Bangladesh Rancang Undang-undang Membolehkan Polis Membuka Kes Pemerasan Tanpa Aduan Mangsa

Polis mahu kuasa bertindak apabila mangsa takut

Bangladesh sedang mempertimbangkan pindaan kepada undang-undang jenayahnya yang membolehkan polis membuka kes pemerasan tanpa menunggu mangsa yang ketakutan membuat aduan. Cadangan itu termasuk kamera wajib yang dipakai pegawai, penggunaan rakaman sebagai bukti di mahkamah dan pendakwaan melalui mahkamah biasa.

Ketua Polis Negara Md Ali Hossain Fakir menggariskan inisiatif itu pada Sabtu, 24 Oktober, selepas mesyuarat kepolisan komuniti di Ibu Pejabat Polis Metropolitan Khulna di Boyra. Beliau berkata sudah meminta menteri dalam negeri menggubal undang-undang baharu yang membolehkan polis memulakan kes menggunakan bukti digital atau bukti lain berkaitan pemerasan.

Pengumuman itu menyusuli perbincangan jawatankuasa parlimen pada 15 Oktober, apabila Menteri Dalam Negeri Salahuddin Ahmed menyatakan dua pilihan: meminda Kanun Keseksaan sedia ada atau memperkenalkan undang-undang khusus bagi menangani pemerasan. Matlamat utamanya ialah membolehkan siasatan dimulakan walaupun individu yang diugut tidak mahu pergi ke balai polis.

Fakir berkata golongan berpengaruh, penjenayah dan individu yang mempunyai hubungan dengan pihak berkuasa terlibat dalam pemerasan, menyebabkan mangsa takut untuk membuat aduan dan memberi keterangan. Pemerasan bermaksud memaksa seseorang menyerahkan wang atau sesuatu yang bernilai melalui ugutan atau intimidasi.

Bagi individu yang berdepan tuntutan sedemikian, perubahan yang dicadangkan itu akan mengalihkan tanggungjawab memulakan kes kepada polis. Pegawai boleh bertindak berdasarkan bukti yang diperoleh, tanpa bergantung pada individu berkenaan untuk mengambil langkah rasmi pertama.

Perubahan yang bakal dibawa undang-undang dicadangkan

Fakir berkata beliau telah mengemukakan cadangan itu kepada menteri dalam negeri sebelum berangkat ke Khulna. Beliau menjangkakan undang-undang akan digubal tidak lama lagi dan menyifatkan sistem itu sebagai satu aturan yang membolehkan polis menjadi pengadu serta mengambil tindakan sendiri.

Dari segi praktikal, pengadu ialah individu atau pihak berkuasa yang secara rasmi membawa dakwaan jenayah kepada perhatian sistem keadilan. Di bawah aturan yang dicadangkan, pegawai boleh memainkan peranan itu dalam kes pemerasan dengan menggunakan bukti yang dikumpulkan semasa menjalankan tugas polis.

Perbincangan pada 15 Oktober berlangsung di Bangunan Jatiya Sangsad dalam mesyuarat Jawatankuasa Tetap Parlimen mengenai Kementerian Dalam Negeri yang dipengerusikan Joynul Abedin. Ahmed memberitahu jawatankuasa itu bahawa pembaharuan akan menangani kelemahan dalam Kanun Keseksaan sedia ada.

Kerajaan sedang mempertimbangkan pindaan dan undang-undang berasingan. Pengumuman itu tidak menyatakan pilihan perundangan muktamad, rang undang-undang yang diterbitkan, peruntukan hukuman khusus atau tarikh kelulusan. Oleh itu, jangkaan Fakir bahawa tindakan akan diambil tidak lama lagi masih belum menetapkan jadualnya.

Kamera bakal menjadi sebahagian daripada sistem bukti

Ahmed menyatakan cadangan untuk mewajibkan kamera badan bagi anggota penguat kuasa undang-undang. Pegawai akan merakam audio dan video kegiatan pemerasan, dan rakaman itu diserahkan terus kepada mahkamah sebagai bukti forensik utama.

Bukti forensik ialah bahan yang diperiksa bagi membantu menentukan perkara yang berlaku dan pihak yang terlibat. Dalam cadangan ini, rakaman akan memberi gambaran tentang kejadian yang boleh diteliti oleh penyiasat dan mahkamah bersama bukti lain.

Menteri itu berkata rakaman akan digunakan untuk mengenal pasti individu yang membuat tuntutan di lapangan serta penaung berpengaruh di sebalik mereka. Maka, skop yang disasarkan bukan hanya individu yang mengutip wang secara langsung.

Penjelasan Fakir di Khulna lebih luas daripada cadangan penggunaan kamera. Beliau berkata bukti digital dan bentuk bukti lain sepatutnya membolehkan polis mengambil tindakan. Secara keseluruhan, pengumuman itu menggambarkan peralihan kepada pengumpulan bukti yang membolehkan pegawai bertindak apabila mangsa memilih untuk berdiam diri kerana takut.

