Wanita Luar Bandar India Semakin Banyak Bekerja, Namun Peningkatan Didorong Buruh Ladang Tanpa Gaji, Kata Oxfam

Peningkatan penyertaan tanpa kenaikan gaji sepadan

Kadar penyertaan tenaga buruh wanita luar bandar di India meningkat daripada 24.6% pada 2017-18 kepada 47.6% pada 2023-24, iaitu kenaikan 23 mata peratusan. Namun, 59% wanita luar bandar yang diklasifikasikan sebagai bekerja sendiri merupakan pembantu tanpa gaji dalam perusahaan keluarga, menurut analisis penyelidik Oxfam, Diya Dutta. Dapatan utama menunjukkan semakin ramai wanita memasuki pekerjaan yang direkodkan tanpa menerima gaji sendiri.

Laporan Oxfam Separuh India yang Tidak Kelihatan, ditulis oleh Dutta, berhujah bahawa peningkatan itu mencerminkan tekanan kewangan isi rumah, pengiktirafan lebih baik terhadap pekerjaan yang sebelum ini terlepas pandang dan kekurangan pekerjaan sesuai di luar sektor pertanian. Wanita yang bekerja di ladang keluarga kini boleh muncul dalam statistik pekerjaan walaupun kerja mereka tidak memberikan bayaran berasingan.

Perubahan itu besar. Bekerja sendiri merangkumi 72.2% pekerjaan wanita luar bandar pada 2023-24, meningkat daripada 57% pada 2017-18. Dalam tempoh sama, bahagian pekerjaan bergaji tetap merosot daripada 11% kepada 8%, manakala buruh kasual turun daripada 32% kepada 20%.

Bagi keluarga, kerja ladang tanpa gaji boleh membantu mengekalkan pengeluaran dan mengurangkan keperluan mengambil pekerja. Namun, bagi wanita, menyumbang kepada pendapatan isi rumah melalui perusahaan keluarga berbeza daripada menerima pendapatan yang boleh mereka kawal. Oxfam meletakkan perbezaan itu sebagai inti perbahasan pekerjaan di India.

Apakah yang sebenarnya dikira dalam angka pekerjaan

Kadar penyertaan tenaga buruh mengukur bahagian penduduk yang bekerja atau sedang mencari pekerjaan. Nisbah penduduk bekerja pula hanya mengukur mereka yang bekerja. Kedua-dua ukuran itu tidak mensyaratkan setiap individu yang dikira bekerja menerima gaji berasingan.

Tinjauan Tenaga Buruh Berkala India, atau PLFS, membahagikan pekerjaan sendiri kepada mereka yang bekerja atas akaun sendiri, majikan dan pembantu tanpa gaji dalam perusahaan isi rumah. Oleh itu, seorang wanita yang mengendalikan perniagaan dan seorang wanita yang membantu di ladang keluarga tanpa dibayar boleh berada dalam kategori pekerjaan umum yang sama.

Berdasarkan angka Oxfam, 72.2% didarabkan dengan 59% menunjukkan kira-kira 43% daripada semua wanita luar bandar yang bekerja ialah pembantu keluarga tanpa gaji. Satu lagi analisis data PLFS menganggarkan bahagiannya pada 42.3%, atau lebih daripada dua dalam setiap lima wanita luar bandar yang bekerja.

Penurunan bahagian pekerjaan bergaji dan kerja kasual menggambarkan perubahan campuran pekerjaan. Apabila jumlah wanita bekerja bertambah, peratusan yang lebih kecil dalam sesuatu kategori boleh wujud serentak dengan peningkatan bilangan orang yang melakukan kerja itu. Kebimbangannya ialah pekerjaan bergaji semakin kurang mendapat tempat dalam tenaga kerja yang kian berkembang.

Perubahan luar bandar dalam pemulihan nasional

Kadar penyertaan tenaga buruh wanita kebangsaan India meningkat daripada 23.3% pada 2017-18 kepada 41.7% pada 2023-24. Angka luar bandar, iaitu 24.6% dan 47.6%, menunjukkan peningkatan jauh lebih besar berbanding angka bandar yang naik daripada 20.4% kepada 28%.

Oleh itu, penyertaan luar bandar meningkat 23 mata peratusan, berbanding 7.6 mata di bandar. Kenaikan itu kira-kira tiga kali ganda peningkatan bandar. Dalam tempoh 2022-23 hingga 2023-24 sahaja, penyertaan wanita luar bandar meningkat sebanyak 6.1 mata peratusan.

