Mahkamah Agung India Arahkan Semakan Persetujuan untuk Membezakan Pemerdagangan daripada Kerja Seks Sukarela

Serbuan mesti membawa kepada siasatan, bukan penahanan automatik

Mahkamah Agung India mengarahkan Akademi Kehakiman Kebangsaan menyediakan garis panduan bagi membantu majistret membezakan orang dewasa yang dipaksa terlibat dalam eksploitasi seksual daripada wanita yang melakukan kerja seks secara sukarela. Semakan kemudian terhadap penghakimannya pada 29 Mei 2026 mendapati beberapa negeri dan Wilayah Kesatuan masih belum melaksanakan empat arahan tambahan yang menyokong Pelan Perlindungan Mangsa di seluruh negara.

Panel hakim yang terdiri daripada Hakim J. B. Pardiwala dan R. Mahadevan turut mengarahkan negeri dan Wilayah Kesatuan mewartakan Unit Pencegahan Pemerdagangan Manusia secara rasmi sebagai balai polis. Kerajaan Kesatuan mesti mendapatkan maklumat terperinci tentang pematuhan dan mengemukakan laporan status baharu sebelum pendengaran pada 14 Disember.

Perlindungan utama berkisar pada perkara yang berlaku selepas serbuan. Majistret mesti menjalankan penilaian awal, yang disebut siasatan ambang, sebelum mengenakan proses jagaan dan pemulihan lebih mendalam yang ditujukan kepada mangsa pemerdagangan terhadap seorang wanita dewasa. Hasratnya, kemungkinan paksaan dan risiko keselamatan segera semuanya mesti diperiksa.

Bagi wanita dewasa yang mengatakan dia memilih untuk melakukan kerja seks, penilaian itu boleh menentukan sama ada dia kembali menjalani kehidupannya atau ditempatkan di rumah perlindungan. Bagi seseorang yang diugut pemerdagang, penilaian itu boleh membantu mengenal pasti tekanan yang tersembunyi di sebalik kenyataan persetujuan yang kelihatan.

Arahan itu berasaskan kes Prajwala lwn Kesatuan India, petisyen yang difailkan pada 2004. Lebih dua dekad kemudian, kes itu menghasilkan rangka kerja untuk melindungi mangsa pemerdagangan yang terselamat serta tuntutan agar pihak berkuasa berhenti menganggap setiap wanita dewasa yang ditemui semasa serbuan rumah pelacuran sebagai seseorang yang mesti ditahan atau menjalani pemulihan.

Mengapa proses sedia ada perlu diubah

Akta Pencegahan Trafik Tidak Bermoral 1956, yang dikenali sebagai ITPA, menetapkan prosedur bagi penggeledahan, penyelamatan, jagaan dan pemulihan. Seksyen 15, 16 dan 17 boleh membawa wanita dengan pengalaman yang sangat berbeza ke hadapan majistret yang sama: seseorang yang diperdagangkan melalui paksaan atau penipuan, seseorang yang diperdagangkan bertahun-tahun lalu tetapi masih melakukan kerja seks, dan seseorang yang memilih untuk melakukannya secara sukarela.

Kebimbangan mahkamah ialah satu proses yang sama boleh mengaburkan perbezaan tersebut. Siasatan terperinci mengenai umur, latar belakang, keadaan keluarga dan sejarah peribadi wanita boleh menjauhkannya daripada rumah dan sumber pendapatan, walaupun dia mengatakan tidak mahu sebarang campur tangan institusi.

Penghakiman Mei itu merujuk laporan ke-64 Suruhanjaya Undang-undang dan kes Budhadev Karmaskar lwn Negeri Bengal Barat, keputusan Mahkamah Agung pada 2022 yang melindungi maruah pekerja seks. Suruhanjaya Undang-undang berhujah bahawa tindakan menyelamatkan seorang wanita tidak timbul dengan cara yang sama apabila dia terlibat dalam pelacuran secara sukarela.

Mahkamah menegaskan semula bahawa kerja seks itu sendiri bukan satu kesalahan. Seorang dewasa yang melakukannya secara sukarela tidak boleh ditangkap, dikenakan penalti, diganggu atau dijadikan mangsa semasa serbuan semata-mata kerana ditemui di rumah pelacuran. Arahan semasa tertumpu pada memastikan perlindungan ini membentuk tindakan sebenar polis dan majistret.