Mahkamah biasa dan hukuman lebih berat dicadangkan

Perbincangan parlimen itu turut menyentuh cara kes pemerasan akan didakwa. Ahmed menyatakan rancangan menggunakan mahkamah kehakiman biasa dan memohon hukuman penjara maksimum yang dibenarkan undang-undang, berbanding bergantung pada prosiding ringkas dengan hukuman ringan dan denda kecil yang dikenakan mahkamah bergerak.

Prosiding ringkas ialah proses undang-undang yang lebih pendek. Mahkamah bergerak boleh mengendalikan kesalahan tertentu di luar suasana mahkamah konvensional. Kerajaan menyatakan kebimbangan bahawa hukuman ringan tidak cukup mencegah jenayah dan pesalah berulang boleh kembali melakukan kegiatan jenayah dengan cepat.

Fakir menyuarakan kebimbangan yang sama di Khulna, dengan berkata sesetengah pesalah menyambung semula kegiatan mereka selepas dikenakan tindakan undang-undang. Katanya, polis sedang membangunkan dasar untuk mencegah mereka daripada kembali melakukan kegiatan itu.

Cadangan itu menangani peringkat berbeza dalam masalah yang sama: memulakan kes apabila tiada sesiapa berasa cukup selamat untuk membuat aduan, mengumpulkan bukti yang boleh digunakan dan mengusahakan hukuman melalui mahkamah. Kesan praktikalnya bergantung pada cara setiap peringkat itu digubal dalam undang-undang dan dilaksanakan.

Kepolisan komuniti turut berdepan ujian akauntabiliti

Fakir turut mengumumkan usaha merangka kerangka undang-undang yang membolehkan kepolisan komuniti beroperasi sebagai cabang polis. Beliau berkata kementerian dalam negeri dan kewangan telah meluluskan kerangka yang sedang dibangunkan untuk meningkatkan keberkesanan kegiatan polis.

Kepolisan komuniti merapatkan hubungan polis dengan penduduk setempat dalam soal keselamatan kejiranan. Namun, di Khulna, Fakir mengakui dakwaan bahawa sesetengah individu yang terlibat dalam kepolisan komuniti sendiri mengganggu penduduk yang tidak bersalah, menggunakan intimidasi dan mengutip wang melalui ugutan.

Ketua polis itu berkata kegiatan sedemikian akan dikawal oleh kerangka undang-undang yang bertujuan mencegah penyalahgunaan. Ketika menjelaskan bagaimana struktur yang dicadangkan itu akan menangani dakwaan berkenaan, beliau berkata:

"Kejadian seperti ini tidak boleh berulang. Kegiatan kepolisan komuniti akan dijalankan dalam kerangka undang-undang bagi mencegah penyalahgunaan ini," katanya.

Dakwaan itu menjadikan penyeliaan isu nyata dalam pembaharuan tersebut. Penduduk yang berdepan pemerasan memerlukan perlindungan daripada penjenayah, manakala mereka yang menyertai kepolisan setempat juga mesti dipertanggungjawabkan atas cara mereka menggunakan kedudukan masing-masing. Fakir berkata percubaan mengganggu orang ramai atau mengutip wang dengan menyalahgunakan kuasa kepolisan komuniti akan dikenakan pengawasan ketat.

Mesyuarat Khulna meletakkan kepercayaan awam sebagai tumpuan

Pesuruhjaya Polis Metropolitan Khulna Md Shazzadur Rahman mempengerusikan mesyuarat itu, yang memberi tumpuan kepada dadah, keganasan, pemerasan, geng juvana dan ekstremisme. Timbalan Ketua Polis Daerah Khulna Md Rezaul Karim dan komandan Pusat Latihan Polis, Timbalan Ketua Polis AKM Musharraf Hossain Miaze, hadir sebagai tetamu khas bersama kenamaan tempatan dan wakil masyarakat sivil.

Fakir berkata kegiatan polis sepanjang 17 tahun sebelumnya telah mewujudkan jurang antara pasukan itu dengan masyarakat. Memulihkan keyakinan merupakan salah satu tujuan lawatan beliau. Beliau menyifatkan hubungan yang ingin dibina oleh polis:

"Kami mahu membina semula keyakinan orang ramai terhadap polis dan menjalin hubungan berasaskan kepercayaan dengan masyarakat. Matlamat kami adalah menjadi pasukan polis yang lebih berperikemanusiaan dan mesra rakyat," katanya.

Ketua polis itu turut mengakui wujudnya ketakutan orang ramai di Khulna, dengan merujuk kepada pembunuhan yang melibatkan individu yang disifatkannya sebagai penjenayah. Katanya, polis dikritik sebagai autoritarian apabila menggunakan kekerasan dan dianggap lemah apabila tidak berbuat demikian.

