Kementerian Bangladesh berkata 147 pegawai kanan polis bersara selepas kebangkitan 2024

Persaraan melibatkan pegawai kanan ketika kes tatatertib berterusan

Kementerian Dalam Negeri Bangladesh memaklumkan kepada sebuah jawatankuasa parlimen bahawa 147 pegawai polis berpangkat penolong penguasa polis atau lebih tinggi telah dipersarakan secara wajib atas kepentingan awam selepas kebangkitan rakyat 2024. Sebanyak 73 pegawai lain berpangkat inspektor turut bersara atas alasan yang sama, meluaskan perubahan pentadbiran melangkaui barisan kanan polis.

Kementerian itu turut melaporkan kes tatatertib terhadap 62 pegawai kader polis Perkhidmatan Awam Bangladesh yang didakwa meninggalkan jawatan selepas 5 Ogos 2024. Separuh daripada mereka, atau 31 pegawai, telah dipecat, manakala prosiding terhadap 31 lagi masih berjalan. Ini ialah prosiding dalaman pekerjaan, yang membolehkan pihak berkuasa menentukan sama ada seseorang pegawai patut dikenakan hukuman tatatertib.

Angka itu dibentangkan pada mesyuarat kelima jawatankuasa tetap parlimen mengenai Kementerian Dalam Negeri, yang dipengerusikan Zainul Abedin dan dihadiri Menteri Dalam Negeri Salahuddin Ahmed. Kementerian itu menjawab saranan jawatankuasa supaya pegawai yang didakwa memainkan peranan kontroversi atau memudaratkan semasa kebangkitan tersebut disiasat.

Semakan itu menghimpunkan dua tuntutan mendesak: menyingkirkan pegawai yang bertanggungjawab atas salah laku dan memastikan polis kekal berupaya melindungi orang ramai. Anggota jawatankuasa mempersoalkan mengapa beberapa pegawai yang pernah berdepan dakwaan atau hukuman menerima penempatan baharu, manakala pegawai yang masih berkhidmat dan bekas pegawai menyuarakan kebimbangan mengenai keputusan yang dianggap tidak adil.

Angka Ibu Pejabat Polis yang dipetik dalam laporan lain menyebut 141 anggota daripada pelbagai pangkat dipersarakan secara wajib, berbanding 147 pegawai kanan yang disenaraikan kementerian dan 73 inspektor yang disenaraikan secara berasingan. Pecahan angka yang diselaraskan untuk menjelaskan perbezaan jumlah, liputan dan pertindihan antara kategori tatatertib belum diterbitkan dalam laporan semakan itu.

Apakah yang berlaku kepada pegawai yang didakwa meninggalkan jawatan?

Kementerian memberikan butiran lebih lanjut mengenai 57 pegawai berpangkat penolong penguasa atau lebih tinggi yang digantung tugas kerana tidak hadir atau melarikan diri dari tempat kerja berhubung peristiwa sekitar 5 Ogos 2024. Kesemua mereka berdepan prosiding tatatertib. Daripada 57 pegawai itu, 28 dipecat dan seorang dipersarakan atas kepentingan awam.

Kementerian turut menyenaraikan 29 pegawai yang digantung selepas ditahan dalam kes jenayah, aduan mahkamah atau prosiding Tribunal Jenayah Antarabangsa yang berkaitan dengan kebangkitan tersebut. Dua daripada pegawai itu, kedua-duanya timbalan inspektor jeneral, kemudian dipersarakan atas kepentingan awam.

Ibu Pejabat Polis merekodkan kumpulan lebih besar, iaitu 137 anggota yang tidak hadir di tempat kerja selepas kebangkitan tersebut. Seramai 80 orang kembali bertugas, menjadikan 57 masih tidak hadir. Jumlah itu merangkumi pangkat daripada timbalan inspektor jeneral hingga konstabel. Satu lagi kiraan tatatertib menyenaraikan 93 pegawai yang digantung tugas sementara kerana didakwa melarikan diri, di bawah Peraturan Penjawat Awam (Disiplin dan Rayuan), 2018.

Penggantungan, pemecatan dan persaraan membawa kesan praktikal yang berbeza. Penggantungan menyingkirkan pegawai daripada tugas biasa buat sementara waktu sementara kes dikendalikan. Pemecatan menamatkan pekerjaan sebagai hukuman tatatertib. Persaraan wajib juga menamatkan perkhidmatan melalui keputusan pentadbiran yang disifatkan pihak berkuasa sebagai demi kepentingan awam.

