Bangladesh Menanggung Beban Tahunan AS$20.7 Bilion Akibat Haba dan Risiko Kesihatan Sensitif Iklim

Haba menyumbang sebahagian besar kerugian ekonomi yang dianggarkan

Bangladesh mengalami kerugian dianggarkan AS$20.7 bilion setahun akibat risiko kesihatan sensitif iklim, dengan haba sahaja menyumbang AS$15.8 bilion dalam kapasiti kerja yang hilang, menurut kajian Knowledge Hub Institute (KHI). Beban tahunan itu bersamaan 4.6 peratus daripada keluaran dalam negara kasar negara itu pada 2024.

Kajian yang dibentangkan di Pusat BRAC di Dhaka pada 29 Oktober itu menganggarkan pendedahan kepada haba menyebabkan Bangladesh kehilangan 29.3 bilion jam kerja berpotensi pada 2024. Sektor pertanian menyumbang kira-kira 64 peratus daripada jumlah jam itu, meletakkan petani dan pekerja pertanian di tengah-tengah krisis kesihatan yang turut mengancam pendapatan isi rumah.

Laporan KHI bertajuk Kesan Kesihatan Perubahan Iklim Berbilang Dimensi di Bangladesh: Laluan, Kos dan Implikasi Dasar, merangkumi kapasiti kerja yang hilang, kematian pramatang dan kos terpilih akibat penyakit. Anggaran AS$20.7 bilion itu tidak termasuk pencemaran udara dan kos penyakit yang lebih luas tetapi tidak menyebabkan kematian.

Para penyelidik mengaitkan antara AS$1 bilion hingga AS$3.3 bilion daripada beban tahunan itu secara khusus dengan pemanasan yang telah diperhatikan. Angka lebih besar mengukur beban risiko kesihatan yang dipengaruhi keadaan iklim, manakala julat lebih kecil menganggarkan bahagian yang dikaitkan dengan pemanasan yang telah dialami.

KHI mengesyorkan pelan tindakan kesihatan dan haba kebangsaan disediakan sebelum musim panas 2027, dengan intervensi awal di 16 daerah yang sangat terdedah. Dapatan kajian itu turut menunjukkan masalah pembiayaan: keluarga menanggung kira-kira 79 peratus perbelanjaan kesihatan semasa pada 2023, manakala Bahagian Perkhidmatan Kesihatan hanya menggunakan 24 peratus daripada peruntukannya untuk kegiatan berkaitan iklim dalam tahun kewangan 2024-25.

Petani menanggung kehilangan masa kerja terbesar

Haba menyumbang kira-kira 76 peratus daripada anggaran beban ekonomi tahunan kajian itu, berdasarkan anggaran AS$15.8 bilion berbanding jumlah AS$20.7 bilion. Ini menjadikan perlindungan di tempat kerja sebagai bahagian utama dalam tindak balas kesihatan yang dicadangkan.

Bahagian pertanian sebanyak 64 peratus daripada 29.3 bilion jam kerja berpotensi yang hilang bersamaan kira-kira 18.8 bilion jam. Pekerja pembinaan dan mereka yang melakukan kerja berat di luar juga menghadapi pendedahan yang ketara.

Jam kerja berpotensi menggambarkan keupayaan untuk bekerja dengan selamat dan berkesan dalam keadaan yang diukur. Suhu tinggi boleh memaksa orang memperlahankan kerja, berehat lebih lama atau berhenti bekerja. Anggaran ekonomi itu meletakkan nilai pada kapasiti yang berkurangan tersebut.

Pekerja pertanian menghadapi gabungan keadaan yang amat mencabar: tugas yang memerlukan tenaga fizikal, terdedah secara langsung kepada matahari dan kerja yang bergantung pada jadual penanaman serta penuaian. Apabila haba mengurangkan jumlah kerja yang dapat diselesaikan seseorang, risiko kesihatan boleh dengan cepat menjadi masalah pendapatan.

Presiden KHI, Dr Khondaker Golam Moazzem, menyeru supaya panduan disesuaikan mengikut sektor. Saranan termasuk akses kepada air minuman dan tempat teduh, rehat berkala serta perubahan waktu kerja, bukannya satu peraturan yang sama untuk semua tempat kerja.

