Bangladesh Rancang Hentikan 2G Menjelang 2029, Telefon Mampu Milik Jadi Tumpuan Peralihan

61.3 juta sambungan bakal mengalami perubahan cara panggilan berfungsi

Bangladesh merancang untuk menutup rangkaian mudah alih 2G menjelang Disember 2029, satu peralihan yang akan menyebabkan jutaan orang perlu menggantikan telefon mereka untuk terus membuat panggilan biasa. Suruhanjaya Kawal Selia Telekomunikasi Bangladesh (BTRC) menganggarkan 61.3 juta pelanggan SIM menggunakan telefon bimbit 2G, yang kebanyakannya tidak mempunyai teknologi untuk membuat panggilan suara melalui 4G.

Jadual yang dicadangkan akan menghentikan kelulusan model telefon 2G baharu selepas Disember 2026, menamatkan pengeluarannya selepas 31 Mac 2027, dan menghentikan penjualannya selepas 30 Jun 2027. Pelanggan kemudian mempunyai masa sehingga rangkaian dirancang untuk ditutup bagi beralih kepada peranti yang serasi.

Pelan hala tuju itu masih memerlukan kelulusan kerajaan. Cabaran segera ialah harga telefon gantian: telefon asas dengan butang dijual pada harga kira-kira Tk 900 hingga Tk 1,000, manakala telefon pintar buatan tempatan paling murah dilaporkan berharga lebih Tk 9,500.

Telefon dengan butang masih boleh digunakan selepas peralihan itu. Model yang menyokong teknologi suara 4G, dikenali sebagai VoLTE, boleh terus membuat panggilan tanpa skrin sentuh atau aplikasi panggilan internet. Telefon yang bergantung sepenuhnya pada 2G akan kehilangan sambungan mudah alih apabila rangkaian itu ditutup.

Oleh itu, persoalan utama bagi pelanggan bersifat praktikal: sama ada mereka mampu membeli telefon yang berpatutan, mudah digunakan dan berfungsi pada rangkaian gantian. Bagi pengendali dan pengawal selia, tugasnya ialah memindahkan puluhan juta sambungan sambil memastikan panggilan suara harian kekal mudah diakses.

Perubahan yang dibawa oleh jadual yang dicadangkan

BTRC membangunkan pelan hala tuju itu selepas perbincangan dengan pengendali mudah alih, pengeluar telefon bimbit dan pihak berkepentingan lain pada Oktober 2026. Satu bengkel membincangkan kemungkinan penutupan pada 2028, tetapi kebanyakan peserta mencadangkan Disember 2029 kerana pelanggan menjangkakan telefon mereka boleh digunakan selama beberapa tahun.

Turutan yang dicadangkan memisahkan sekatan terhadap peranti baharu daripada penamatan perkhidmatan kelak:

• Selepas Disember 2026: hentikan kelulusan model telefon bimbit 2G baharu.
• Selepas 31 Mac 2027: hentikan pengeluaran telefon 2G.
• Selepas 30 Jun 2027: hentikan penjualan telefon tersebut.
• Menjelang Disember 2029: tamatkan perkhidmatan 2G untuk pelanggan.

Tempoh antara tarikh akhir jualan yang dicadangkan dengan penutupan rangkaian ialah kira-kira dua setengah tahun. Oleh itu, seseorang yang membeli telefon 2G hampir pada penghujung tempoh jualan yang dibenarkan mungkin dapat menggunakannya untuk tempoh yang lebih singkat berbanding mereka yang membelinya lebih awal.

Pesuruhjaya BTRC, Brigedier Jeneral Iqbal Ahmed, yang telah bersara daripada perkhidmatan tentera, berkata pengawal selia mahukan jadual yang jelas sambil mengekalkan ruang untuk mengubah suainya.

"Kita perlu menetapkan garis masa yang jelas kerana tanpa garis masa dan perancangan yang betul, kita tidak dapat mencapai kemajuan. Namun, jika perlu, garis masa itu boleh diselaraskan kemudian," katanya.

BTRC juga berhasrat mendapatkan pandangan kerajaan tentang bila import bahan mentah yang digunakan untuk mengeluarkan telefon ciri asas perlu dihentikan. Keputusan itu penting bagi kilang yang merancang pengeluaran sebelum tarikh akhir pembuatan yang dicadangkan.