Kes jenayah dan keputusan tribunal menambah satu lagi lapisan

Kementerian berkata tindakan telah diambil terhadap 13 pegawai berpangkat penolong penguasa atau lebih tinggi susulan penghakiman dalam empat kes yang didengar Tribunal Jenayah Antarabangsa 1 dan 2 pada 2025. Lima pegawai yang disabitkan kesalahan telah dipecat, manakala prosiding tatatertib terhadap lapan lagi masih berjalan.

Di peringkat inspektor, lima pegawai dipecat atau disingkirkan atas kelakuan yang berkaitan dengan kebangkitan tersebut. Prosiding terhadap 30 inspektor lagi masih berjalan, selain 73 persaraan wajib. Kementerian berkata tindakan di bawah peraturan perkhidmatan turut diambil terhadap inspektor lain yang dikaitkan dengan peristiwa itu.

Menurut angka polis yang lebih menyeluruh, seramai 1,490 anggota polis dinamakan sebagai tertuduh dalam kes berkaitan tembakan terhadap penunjuk perasaan. Seramai 68 orang telah ditahan. Mahkamah jenayah mengendalikan dakwaan kesalahan dan menentukan hukuman; pihak berkuasa tatatertib pula menentukan kesan terhadap pekerjaan. Oleh itu, seseorang pegawai boleh berdepan kedua-dua proses.

Bagaimana perubahan itu berlaku

Perubahan dalam pasukan polis merentasi tempoh kebangkitan, prosiding mahkamah selepasnya dan peralihan kepada kerajaan Parti Nasionalis Bangladesh pada 2026. Kronologi ini membantu menjelaskan mengapa beberapa pusingan tindakan pentadbiran kini berlaku serentak.

• November 2023: Kerajaan terdahulu menaikkan pangkat 140 penguasa polis kepada timbalan inspektor jeneral tambahan melalui aturan khas kerana kekosongan biasa tidak mencukupi.
• Julai dan Ogos 2024: Kebangkitan rakyat dan kesan selepasnya mencetuskan dakwaan tembakan polis terhadap penunjuk perasaan, serangan terhadap kemudahan polis dan gangguan meluas terhadap kegiatan kepolisan.
• 2025: Tribunal Jenayah Antarabangsa 1 dan 2 menyampaikan penghakiman dalam empat kes yang disebut dalam semakan pekerjaan kementerian.
• 12 dan 17 Februari 2026: Pilihan raya kebangsaan diikuti pembentukan kerajaan BNP. Kiraan polis merekodkan 56 persaraan wajib sebelum pilihan raya dan 85 selepas kerajaan mengambil alih.
• 3 Mei, 5 Julai dan 23 Julai 2026: Tiga pusingan persaraan melibatkan masing-masing 17, 33 dan 17 pegawai, menjadikan jumlah 67 orang meninggalkan perkhidmatan.
• 13 Ogos: Mesyuarat pertama jawatankuasa parlimen mengesyorkan siasatan dan tindakan tatatertib terhadap pegawai yang dikaitkan dengan kelakuan kontroversi semasa kebangkitan tersebut.

Tarikh mesyuarat kelima jawatankuasa itu perlu diperjelas. Mesyuarat tersebut disebut berlangsung pada Khamis, 15 Ogos, sedangkan statistik jenayah yang dibincangkan meliputi tempoh hingga September 2026. Oleh itu, masa semakan parlimen itu masih tidak pasti.

Mengapa penggubal undang-undang mempersoalkan penempatan baharu

Anggota jawatankuasa Shirin Sultana bertanya bagaimana pegawai yang didakwa berkelakuan kontroversi semasa kebangkitan tersebut, termasuk beberapa orang yang pernah dikenakan hukuman tatatertib, mendapat penempatan di balai polis di Narsingdi dan sekitar Dhaka. Beliau menggesa siasatan dan tindakan terhadap pegawai berkenaan.

Seorang lagi anggota, Monowar Hossain, berkata beberapa pegawai yang dinamakan dalam suruhanjaya penyiasat kehilangan paksa, serta pegawai yang pernah dikenakan hukuman tatatertib, masih kekal dalam jawatan masing-masing. Beliau meminta setiausaha dalam negeri dan inspektor jeneral polis menangani perkara itu.