Hari panas semakin kerap berlaku

Rekod cuaca dari lapan ibu pejabat bahagian di Bangladesh menunjukkan bilangan hari yang mencapai sekurang-kurangnya 36°C meningkat kira-kira dua kali ganda antara dekad 2000-an dengan 2020-an. Kelembapan yang meningkat menambah tekanan kerana ia menyukarkan peluh menyejat dan menyejukkan badan.

Kesan kesihatan bukan setakat strok haba. Anggaran model yang dipetik KHI mengaitkan suhu tinggi dengan kira-kira 16,000 kematian pada 2023, termasuk kematian berkaitan penyakit kardiovaskular, buah pinggang dan pernafasan. Penyelidikan yang dikaji dalam laporan itu juga mendapati kes cirit-birit dan keletihan haba meningkat pada hari yang sangat panas.

Bangladesh tidak mempunyai mekanisme sistematik untuk merekodkan penyakit dan kematian berkaitan haba. Oleh itu, pelan kebangsaan yang dicadangkan memerlukan langkah perlindungan serta kaedah untuk menjejaki mereka yang jatuh sakit, supaya perkhidmatan kesihatan dapat bertindak apabila suhu meningkat.

Cuaca lebih panas memberi isyarat amaran awal tentang denggi

Daerah yang mengalami suhu 1°C lebih tinggi dalam tempoh empat minggu mencatat kira-kira 21 peratus lebih banyak kemasukan ke hospital akibat denggi dua minggu kemudian, menurut kajian itu. Jangka masa tersebut memberi alasan praktikal kepada pihak berkuasa kesihatan untuk menggabungkan maklumat cuaca dengan pemantauan penyakit.

Sistem amaran awal boleh menggunakan peningkatan suhu bersama rekod kemasukan pesakit untuk mencetuskan persediaan sebelum hospital menjadi lebih sibuk. KHI mengesyorkan amaran dikaitkan dengan tindakan khusus di hospital dan kompleks kesihatan upazila, yang menyediakan rawatan di peringkat subdaerah.

Rawatan denggi bagi pesakit yang dimasukkan ke hospital menelan kos dianggarkan AS$154 juta pada 2023. Anggaran itu tidak termasuk rawatan pesakit luar, bermakna rawatan tanpa kemasukan ke hospital tidak termasuk dalam pengiraan tersebut.

Kajian itu diterbitkan ketika hospital sekali lagi menghadapi tekanan hebat. Kemas kini denggi Bangladesh pada 11 Oktober merekodkan 99,275 kemasukan dan 303 kematian pada 2026. Menjelang kemas kini hospital pada 22 Oktober, jumlah itu meningkat kepada 118,502 kemasukan dan 368 kematian, dengan 6,023 pesakit masih menerima rawatan di hospital.

Angka itu menunjukkan peningkatan sebanyak 19,227 kemasukan dan 65 kematian dalam tempoh 11 hari. Angka tersebut memberi gambaran semasa tentang permintaan terhadap katil, ujian dan rawatan klinikal yang ingin dibantu oleh sistem amaran yang dicadangkan agar hospital dapat membuat persediaan.

Papan pemuka denggi Dhaka Utara menyatakan angka kemasukan ke hospital dan kematian diperoleh secara langsung daripada laporan harian Direktorat Jeneral Perkhidmatan Kesihatan (DGHS). Perbadanan Bandar Dhaka Utara (DNCC) berkata pihaknya mengesahkan data DGHS dan memetakan alamat pesakit kepada wad serta zon menggunakan geokod Google.

Rawatan denggi perlu tersedia di luar Dhaka

Sejak 2023, kira-kira dua pertiga daripada kemasukan akibat denggi berlaku di luar Dhaka, menurut kajian itu. Namun, antara 57 hingga 64 peratus kematian direkodkan di hospital bandar Dhaka.

Angka tersebut merujuk kepada dua lokasi berbeza: tempat sebahagian besar beban kerja hospital berlaku dan tempat kematian direkodkan. Untuk tujuan perancangan, pihak berkuasa perlu menyediakan kapasiti rawatan di seluruh daerah serta sumber yang mencukupi di hospital ibu negara.