Telefon dengan butang yang mana masih boleh membuat panggilan?

VoLTE ialah singkatan bagi Voice over Long-Term Evolution. Teknologi ini membawa panggilan suara mudah alih biasa melalui rangkaian 4G dan bukannya sistem 2G atau 3G yang lebih lama. Pelanggan boleh mendail nombor telefon mudah alih seperti biasa tanpa membuka WhatsApp atau aplikasi panggilan lain.

Telefon dengan butang yang serasi boleh menyediakan perkhidmatan itu. Ketua Pegawai Hal Ehwal Korporat Grameenphone, Tanveer Mohammad, berkata beberapa telefon 4G dengan butang yang direka untuk VoLTE sudah tersedia, manakala pelanggan juga beralih kepada aplikasi panggilan internet.

Keupayaan rangkaian telefon menentukan sama ada ia boleh membuat panggilan selepas perubahan itu. Butang fizikal dan kawalan ringkas yang digemari ramai pelanggan boleh dikekalkan. Telefon yang hanya menyokong 2G tidak mempunyai perkakasan yang diperlukan untuk bersambung kepada 4G.

Bagi pembeli yang memilih telefon gantian, sokongan VoLTE penting untuk mengekalkan panggilan suara biasa. Harga yang rendah dan papan kekunci yang biasa digunakan perlu disertai keserasian dengan perkhidmatan suara pengendali.

Mengapa WhatsApp ialah pengganti yang berbeza

WhatsApp dan perkhidmatan seumpamanya membawa panggilan melalui sambungan internet. Kedua-dua pihak perlu mempunyai akses kepada aplikasi berkenaan dan sambungan internet, sama ada melalui data mudah alih atau sambungan lain seperti Wi-Fi.

VoLTE membolehkan seseorang menghubungi nombor telefon mudah alih secara terus. Penerima panggilan itu tidak perlu menggunakan aplikasi pesanan yang sama. Perbezaan ini penting bagi mereka yang kebanyakannya menggunakan telefon untuk menghubungi saudara-mara, majikan atau nombor telefon biasa yang lain.

Ketua Pegawai Korporat dan Kawal Selia Robi Axiata, Shahed Alam, berkata panggilan melalui aplikasi internet boleh menelan kos beberapa kali lebih rendah seminit berbanding panggilan suara konvensional. Beliau menyebut kelebihan harga itu sebagai sebab pelanggan beralih kepada perkhidmatan seperti WhatsApp.

Panggilan lebih murah melalui aplikasi tetap memerlukan peranti dan sambungan yang sesuai. Bagi seseorang yang menggunakan telefon berharga Tk 950 terutamanya untuk berbual, kos awal menggantikan telefon mungkin lebih membimbangkan berbanding harga setiap panggilan. Oleh itu, mengekalkan pilihan panggilan suara terus yang berpatutan merupakan usaha berasingan daripada menggalakkan penggunaan telefon pintar.

Berapa ramai pelanggan perlu beralih?

Anggaran BTRC bahawa 61.3 juta pelanggan SIM menggunakan telefon bimbit 2G menggambarkan kumpulan utama yang terjejas oleh penutupan itu. Satu lagi set data BTRC menunjukkan sambungan telefon ciri asas berjumlah lebih 65 juta daripada kira-kira 190 juta langganan mudah alih.

Angka yang lebih luas bagi telefon ciri asas itu bersamaan kira-kira 34% daripada langganan. BTRC juga merekodkan telefon ciri asas sebagai 35% daripada telefon bimbit pada Julai 2026, manakala telefon pintar merangkumi baki 65%. Telefon ciri asas merangkumi peranti dengan keupayaan rangkaian yang berbeza, termasuk sesetengahnya yang menyokong perkhidmatan melebihi 2G.

Langganan mengira sambungan mudah alih, dan seseorang boleh memiliki lebih daripada satu. Namun, angka itu menunjukkan skala peralihan: sebahagian besar pasaran masih bergantung pada peranti yang lebih ringkas dan bukannya telefon pintar.

Shahed Alam menganggarkan telefon yang hanya menyokong 2G lazimnya mempunyai jangka hayat tiga hingga empat tahun dan meramalkan tiada lagi telefon sedemikian dalam tangan orang ramai menjelang 2030. Ramalan itu banyak bergantung pada kitaran penggantian biasa yang akan mendorong pelanggan beralih kepada peranti lebih baharu sebelum rangkaian ditutup.