Perkara yang mesti diperiksa oleh majistret

Majistret yang menjalankan siasatan ambang mesti mempertimbangkan keterangan wanita dewasa itu tentang sama ada kerjanya dilakukan secara sukarela, hasrat yang dinyatakannya, penilaian pekerja sosial, serta bukti ancaman, kekerasan, paksaan atau pengaruh tidak wajar. Penilaian itu juga mesti merangkumi bahaya segera dan risiko dia diperdagangkan semula selepas dibebaskan.

Siasatan itu tetap wajib walaupun seorang wanita mengatakan dia bekerja secara sukarela. Mahkamah mengakui bahawa pemerdagang mungkin mengugut atau melatih mangsa untuk membuat kenyataan itu, atau menolak pemulihan, supaya mereka dapat mengawal mangsa semula.

Oleh itu, persetujuan mesti dinilai bersama keadaan ketika persetujuan itu dinyatakan. Majistret mesti mengambil serius kata-kata wanita itu sambil meneliti sama ada orang lain mengawal apa yang dapat dikatakannya dengan selamat.

Akademi Kehakiman Kebangsaan diminta membangunkan protokol seragam bagi tugas ini, dengan Prajwala dibenarkan membantu. Panduan yang konsisten penting supaya kenyataan atau kebimbangan keselamatan yang sama dinilai dengan cara yang setara tanpa mengira daerah yang mengendalikan kes itu.

Persetujuan turut menentukan jagaan dan kepulangan kepada keluarga

Penghakiman Mei menjadikan persetujuan mangsa pertimbangan utama apabila memutuskan sama ada dia akan terus berada dalam jagaan di rumah perlindungan atau dikembalikan kepada keluarganya. Pemulihan tidak boleh dikenakan secara rutin bertentangan dengan kehendaknya.

Majistret hanya boleh mengetepikan hasratnya dalam keadaan luar biasa, termasuk ancaman terhadap keselamatannya atau dapatan bahawa paksaan, latihan atau pengaruh tidak wajar telah membentuk keputusannya. Majistret mesti merekodkan alasan secara bertulis.

Alasan bertulis menjadikan keputusan itu lebih bertanggungjawab. Ia menghendaki pegawai menjelaskan mengapa pilihan yang dinyatakan oleh seorang dewasa diketepikan, dan bukannya menganggap pengurungan atau pemulangan kepada saudara-mara sebagai hasil automatik operasi menyelamat.

Prosedur bagi orang dewasa terpakai kepada pemerdagangan untuk eksploitasi seksual komersial. Kanak-kanak mengikuti proses berasingan di bawah Akta Keadilan Juvana 2015 melalui jawatankuasa kebajikan kanak-kanak. Perlindungan mereka kekal dalam sistem perundangan yang direka untuk kanak-kanak.

Pemulihan menjadi kewajipan perlembagaan

Pelan Perlindungan Mangsa merangkumi intervensi daripada usaha menyelamat hingga pendakwaan dan penyepaduan semula dalam kehidupan masyarakat. Prinsipnya termasuk privasi, persetujuan termaklum, penjagaan yang disesuaikan untuk setiap individu dan perlindungan daripada layanan jenayah terhadap mangsa. Pelan itu juga melarang amalan menghukum di rumah perlindungan.

Mahkamah Agung meletakkan asas pemulihan pada Perkara 21 dan 23 Perlembagaan. Perkara 21 melindungi nyawa dan kebebasan diri; Perkara 23 melarang pemerdagangan dan buruh paksa. Kedua-duanya menyediakan asas perlembagaan untuk menganggap sokongan selepas pemerdagangan sebagai hak yang boleh dikuatkuasakan.

Mangsa yang terselamat dan memerlukan tempat perlindungan, kaunseling, latihan kemahiran atau sokongan pemulihan lain boleh memohon kepada mahkamah untuk menguatkuasakan hak tersebut. Tanggungjawab kerajaan bukan sekadar mengeluarkan seseorang daripada situasi eksploitatif, tetapi juga membantunya pulih dan membina semula kehidupan.

Hujah Hakim Pardiwala mengaitkan eksploitasi dengan keadaan yang boleh mendahuluinya, termasuk kemiskinan, ketiadaan tempat tinggal, pendidikan yang terhad dan ketidakjaminan ekonomi. Keadaan ini membantu menjelaskan mengapa usaha menyelamat tanpa sokongan praktikal boleh menyebabkan mangsa yang terselamat terdedah kepada eksploitasi semula.

Unit polis khusus memerlukan kuasa rasmi

Negeri dan Wilayah Kesatuan diarahkan mewartakan Unit Pencegahan Pemerdagangan Manusia sebagai balai polis melalui proses undang-undang yang sewajarnya. Kerajaan Pusat mesti membangkitkan perkara itu dengan mereka dan meminta pewartaan dibuat secepat mungkin.