Dalam kalangan pesakit denggi yang dimasukkan ke hospital, wanita 1.8 kali lebih berkemungkinan meninggal dunia berbanding lelaki. Pesakit berusia 61 tahun ke atas 4.5 kali lebih berkemungkinan meninggal dunia berbanding kanak-kanak. Dapatan itu menjadikan perbezaan hasil rawatan pesakit aspek penting dalam persediaan, selain jumlah katil yang tersedia.

Menteri Negara bagi Kesihatan dan Kebajikan Keluarga, Profesor Dr M. A. Muhit, menyeru supaya perlindungan disasarkan kepada wanita, kanak-kanak dan orang kurang upaya. Beliau juga menggesa penyelarasan antara pihak berkuasa kesihatan, agensi meteorologi dan badan kerajaan yang lain.

Banjir dan siklon merosakkan kemudahan rawatan yang diperlukan

Banjir dan siklon merosakkan 824 kemudahan kesihatan di Bangladesh pada 2024. Bencana alam menyebabkan purata 416 kematian setahun antara 2019 hingga 2024, menurut angka yang disertakan dalam kajian itu.

Banjir boleh mencemarkan air minuman, merosakkan sistem sanitasi dan mengganggu rawatan. Oleh itu, sesebuah komuniti mungkin menghadapi lebih banyak penyakit pada masa yang sama klinik atau hospital biasanya sukar berfungsi.

KHI mengesyorkan persediaan kecemasan hospital diperkukuh serta kesiapsiagaan menghadapi banjir dan wabak penyakit dipertingkat. Menghubungkan amaran cuaca dengan tindakan di kemudahan tempatan akan menjadikan amaran itu berguna kepada mereka yang bertanggungjawab memastikan perkhidmatan terus beroperasi.

Angka dalam kajian itu merangkumi beberapa tahun dan jenis risiko. Perkara penting mengikut tahun ialah:

• 2019 hingga 2024: bencana alam menyebabkan purata 416 kematian setahun.
• 2023: anggaran model mengaitkan suhu tinggi dengan kira-kira 16,000 kematian, manakala rawatan denggi di hospital menelan kos kira-kira AS$154 juta.
• 2024: haba mengurangkan masa kerja berpotensi sebanyak 29.3 bilion jam, dan banjir serta siklon merosakkan 824 kemudahan kesihatan.
• Tahun kewangan 2024-25: Bahagian Perkhidmatan Kesihatan membelanjakan 24 peratus daripada peruntukannya untuk kegiatan berkaitan iklim.
• Sebelum musim panas 2027: KHI mengesyorkan pelan tindakan kesihatan dan haba kebangsaan disiapkan.

Pencemaran udara menambah satu lagi beban kesihatan utama

Pencemaran udara tidak termasuk dalam anggaran kos AS$20.7 bilion itu, tetapi KHI turut meneliti bukti tentang kesan kesihatannya. Anggaran model mengaitkan pencemaran zarah dengan kira-kira 263,000 kematian di Bangladesh pada 2023.

Pencemaran zarah terdiri daripada zarah kecil yang terampai di udara. Zarah halus boleh menembusi jauh ke dalam paru-paru dan menjejaskan jantung serta organ lain, sekali gus membantu menjelaskan mengapa kesan kesihatannya bukan hanya masalah pernafasan.

Satu anggaran berasingan mengaitkan pencemaran daripada bahan api fosil dengan kira-kira 30,600 kematian pada 2022. Kedua-dua anggaran menggunakan kategori pencemaran dan tahun yang berbeza, dengan bahan api fosil menyumbang kepada campuran zarah lebih luas yang disedut orang ramai.

Bahan api yang lebih bersih ialah antara langkah yang disyorkan. Selain perlindungan daripada haba dan kesiapsiagaan menghadapi bencana, pengurangan pencemaran berbahaya akan menangani satu lagi punca penyakit dan tekanan terhadap perkhidmatan kesihatan.

Keluarga membayar sementara peruntukan awam tidak digunakan

Isi rumah menanggung kira-kira 79 peratus perbelanjaan kesihatan semasa pada 2023, menjadikan keluarga bertanggungjawab terhadap hampir empat daripada setiap lima dolar yang dibelanjakan. Oleh itu, haba dan penyakit boleh memberi tekanan kepada kedua-dua bahagian belanjawan isi rumah: pendapatan mungkin merosot sementara perbelanjaan perubatan meningkat.