Oxfam meletakkan pemulihan ini dalam sejarah lebih panjang yang tidak sekata. Siri nisbah penduduk wanita bekerja yang digunakannya mencatatkan 29.7% pada 1977-78, paras terendah 16.5% pada 2017-18 dan 40.3% pada 2023-24. Makalah itu turut memetik anggaran penyertaan wanita model Bank Dunia sebanyak 16.1% pada 2020, daripada siri statistik yang berasingan.

Keluaran petunjuk pekerjaan kerajaan menggambarkan enam tahun lalu sebagai tempoh peningkatan penyertaan ekonomi wanita. Oxfam menumpukan pada komposisi peningkatan itu: sejauh mana pekerjaan memberikan pendapatan, di mana pekerjaan dilakukan dan sama ada ia menawarkan jaminan.

Pencapaian utama dalam trend terkini ialah:

• 2017-18: Kadar penyertaan tenaga buruh wanita luar bandar ialah 24.6%, manakala kadar kebangsaan ialah 23.3%.
• 2020: Anggaran penyertaan wanita model Bank Dunia turun kepada 16.1%, menurut Oxfam.
• 2022-23: Penyertaan wanita kebangsaan mencapai 37%, menurut analisis data PLFS oleh Observer Research Foundation.
• 2023-24: Penyertaan wanita luar bandar mencapai 47.6%, manakala kadar kebangsaan mencapai 41.7%.

Mengapa sektor pertanian menyerap lebih ramai wanita

Pertanian menjadi teras kepada penjelasan Oxfam. Makalah itu menyatakan wanita kini merangkumi 55% tenaga kerja pertanian India. Apabila lelaki beralih kepada pekerjaan di luar pertanian, wanita mengambil alih lebih banyak kerja di tanah keluarga, selalunya tanpa gaji.

Dalam kalangan wanita yang bekerja sendiri, bahagian yang terlibat dalam pertanian dan aktiviti berkaitan meningkat daripada 62% kepada 70% antara 2017-18 dengan 2023-24. Kira-kira 40% wanita luar bandar yang bekerja dan tidak boleh membaca atau menulis bekerja sendiri dalam sektor pertanian.

Ahli ekonomi Sona Mitra mentafsirkan peningkatan itu sebagai wanita yang semakin tertumpu dalam pekerjaan sendiri sektor pertanian kerana kekurangan kerja lain yang sesuai. Analisis ahli ekonomi Ashwini Deshpande menumpukan pada permintaan pekerja: pertumbuhan ekonomi menghasilkan terlalu sedikit pekerjaan di luar pertanian untuk menyerap wanita yang mahu bekerja.

Oxfam berhujah bahawa pertumbuhan India memihak kepada sektor perkhidmatan yang memerlukan kemahiran tinggi, namun menghasilkan terlalu sedikit pekerjaan pembuatan yang mampu menyerap ramai pekerja. Akibatnya, wanita dengan pendidikan terhad berdepan pilihan pekerjaan berdekatan yang sempit.

Wanita luar bandar berpendidikan menghadapi masalah berkaitan. Analisis Dutta menghuraikan peningkatan pengangguran dalam kalangan kumpulan ini meskipun penyertaan bertambah. Lebih ramai wanita mencari pekerjaan, tetapi pekerjaan yang tersedia tidak semestinya sepadan dengan kelayakan atau harapan mereka.

Kajian terdahulu menemui corak kerja tanpa gaji yang sama

Analisis Kerja Tidak Setara oleh Nency Agrawal, yang diterbitkan Foundation for Agrarian Studies pada 25 Mac 2024, meneliti pekerjaan luar bandar sebelum kenaikan tahunan terkini. Kajian itu mengenal pasti kerja isi rumah tanpa gaji dalam sektor pertanian sebagai sumber utama pertumbuhan.

Pengiraan data PLFS oleh Agrawal menunjukkan kadar penyertaan kerja wanita luar bandar sebanyak 24.8% pada 2017-18 dan 42.7% pada 2022-23. Angka ini ialah kadar penyertaan kerja daripada kajian tersebut, berbeza daripada siri penyertaan tenaga buruh yang digunakan dalam laporan Oxfam.

Dalam analisis Agrawal, pembantu tanpa gaji dalam perusahaan keluarga meningkat daripada 9.6% kepada 17.7% penduduk wanita luar bandar yang termasuk dalam pengiraan itu. Ini merupakan kenaikan 8.1 mata peratusan. Pekerjaan bergaji meningkat dengan amat kecil, manakala kerja kasual naik daripada 8% kepada 11%.

Kajian beliau juga mendapati 87% wanita tanpa gaji yang bekerja dalam perusahaan isi rumah berada dalam sektor pertanian dan sektor berkaitan. Kajian itu mengaitkan tumpuan tersebut dengan sumber sara hidup luar bandar yang terhad serta pemilikan tanah kecil yang dimiliki ramai isi rumah kurang berkemampuan.