Respons yang dicadangkannya menggabungkan penguatkuasaan lebih berkesan dengan hubungan yang lebih rapat bersama penduduk. Perkara itu berkait secara langsung dengan inisiatif memerangi pemerasan: undang-undang boleh membolehkan pegawai memulakan kes, manakala kerjasama orang ramai tetap membantu mereka memahami ancaman, mengenal pasti suspek dan menyiasat kejadian.

Operasi bersama menyertai cadangan undang-undang

Fakir berkata operasi bersama sudah dijalankan di seluruh negara terhadap geng juvana, pemeras ugut, pengedar dadah dan pengganas. Beliau menyifatkan dasar kerajaan sebagai toleransi sifar terhadap dadah dan menyeru kerjasama untuk menangani jenayah ini.

Ketika menjawab soalan mengenai keselamatan, beliau merujuk kepada gangguan selepas 5 Ogos 2024, dengan berkata polis tidak hadir ketika kegiatan jenayah semakin berleluasa. Katanya, pasukan itu kini sudah kembali berfungsi dan menjalankan tugas di seluruh negara.

Fakir berhujah bahawa keadaan telah bertambah baik, namun mengakui masalah seperti pengangguran tidak dapat diselesaikan dalam sekelip mata. Huraian beliau mengaitkan kempen penguatkuasaan semasa dengan usaha lebih luas untuk memulihkan operasi polis dan keyakinan orang ramai.

Penggunaan dadah turut dibincangkan dalam jawatankuasa parlimen. Dengan merujuk kepada minit sesi terdahulu, Fakir memberi amaran bahawa pelajar di asrama universiti perubatan dan kejuruteraan dipengaruhi untuk menggunakan Yaba melalui dakwaan bahawa dadah itu membantu mereka belajar sepanjang malam. Beliau menggesa kempen pencegahan dan penguatkuasaan bersasar di kampus.

Penilaian jenayah dan urutan keputusan

Kementerian Dalam Negeri membentangkan kepada jawatankuasa parlimen indeks jenayah bagi tempoh Januari hingga September 2026, dengan perbandingan terhadap bulan yang sama pada tahun sebelumnya. Indeks itu merekodkan penurunan kes pembunuhan, samun berkumpulan, rompakan, keganasan terhadap wanita dan serangan terhadap polis.

Samun berkumpulan ialah istilah undang-undang bagi rompakan yang dilakukan oleh sekumpulan orang. Penilaian kementerian itu turut merekodkan peningkatan dalam kes berkaitan dakwaan rogol, kesalahan dadah dan pecah rumah. Jawatankuasa menyatakan kepuasan terhadap keadaan keselamatan secara keseluruhan walaupun kes-kes tersebut meningkat.

Angka itu menunjukkan kategori jenayah bergerak ke arah yang berbeza. Pemerasan kekal sebagai keutamaan khusus dalam perundangan kerana pegawai berkata intimidasi menghalang mangsa daripada membuat aduan. Pengumuman itu berkembang mengikut urutan berikut:

• Januari hingga September 2026: Kementerian Dalam Negeri menyusun penilaian jenayah yang kemudian dibentangkan kepada jawatankuasa parlimen.
• 15 Oktober: Jawatankuasa membincangkan pindaan Kanun Keseksaan atau pengenalan undang-undang khusus pemerasan, berserta cadangan penggunaan rakaman kamera sebagai bukti dan pendakwaan.
• 24 Oktober: Fakir menggariskan kuasa polis untuk memulakan kes dalam mesyuarat di Khulna dan membincangkan kerangka kepolisan komuniti yang dicadangkan.

Bagi penduduk, perubahan utama yang dijanjikan adalah jelas: polis akan bertanggungjawab memulakan kes pemerasan apabila bukti tersedia, walaupun ketakutan menghalang mangsa daripada membuat aduan. Janji selari pula ialah individu yang terlibat dalam kepolisan akan tertakluk pada peraturan dan pengawasan untuk menghalang mereka daripada mengugut masyarakat yang sepatutnya dilindungi.

Perkara Utama

• Bangladesh sedang mempertimbangkan pindaan Kanun Keseksaan atau undang-undang khusus yang membolehkan polis memulakan kes pemerasan tanpa aduan mangsa.
• Cadangan itu termasuk kamera wajib yang dipakai pegawai dan penyerahan rakaman sebagai bukti di mahkamah.
• Kerajaan mahu kes dibicarakan di mahkamah biasa dan hukuman lebih berat dikenakan bagi pemerasan.
• Fakir mengakui dakwaan intimidasi dan pemerasan oleh sesetengah anggota kepolisan komuniti serta menjanjikan pengawasan lebih ketat.
• Tiada tarikh muktamad bagi kelulusan atau teks akhir undang-undang diumumkan.