Rekod perbelanjaan Bahagian Perkhidmatan Kesihatan menunjukkan satu lagi masalah. Bahagian itu hanya menggunakan 24 peratus daripada peruntukan iklimnya dalam tahun kewangan 2024-25, menyebabkan kira-kira tiga perempat peruntukan tidak dibelanjakan.

Saranan KHI menangani jumlah pembiayaan serta keupayaan untuk menggunakannya. Moazzem menggesa belanjawan kesihatan digunakan dengan lebih baik dan pembiayaan khusus disediakan untuk Pelan Adaptasi Kebangsaan Kesihatan, yang bertujuan membantu perkhidmatan kesihatan bersedia menghadapi risiko iklim.

Penerbitan berkala perbelanjaan untuk iklim dan kesihatan ialah satu lagi langkah yang dicadangkan. Rekod perbelanjaan yang jelas membolehkan pihak berkuasa dan orang ramai menjejaki jumlah wang yang disalurkan kepada kegiatan seperti perlindungan haba, persediaan menghadapi wabak dan penjagaan kesihatan yang lebih berdaya tahan.

Moazzem turut menyeru supaya risiko kesihatan diberi perhatian lebih besar dalam rundingan pembiayaan iklim antarabangsa, termasuk COP31. Anggaran ekonomi itu menyediakan angka untuk dibawa Bangladesh ke perbincangan tersebut, di samping tugas segera menggunakan peruntukan dalam negara dengan lebih berkesan.

Perkara yang perlu dilakukan sebelum musim panas akan datang

Pelan kebangsaan yang dicadangkan KHI akan menghubungkan amaran cuaca, perlindungan di tempat kerja dan kesiapsiagaan penjagaan kesihatan. Tarikh akhir yang disyorkan ialah sebelum musim panas 2027, dengan intervensi awal tertumpu pada 16 daerah yang sangat terdedah.

Daerah keutamaan tidak dinamakan dalam pengumuman itu. Saranan tersebut menetapkan urutan tindakan: menyediakan panduan kebangsaan, menterjemahkannya kepada pelan tindakan daerah, membuat persediaan di hospital dan kemudahan subdaerah, serta membiayai pelaksanaan melalui Pelan Adaptasi Kebangsaan Kesihatan.

Bagi pekerja, perubahan yang dicadangkan adalah jelas: air minuman, tempat teduh, rehat dan jadual yang lebih selamat. Bagi kemudahan kesihatan, ini bermakna bertindak terhadap amaran sebelum bilangan pesakit meningkat serta bersedia memastikan rawatan terus tersedia semasa banjir dan kecemasan lain.

Seruan Muhit untuk sistem amaran yang diselaraskan dan seruan Moazzem untuk panduan mengikut sektor menangani bahagian berbeza dalam tugas yang sama. Agensi cuaca boleh mengenal pasti keadaan berbahaya, tetapi majikan, pihak berkuasa tempatan dan kemudahan kesihatan memerlukan tindakan yang dipersetujui apabila amaran dikeluarkan.

Perkara Utama

• KHI menganggarkan risiko kesihatan sensitif iklim menelan kos AS$20.7 bilion setahun kepada Bangladesh, bersamaan 4.6 peratus daripada KDNK pada 2024.
• Haba menyebabkan kerugian AS$15.8 bilion dan kehilangan 29.3 bilion jam kerja berpotensi pada 2024. Sektor pertanian menanggung kira-kira 64 peratus daripada jam yang hilang itu.
• Para penyelidik mengaitkan antara AS$1 bilion hingga AS$3.3 bilion daripada beban tahunan itu secara khusus dengan pemanasan yang telah diperhatikan.
• Suhu lebih tinggi dikaitkan dengan peningkatan kemasukan akibat denggi, manakala banjir dan siklon merosakkan 824 kemudahan kesihatan pada 2024.
• Keluarga menanggung kira-kira 79 peratus perbelanjaan kesihatan semasa pada 2023. Bahagian Perkhidmatan Kesihatan membelanjakan 24 peratus daripada peruntukan iklimnya dalam tahun kewangan 2024-25.
• KHI mengesyorkan pelan tindakan kesihatan dan haba kebangsaan disediakan sebelum musim panas 2027, bermula dengan intervensi di 16 daerah yang sangat terdedah.