Kebimbangan itu tertumpu pada pihak yang menjalankan kuasa polis sekarang, bukan sekadar jumlah pegawai yang telah meninggalkan perkhidmatan. Penempatan di balai meletakkan seseorang pegawai berhubung secara langsung dengan penduduk yang mendapatkan perlindungan, melaporkan jenayah atau membuat aduan. Oleh itu, tuntutan jawatankuasa supaya perkara itu diteliti bukan sahaja melibatkan senarai persaraan, tetapi juga penugasan dan penyeliaan semasa.

Pegawai mempertikaikan keadilan sesetengah keputusan

Beberapa pegawai yang masih berkhidmat dan bekas pegawai mendakwa kes serta tindakan pentadbiran turut dikenakan terhadap mereka yang berada di tempat lain ketika kejadian berlaku, tidak tersenarai dalam jadual tugas berkaitan atau berkhidmat dalam unit berbeza. Mereka turut mendakwa persaingan dalaman dan pengaruh politik mempengaruhi nama pihak yang dimasukkan dalam kes.

Bekas timbalan inspektor jeneral tambahan Rebecca Sultana mempertikaikan asas persaraan wajibnya. Beliau berkata laporan palsu meletakkannya di lokasi penyingkiran bekas Perdana Menteri Khaleda Zia dari kediamannya di kawasan tentera, sedangkan beliau bertugas di Ibu Pejabat Polis. Beliau turut mendakwa persaingan bagi kenaikan pangkat menyumbang kepada penyingkirannya. Ibu Pejabat Polis belum memberikan penjelasan terperinci secara individu mengenai keputusan terhadap beliau dan beberapa pegawai lain yang persaraan mereka dipersoalkan oleh rakan sekerja.

Inspektor Jeneral Tambahan Khandoker Rafiqul Islam menolak dakwaan bahawa tindakan diambil secara sewenang-wenangnya. Ketika menjelaskan pendirian polis mengenai pengesahan dakwaan, beliau berkata:

Kami tidak mengambil tindakan terhadap sesiapa tanpa mengesahkan dengan teliti maklumat yang disiarkan dalam media atau di tempat lain.

Bekas inspektor jeneral Md Abdul Quayyum turut menggesa supaya keputusan dibuat berdasarkan siasatan dan bukti, sambil berkata pegawai tidak bersalah tidak sepatutnya dihukum atau dinafikan kenaikan pangkat. Pertikaian ini berkisar pada mutu siasatan individu dan alasan yang diberikan bagi keputusan pentadbiran.

Pertikaian pertukaran dan kenaikan pangkat menjejaskan tugas harian polis

Pertukaran yang kerap menambah ketidaktentuan dalam pasukan. Contohnya termasuk penarikan balik seorang penguasa polis Feni tidak lama selepas pelantikannya dan pertukaran seorang penguasa polis Panchagarh sebelum beliau sempat memulakan tugas. Ketua polis daerah memerlukan masa untuk memahami jenayah setempat, membina hubungan dan menyelaraskan pasukan masing-masing.

Omar Faruk, profesor kriminologi dan sains kepolisan di Universiti Sains dan Teknologi Mawlana Bhashani, berkata rombakan berulang melemahkan keupayaan pegawai menyesuaikan diri, khususnya apabila mereka berpindah antara tugas kepolisan di luar bandar dan kawasan metropolitan. Beliau menyokong prosiding undang-undang terhadap pegawai yang didakwa melakukan jenayah tertentu, tetapi menolak persaraan tanpa pembezaan yang boleh menyebabkan pengalaman profesional yang luas disia-siakan.

Pertikaian kenaikan pangkat bermula sebelum kebangkitan itu. Daripada 140 penguasa polis yang dinaikkan pangkat menjadi timbalan inspektor jeneral tambahan pada November 2023 melalui aturan jawatan tambahan, hanya 29 telah berpindah ke jawatan tetap. Ini bermakna 111 orang, kira-kira empat daripada lima, masih menunggu. Kenaikan pangkat melalui aturan jawatan tambahan memberikan pangkat lebih tinggi kepada pegawai walaupun tiada kekosongan biasa pada pangkat itu.

Memulihkan semangat sambil menuntut akauntabiliti

Polis memasuki tempoh ini selepas mengalami kerugian besar. Kira-kira 1,400 orang terbunuh semasa kebangkitan tersebut, menurut anggaran Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang dipetik dalam laporan mengenai peralihan pasukan polis. Seramai 44 anggota polis terbunuh semasa dan selepas kebangkitan itu, manakala ratusan balai dan kemudahan polis dirosakkan atau dirompak.