Pelanggan yang terus menggunakan telefon berfungsi untuk tempoh lebih lama akan berdepan tarikh akhir yang lebih nyata. Telefon mereka mungkin masih boleh dihidupkan, memainkan muzik yang disimpan atau menggunakan lampu suluh, tetapi sambungannya kepada rangkaian mudah alih 2G akan terputus.

Harga telefon gantian ialah halangan terbesar

Harga telefon pintar yang dicadangkan kerajaan jauh lebih rendah berbanding harga pengeluaran tempatan semasa, tetapi masih beberapa kali ganda daripada harga telefon asas dengan butang. Setiausaha Bahagian ICT, Mamunur Rashid Bhuiyan, berkata pada persidangan Bangladesh TechConnect 2026 di Dhaka pada 27 Oktober bahawa satu inisiatif sedang dijalankan untuk menghasilkan telefon pintar berharga antara Tk 4,000 hingga Tk 5,000.

Penasihat ICT dan telekomunikasi Perdana Menteri, Rehan Asad, mengumumkan sasaran di bawah Tk 4,000 pada September. Sasaran itu kemudian disemak kepada Tk 5,000 berikutan peningkatan kos komponen.

Telefon pintar berharga Tk 5,000 akan menelan kos lima kali ganda berbanding telefon dengan butang berharga Tk 1,000. Malah sasaran lebih rendah, iaitu Tk 4,000, juga empat kali ganda daripada harga itu. Berdasarkan harga semasa yang dilaporkan, telefon pintar buatan tempatan berharga lebih Tk 9,500 adalah lebih sepuluh kali ganda daripada harga Tk 950 bagi telefon ciri asas buatan tempatan yang paling murah.

Jakaria Shahid, pengarah urusan Edison Group yang mengeluarkan telefon Symphony, dan presiden Persatuan Pemilik Industri Telefon Mudah Alih Bangladesh, mencadangkan pakej yang menggabungkan telefon bimbit dengan perkhidmatan suara dan data. Beliau juga mencadangkan bayaran ansuran untuk membahagikan kos pembelian.

Aturan sedemikian boleh mengurangkan jumlah yang perlu dibayar pelanggan pada awalnya. Keberkesanannya bergantung pada harga akhir telefon dan syarat bayaran, khususnya bagi mereka yang hanya memerlukan cara murah untuk membuat panggilan.

Kos komponen menyukarkan rancangan telefon lebih murah

Pengeluar telefon bimbit Bangladesh sangat bergantung pada komponen import, menyebabkan mereka terdedah kepada perubahan harga global. Pengurus besar negara Xiaomi Technologies Bangladesh, Ziauddin Chowdhury, menjelaskan tekanan yang dihadapi pengeluar.

"Cabaran terbesar hari ini ialah lonjakan kos komponen global," katanya.

Chowdhury berkata kenaikan harga cip memori, yang sebahagiannya didorong oleh perkembangan teknologi kecerdasan buatan, memberi tekanan kepada telefon mampu milik. Firma penyelidikan Gartner menganggarkan harga gabungan DRAM dan pemacu keadaan pepejal boleh meningkat 130% menjelang akhir 2026 berbanding paras 2025, sekali gus berpotensi menaikkan harga telefon pintar sebanyak 13%. DRAM menyediakan memori kerja, manakala pemacu keadaan pepejal menyimpan data.

Pengeluaran telefon pintar tempatan sudah pun merosot. Angka BTRC menunjukkan pengeluaran sebanyak 5.376 juta unit antara Januari hingga Ogos 2026, turun 10% berbanding tempoh sama setahun sebelumnya. Pasaran kelabu, iaitu jualan di luar saluran pengedaran yang dibenarkan, dianggarkan merangkumi lebih 60% daripada jualan.

Belanjawan negara 2026–27 mengurangkan cukai pendapatan pendahuluan bagi import 22 bahan mentah yang digunakan dalam pembuatan telefon kepada 1%. Pengecualian duti yang berkaitan dan pengecualian VAT bersyarat dilanjutkan sehingga Jun 2030, memberikan sokongan cukai kepada pengeluar selepas tarikh penutupan yang dicadangkan.