Angka kerja kasual menunjukkan mengapa penyebut penting. Agrawal mengukur pekerja kasual berbanding penduduk wanita luar bandar hingga 2022-23; Oxfam pula menghuraikan bahagian buruh kasual dalam kalangan wanita bekerja hingga 2023-24. Satu ukuran menunjukkan sejauh mana sesuatu kegiatan tersebar dalam kalangan wanita, manakala satu lagi mengukur kedudukannya dalam pekerjaan wanita.

Perekodan lebih baik dan tekanan kewangan boleh berlaku serentak

Amalan tinjauan turut menjadi sebahagian daripada penjelasan. Kerja yang digambarkan keluarga sebagai membantu, khususnya di ladang atau perniagaan isi rumah, boleh terlepas daripada rekod melainkan penemuduga bertanya secara terperinci tentang kegiatan harian.

Oxfam mengenal pasti perekodan statistik yang lebih baik terhadap kerja tidak formal dan kerja sampingan sebagai salah satu sebab penyertaan meningkat. Kerja sampingan bermaksud kegiatan ekonomi tambahan di samping kegiatan utama seseorang, seperti membantu dalam pertanian sambil bertanggungjawab terutamanya terhadap rumah tangga.

Ulasan Dutta pada 8 Oktober 2026 turut membincangkan pandangan bahawa perubahan arahan kepada penemuduga PLFS menyumbang kepada kenaikan mendadak pada 2023-24. Sumbangan sebenar daripada perubahan pengelasan itu belum dipastikan.

Sunaina Kumar, felo kanan di Observer Research Foundation, meneliti kedua-dua aspek pengukuran yang bertambah baik dan tekanan ekonomi dalam analisis Mac 2024 beliau. Katanya, pengiktirafan lebih baik terhadap kegiatan ekonomi tanpa gaji mungkin menjelaskan sebahagian daripada kenaikan itu, manakala tekanan kewangan selepas pandemik juga boleh mendorong wanita bekerja sendiri.

Analisis Kumar merekodkan peningkatan pekerja tanpa gaji daripada 31.7% pekerja wanita pada 2017-18 kepada 37% pada 2022-23. Analisis itu juga menghuraikan perubahan dalam kalangan wanita lebih muda dan berpendidikan yang memasuki pekerjaan, serta meneliti akses kredit yang lebih mudah sebagai kemungkinan sokongan kepada perniagaan kecil. Kesan ekonomi yang berkembang boleh sangat berbeza bagi kumpulan wanita yang berlainan.

Uttar Pradesh menunjukkan tumpuan kerentanan

Uttar Pradesh menempatkan kira-kira 17% wanita bekerja sendiri di India, menurut analisis Dutta. Dalam kalangan wanita bekerja sendiri di negeri itu, 91% bekerja dalam sektor pertanian.

Pelbagai kekurangan bertindih. Kira-kira 51% wanita bekerja sendiri di Uttar Pradesh tidak boleh membaca atau menulis, lebih daripada satu perempat tergolong dalam kelas ekonomi termiskin, dan 87% ialah golongan Other Backward Classes atau Scheduled Castes, kategori yang diiktiraf dalam dasar awam India.

Ramai wanita yang bekerja di ladang keluarga tidak memiliki tanah yang didaftarkan atas nama mereka. Hal ini mengehadkan akses mereka kepada kredit, input pertanian dan pasaran, walaupun mereka melakukan sebahagian besar kerja fizikal.

Penyelidikan Agrawal menghuraikan tekanan berkaitan yang dihadapi isi rumah Dalit dan Adivasi, yang sejak sekian lama berdepan pengecualian daripada pemilikan tanah dan sering memiliki petak yang sangat kecil. Bagi wanita dalam isi rumah itu, peningkatan kerja dalam perusahaan keluarga boleh mencerminkan keperluan mendesak untuk mengekalkan sara hidup dengan sumber yang ada.

Penjagaan isi rumah berterusan seiring kerja ekonomi

Tanggungjawab domestik kekal sebagai kekangan utama. Agrawal mendapati kira-kira 43% wanita luar bandar pada 2022-23 terlibat dalam kegiatan yang diklasifikasikan sebagai kerja domestik dan berkaitan isi rumah.

Dalam kumpulan wanita berumur 15 hingga 65 tahun yang berada di luar tenaga buruh, 88.2% menyatakan tanggungjawab penjagaan anak dan isi rumah sebagai sebab utama mereka tidak menyertai tenaga buruh. Memasak, mengemas dan menjaga saudara-mara tetap memerlukan masa sama ada seseorang wanita turut bekerja di ladang, mengendalikan perniagaan atau mengambil pekerjaan bergaji.