Anggota jawatankuasa Abdul Baten bertanya sama ada latihan khas dan peruntukan belanjawan berasingan disediakan bagi menangani kemerosotan semangat dan kesejahteraan mental anggota polis, selain kehilangan kenderaan dan prasarana. Setiausaha Kanan Dalam Negeri Monzur Morshed Chowdhury berkata latihan berkala diteruskan untuk meningkatkan semangat.

Setiausaha itu turut berkata kumpulan perusuh menghalang tugas polis selepas kebangkitan tersebut. Beliau menyatakan tindakan undang-undang dan pentadbiran segera diambil terhadap mereka yang bertanggungjawab menyerang pegawai di dalam balai polis. Jawapannya menyentuh latihan dan perlindungan, tanpa menyatakan peruntukan belanjawan berasingan.

Persatuan Perkhidmatan Polis Bangladesh berkata dalam kenyataan pada 9 Ogos bahawa semangat anggota beransur pulih. Bekas inspektor jeneral Ashraful Huda menyifatkan rombakan sebagai sesuatu yang dijangka dalam peralihan itu, sambil menggesa pihak berkuasa melindungi pegawai tidak bersalah daripada hukuman. Pendirian beliau dan kebimbangan jawatankuasa menunjukkan keperluan praktikal yang sama: keputusan yang boleh difahami pegawai dan orang ramai berdasarkan bukti individu serta alasan yang dinyatakan.

Jenayah menurun berbanding 2025, namun tekanan kekal tinggi

Urus Setia Parlimen berkata jawatankuasa meneliti angka jenayah bagi perbandingan Januari hingga September pada 2025 dan 2026, serta angka bagi Julai hingga September dalam kedua-dua tahun. Kategori yang diteliti termasuk rompakan, pembunuhan, rogol, keganasan terhadap wanita dan kanak-kanak, penculikan, kecurian, dadah, senjata dan kes bahan letupan.

Anggota jawatankuasa menyatakan rasa puas hati terhadap peningkatan yang dilaporkan dalam semakan itu. Angka Ibu Pejabat Polis bagi perbandingan berbeza, iaitu Januari hingga Julai, menunjukkan penurunan dalam beberapa kategori berbanding 2025, manakala rompakan, pembunuhan, keganasan terhadap wanita dan kanak-kanak, penculikan serta kecurian kekal melebihi paras bagi bulan yang sama pada 2024. Penambahbaikan berbanding tahun yang sukar masih boleh bermakna penduduk berdepan lebih banyak jenayah yang direkodkan berbanding sebelum kebangkitan tersebut.

Jawatankuasa membincangkan kemajuan dalam usaha membanteras pemerasan, rompakan jalanan, penyalahgunaan dadah, geng remaja dan jenayah terancang. Jawatankuasa mengesyorkan penggunaan teknologi moden yang lebih meluas dan membincangkan inisiatif menubuhkan unit polis siber berasingan. Menteri Dalam Negeri Salahuddin Ahmed menggariskan kegiatan pencegahan jenayah selepas anggota Nurul Islam bertanya mengenai jenayah kebelakangan ini di Dhaka.

Bagi penduduk, ukuran praktikalnya ialah sama ada polis dapat menyiasat aduan dan bertindak terhadap pesalah secara konsisten. Bagi pasukan polis, tugas itu kini berjalan serentak dengan prosiding tatatertib yang masih berlangsung, keputusan persaraan yang dipertikaikan dan penempatan yang belum diselesaikan.

Perkara Utama

• Kementerian Dalam Negeri menyenaraikan 147 pegawai kanan dan 73 inspektor yang dipersarakan secara wajib selepas kebangkitan 2024.
• Daripada 62 pegawai kader polis yang berdepan kes tatatertib berhubung dakwaan meninggalkan tugas, 31 dipecat dan prosiding terhadap 31 lagi masih berjalan.
• Lima pegawai kanan dipecat selepas disabitkan dalam empat kes tribunal; prosiding tatatertib terhadap lapan pegawai lain masih berlangsung.
• Penggubal undang-undang mempersoalkan penempatan baharu bagi pegawai yang didakwa melakukan salah laku atau pernah dihukum.
• Pemimpin polis mempertahankan prosedur pengesahan, manakala beberapa pegawai mempertikaikan bukti yang menjadi asas tindakan terhadap mereka.
• Jenayah menurun berbanding 2025 dalam beberapa kategori, namun beberapa petunjuk utama kekal melebihi paras setara pada 2024.