Pengeluaran juga beralih kepada teknologi lebih baharu. Empat daripada 17 pengeluar telefon terkemuka Bangladesh, iaitu empat syarikat terbesar, sudah berhenti mengeluarkan telefon bimbit 2G dan kini hanya menghasilkan peranti 4G.

Capaian rangkaian dan kemudahan penggunaan harian sama penting

Pakar telekomunikasi Abu Nazam M Tanveer Hossain berkata liputan 4G Bangladesh mencapai 99% penduduk, sedangkan hanya 46% penduduk menggunakan internet mudah alih. Angka itu menunjukkan jurang 53 mata peratusan antara penduduk yang berada dalam kawasan liputan rangkaian dengan bahagian yang menggunakan perkhidmatan tersebut.

Hossain menganggap 2029 sebagai sasaran yang munasabah tetapi berkata tahap kesiapsiagaan perlu memandu peralihan itu. Beliau menyenaraikan peranti mampu milik, liputan suara yang boleh dipercayai dan insentif untuk menukar telefon sebagai keutamaan.

"Oleh itu, keutamaan harus diberikan kepada peranti 4G/VoLTE yang mampu milik, liputan suara seluruh negara yang boleh dipercayai dan insentif untuk beralih. Penamatan 2G sepatutnya menjadi hasil keterangkuman digital, bukannya prasyaratnya," katanya.

Pelanggan lebih berusia dan mereka yang tidak biasa menggunakan skrin sentuh berdepan satu lagi kesukaran praktikal. Telefon mereka sekarang mungkin digunakan terutamanya untuk membuat panggilan, mendengar radio FM atau muzik, dan menggunakan lampu suluh. Telefon pintar menawarkan fungsi tambahan, tetapi turut mengubah kawalan yang sudah biasa mereka gunakan.

Telefon dengan butang dan VoLTE yang mampu milik boleh mengekalkan pengalaman yang biasa itu. Ansuran telefon pintar dan pakej data gabungan pula memenuhi keperluan kumpulan lain: pelanggan yang bersedia menggunakan skrin sentuh dan perkhidmatan internet tetapi tidak mampu membayar harga pembelian sekaligus.

Mengapa sasaran semasa ialah Disember 2029

Pengendali sedang memperluas 4G dan bukannya 2G, manakala pasaran peralatan rangkaian lama yang semakin mengecil menyebabkan kos pengeluarannya meningkat. Perancangan BTRC mencerminkan perubahan itu, di samping usaha memberikan masa kepada pelanggan untuk menggantikan telefon.

Jadual penutupan antarabangsa yang dikemas kini pada Mac 2023 menyenaraikan penutupan 2G Grameenphone pada penghujung 2025 dan penutupan 3G pada penghujung 2026. Cadangan semasa BTRC menetapkan sasaran penutupan 2G seluruh negara pada Disember 2029, susulan perbincangan dengan pengendali dan pengeluar pada Oktober 2026.

Langkah yang perlu diambil sebelum sasaran itu jelas: mendapatkan kelulusan kerajaan, memuktamadkan peraturan pembuatan dan penjualan, serta memastikan telefon serasi mampu dimiliki. Kejayaan peralihan bagi pelanggan bergantung pada sama ada mereka dapat terus membuat panggilan yang boleh diharap menggunakan peranti yang mampu dibeli dan selesa digunakan.

Perkara Utama

• BTRC mencadangkan perkhidmatan 2G Bangladesh ditamatkan menjelang Disember 2029, tertakluk pada kelulusan kerajaan.
• Pelan hala tuju itu akan menghentikan kelulusan model baharu selepas Disember 2026, pembuatan selepas Mac 2027 dan penjualan selepas Jun 2027.
• Kira-kira 61.3 juta pelanggan SIM menggunakan telefon bimbit 2G, yang kebanyakannya tidak menyokong VoLTE.
• Telefon dengan butang yang menyokong 4G VoLTE boleh terus membuat panggilan biasa.
• Sasaran harga telefon pintar kerajaan, iaitu Tk 4,000 hingga Tk 5,000, masih beberapa kali ganda daripada harga telefon asas dengan butang.
• Telefon gantian yang mampu milik, liputan suara yang boleh dipercayai dan kawalan yang biasa digunakan penting untuk memindahkan pelanggan daripada 2G.