Status rasmi sebagai balai polis memberikan asas undang-undang yang lebih jelas kepada unit khusus pemerdagangan untuk menjalankan tugas penyiasatan. Arahan itu bertujuan menutup jurang antara pemberian tanggungjawab mengendalikan kes pemerdagangan kepada sesebuah unit dengan pemberian status yang diiktiraf dan diperlukan untuk melaksanakan peranan tersebut.

Rangka kerja perlindungan itu turut memperkukuh akses kepada bantuan guaman melalui Pihak Berkuasa Perkhidmatan Guaman Daerah. Bagi seseorang yang berdepan keputusan mengenai jagaan, pemulihan atau kepulangan kepada keluarga, bantuan guaman boleh menjadi penting untuk menjelaskan hasratnya dan mencabar perintah yang menyekat kebebasannya.

Keperluan pematuhan melangkaui pihak polis. Ia merangkumi pewartaan institusi kebajikan yang diiktiraf, penyediaan senarai pekerja sosial di seluruh negeri, serta pelantikan pegawai penghubung dalam kalangan polis dan kerajaan. Aturan ini mengenal pasti institusi dan individu yang bertanggungjawab menterjemahkan arahan kehakiman kepada amalan harian.

Mahkamah kini menyemak sama ada perintahnya berkesan

Peguam kanan Aparna Bhat, yang mewakili Prajwala, mengemukakan jadual pematuhan yang mengenal pasti tanggungjawab pelbagai pihak berkuasa di bawah penghakiman Mei. Peguam Negara Tambahan Aishwarya Bhati membentangkan nota status kerajaan Pusat mengenai tindakan yang telah diambil.

Panel hakim menyambut baik jadual itu sebagai alat untuk memantau pematuhan. Semakannya mendapati beberapa negeri dan Wilayah Kesatuan masih belum melaksanakan empat arahan tambahan, menjadikan tindakan susulan sebagai bahagian utama prosiding yang berterusan.

Hakim Pardiwala dan Mahadevan menyifatkan masalah mengeluarkan penghakiman panjang tanpa cara yang boleh diharap untuk menilai tindakan selepas itu:

Sebaik sahaja arahan ini dimuktamadkan di atas kertas dalam bentuk penghakiman, perkara itu berakhir secara mendadak,

Mahkamah meminta pemohon dan kerajaan Pusat mencadangkan cara konkrit untuk menjejaki kemajuan dan keberkesanan pelan itu. Peristiwa penting berikut menerangkan bagaimana petisyen mengenai pemerdagangan berkembang menjadi semakan berterusan terhadap perlindungan, persetujuan dan pelaksanaan:

• 2004: Prajwala memfailkan litigasi kepentingan awam yang membawa kepada rangka kerja semasa.
• 2022: Budhadev Karmaskar lwn Negeri Bengal Barat mengekalkan perlindungan terhadap maruah pekerja seks di bawah Perkara 21.
• 29 Mei 2026: Hakim Pardiwala dan Mahadevan menyampaikan penghakiman Prajwala serta Pelan Perlindungan Mangsa.
• Semakan pematuhan kemudian: Mahkamah meminta garis panduan untuk majistret dan tindakan lanjut mengenai unit polis khusus serta tugas pelaksanaan lain.
• 14 Disember: Pendengaran seterusnya dijadualkan, dengan laporan status baharu daripada kerajaan Pusat perlu dikemukakan terlebih dahulu.

Mengira jumlah penyelamatan hanyalah permulaan

Laporan kerajaan merekodkan 2,135 kes pemerdagangan manusia dan kira-kira 5,800 mangsa yang dikenal pasti di India pada 2024. Angka itu bersamaan kira-kira 2.7 mangsa dikenal pasti bagi setiap kes yang direkodkan, menunjukkan bahawa satu siasatan boleh melibatkan beberapa orang.

Penilaian yang lebih sukar berkaitan perkara yang berlaku selepas seseorang memasuki sistem perlindungan. Hasil praktikal rangka kerja itu bergantung pada sama ada mangsa yang terselamat mendapat tempat tinggal yang stabil, pendidikan, pekerjaan, kaunseling dan perlindungan daripada diperdagangkan semula.

Permintaan mahkamah agar diwujudkan mekanisme untuk menjejaki keberkesanan menjadikan hasil ini sebahagian daripada perbincangan mengenai pematuhan. Pewartaan institusi atau pelantikan pegawai ialah langkah pentadbiran; mangsa yang terselamat menerima sokongan sewajarnya ialah hasil nyata yang ingin dicapai oleh pelan itu.

