di sebalik penggantungan

Peristiwa itu bermula dengan penubuhan program bon dan berlanjutan hingga tekanan terkini terhadap pegangan saham Wong. Laporan penggantungan bertarikh 13 Oktober 2026, maka keputusan itu dibuat selepas pelupusan saham pada Oktober dan penelitian penarafan.

• November 2022: Zetrix AI melancarkan program bon Islam bernilai RM2 bilion.
• Mac 2024: Terbitan berperingkat RM215 juta diterbitkan dengan kadar kupon 5.8%.
• Pertengahan 2025: Nilai terbitan dinaikkan daripada RM1 bilion kepada RM2 bilion.
• 27 Julai: Jumlah pegangan langsung dan tidak langsung Wong ialah 29.955%.
• Sejak akhir Ogos: Jualan besar-besaran saham bermula.
• 5 Oktober: Saham Zetrix AI mencecah 6.5 sen, paras terendah dalam tempoh 13 tahun.
• 8 Oktober: Pegangan Wong merosot kepada 8.245% selepas satu lagi pelupusan.
• 13 Oktober: ARIM mengumumkan penggantungan serta-merta urus niaga dalam tiga dana itu. Pegangan Wong dilaporkan sekitar 6.4%.

Rangkaian peristiwa itu menghubungkan peningkatan kebimbangan terhadap penerbit dengan sekatan dana. Namun, ia tidak membuktikan bahawa Zetrix AI sahaja menyebabkan masalah kecairan, kerana kenyataan penggantungan ARIM tidak mengenal pasti pelaburan yang terjejas.

Tarikh urus niaga disambung belum diumumkan

ARIM berkata pihaknya sedang memantau pelaburan terjejas dan berurusan dengan penerbit, pemegang amanah sukuk serta pemegang amanah setiap dana. Sukuk ialah instrumen pembiayaan Islam. Pemegang amanah sukuk mewakili pemegangnya di bawah aturan pembiayaan, manakala pemegang amanah dana menyelia dana mengikut dokumen tadbir urus masing-masing.

Pengurus dana itu berkata penilaian akan dibuat menurut dasar, dokumen dana dan keperluan kawal selia yang berkenaan. Ia turut berkata penggantungan akan disemak secara berkala dengan rundingan bersama pemegang amanah dana. Tiada tarikh muktamad untuk urus niaga disambung, tarikh akhir semakan atau jadual terperinci diumumkan.

ARIM menjelaskan cara pelabur akan dimaklumkan tentang sebarang perubahan:

Maklumat terkini, termasuk sebarang pelanjutan atau penyambungan semula urus niaga, akan disampaikan melalui notis rasmi dan saluran komunikasi ARIM yang dibenarkan. Kami kekal komited terhadap pengurusan dana yang bertanggungjawab, pengawasan yang sewajarnya dan kepentingan semua pemegang unit.

Isu utama yang belum terjawab ialah kecairan semasa dana, penilaian semula pelaburan dan syarat yang perlu dipenuhi untuk menyambung urus niaga. Jumlah permintaan penebusan, baki tunai yang tersedia dan cara arahan pengeluaran tertangguh akan dikendalikan tidak didedahkan. Selagi butiran itu belum diumumkan, tempoh pembekuan dan kesan kewangannya terhadap pelabur individu tidak dapat dikira.

Perkara Utama

• ARIM menggantung langganan, penebusan dan pertukaran dalam ARSTF, ARSIF dan ARUTF berkuat kuasa serta-merta.
• Pengurus dana menyatakan peningkatan permintaan penebusan dan risiko kredit yang lebih tinggi, tetapi tidak menamakan pelaburan terjejas dalam kenyataan penggantungan.
• Jumlah pegangan bon Zetrix AI oleh ketiga-tiga dana dilaporkan melebihi RM500 juta tetapi kurang daripada RM600 juta.
• Pegangan Wong merosot daripada 29.955% kepada kira-kira 6.4%, namun beliau kekal sebagai pemegang saham terbesar Zetrix AI.
• MARC Ratings meletakkan Zetrix AI dalam status MARCWatch Developing di tengah-tengah kebimbangan tentang penampan kovenan pemegang saham yang semakin kecil.
• Penggantungan itu tidak dengan sendirinya membuktikan kegagalan membayar hutang atau kerugian yang telah direalisasikan. Tarikh urus niaga disambung belum diumumkan.