Angka yang dikaitkan dengan Tinjauan Penggunaan Masa 2024 meletakkan kerja domestik dan penjagaan tanpa gaji wanita pada purata 305 minit sehari, berbanding kira-kira 163 minit bagi lelaki. Perbezaannya ialah 142 minit, atau dua jam 22 minit sehari. Sumber yang sama menyatakan penyertaan dalam kerja bergaji pada sesuatu hari ialah 25% bagi wanita dan 75% bagi lelaki.

Analisis Kumar yang lebih awal memetik anggaran masa berbeza: 7.2 jam kerja domestik tanpa gaji bagi wanita dan 2.8 jam bagi lelaki. Kedua-dua perbandingan menunjukkan jurang yang besar, walaupun menggunakan angka dan liputan yang berlainan. Kumar menggesa pelaburan dalam perkhidmatan penjagaan dan pembahagian tanggungjawab di rumah yang lebih saksama, di samping peluang pekerjaan yang lebih baik.

Pekerjaan awam dan maksud kadar pengangguran rendah

Pekerjaan awam bergaji penting kerana ia boleh memberikan wanita luar bandar pilihan selain buruh keluarga tanpa gaji. Wanita merangkumi 54% hari bekerja di bawah Akta Jaminan Pekerjaan Luar Bandar Mahatma Gandhi, yang dikenali sebagai MGNREGA, menurut ulasan Dutta. Satu hari bekerja bermaksud seorang individu bekerja selama sehari.

Dalam ulasannya pada Oktober 2026, Dutta menghuraikan penggantian MGNREGA dengan Akta Misi Jaminan Pekerjaan dan Sara Hidup Viksit Bharat-Gramin, atau VB-GRAM-G. Beliau mengkritik peruntukan yang mengehadkan kerja kepada musim tertentu, menetapkan supaya negeri menanggung 40% bil gaji dan mewajibkan gambar yang ditandakan dengan data lokasi dimuat naik dua kali sehari melalui aplikasi mudah alih.

Dutta berhujah bahawa syarat itu boleh menyukarkan akses bagi wanita yang mempunyai akses terhad kepada telefon atau kemahiran digital. Ulasannya turut memetik aktivis Nikhil Dey dan Aruna Roy yang mencatatkan penurunan tahunan sebanyak 50% bagi kerja luar bandar selain pertanian melalui program itu pada Julai 2026.

Buletin bulanan PLFS yang dikeluarkan pada 15 Oktober 2026 mencatatkan penyertaan wanita luar bandar sebanyak 38.9% dan pengangguran 3.9%. Penyertaan wanita bandar ialah 25.9%, dengan pengangguran 9.2%. Angka bulanan ini menggunakan tempoh rujukan berbeza daripada angka tahunan yang menjadi tumpuan kajian Oxfam.

Pengangguran mengira mereka yang tiada pekerjaan tetapi sedang mencari atau bersedia untuk bekerja. Wanita yang diklasifikasikan sebagai pekerja keluarga tanpa gaji dikira bekerja. Oleh itu, kadar pengangguran rendah boleh wujud serentak dengan kerja tanpa gaji yang meluas dan pendapatan peribadi yang terhad.

Kebimbangan utama Oxfam ialah mutu pekerjaan di sebalik peningkatan kadar penyertaan India. Lebih ramai wanita menyumbang kepada kegiatan ekonomi yang diukur. Namun, keuntungan nyata yang penting dalam kehidupan harian mereka ialah pendapatan berasingan, pekerjaan terjamin, akses kepada sumber dan masa untuk mengambil pekerjaan bergaji tanpa memikul seluruh beban penjagaan.

Perkara Utama

• Penyertaan tenaga buruh wanita luar bandar meningkat daripada 24.6% pada 2017-18 kepada 47.6% pada 2023-24.
• Pekerjaan sendiri merangkumi 72.2% pekerjaan wanita luar bandar; 59% daripada kumpulan itu ialah pembantu keluarga tanpa gaji.
• Pekerjaan bergaji tetap merosot daripada 11% kepada 8% pekerjaan wanita luar bandar, manakala buruh kasual turun daripada 32% kepada 20%.
• Oxfam mengaitkan peningkatan itu dengan tekanan kewangan, kekurangan pekerjaan di luar pertanian dan pengiktirafan lebih baik terhadap kerja yang sebelum ini terlepas pandang.
• Penyelidikan mengenal pasti pertanian, pemilikan tanah yang tidak setara dan tanggungjawab penjagaan isi rumah sebagai kekangan utama terhadap pekerjaan wanita bergaji.
• Peningkatan penyertaan dan pengangguran rendah boleh berlaku serentak dengan buruh tanpa gaji yang meluas.