Pegawai daerah, majistret, polis dan pengurus pusat perlindungan akan menyampaikan kebanyakan perlindungan ini. Oleh itu, latihan, kakitangan, bantuan guaman dan penginapan yang sesuai penting bagi memastikan perbezaan antara paksaan dengan pilihan kekal bermakna di luar dewan mahkamah.

Siapa yang menentukan pilihan dalam rangka kerja baharu?

Pertubuhan pekerja seks mempunyai pengalaman langsung tentang tekanan yang terlibat. Wanita bekerja di jalanan, rumah pelacuran dan rumah sendiri, manakala kesatuan sekerja serta kumpulan lain berusaha mendapatkan akses kepada rawatan perubatan, bekalan pencegahan seperti kondom dan penjagaan kanak-kanak oleh kerajaan.

Prosedur serbuan boleh mengganggu aturan tersebut melalui penahanan, pemeriksaan perubatan dan pemulangan ke negeri asal. Sesetengah wanita menjalani ujian osifikasi, yang menggunakan perkembangan tulang untuk menganggarkan umur. Intervensi ini boleh menjejaskan pendapatan, hubungan keluarga dan akses seseorang kepada penjagaan.

Ahli akademik undang-undang Shashank Shekhar dari Kolej Undang-undang Lloyd dan Divya Sridhar dari Sekolah Undang-undang Global Jindal menyatakan bahawa kolektif pekerja seks tidak didengar dalam perbicaraan terbuka. Kritikan mereka menunjukkan jurang praktikal: pengalaman mereka yang pilihannya hendak dinilai oleh rangka kerja itu boleh membantu membentuk prosedur dan pemantauannya.

Penghakiman itu melindungi maruah, kebebasan dan hak daripada campur tangan sewenang-wenangnya, namun pengiktirafan undang-undang yang lebih luas terhadap kerja seks secara persetujuan oleh orang dewasa masih belum diselesaikan. Tugas segera lebih terbatas dan konkrit: pihak berkuasa mesti membezakan orang dewasa yang membuat pilihan daripada individu yang pilihan zahirnya dikawal orang lain.

Parlimen dan negeri mempunyai tugas berbeza untuk diselesaikan

Mahkamah Agung menggunakan Perkara 142, kuasa perlembagaannya untuk mengeluarkan perintah yang diperlukan bagi menegakkan keadilan sepenuhnya, untuk mewujudkan rangka kerja di seluruh negara sementara menunggu undang-undang digubal. Mahkamah turut menggesa penggubalan undang-undang menyeluruh bagi memerangi pemerdagangan.

Pembaharuan perundangan boleh menyelaraskan ITPA, peruntukan pemerdagangan dalam Bharatiya Nyaya Sanhita dan undang-undang perlindungan kanak-kanak. Parlimen boleh menetapkan bagaimana undang-undang itu berfungsi bersama, manakala kerajaan perlu menyediakan institusi, kakitangan dan pembiayaan yang diperlukan untuk melaksanakan tugas perlindungan.

Tugas segera sudah ditetapkan: negeri perlu melengkapkan pewartaan dan langkah pematuhan lain, Akademi Kehakiman Kebangsaan perlu menyediakan panduan untuk majistret, dan kerajaan Pusat perlu melaporkan kemajuan. Bagi orang dewasa yang ditemui semasa serbuan, perubahan paling penting ialah kewajipan untuk mendengar dan menilai hasrat mereka sebelum memutuskan tindakan terhadap mereka.

Perkara Utama

• Majistret mesti menjalankan siasatan ambang untuk membezakan pemerdagangan daripada kerja seks sukarela oleh orang dewasa.
• Persetujuan orang dewasa menjadi pertimbangan utama bagi jagaan perlindungan berpanjangan atau pemulangan kepada keluarga.
• Penyimpangan daripada hasrat yang dinyatakan memerlukan keadaan luar biasa dan alasan bertulis.
• Negeri dan Wilayah Kesatuan mesti mewartakan Unit Pencegahan Pemerdagangan Manusia secara rasmi sebagai balai polis.
• Pelan Perlindungan Mangsa menganggap pemulihan sebagai hak perlembagaan dan melarang amalan menghukum di rumah perlindungan.
• Kanak-kanak mengikuti prosedur berasingan di bawah Akta Keadilan Juvana 2015.
• Kerajaan Pusat mesti mengemukakan laporan status baharu sebelum pendengaran pada 14 Disember.